Đà Nẵng tưng bừng khai mạc Đại hội Thể dục thể thao 2026

Trên khắp thế giới, từ trung tâm hàng không ở đảo Síp xuống cấp trong 5 thập kỷ đến căn cứ của Đức với quá khứ liên quan đến Đức Quốc xã, đây là những "sân bay ma" đã bị bỏ mặc xuống cấp sau khi chuyến bay cuối cùng cất cánh.

Với một chiếc máy bay chở khách bị bỏ hoang, nhà ga hoang tàn kể từ năm 1974 và các khu vực đổ nát, thật khó tưởng tượng sân bay quốc tế Nicosia từng là một trung tâm giao thông nhộn nhịp.

Được xây dựng vào những năm 1920 như một căn cứ của Không quân Hoàng gia Anh (RAF), sân bay quốc tế Nicosia đóng vai trò quan trọng trong Thế chiến II. Đến những năm 1950 và 1960, nó trở thành trung tâm hàng không lớn. Tuy nhiên, vào năm 1974, chiến tranh đã phá hủy một phần sân bay và khiến nó bị bỏ hoang. Ngày nay, sân bay này nằm trong Khu vực Bảo vệ của Liên Hiệp Quốc và phần lớn vẫn bị cấm người ra vào.

Sân bay Kai Tak, sân bay cũ của Hồng Kông cho đến khi đóng cửa vào năm 1998, nổi tiếng với đường băng đầy thách thức, từng được coi là nơi đáng sợ nhất thế giới để hạ cánh máy bay.

Máy bay chỉ ở độ cao khoảng 300 mét khi thực hiện cú "quay đầu kiểu Hồng Kông" đầy nguy hiểm. Đối với nhiều hành khách trên các chuyến bay đang đến gần, cảm giác lo lắng được gọi là "cơn đau tim Kai Tak".

Cuối cùng, chính quyền Hồng Kông đã quyết định xây dựng một sân bay mới vào năm 1998. Ngày 6.7.1998, chuyến cất cánh cuối cùng đã diễn ra trước khi sân bay quốc tế Hồng Kông tiếp quản vai trò trung tâm hàng không chính của thành phố - và Kai Tak bị bỏ lại. Sân bay sau đó đã được tái phát triển thành nơi tọa lạc của khu phức hợp thể thao và giải trí, công viên thể thao Kai Tak.

Từng được dự kiến trở thành trung tâm giao thông lớn nhất thế giới với 6 đường băng và 6 nhà ga - nhưng kế hoạch đã không thành hiện thực.

Năm 1975, sân bay chính thức mở cửa và dự kiến hàng triệu người sẽ bay từ đây mỗi năm. Tuy nhiên, nó đã không thể thành công vì tuyến tàu cao tốc dự kiến nối liền sân bay với thành phố chưa bao giờ được xây dựng và xa trung tâm thành phố, trong khi hành khách có chọn lựa khác...

Ngày 31.10.2004, hoạt động thương mại tại sân bay chấm dứt và chuyến bay chở khách cuối cùng cất cánh. Sau nhiều năm bỏ trống, nhà ga hành khách đã bị phá hủy vào năm 2016, nhưng phần còn lại của sân bay vẫn tiếp tục hoạt động như một trung tâm vận chuyển hàng hóa, địa điểm lắp ráp máy bay và cơ sở thử nghiệm hàng không vũ trụ.

Sân bay Tempelhof nổi tiếng khi là nơi Adolf Hitler đọc bài phát biểu nhân ngày Quốc tế Lao động. Sân bay hiếm khi được Không quân Đức sử dụng trong Thế chiến II và phần lớn bị đóng cửa - ngoại trừ các dịp lễ nghi.

Nó đã ngừng hoạt động như một sân bay gần một thập kỷ trước. Trải rộng trên hơn 300.000 mét vuông, sân bay có mái che dài 1,23 km bao phủ các nhà chứa máy bay chính. "Sân bay của Hitler" - sân bay Tempelhof mang tính biểu tượng ở Berlin, hiện là công trình kiến trúc bị bỏ hoang - từng được chuyển đổi thành trung tâm tị nạn lớn nhất nước.

Từng cung cấp các chuyến bay từ Anh đến các điểm đến nổi tiếng ở châu Âu như Bồ Đào Nha và Ý. Tuy nhiên, nó đã bị bỏ hoang từ năm 2014. Kể từ đó, nó chủ yếu được sử dụng làm bãi đỗ xe tải - nhưng hiện chuẩn bị mở cửa trở lại vào năm 2029.

Sân bay quốc tế cũ của Athens là một trong những nhà ga bị bỏ hoang rùng rợn nhất thế giới, từng là trung tâm hàng không chính của thủ đô Hy Lạp trong 60 năm. Nơi này bị phát xít Đức chiếm giữ và sử dụng làm căn cứ không quân trong Thế chiến II, và đóng cửa vào năm 2001 khi sân bay quốc tế Athens mở cửa.

Năm 2004, sân bay được chuyển đổi thành công viên, nơi diễn ra một số sự kiện Thế vận hội Mùa hè, bao gồm khúc côn cầu và bóng chày. Sắp tới đây sẽ trở thành khu dân cư.

Sở hữu một trong những đường băng dài nhất châu Âu, sân bay này được xây dựng với chi phí 1 tỉ euro trong thời kỳ bùng nổ kinh tế của Tây Ban Nha. Tuy nhiên, nó đã trở thành biểu tượng của sự lãng phí sau khi đóng cửa vào năm 2012, chỉ 4 năm sau khi khai trương.

Tin Gốc: Thanh Niên

Người Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã bất đồng về nguồn gốc hàng loạt món ăn, từ cà phê, lá nho nhồi đến cả baklava - di sản để lại từ nhiều thế kỷ cùng tồn tại dưới thời Đế chế Ottoman. Giờ đây, người Thổ Nhĩ Kỳ bức xúc khi cho rằng người Hy Lạp "nhận vơ" công lao với món súp mà họ gọi là iskembe, vốn được xem là một phần văn hóa lâu đời của đất nước. Iskeme là súp lòng bò, nổi tiếng với hương vị đậm đà, hấp dẫn và được gọi là patsa tại Hy Lạp.

Dimitris Tsarouhas, chủ một nhà hàng ở thành phố Thessaloniki của Hy Lạp chuyên về món "patsa", đang nỗ lực đăng ký món súp này với UNESCO như một món ăn truyền thống độc đáo của Hy Lạp, có nguồn gốc từ thời sử thi "Odyssey" của Homer .

Chủ nhà hàng Tsarouhas đã tập hợp một hồ sơ đồ sộ, chi tiết với sự hỗ trợ của một tổ chức văn hóa địa phương và Lena Oflidis, tác giả cuốn sách duy nhất ghi chép về lịch sử món súp này, nhằm đưa patsa vào danh mục di sản văn hóa của Hy Lạp.

Tại nhà hàng Tsarouhas, hàng chục thực khách ghé đến vào mọi thời điểm trong ngày, đặc biệt là lúc rạng sáng, để thưởng thức patsa. Nhiều người tin rằng món súp ăn cùng ớt này giúp làm dịu dạ dày sau một đêm quá chén.

Đầu bếp Pantazis Koukoumvris của nhà hàng Tsarouhas cho biết công thức món ăn này được người Byzantine tiếp nhận từ người Hy Lạp cổ đại, rồi truyền lại cho người Ottoman.

Ông Dimitris Tsarouhas cũng chỉ ra rằng công thức patsa từng được nhắc đến trong sử thi Odyssey, trong bữa tiệc mà Penelope, vợ của Odysseus, chuẩn bị cho những kẻ cầu hôn vào ngày chồng bà trở về sau hành trình dài.

Theo ông, đoạn này mô tả món dạ dày bò nhồi mỡ động vật và huyết.

"Nếu đó không phải là patsa, thì còn có thể là gì nữa?", ông đặt câu hỏi.

Dù phía Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định đây là phát minh của họ, Tsarouhas tỏ ra không lo ngại. Ông cho rằng phía bên kia hoàn toàn có thể thử chứng minh nếu có đủ cơ sở.

"Không ai ngăn họ thử cả", ông nói và tin mình có đầy đủ cơ sở để bảo hộ, công nhận món ăn này. Ông tin hai nước sẽ không vì điều này mà chia rẽ vì hương vị món ăn chính là thứ gắn kết.

Tuy nhiên, "sự gắn kết qua ẩm thực" không phải điều mà Ali Turkmen nghĩ đến. Chủ nhà hàng người Thổ Nhĩ Kỳ 59 tuổi cho rằng món ăn này mang tính đặc trưng lịch sử và văn hóa của người Thổ, dù tại Hy Lạp, nó cũng được xem là món ăn quen thuộc vào đêm khuya hoặc sau những cuộc nhậu.

"Cũng giống như baklava và nhiều thứ khác, họ muốn nhận đó là của riêng mình. Lòng bò là thứ rất riêng của người Thổ", Turkmen nói về nỗ lực của Hy Lạp. Nhưng sẽ rất khó để họ tuyên bố sở hữu một thứ vốn là đặc trưng của Thổ Nhĩ Kỳ, theo Turkmen vì món ăn này đã là một phần văn hóa của họ hàng trăm năm.

Tại Istanbul, Ali Ohtamis là người phụ trách căn bếp tại nhà hàng Alem Iskembe của Turkmen, một địa chỉ chuyên phục vụ món súp truyền thống tại khu phố Kiziltoprak. Mỗi ngày, từ 4h, Ohtamis bắt đầu đun sôi dạ dày bò (lòng bò) sau khi đã làm sạch kỹ lưỡng. Theo ông, quá trình nấu kéo dài 8-9 tiếng, trước khi thịt được cắt theo khẩu vị của từng thực khách, to hoặc nhỏ.

Dù cả phiên bản Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đều dựa trên nền nước dùng đậm đà, nhiều tỏi, món iskembe của Thổ Nhĩ Kỳ chỉ sử dụng duy nhất phần lòng bò.

Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc Hy Lạp "chiếm dụng" một món ăn được xem là niềm tự hào quốc gia. Cổng tin tức Onedio dẫn lại ghi chép của nhà du hành thế kỷ 17 Evliya Celebi, trong đó mô tả những người bán súp lòng và súp móng giò tại Istanbul, như bằng chứng cho thấy món ăn này đã có lịch sử 400 năm tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Khách quen của Alem Iskembe, Murat Pajik, bày tỏ quan điểm dứt khoát rằng Thổ Nhĩ Kỳ không nên chấp nhận động thái từ phía Hy Lạp.

"Cần phải có biện pháp. Súp lòng là một trong những món ăn mà chúng ta nên quảng bá ra thế giới", Pajik nói.

Trong khi đó, tại Hy Lạp, Christos Mousoulis lại có góc nhìn khác. Là khách quen của nhà hàng Tsarouhas, ông cho biết món patsa đã được chế biến theo cách truyền thống trong các gia đình Hy Lạp qua nhiều thế hệ.

"Món ăn có thể tương đồng. Nhưng chúng tôi lớn lên cùng với patsa của Hy Lạp", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Steve Schwarzbach, cổ động viên sống tại Đức, đã tham dự mọi kỳ World Cup từ năm 2006. Ông từng đến Nam Phi hay Brazil, những nơi vốn được cảnh báo về rủi ro an ninh.

"Tại đó tôi thấy an toàn vì lực lượng an ninh xuất hiện ở khắp nơi", Schwarzbach nói với CNN. Đến kỳ World Cup năm 2026 tại Mỹ, ông Schwarzbach đang có ý định ở nhà và cảm thấy lo ngại khi tới Mỹ.

Ông Schwarzbach bày tỏ sự quan ngại về các hoạt động kiểm soát di trú gắt gao tại Mỹ. Ông cũng lo ngoại hình khác biệt khi mang dòng máu lai Đức - Hàn có thể khiến ông trở thành đối tượng bị kiểm tra giấy tờ, tạo ra cảm giác không an toàn khi tham gia ngày hội bóng đá.

Dù đã sở hữu cặp vé tứ kết và bán kết trị giá 1.600 USD, ông quyết định từ bỏ chuyến đi sau khi biết tin về các đợt truy quét của ICE và việc chính phủ Mỹ xem xét kiểm tra mạng xã hội của du khách.

Schwarzbach không phải trường hợp duy nhất. Trên mạng xã hội, các nhóm tẩy chay World Cup 2026 tại Mỹ đang thu hút cổ động viên quốc tế tham gia. Một bản kiến nghị trực tuyến tại Hà Lan yêu cầu đội tuyển quốc gia rút lui đã thu hút hơn 174.000 chữ ký. Trên Facebook, nhóm "Tẩy chay World Cup 2026 tại Mỹ" có hơn 25.800 thành viên. Cựu Chủ tịch FIFA Sepp Blatter cũng ủng hộ phong trào tẩy chay của người hâm mộ. Lãnh đạo CLB FC St. Pauli (Đức) công khai thảo luận về việc đội tuyển bỏ giải.

Nguyên nhân tẩy chay chủ yếu đến từ các chính sách nhập cư thắt chặt và tình hình tại nước chủ nhà. Một trong những trở ngại lớn nhất đối với du khách là quy trình xin thị thực. Tại một số quốc gia như Ấn Độ hay Colombia, thời gian chờ phỏng vấn visa Mỹ hiện kéo dài 400-700 ngày. Điều này khiến việc lập kế hoạch tham dự giải đấu trở nên khó khăn đối với cổ động viên ngoài nhóm được miễn thị thực.

Việc Mỹ tăng cường kiểm tra an ninh, yêu cầu cung cấp thông tin mạng xã hội, dữ liệu sinh trắc học, đã tạo tâm lý e dè. Nhiều người lo ngại về quyền riêng tư và những rắc rối pháp lý có thể phát sinh khi nhập cảnh.

Omar Hassan, một nhà phát triển phần mềm tại Montreal, Canada, đang có ý định bán lại vé các trận đấu tại Boston và New York. Trước đó, Hassan đã lên kế hoạch đi cùng em họ mang quốc tịch Tanzania, quốc gia nằm trong danh sách bị hạn chế nhập cảnh.

"Thật sợ hãi khi nghe những gì đang xảy ra ở biên giới, bạn bè tôi từng bị buộc phải giao mật khẩu và bị tịch thu điện thoại", Hassan nói.

Peter Holmes, một cổ động viên Anh, chọn đến Mexico xem bóng đá thay vì sang Mỹ. Ông bị sốc sau vụ việc đặc vụ liên bang nổ súng vào người dân ở Minneapolis. "Tôi cảm thấy bất an", ông chia sẻ.

Vẫn có những người lạc quan như Arjun Modhwadiam người Canada gốc Tanzania. Anh cho rằng hộ chiếu Canada và lý lịch "phi chính trị" trên mạng xã hội sẽ bảo vệ anh.

"Tôi không nghĩ chính phủ Mỹ lại để những rắc rối xảy ra, vì World Cup là nguồn thu khổng lồ", anh nói.

Bài toán kinh tế là thách thức tiếp theo. World Cup 2026 được tổ chức tại ba quốc gia Bắc Mỹ gồm Mỹ, Canada và Mexico, nhưng phần lớn trận đấu diễn ra tại Mỹ. Do khoảng cách giữa các thành phố đăng cai cách xa, du khách gần như bắt buộc di chuyển bằng đường hàng không.

Theo các chuyên gia du lịch, chặng bay từ Seattle đến Miami dài hơn 5.000 km, giá vé máy bay và phòng khách sạn có khả năng tăng cao trong thời điểm diễn ra giải đấu. Ước tính, Mỹ cần đầu tư thêm khoảng 10 tỷ USD để nâng cấp hạ tầng sân bay và hệ thống giao thông công cộng nhằm phục vụ khoảng 40 triệu lượt khách dự kiến.

Chuyên gia nghiên cứu bóng đá David Goldblatt cho rằng mức giá vé tăng vọt đang biến World Cup 2026 thành sự kiện dành cho "nhóm 1% giàu có".

"Bóng đá vốn là môn thể thao của đại chúng, nhưng sự đắt đỏ hiện nay đang vô tình tạo ra khoảng cách với những cổ động viên nhiệt huyết", ông Goldblatt nói.

Dù FIFA kỳ vọng sẽ phá kỷ lục 3,5 triệu vé của kỳ World Cup 1994, các chuyên gia ngành khách sạn lại tỏ ra lo ngại. Jan Freitag, Giám đốc phân tích của đơn vị theo dõi dữ liệu khách sạn CoStarCoStar, cho biết các xung đột địa chính trị và giá vé cao đang làm suy giảm nhu cầu. Các khách sạn tại Dallas, Miami hay San Francisco đang phải điều chỉnh giảm giá phòng để thu hút khách. Tại Houston, lượng đặt phòng tháng 6 tăng 30%, nhưng 85% trong số đó là khách nội địa, 15% là khách quốc tế.

Hiện Bộ Ngoại giao Mỹ và các thành phố đăng cai khẳng định đang nỗ lực tối ưu hóa quy trình để đón người hâm mộ,. Thực tế cho thấy lượng đặt chỗ quốc tế vẫn đang thấp hơn kỳ vọng của nước chủ nhà.

Tin Gốc: Vnexpress