Mới đây, loạt video của TikToker Chany (Trần Thị Thu Trang, sinh năm 2003) tại Dubai thu hút sự chú ý lớn trên mạng xã hội sau khi cô cho biết mắc thủy đậu trong thời gian sang đây tham gia giải boxing Allstar Championship.
Theo thông tin được chia sẻ, Chany phát hiện các triệu chứng bệnh ngay sát thời điểm thi đấu. Do đặc tính lây lan mạnh của virus, cô hiện phải ở lại khách sạn tại Dubai để thực hiện cách ly và điều trị thay vì cùng các thành viên trong đội trở về Việt Nam.
Hiện tại, các clip của Chany về tình hình sức khỏe, quá trình chữa bệnh đều nhận về sự chú ý từ cư dân mạng, cao nhất đạt gần 8 triệu lượt xem.
Cảnh báo bội nhiễm khi mụn nước chuyển đục
Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra, biểu hiện điển hình bằng các ban dạng mụn nước.
BS.CKI Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết ban thủy đậu thường khởi phát ở vùng đầu, mặt, cổ, sau đó lan xuống toàn thân.
“Đặc điểm của ban mụn nước là ngày đầu thường trong, sau đó đục dần. Khi dịch trong mụn chuyển đục, người bệnh cần được theo dõi nguy cơ bội nhiễm. Các nốt ban thường mọc rải rác và tăng dần về số lượng”, bác sĩ Thiệu giải thích.
Với trường hợp bệnh nhân tại Dubai, chuyên gia nhận định tình trạng phát ban diễn ra nhanh, khả năng người bệnh có thể đã nhầm thủy đậu với dị ứng ở giai đoạn đầu, dẫn đến dùng thuốc chưa phù hợp.
Theo bác sĩ Thiệu, corticoid là nhóm thuốc có tác dụng ức chế miễn dịch. Nếu tự ý dùng thuốc chứa corticoid khi mắc thủy đậu, đáp ứng miễn dịch của cơ thể có thể bị suy giảm.
“Dùng thuốc không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát sự nhân lên của virus. Hậu quả là tải lượng virus tăng cao, quá trình viêm trở nên nghiêm trọng hơn và nguy cơ biến chứng cũng tăng theo”, bác sĩ Thiệu giải thích.
Về khả năng lây nhiễm, thủy đậu được đánh giá có nguy cơ lây lan trong cộng đồng cao hơn cả Covid-19 thông qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp. Virus có khả năng lây truyền từ 1 đến 7 ngày trước khi nốt ban đầu tiên xuất hiện.
Thời điểm này thường trùng với giai đoạn ủ bệnh nên người bình thường rất khó phòng tránh nếu tiếp xúc gần với nguồn lây. Sau khoảng 7 ngày kể từ khi nổi ban hoặc khi các nốt mụn đã đóng vảy khô, nguy cơ lây nhiễm mới hoàn toàn chấm dứt.
“Thời điểm vàng” giúp đẩy lùi nhanh mụn nước
Y học hiện đại xác định thủy đậu là bệnh do virus nên nguyên tắc điều trị cốt lõi là sử dụng thuốc kháng virus, điển hình là Acyclovir.
Hiệu quả của thuốc phụ thuộc nhiều vào thời điểm sử dụng. Theo bác sĩ Thiệu, thuốc kháng virus thường phát huy tốt nhất khi được dùng sớm, lý tưởng trong 24 giờ đầu kể từ khi xuất hiện nốt mụn nước đầu tiên. Nếu can thiệp kịp thời, số lượng tổn thương da có thể giảm, thời gian hồi phục ngắn hơn và hạn chế nguy cơ diễn biến nặng.
Ngược lại, nếu điều trị muộn, khi virus đã nhân lên và lan rộng trong cơ thể, quá trình kiểm soát bệnh sẽ khó khăn hơn. Người bệnh vì vậy không nên tự mua thuốc hoặc trì hoãn thăm khám, nhất là khi sốt cao, ban lan nhanh, tổn thương da có mủ hoặc có bệnh nền.
Một trong những vấn đề được nhiều người bệnh quan tâm là nguy cơ để lại sẹo sau thủy đậu. Theo bác sĩ Thiệu, đa số trường hợp thủy đậu diễn biến lành tính và không để lại sẹo nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, khi mụn nước bị vỡ, nhiễm khuẩn hoặc bội nhiễm, nguy cơ hình thành sẹo sẽ tăng lên.
“Cái nào mọc lên trước sẽ biến mất trước. Thông thường sẽ để lại sẹo ở mụn đầu tiên và mụn cuối cùng, đó là dấu vết của thủy đậu”, bác sĩ Thiệu cho biết. Vì vậy, việc giữ vệ sinh các nốt mụn, không tự ý gãi hay làm vỡ mụn nước là nguyên tắc quan trọng để bảo vệ làn da.
Dù được xem là bệnh thường gặp ở trẻ em và ít nguy hiểm nếu được chăm sóc đúng, thủy đậu vẫn tiềm ẩn những biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não hoặc viêm vòm họng.
Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch cần được theo dõi chặt chẽ hơn khi mắc thủy đậu. Đặc biệt, phụ nữ mang thai trong 12 tuần đầu nếu mắc bệnh có nguy cơ cao dẫn đến dị dạng thai nhi. Do đó, việc tiêm phòng vaccine trước khi mang thai từ 2 đến 3 tháng là khuyến cáo quan trọng từ các chuyên gia y tế.
Tiêm chủng là biện pháp hàng đầu để ngăn ngừa biến chứng thủy đậu
Phân tích về trường hợp cụ thể của Chany, bác sĩ Thiệu đưa ra giả thuyết bệnh nhân có thể đã ủ bệnh từ Việt Nam trước khi di chuyển sang Dubai.
Thủy đậu thường phát triển mạnh vào mùa đông xuân và hiện đang ở giai đoạn cuối mùa, tuy nhiên các ca bệnh vẫn xuất hiện rải rác quanh năm.
Một điểm đặc biệt trong cơ chế sinh học của virus Varicella-Zoster là khả năng tồn tại âm thầm trong cơ thể. Những người đã từng mắc thủy đậu khi còn nhỏ sẽ có kháng thể bảo vệ suốt đời và rất hiếm khi tái phát.
Tuy nhiên, virus không biến mất hoàn toàn mà “ẩn náu” vào các đầu mút dây thần kinh. Khi cơ thể già đi hoặc hệ miễn dịch suy yếu, virus này có thể tái hoạt động dưới dạng bệnh zona thần kinh, gây ra những đám mụn nước dọc theo dây thần kinh liên sườn kèm theo cảm giác đau rát dữ dội.
Để phòng ngừa hiệu quả, tiêm chủng vẫn là biện pháp hàng đầu và an toàn nhất. Đối với những người đã tiếp xúc với nguồn lây nhưng chưa có biểu hiện bệnh, việc sử dụng thuốc kháng virus liều dự phòng cũng có thể ngăn chặn hoặc làm nhẹ đi diễn tiến của bệnh.
Việc tuân thủ các chỉ dẫn y khoa, tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc bôi hoặc thuốc uống không rõ nguồn gốc là yếu tố quyết định để người bệnh sớm hồi phục và trở lại với công việc thường nhật mà không phải chịu những di chứng về sức khỏe hay thẩm mỹ.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (Hung Yung-hsiang), chuyên khoa Thận học, để bảo vệ sức khỏe của cơ quan này, bên cạnh một chế độ ăn giảm muối thì giấc ngủ đầy đủ chính là chìa khóa cốt lõi.
Trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân có thói quen thức khuya kéo dài, dẫn đến tình trạng protein niệu (đạm niệu) trở nặng và tốc độ lọc cầu thận sụt giảm. Tuy nhiên, nếu thiết lập được thói quen đi ngủ trước 11 giờ đêm, kết quả tái khám, xét nghiệm máu và nước tiểu sau 3 tháng cho thấy: không chỉ tinh thần phấn chấn hơn, làn da sáng lên, đường huyết ổn định mà ngay cả tình trạng gan nhiễm mỡ cũng được cải thiện rõ rệt.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường chia sẻ trên trang cá nhân rằng, rất nhiều bệnh nhân thận khi quay lại phòng khám được phát hiện có chỉ số protein niệu chuyển biến xấu, tốc độ lọc cầu thận giảm mạnh. Sau khi khai thác sâu hơn về thói quen sinh hoạt, ông nhận ra phần lớn họ đều có điểm chung là thức khuya trong thời gian dài. Vì vậy, vị chuyên gia khuyến cáo người bệnh phải xây dựng lối sống điều độ, tốt nhất là lên giường đi ngủ trước 11 giờ đêm.
Kết quả vô cùng khả quan: Những bệnh nhân nghiêm túc thực hiện thói quen ngủ sớm, dậy sớm, khi trở lại tái khám sau 3 tháng để xét nghiệm máu và nước tiểu, các chỉ số chức năng thận không chỉ được cải thiện mà cơ thể còn đón nhận 10 thay đổi tích cực về sức khỏe dưới đây:
Giảm cảm giác nặng nề, mệt mỏi của cơ thể
Ban đêm là khoảng thời gian vàng để các tế bào trong cơ thể tiến hành sửa chữa và phục hồi. Việc ngủ sớm giúp quá trình đào thải các chất cặn bã chuyển hóa diễn ra thuận lợi. Nhờ đó, cảm giác cơ thể nặng nề do tích tụ độc tố khi thức dậy vào sáng hôm sau sẽ giảm đi rõ rệt.
Huyết áp không còn trồi sụt thất thường
Thói quen thức khuya kinh niên khiến hệ thần kinh giao cảm luôn trong trạng thái hưng phấn quá mức. Nếu bạn duy trì giấc ngủ trước 11 giờ đêm, nhịp tim và mạch máu sẽ được thư giãn, tránh được tình trạng huyết áp tăng giảm thất thường.
Giảm phù nề cực nhanh
Thức khuya gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình bài tiết hormone, dẫn đến tình trạng tích tụ nước trong cơ thể. Ngủ sớm sẽ hỗ trợ cơ thể điều hòa quá trình chuyển hóa nước, giúp bạn không còn bị sưng phù mặt hay tay chân khi thức dậy vào sáng hôm sau.
Nếu trước đây bạn thường xuyên rơi vào trạng thái lờ đờ, hay quên vào ban ngày, thì việc duy trì thói quen ngủ sớm sẽ mang lại sự thay đổi lớn. Khi thức dậy vào sáng hôm sau, tư duy của bạn sẽ sắc bén hơn, năng lượng tràn đầy và tinh thần vô cùng sảng khoái.
Hơi thở thơm mát, sảng khoái hơn
Thức khuya bắt buộc gan và thận phải hoạt động quá tải, gây ra tình trạng "tích hỏa" (nóng trong người), dễ dẫn đến khô môi, khát nước và hôi miệng.
Hệ miễn dịch được "nâng cấp" mạnh mẽ
Nhiễm trùng hoặc cảm cúm là "kẻ thù" đáng sợ nhất của bệnh nhân thận. Giấc ngủ trước 11 giờ đêm giúp kích hoạt "đội quân" miễn dịch của cơ thể, chặn đứng các loại virus, vi khuẩn từ môi trường bên ngoài và nâng cao năng lực chiến đấu chống lại bệnh tật.
Làn da sáng khỏe rõ rệt
Sắc mặt trở nên hồng hào, làn da được cấp ẩm mịn màng, và ngay cả những quầng thâm mắt xấu xí cũng dần mờ đi.
Đường huyết ổn định hơn
Thiếu ngủ là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng kháng insulin. Ngủ sớm giúp hệ nội tiết quay trở lại quỹ đạo hoạt động bình thường, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả.
Cải thiện tình trạng protein niệu (đạm niệu)
Thức khuya đặt cơ thể vào trạng thái viêm mạn tính kéo dài, làm tăng gánh nặng lọc của các cầu thận. Ngược lại, nếu ngủ trước 11 giờ đêm và ngủ đủ giấc, phản ứng viêm trong cơ thể sẽ giảm xuống, chỉ số protein niệu - vốn biểu hiện qua tình trạng nước tiểu có bọt lâu tan - cũng được cải thiện rõ rệt.
Đảo ngược tình trạng gan nhiễm mỡ
Thức khuya chính là "kẻ tiếp tay" thầm lặng cho việc tích tụ mỡ trong gan. Ban đêm là thời điểm cốt lõi để gan chuyển hóa chất béo và tự phục hồi. Việc ngủ sớm giúp gan vận hành bình thường, từ đó giảm thiểu tối đa sự tích tụ mỡ nội tạng.
TS.BS Phan Đình Mừng, Phó giám đốc Bệnh viện Quân y 175, tại tập huấn Những đóng góp của khớp háng chuyển động đôi trong việc điều trị cho bệnh nhân trẻ tuổi và năng động ngày 23/6, cho biết trước đây chỉ định thay khớp háng chủ yếu dành cho người từ 50 tuổi trở lên bị thoái hóa khớp nặng. Tuy nhiên, vài năm gần đây, ngày càng nhiều bệnh nhân trẻ phải phẫu thuật thay khớp, chủ yếu do hoại tử chỏm xương đùi.
"Tỷ lệ thay khớp háng ở người trẻ tăng khoảng 20-30%, nhiều trường hợp phải thay cả hai bên khớp háng khi mới 20-30 tuổi", bác sĩ nói.
Hoại tử chỏm xương đùi xảy ra khi nguồn máu nuôi phần chỏm bị suy giảm hoặc tắc nghẽn, khiến mô xương chết dần, biến dạng và sụp lún. Khi bệnh tiến triển nặng, thay khớp háng thường là lựa chọn điều trị cuối cùng để phục hồi vận động.
Theo bác sĩ Mừng, các nghiên cứu dịch tễ cho thấy nhóm người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng corticoid dài ngày có nguy cơ hoại tử chỏm xương đùi cao hơn rõ rệt so với dân số chung. Các yếu tố nguy cơ này có thể làm tổn thương thành mạch, gây co thắt hoặc tắc nghẽn những mạch máu rất nhỏ nuôi chỏm xương đùi, từ đó làm tăng nguy cơ hoại tử.
Ngoài thói quen sinh hoạt, một số nghề nghiệp đặc thù như thợ lặn sâu, lao động hầm mỏ cũng có tỷ lệ mắc bệnh cao hơn do thường xuyên chịu áp lực môi trường.
Bác sĩ khuyến cáo người trẻ nên hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, tránh tự ý dùng corticoid kéo dài và khám sớm khi xuất hiện đau vùng bẹn, đau háng, hạn chế vận động khớp háng. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có thể điều trị giúp trì hoãn hoặc tránh phải thay khớp.
Theo bác sĩ Mừng, một thách thức khác của phẫu thuật thay khớp háng ở người trẻ là yêu cầu vận động cao hơn so với người lớn tuổi. Trước đây mục tiêu chủ yếu khi thay khớp là giúp bệnh nhân đi lại không đau, còn nay nhiều người mong muốn sau phẫu thuật có thể tiếp tục lao động nặng hoặc chơi thể thao.
Trong bối cảnh đó, khớp háng chuyển động đôi được xem là một cải tiến đáng chú ý trong phẫu thuật thay khớp háng hiện đại. Thiết kế hai bề mặt chuyển động giúp tăng biên độ vận động, tăng độ vững khớp và giảm nguy cơ trật khớp sau mổ. Những ưu điểm này đặc biệt phù hợp với nhóm bệnh nhân trẻ, năng động, giúp họ sớm quay lại sinh hoạt thường ngày, lao động và hoạt động thể chất an toàn hơn.
Chương trình tập huấn tại Bệnh viện Quân y 175 có sự tham gia của GS Kouyoumdjian, Trưởng khoa Chỉnh hình và Cột sống, Trung tâm Bệnh viện và Đại học Nîmes (Pháp) cùng nhiều bác sĩ chấn thương chỉnh hình trong nước, nhằm cập nhật kỹ thuật mới và chia sẻ kinh nghiệm các ca thay khớp phức tạp.
Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi kiểm tra thực tế tại Trạm y tế phường Bình Thạnh (TP.HCM).
Bác sĩ Quách Kim Ưng - quyền Giám đốc Trạm y tế phường Bình Thạnh - cho biết trong thời gian qua, trạm y tế đã triển khai đầy đủ các hoạt động chuyên môn như: khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, y tế dự phòng, phòng chống dịch, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm như: tăng huyết áp và đái tháo đường…
Bên cạnh những kết quả đạt được, trạm y tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Về tài chính, đến nay trạm chưa được giao ngân sách năm 2026, hiện phải tạm ứng từ ngân sách phường để chi trả lương, phụ cấp cho nhân viên và vận hành trạm (tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời).
Trạm y tế phường Bình Thạnh kiến nghị sớm phê duyệt dự toán ngân sách cho y tế cơ sở năm 2026 và ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật đặc thù cho tuyến y tế phường, xã.
Ông Ưng cũng cho hay hiện danh mục thuốc và kỹ thuật tại trạm y tế dù đã được bổ sung nhưng vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu điều trị của người dân, đặc biệt là các bệnh mãn tính chuyển từ tuyến trên xuống.
Thực tế nhiều người dân sau khi điều trị tại các bệnh viện tuyến trên có nhu cầu quay về trạm y tế để tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài.
Trong khi đó, danh mục thuốc trạm y tế hiện còn hạn chế, chưa bao phủ đầy đủ các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng tại tuyến trên.
Điều này dẫn đến việc người dân phải quay lại bệnh viện để tái khám và lấy thuốc, gây bất tiện trong quá trình điều trị liên tục.
Do đó trạm y tế kiến nghị điều chỉnh, mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế tại trạm y tế theo phân tuyến (tương đương tuyến quận, huyện trước đây). Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.
Ngoài ra hiện khối lượng công việc lớn với 23 chương trình y tế cần quản lý, trong khi mạng lưới cộng tác viên chưa ổn định do phụ cấp thấp, dẫn đến khó duy trì lâu dài. Đây là những thách thức ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của trạm.
Đại diện Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) cho biết việc quản lý thuốc cho bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân mãn tính, khi chuyển từ tuyến trên về các cơ sở y tế cơ sở, đã được quy định rõ trong Thông tư số 37 và Thông tư số 01 của Bộ Y tế.
Theo đó, cơ sở y tế được phép sử dụng thuốc theo chỉ định và phân bổ từ tuyến trên, đồng thời dựa trên năng lực chuyên môn để khám và điều trị cho người bệnh.
Ngoài ra nếu trạm y tế thực hiện các dịch vụ kỹ thuật đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, cơ sở được phép sử dụng thuốc và các vật tư y tế phục vụ cho dịch vụ đó.
Trước đây, danh mục thuốc bị giới hạn theo hạng bệnh viện. Tuy nhiên hiện nay, theo chỉ đạo của Bộ Y tế, danh mục này không còn cố định mà linh hoạt tùy thuộc vào năng lực chuyên môn của cơ sở, năng lực chuyên môn của cán bộ y tế và loại dịch vụ kỹ thuật được chỉ định.
Hiện nay Bộ Y tế đang xây dựng thông tư hướng dẫn về thanh toán bảo hiểm y tế cho khám bệnh từ xa, khám tại nhà và mô hình y học gia đình. Dự kiến thông tư này sẽ sớm được ban hành để có cơ sở y tế thực hiện thanh toán.
