Ngủ đủ 8 tiếng nhưng vẫn mệt: 4 nguyên nhân dễ bị bỏ qua

Thận rất ít khi phản ứng mạnh mẽ trong giai đoạn đầu bị tổn thương. Bộ phận này làm việc miệt mài suốt cả ngày, lọc gần 190 lít máu (50 gallons), cân bằng chất lỏng, loại bỏ độc tố và hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên theo thời gian, những thói quen ăn uống hàng ngày có thể âm thầm đè nặng lên thận mà không hề có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nào.

Trên khắp thế giới, các bác sĩ đang nhận thấy một sự thay đổi đáng lo ngại. Thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn vặt nhiều muối, nước ngọt và các xu hướng ăn kiêng cực đoan đang ngày càng trở nên phổ biến. Đồng thời, số ca mắc bệnh thận cũng tăng trưởng đều đặn. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), ước tính cứ 7 người trưởng thành ở Mỹ thì có 1 người mắc bệnh thận mạn tính, và nhiều người trong số họ thậm chí còn không hề hay biết.

Điều làm cho câu chuyện trở nên phức tạp hơn hiện nay là nỗi ám ảnh ngày càng lớn đối với chế độ ăn giàu protein. Mạng xã hội đã biến protein thành một biểu tượng của "ăn uống lành mạnh". Sinh tố protein (protein shake), những bữa ăn ngập tràn thịt và xu hướng "cái gì cũng phải giàu protein" đang được tiếp thị như những yếu tố thiết yếu cho sức khỏe. Dù vậy, các chuyên gia khẳng định rằng nạp nhiều protein không phải lúc nào cũng tốt, đặc biệt là đối với những người đang có các vấn đề về thận hoặc có nguy cơ mắc bệnh.

Dưới đây là 7 loại thực phẩm và thói quen ăn uống mà các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên hạn chế để bảo vệ sức khỏe của thận.

Thực phẩm đóng gói

Gói mì ăn liền hay túi khoai tây chiên vào buổi tối tưởng chừng như vô hại, nhưng thận thường phải trả giá đắt sau đó.

Bà Parul Yadav, Trưởng khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện Marengo Asia (Gurugram), cho biết: "Các loại thực phẩm đóng gói như khoai tây chiên, mì ăn liền và các bữa ăn đông lạnh chứa hàm lượng natri và chất bảo quản rất cao, có thể gây tổn hại cho thận theo thời gian".

Vấn đề không chỉ nằm ở muối. Thực phẩm chế biến sẵn được thiết kế để có hạn sử dụng lâu hơn trên kệ, vì vậy chúng thường chứa chất bảo quản, phosphate, chất điều vị và lượng natri dư thừa. Các thành phần này kết hợp với nhau có thể làm tăng huyết áp và buộc thận phải làm việc vất vả hơn.

Các nhà nghiên cứu từ Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận (NIDDK) đã liên tục chứng minh mối liên hệ giữa việc hấp thụ lượng natri cao với tình trạng căng thẳng ở thận và bệnh cao huyết áp.

Điều khiến thực phẩm đóng gói trở nên nguy hiểm chính là sự "vô hình" của lượng natri dư thừa. Một phần khoai tây chiên hoặc đồ ăn đông lạnh có thể chứa tới gần một nửa lượng natri được khuyến nghị hàng ngày.

Ăn quá nhiều muối

Muối đan xen sâu sắc vào thói quen ăn uống hàng ngày, đặc biệt là qua dưa muối, các loại sốt, đồ ăn vặt, tương chấm và các bữa ăn tại nhà hàng.

Ông Anshul Singh, Trưởng nhóm Khoa Dinh dưỡng Lâm sàng & Tiết chế tại Bệnh viện Artemis, giải thích: "Ăn quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp và gây áp lực lên thận".

Huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận trên toàn thế giới. Khi lượng natri nạp vào cơ thể duy trì ở mức cao trong nhiều năm, các mạch máu nhỏ bên trong thận sẽ bắt đầu suy yếu.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày. Thế nhưng, nhiều người đang vô tình nạp lượng muối cao gần gấp đôi mức đó chỉ thông qua thực phẩm chế biến sẵn và các bữa ăn tại nhà hàng.

Một vấn đề dễ bị bỏ qua là những thực phẩm có vẻ ngoài "lành mạnh". Súp mua sẵn ở cửa hàng, ngũ cốc ăn sáng, thanh protein và thậm chí cả bánh mì đen đóng gói cũng có thể chứa hàm lượng natri cao đến mức đáng ngạc nhiên.

Đôi khi, mối nguy hiểm không đến từ lọ muối đặt trên bàn ăn, mà nó ẩn giấu ngay bên trong những chiếc bao bì.

Đồ uống có đường và nước có ga

Đồ uống có đường không chỉ đơn thuần là làm tăng calo. Chuyên gia dinh dưỡng Parul Yadav cho biết nước ngọt và các loại đồ uống giải khát không tốt cho sức khỏe. Nếu uống chúng thường xuyên, bạn có thể đối mặt với nguy cơ béo phì và tiểu đường - hai nguyên nhân lớn nhất dẫn đến bệnh thận.

Tiểu đường vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh thận mạn tính trên toàn cầu. Việc tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên có liên quan đến tình trạng kháng insulin, tăng cân và viêm nhiễm.

Ông Anshul Singh cũng chỉ ra rằng các loại nước có ga tối màu có chứa thêm phosphorus, chất này có thể gây hại cho thận theo thời gian.

Một nghiên cứu được công bố bởi Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) đã tìm thấy mối liên hệ giữa đồ uống có đường và việc tăng nguy cơ tổn thương thận, đặc biệt ở những người vốn đã dễ bị rối loạn chuyển hóa.

Mối lo ngại lớn hơn hiện nay là tần suất sử dụng. Nhiều người không còn uống nước ngọt một cách thỉnh thoảng nữa, mà đồ uống có đường đã trở thành thứ thay thế cho nước lọc hàng ngày. Thận vốn dĩ không được cấu tạo để xử lý tình trạng quá tải đường liên tục như vậy.

Chế độ ăn giàu protein

Protein là chất thiết yếu cho việc sửa chữa cơ bắp, hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, internet đã biến protein thành một thứ gì đó vô hạn. Văn hóa thể hình thường thúc đẩy ý tưởng rằng "càng nhiều protein thì sức khỏe càng tốt". Các chuyên gia không đồng tình với tư duy cực đoan đó.

Chuyên gia Anshul Singh nhấn mạnh thịt đỏ và thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói rất giàu protein và chất béo bão hòa. Nạp quá nhiều protein có thể đặt thêm gánh nặng lớn lên thận.

Bà Parul Yadav cũng lưu ý thêm rằng việc ăn quá nhiều thịt đỏ có thể làm tăng nồng độ acid uric và tạo thêm áp lực cho chức năng thận.

Điều này không có nghĩa là protein có hại; cơ thể chúng ta rất cần nó. Vấn đề thực sự nằm ở chỗ dư thừa. Khi protein bị phá vỡ, thận sẽ giúp loại bỏ các chất thải chứa nitơ ra khỏi cơ thể. Chế độ ăn cực kỳ giàu protein buộc thận phải liên tục lọc nhiều chất thải hơn. Ở những người khỏe mạnh, điều này có thể không gây ra tổn thương ngay lập tức, nhưng đối với những người bị tiểu đường, huyết áp cao, đang có sẵn bệnh thận hoặc bị mất nước, gánh nặng gia tăng này có thể trở nên rất rủi ro.

Sự thật thường bớt hào nhoáng hơn những gì các chiến dịch tiếp thị sức khỏe vẽ ra: Một lượng protein cân bằng mới là điều quan trọng, chứ không phải việc nhồi nhét protein ở mức cực đoan.

Thịt chế biến sẵn

Thịt xông khói, xúc xích, thịt nguội và thịt xiên đóng gói... thường được quảng cáo là nguồn protein tiện lợi. Thế nhưng, chúng lại là sự kết hợp của nhiều tác nhân gây áp lực cho thận: natri, chất bảo quản, chất béo bão hòa và các chất phụ gia hóa học.

"Thịt chế biến sẵn có hại cho thận vì chúng chứa hàm lượng natri cao cùng các chất phụ gia có thể làm suy giảm chức năng thận", chuyên gia Parul Yadav nhận định.

Nhiều loại thịt chế biến sẵn cũng chứa phụ gia phosphate. Lượng phosphorus dư thừa sẽ khiến những quả thận đã bị suy yếu gặp khó khăn trong việc lọc bỏ một cách hiệu quả.

Một mối lo ngại lớn là thịt chế biến sẵn hiện cũng đã len lỏi vào các bữa ăn "lành mạnh" tại phòng tập. Bánh mì kẹp giàu protein, ức gà đóng gói và đồ ăn vặt từ thịt bảo quản đang ngày càng được tiêu thụ nhiều như những thực phẩm phục vụ cho việc tập luyện.

Nhãn mác có thể ghi là "giàu protein", nhưng thận thì vẫn phải oằn mình gánh lượng natri có trong đó.

Thực phẩm giàu oxalate

Bà Parul Yadav giải thích rằng các thực phẩm giàu oxalate như rau bina (cải bó xôi), củ cải đường, socola và các loại hạt có thể góp phần hình thành sỏi thận ở những người có cơ địa dễ mắc bệnh.

Oxalate là các hợp chất tự nhiên được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm giàu dinh dưỡng. Đối với hầu hết mọi người, chúng không gây hại. Tuy nhiên, đối với những người dễ bị sỏi thận canxi oxalate, lượng oxalate dư thừa sẽ trở thành một vấn đề lớn.

Đây là lý do tại sao việc mù quáng chạy theo các xu hướng "siêu thực phẩm" trên internet có thể phản tác dụng. Sinh tố rau bina vào mỗi buổi sáng nghe có vẻ lành mạnh, nhưng đối với một người bị sỏi thận tái phát, đó lại không phải là lựa chọn lý tưởng.

Dinh dưỡng chỉ thực sự tốt cho sức khỏe khi nó được cá nhân hóa, chứ không phải được sao chép nguyên bản từ các xu hướng ăn kiêng đang lan truyền mạnh mẽ trên mạng.

Thức ăn nhanh và đồ chiên rán

Bà Parul Yadav cho biết thức ăn nhanh và đồ chiên rán chứa hàm lượng chất béo, muối và calo cao, có thể gây hại cho thận và sức khỏe tổng thể.

Những bữa ăn này thường giàu năng lượng nhưng lại nghèo nàn về mặt dinh dưỡng. Sự kết hợp giữa natri cao, chất béo chuyển hóa, carbohydrate tinh chế và đường có thể góp phần gây ra béo phì, tiểu đường và cao huyết áp - ba tác nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận.

Ông Anshul Singh cũng cảnh báo rằng các món ăn mặn và thức ăn nhanh có thể gây ra tình trạng giữ nước và làm tăng áp lực lên thận.

Mối lo ngại không chỉ dừng lại ở những lần "nuông chiều bản thân" ngẫu hứng, mà là sự phụ thuộc thường xuyên. Đối với nhiều gia đình ở đô thị, thức ăn nhanh đã chuyển từ một "món ăn đổi gió" thành bữa ăn định kỳ hàng ngày.

Thận có thể thích nghi trong nhiều năm. Dù vậy, đến một lúc nào đó, ngay cả những cơ quan kiên cường nhất cũng sẽ bắt đầu có dấu hiệu kiệt sức.

Sức khỏe của thận hiếm khi được xây dựng từ những "thực phẩm thần kỳ" hay các chế độ ăn kiêng khắc nghiệt. Nó phụ thuộc nhiều hơn vào những thói quen bình thường được lặp đi lặp lại hàng ngày.

Các chuyên gia luôn khuyên nên ăn nhiều bữa ăn tự nấu tại nhà, uống đủ nước, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời tránh ăn quá nhiều muối và đường. Một chế độ dinh dưỡng cân bằng có giá trị hơn nhiều so với các kiểu ăn uống theo xu hướng.

Cơn sốt giàu protein hiện nay phản ánh một vấn đề lớn hơn trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại: niềm tin rằng nếu cái gì tốt, thì càng dùng nhiều sẽ càng tốt hơn. Tuy nhiên, sinh học con người không vận hành theo cách đó. Đôi khi, những bữa ăn lành mạnh nhất lại chính là những bữa ăn giản dị nhất.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng 16-6, PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết tính đến ngày 15-6, nền tảng sức khỏe cộng đồng của ngành y tế TP.HCM đã cập nhật dữ liệu sức khỏe của 2.311.179 người dân.

Ông Thượng cho rằng đây là những dữ liệu nền tảng đầu tiên, có ý nghĩa quan trọng trong lộ trình xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho mỗi người dân thành phố, tạo cơ sở để quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời, hỗ trợ công tác dự phòng, phát hiện sớm bệnh tật và nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Hiện nay Sở Y tế TP.HCM đang phối hợp chặt chẽ với Trung tâm chuyển đổi số TP.HCM đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân và tích hợp trên ứng dụng công dân số.

Trước mắt, toàn bộ kết quả khám sức khỏe định kỳ sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử để hình thành dữ liệu sức khỏe ban đầu cho mỗi người dân.

Trong giai đoạn tiếp theo, khi kho dữ liệu của ngành y tế chính thức đi vào vận hành (dự kiến vào cuối năm 2026), việc kết nối và liên thông giữa hồ sơ sức khỏe điện tử với hồ sơ bệnh án điện tử tại các cơ sở khám, chữa bệnh sẽ được triển khai đồng bộ.

Về tiến độ triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân, ngành y tế ghi nhận và biểu dương sự chủ động, nỗ lực của nhiều địa phương trong việc tổ chức thực hiện.

Đến nay, một số địa phương đạt số lượng người dân được khám sức khỏe cao, dẫn đầu gồm: xã An Nhơn Tây, xã Bà Điểm, phường Tân Tạo, xã Hiệp Phước, xã Thạnh An, xã Tân Nhựt, phường Tăng Nhơn Phú... Kết quả này cho thấy sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương trong phối hợp triển khai chương trình.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Sở Y tế nhận thấy vẫn còn một số địa phương đã tổ chức khám sức khỏe cho người dân nhưng chưa cập nhật đầy đủ số liệu lên phần mềm quản lý.

Thực tế đối chiếu cho thấy số lượng người dân đã được khám tại một số địa phương cao hơn số liệu đang ghi nhận trên hệ thống, gây ảnh hưởng đến công tác theo dõi tiến độ thực hiện chương trình và xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử của người dân.

Sở Y tế đề nghị UBND các phường, xã, đặc khu khẩn trương rà soát, đối chiếu số liệu thực tế với dữ liệu đã cập nhật trên hệ thống, tổ chức nhập đầy đủ, chính xác và kịp thời kết quả khám sức khỏe của người dân theo quy định.

Đồng thời tiếp tục hoàn thiện danh sách đối tượng khám, tăng cường công tác truyền thông, vận động người dân tham gia khám sức khỏe; phối hợp chặt chẽ với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phân công để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu được giao.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Chiều 15.6, HĐND TP.Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định số lượng, việc thành lập, tổ chức lại, giải thể cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác; số lượng, cơ cấu ủy viên UBND thành phố, ủy viên UBND cấp xã thuộc phạm vi quản lý của TP.Hà Nội.

Theo nghị quyết được phê duyệt, số lượng cơ quan chuyên môn của thành phố là không quá 18 sở, tăng 3 sở (tương ứng tăng 20% số lượng tổ chức so với 15 sở, ngành hiện nay).

Hà Nội hiện đang có 15 sở, ngành, gồm: Y tế, KH-CN, NN-MT, Tài chính, Dân tộc - Tôn giáo, Văn phòng UBND thành phố, VH-TT, Nội vụ, Xây dựng, Tư pháp, GD-ĐT, QH-KT, Du lịch, Công thương, Thanh tra thành phố).

Trong tờ trình của UBND TP.Hà Nội, trước mắt, các cơ quan, đơn vị báo cáo UBND thành phố xem xét các phương án thành lập Sở An toàn thực phẩm. Việc thành lập sở này là phù hợp với chủ trương của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương; đồng thời nhằm thực hiện điểm a khoản 1 điều 14 luật Thủ đô về bảo đảm quản lý nhà nước tập trung, thống nhất, hiệu quả trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, trật tự đô thị của thành phố.

Đối với sở tăng thêm còn lại, thành phố cho biết sẽ thực hiện khi thực sự cần thiết hoặc theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền và phù hợp với mục tiêu, tình hình phát triển của thành phố theo từng giai đoạn.

Đối với các tổ chức hành chính khác, nghị quyết quy định khung tối đa được thành lập không quá 3 tổ chức (tăng 1 đơn vị so với 2 tổ chức hành chính hiện nay, gồm: Trung tâm Phục vụ hành chính công TP.Hà Nội, Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố).

Đối với số lượng tổ chức hành chính cấp xã, nghị quyết quy định số lượng cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã không quá 5 đơn vị và không quá 2 tổ chức hành chính.

Cụ thể, 5 đơn vị chuyên môn được thành lập, gồm: Văn phòng HĐND và UBND cấp xã; 2 phòng chuyên môn thuộc lĩnh vực văn hóa - xã hội; 2 phòng chuyên môn thuộc lĩnh vực kinh tế, hạ tầng và đô thị.

2 tổ chức hành chính khác, gồm: trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã; 1 tổ chức tăng thêm khi thực sự cần thiết, đồng bộ với cấp thành phố và đáp ứng yêu cầu vận hành của mô hình chính quyền 2 cấp.

Nghị quyết cũng quy định số lượng ủy viên UBND TP.Hà Nội không quá 6 ủy viên, gồm: người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố tham mưu lĩnh vực: văn phòng, tài chính, nội vụ, tư pháp; Tư lệnh Bộ Tư lệnh thủ đô Hà Nội; Giám đốc Công an TP.Hà Nội.

Đối với cấp xã, số ủy viên UBND xã, phường là không quá 5 người, gồm: người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã tham mưu lĩnh vực: văn phòng, tài chính, nội vụ, chỉ huy trưởng ban chỉ huy quân sự cấp xã và trưởng công an cấp xã.

Hiện cả nước có TPHCM là địa phương duy nhất thành lập Sở An toàn thực phẩm. Mô hình này chính thức đi vào hoạt động từ năm 2024, thay thế mô hình Ban Quản lý An toàn thực phẩm TP.HCM.

Tin Gốc: Thanh Niên