Mới đây, loạt video của TikToker Chany (Trần Thị Thu Trang, sinh năm 2003) tại Dubai thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội sau khi cô cho biết mắc thủy đậu trong thời gian sang đây tham gia giải boxing Allstar Championship.
Theo thông tin được chia sẻ, Chany phát hiện các triệu chứng bệnh ngay sát thời điểm thi đấu. Do đặc tính lây lan mạnh của virus, cô hiện phải ở lại khách sạn tại Dubai để thực hiện cách ly và điều trị thay vì cùng các thành viên trong đội trở về Việt Nam.
Hiện tại, các clip của Chany về tình hình sức khỏe, quá trình chữa bệnh đều nhận về sự chú ý từ cư dân mạng, cao nhất đạt gần 8 triệu lượt xem.
Cảnh báo bội nhiễm khi mụn nước chuyển đục
Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra, biểu hiện điển hình bằng các ban dạng mụn nước.
BS.CKI Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết ban thủy đậu thường khởi phát ở vùng đầu, mặt, cổ, sau đó lan xuống toàn thân.
“Đặc điểm của ban mụn nước là ngày đầu thường trong, sau đó đục dần. Khi dịch trong mụn chuyển đục, người bệnh cần được theo dõi nguy cơ bội nhiễm. Các nốt ban thường mọc rải rác và tăng dần về số lượng”, bác sĩ Thiệu giải thích.
Với trường hợp bệnh nhân tại Dubai, chuyên gia nhận định tình trạng phát ban diễn ra nhanh, khả năng người bệnh có thể đã nhầm thủy đậu với dị ứng ở giai đoạn đầu, dẫn đến dùng thuốc chưa phù hợp.
Theo bác sĩ Thiệu, corticoid là nhóm thuốc có tác dụng ức chế miễn dịch. Nếu tự ý dùng thuốc chứa corticoid khi mắc thủy đậu, đáp ứng miễn dịch của cơ thể có thể bị suy giảm.
“Dùng thuốc không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát sự nhân lên của virus. Hậu quả là tải lượng virus tăng cao, quá trình viêm trở nên nghiêm trọng hơn và nguy cơ biến chứng cũng tăng theo”, bác sĩ Thiệu giải thích.
Về khả năng lây nhiễm, thủy đậu được đánh giá có nguy cơ lây lan trong cộng đồng cao hơn cả Covid-19 thông qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp. Virus có khả năng lây truyền từ 1 đến 7 ngày trước khi nốt ban đầu tiên xuất hiện.
Thời điểm này thường trùng với giai đoạn ủ bệnh nên người bình thường rất khó phòng tránh nếu tiếp xúc gần với nguồn lây. Sau khoảng 7 ngày kể từ khi nổi ban hoặc khi các nốt mụn đã đóng vảy khô, nguy cơ lây nhiễm mới hoàn toàn chấm dứt.
“Thời điểm vàng” giúp đẩy lùi nhanh mụn nước
Y học hiện đại xác định thủy đậu là bệnh do virus nên nguyên tắc điều trị cốt lõi là sử dụng thuốc kháng virus, điển hình là Acyclovir.
Hiệu quả của thuốc phụ thuộc nhiều vào thời điểm sử dụng. Theo bác sĩ Thiệu, thuốc kháng virus thường phát huy tốt nhất khi được dùng sớm, lý tưởng trong 24 giờ đầu kể từ khi xuất hiện nốt mụn nước đầu tiên. Nếu can thiệp kịp thời, số lượng tổn thương da có thể giảm, thời gian hồi phục ngắn hơn và hạn chế nguy cơ diễn biến nặng.
Ngược lại, nếu điều trị muộn, khi virus đã nhân lên và lan rộng trong cơ thể, quá trình kiểm soát bệnh sẽ khó khăn hơn. Người bệnh vì vậy không nên tự mua thuốc hoặc trì hoãn thăm khám, nhất là khi sốt cao, ban lan nhanh, tổn thương da có mủ hoặc có bệnh nền.
Một trong những vấn đề được nhiều người bệnh quan tâm là nguy cơ để lại sẹo sau thủy đậu. Theo bác sĩ Thiệu, đa số trường hợp thủy đậu diễn biến lành tính và không để lại sẹo nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, khi mụn nước bị vỡ, nhiễm khuẩn hoặc bội nhiễm, nguy cơ hình thành sẹo sẽ tăng lên.
“Cái nào mọc lên trước sẽ biến mất trước. Thông thường sẽ để lại sẹo ở mụn đầu tiên và mụn cuối cùng, đó là dấu vết của thủy đậu”, bác sĩ Thiệu cho biết. Vì vậy, việc giữ vệ sinh các nốt mụn, không tự ý gãi hay làm vỡ mụn nước là nguyên tắc quan trọng để bảo vệ làn da.
Dù được xem là bệnh thường gặp ở trẻ em và ít nguy hiểm nếu được chăm sóc đúng, thủy đậu vẫn tiềm ẩn những biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não hoặc viêm vòm họng.
Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch cần được theo dõi chặt chẽ hơn khi mắc thủy đậu. Đặc biệt, phụ nữ mang thai trong 12 tuần đầu nếu mắc bệnh có nguy cơ cao dẫn đến dị dạng thai nhi. Do đó, việc tiêm phòng vaccine trước khi mang thai từ 2 đến 3 tháng là khuyến cáo quan trọng từ các chuyên gia y tế.
Tiêm chủng là biện pháp hàng đầu để ngăn ngừa biến chứng thủy đậu
Phân tích về trường hợp cụ thể của Chany, bác sĩ Thiệu đưa ra giả thuyết bệnh nhân có thể đã ủ bệnh từ Việt Nam trước khi di chuyển sang Dubai.
Thủy đậu thường phát triển mạnh vào mùa đông xuân và hiện đang ở giai đoạn cuối mùa, tuy nhiên các ca bệnh vẫn xuất hiện rải rác quanh năm.
Một điểm đặc biệt trong cơ chế sinh học của virus Varicella-Zoster là khả năng tồn tại âm thầm trong cơ thể. Những người đã từng mắc thủy đậu khi còn nhỏ sẽ có kháng thể bảo vệ suốt đời và rất hiếm khi tái phát.
Tuy nhiên, virus không biến mất hoàn toàn mà “ẩn náu” vào các đầu mút dây thần kinh. Khi cơ thể già đi hoặc hệ miễn dịch suy yếu, virus này có thể tái hoạt động dưới dạng bệnh zona thần kinh, gây ra những đám mụn nước dọc theo dây thần kinh liên sườn kèm theo cảm giác đau rát dữ dội.
Để phòng ngừa hiệu quả, tiêm chủng vẫn là biện pháp hàng đầu và an toàn nhất. Đối với những người đã tiếp xúc với nguồn lây nhưng chưa có biểu hiện bệnh, việc sử dụng thuốc kháng virus liều dự phòng cũng có thể ngăn chặn hoặc làm nhẹ đi diễn tiến của bệnh.
Việc tuân thủ các chỉ dẫn y khoa, tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc bôi hoặc thuốc uống không rõ nguồn gốc là yếu tố quyết định để người bệnh sớm hồi phục và trở lại với công việc thường nhật mà không phải chịu những di chứng về sức khỏe hay thẩm mỹ.
Giá trị dinh dưỡng của cá không chỉ phụ thuộc vào việc chúng được nuôi hay đánh bắt tự nhiên, mà còn liên quan đến loài cá, nguồn thức ăn, vùng đánh bắt, phương pháp nuôi trồng và cách bảo quản sau khi bắt, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Trong một số trường hợp, cá tự nhiên có tỷ lệ omega-3 cao hơn. Nhưng ở những trường hợp khác, cá nuôi lại có hàm lượng omega-3 tương đương, giá rẻ và đôi khi có mức thủy ngân thấp hơn.
Với protein, một số quan điểm rằng cá tự nhiên giàu protein hơn vì chúng phải bơi nhiều hơn trong môi trường tự nhiên. Điều này có thể đúng ở một số loài nhưng mức chênh lệch thường không đáng kể.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Current Research in Food Science cho thấy cá hồi tự nhiên có hàm lượng protein và tổng a xít amin cao hơn một chút so với cá hồi nuôi. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng cho thấy mức khác biệt này không quá lớn.
Trên thực tế, nếu ăn cá đều đặn mỗi tuần, lựa chọn cá nuôi hay cá tự nhiên thường không ảnh hưởng quá nhiều đến tổng lượng protein hấp thụ.
Một trong những khác biệt dễ thấy nhất giữa cá nuôi và cá tự nhiên là tổng lượng mỡ cá. Cá nuôi thường được cho ăn theo chế độ giúp tăng trưởng nhanh hơn, đồng thời mức vận động cũng thấp hơn cá sống ngoài tự nhiên. Điều này khiến nhiều loại cá nuôi có xu hướng có nhiều mỡ hơn.
Ví dụ điển hình là cá hồi nuôi thường có phần thịt béo hơn, mềm hơn và nhiều calo hơn cá hồi tự nhiên. Trong khi đó, cá đánh bắt tự nhiên thường có phần thịt săn chắc hơn, ít mỡ hơn và phù hợp với những người đang muốn kiểm soát calo.
Một quan niệm khá phổ biến là cá sống trong môi trường tự nhiên luôn sạch hơn cá nuôi. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Cá tự nhiên có thể tiếp xúc với thủy ngân, vi nhựa và nhiều chất ô nhiễm khác tồn tại trong sông, hồ hoặc đại dương. Đặc biệt, những loài cá lớn sống lâu và đứng cao trong chuỗi thức ăn như cá kiếm, cá mập hoặc cá thu thường có nguy cơ tích lũy thủy ngân cao hơn.
Trong khi đó, một số nghiên cứu cho thấy nhờ thay đổi công thức thức ăn chăn nuôi, nhiều trang trại thủy sản hiện đại đã có thể giảm nồng độ một số chất ô nhiễm hữu cơ trong cá nuôi. Vì vậy, yếu tố quan trọng hơn không nằm ở cá được nuôi hay đánh bắt mà là loài cá và nguồn gốc của chúng.
Bên cạnh yếu tố cá nuôi hay cá tự nhiên, mọi người cũng nên quan tâm nhiều hơn đến loại cá cụ thể và nguồn gốc sản phẩm. Ưu tiên các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp, nguồn cung rõ ràng và được bảo quản đúng cách, theo Healthline.
Bà Nmami Agarwal, chuyên gia dinh dưỡng Ấn Độ, cho biết uống trà cùng hoặc ngay sau bữa ăn làm giảm hấp thu sắt. Trà chứa tannin, chất cản trở cơ thể hấp thu sắt từ thực phẩm, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Theo đó, uống trà ngay sau bữa ăn có thể làm giảm khả năng hấp thu sắt, ngay cả khi bữa ăn giàu thực phẩm như đậu lăng, rau chân vịt hay củ dền.
Cơ thể không nhận đủ sắt dù đã ăn thực phẩm giàu dưỡng chất. Tình trạng này kéo dài gây mệt mỏi, suy nhược và rụng tóc.
Bà Agarwal khuyến nghị không uống trà cùng bữa ăn. Thời gian phù hợp là cách bữa ăn từ 1 đến 2 giờ. Cách này giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn.
Bạn nên kết hợp thực phẩm giàu sắt với thực phẩm chứa vitamin C như cam, chanh... Vitamin C giúp tăng khả năng hấp thu sắt. Việc điều chỉnh thời điểm uống trà giúp giữ thói quen mà không ảnh hưởng sức khỏe.
Buổi sáng là thời điểm phù hợp để uống trà. Trà đen hoặc trà xanh giúp cơ thể tỉnh táo và cung cấp chất chống oxy hóa.
Buổi chiều sau bữa trưa vài giờ, một tách trà nhẹ giúp giảm cảm giác buồn ngủ. Trà xanh giúp duy trì sự tỉnh táo mà không gây quá tải caffeine.
Khoảng 16 đến 17 giờ, uống trà cùng bữa phụ giúp cơ thể thư giãn. Trà gừng hoặc trà thảo quả tạo cảm giác sảng khoái mà không ảnh hưởng hấp thu sắt.
Trước bữa tối, nên chọn trà thảo mộc không chứa caffeine như hoa cúc hoặc bạc hà. Các loại trà này hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể thư giãn và cải thiện giấc ngủ.
Có mặt tại bệnh viện từ sáng sớm để tiêm nội nhãn điều trị bệnh võng mạc, ngày 19/5, người phụ nữ 65 tuổi, ngụ Đồng Tháp, bất ngờ vì quy trình khám tại cơ sở mới diễn ra nhanh hơn trước. "Mọi lần đi khám phải chen chúc chờ rất lâu, hôm nay khu chờ rộng rãi hơn, làm thủ tục nhanh, tiêm thuốc xong sớm nên đỡ mệt", bà nói.
Quy trình khám nhanh hơn nhờ bệnh viện vận hành cơ sở mới từ hôm nay. Cơ sở này thuộc phường Xuân Hòa (quận 3 cũ), từng là nơi khám chữa bệnh thuộc Khoa Bảo vệ sức khỏe cán bộ thành phố, nay đơn vị đã chuyển sang Bệnh viện Nguyễn Trãi nên mặt bằng chuyển giao về Bệnh viện Mắt TP HCM để mở rộng hoạt động, giảm quá tải cơ sở cũ.
Trong giai đoạn đầu, cơ sở mới dự kiến tiếp nhận khoảng 500 lượt bệnh nhân mỗi ngày. Một số chuyên khoa có lượng bệnh nhân đông được chuyển sang đây như khám và điều trị mắt lé, khám bệnh lý võng mạc, điều trị ngoại trú glaucoma, tiếp nhận hồ sơ tiêm nội nhãn cùng các dịch vụ cận lâm sàng phục vụ chẩn đoán, theo dõi điều trị.
Giai đoạn tiếp theo, bệnh viện dự kiến mở rộng ngoại trú, phát triển đào tạo và triển khai trung tâm đào tạo phẫu thuật mô phỏng cùng phòng bào chế thuốc theo tiêu chuẩn Bộ Y tế.
Mỗi ngày, Bệnh viện Mắt TP HCM tiếp nhận khoảng 5.000-6.000 lượt khám cùng hàng trăm ca phẫu thuật. Hình ảnh người bệnh xếp hàng từ sáng sớm để đăng ký khám, chờ mổ Phaco từ lâu trở nên quen thuộc tại bệnh viện tuyến cuối chuyên khoa mắt lớn nhất khu vực phía Nam. Cơ sở mới được bệnh viện kỳ vọng giúp mở rộng không gian, phát triển các kỹ thuật chuyên sâu và từng bước giải quyết tình trạng quá tải kéo dài nhiều năm.
Song song, bệnh viện dự kiến phát triển thêm hai cơ sở chuyên sâu tại cửa ngõ phía Tây - Nam và phía Đông thành phố, gồm bệnh viện quy mô 300 giường tại Cụm y tế Tân Kiên và Trung tâm khám, điều trị ban ngày 100 giường, Trung tâm chuyên sâu về Khúc xạ kỹ thuật cao tại Cụm y tế Thủ Đức.
