Thận rất ít khi phản ứng mạnh mẽ trong giai đoạn đầu bị tổn thương. Bộ phận này làm việc miệt mài suốt cả ngày, lọc gần 190 lít máu (50 gallons), cân bằng chất lỏng, loại bỏ độc tố và hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên theo thời gian, những thói quen ăn uống hàng ngày có thể âm thầm đè nặng lên thận mà không hề có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nào.
Trên khắp thế giới, các bác sĩ đang nhận thấy một sự thay đổi đáng lo ngại. Thực phẩm siêu chế biến, đồ ăn vặt nhiều muối, nước ngọt và các xu hướng ăn kiêng cực đoan đang ngày càng trở nên phổ biến. Đồng thời, số ca mắc bệnh thận cũng tăng trưởng đều đặn. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), ước tính cứ 7 người trưởng thành ở Mỹ thì có 1 người mắc bệnh thận mạn tính, và nhiều người trong số họ thậm chí còn không hề hay biết.
Điều làm cho câu chuyện trở nên phức tạp hơn hiện nay là nỗi ám ảnh ngày càng lớn đối với chế độ ăn giàu protein. Mạng xã hội đã biến protein thành một biểu tượng của “ăn uống lành mạnh”. Sinh tố protein (protein shake), những bữa ăn ngập tràn thịt và xu hướng “cái gì cũng phải giàu protein” đang được tiếp thị như những yếu tố thiết yếu cho sức khỏe. Dù vậy, các chuyên gia khẳng định rằng nạp nhiều protein không phải lúc nào cũng tốt, đặc biệt là đối với những người đang có các vấn đề về thận hoặc có nguy cơ mắc bệnh.
Dưới đây là 7 loại thực phẩm và thói quen ăn uống mà các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên hạn chế để bảo vệ sức khỏe của thận.
Thực phẩm đóng gói
Gói mì ăn liền hay túi khoai tây chiên vào buổi tối tưởng chừng như vô hại, nhưng thận thường phải trả giá đắt sau đó.
Bà Parul Yadav, Trưởng khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện Marengo Asia (Gurugram), cho biết: “Các loại thực phẩm đóng gói như khoai tây chiên, mì ăn liền và các bữa ăn đông lạnh chứa hàm lượng natri và chất bảo quản rất cao, có thể gây tổn hại cho thận theo thời gian”.
Vấn đề không chỉ nằm ở muối. Thực phẩm chế biến sẵn được thiết kế để có hạn sử dụng lâu hơn trên kệ, vì vậy chúng thường chứa chất bảo quản, phosphate, chất điều vị và lượng natri dư thừa. Các thành phần này kết hợp với nhau có thể làm tăng huyết áp và buộc thận phải làm việc vất vả hơn.
Các nhà nghiên cứu từ Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận (NIDDK) đã liên tục chứng minh mối liên hệ giữa việc hấp thụ lượng natri cao với tình trạng căng thẳng ở thận và bệnh cao huyết áp.
Điều khiến thực phẩm đóng gói trở nên nguy hiểm chính là sự “vô hình” của lượng natri dư thừa. Một phần khoai tây chiên hoặc đồ ăn đông lạnh có thể chứa tới gần một nửa lượng natri được khuyến nghị hàng ngày.
Ăn quá nhiều muối
Muối đan xen sâu sắc vào thói quen ăn uống hàng ngày, đặc biệt là qua dưa muối, các loại sốt, đồ ăn vặt, tương chấm và các bữa ăn tại nhà hàng.
Ông Anshul Singh, Trưởng nhóm Khoa Dinh dưỡng Lâm sàng & Tiết chế tại Bệnh viện Artemis, giải thích: “Ăn quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp và gây áp lực lên thận”.
Huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận trên toàn thế giới. Khi lượng natri nạp vào cơ thể duy trì ở mức cao trong nhiều năm, các mạch máu nhỏ bên trong thận sẽ bắt đầu suy yếu.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày. Thế nhưng, nhiều người đang vô tình nạp lượng muối cao gần gấp đôi mức đó chỉ thông qua thực phẩm chế biến sẵn và các bữa ăn tại nhà hàng.
Một vấn đề dễ bị bỏ qua là những thực phẩm có vẻ ngoài “lành mạnh”. Súp mua sẵn ở cửa hàng, ngũ cốc ăn sáng, thanh protein và thậm chí cả bánh mì đen đóng gói cũng có thể chứa hàm lượng natri cao đến mức đáng ngạc nhiên.
Đôi khi, mối nguy hiểm không đến từ lọ muối đặt trên bàn ăn, mà nó ẩn giấu ngay bên trong những chiếc bao bì.
Đồ uống có đường và nước có ga
Đồ uống có đường không chỉ đơn thuần là làm tăng calo. Chuyên gia dinh dưỡng Parul Yadav cho biết nước ngọt và các loại đồ uống giải khát không tốt cho sức khỏe. Nếu uống chúng thường xuyên, bạn có thể đối mặt với nguy cơ béo phì và tiểu đường – hai nguyên nhân lớn nhất dẫn đến bệnh thận.
Tiểu đường vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh thận mạn tính trên toàn cầu. Việc tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên có liên quan đến tình trạng kháng insulin, tăng cân và viêm nhiễm.
Ông Anshul Singh cũng chỉ ra rằng các loại nước có ga tối màu có chứa thêm phosphorus, chất này có thể gây hại cho thận theo thời gian.
Một nghiên cứu được công bố bởi Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) đã tìm thấy mối liên hệ giữa đồ uống có đường và việc tăng nguy cơ tổn thương thận, đặc biệt ở những người vốn đã dễ bị rối loạn chuyển hóa.
Mối lo ngại lớn hơn hiện nay là tần suất sử dụng. Nhiều người không còn uống nước ngọt một cách thỉnh thoảng nữa, mà đồ uống có đường đã trở thành thứ thay thế cho nước lọc hàng ngày. Thận vốn dĩ không được cấu tạo để xử lý tình trạng quá tải đường liên tục như vậy.
Chế độ ăn giàu protein
Protein là chất thiết yếu cho việc sửa chữa cơ bắp, hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, internet đã biến protein thành một thứ gì đó vô hạn. Văn hóa thể hình thường thúc đẩy ý tưởng rằng “càng nhiều protein thì sức khỏe càng tốt”. Các chuyên gia không đồng tình với tư duy cực đoan đó.
Chuyên gia Anshul Singh nhấn mạnh thịt đỏ và thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói rất giàu protein và chất béo bão hòa. Nạp quá nhiều protein có thể đặt thêm gánh nặng lớn lên thận.
Bà Parul Yadav cũng lưu ý thêm rằng việc ăn quá nhiều thịt đỏ có thể làm tăng nồng độ acid uric và tạo thêm áp lực cho chức năng thận.
Điều này không có nghĩa là protein có hại; cơ thể chúng ta rất cần nó. Vấn đề thực sự nằm ở chỗ dư thừa. Khi protein bị phá vỡ, thận sẽ giúp loại bỏ các chất thải chứa nitơ ra khỏi cơ thể. Chế độ ăn cực kỳ giàu protein buộc thận phải liên tục lọc nhiều chất thải hơn. Ở những người khỏe mạnh, điều này có thể không gây ra tổn thương ngay lập tức, nhưng đối với những người bị tiểu đường, huyết áp cao, đang có sẵn bệnh thận hoặc bị mất nước, gánh nặng gia tăng này có thể trở nên rất rủi ro.
Sự thật thường bớt hào nhoáng hơn những gì các chiến dịch tiếp thị sức khỏe vẽ ra: Một lượng protein cân bằng mới là điều quan trọng, chứ không phải việc nhồi nhét protein ở mức cực đoan.
Thịt chế biến sẵn
Thịt xông khói, xúc xích, thịt nguội và thịt xiên đóng gói… thường được quảng cáo là nguồn protein tiện lợi. Thế nhưng, chúng lại là sự kết hợp của nhiều tác nhân gây áp lực cho thận: natri, chất bảo quản, chất béo bão hòa và các chất phụ gia hóa học.
“Thịt chế biến sẵn có hại cho thận vì chúng chứa hàm lượng natri cao cùng các chất phụ gia có thể làm suy giảm chức năng thận”, chuyên gia Parul Yadav nhận định.
Nhiều loại thịt chế biến sẵn cũng chứa phụ gia phosphate. Lượng phosphorus dư thừa sẽ khiến những quả thận đã bị suy yếu gặp khó khăn trong việc lọc bỏ một cách hiệu quả.
Một mối lo ngại lớn là thịt chế biến sẵn hiện cũng đã len lỏi vào các bữa ăn “lành mạnh” tại phòng tập. Bánh mì kẹp giàu protein, ức gà đóng gói và đồ ăn vặt từ thịt bảo quản đang ngày càng được tiêu thụ nhiều như những thực phẩm phục vụ cho việc tập luyện.
Nhãn mác có thể ghi là “giàu protein”, nhưng thận thì vẫn phải oằn mình gánh lượng natri có trong đó.
Thực phẩm giàu oxalate
Bà Parul Yadav giải thích rằng các thực phẩm giàu oxalate như rau bina (cải bó xôi), củ cải đường, socola và các loại hạt có thể góp phần hình thành sỏi thận ở những người có cơ địa dễ mắc bệnh.
Oxalate là các hợp chất tự nhiên được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm giàu dinh dưỡng. Đối với hầu hết mọi người, chúng không gây hại. Tuy nhiên, đối với những người dễ bị sỏi thận canxi oxalate, lượng oxalate dư thừa sẽ trở thành một vấn đề lớn.
Đây là lý do tại sao việc mù quáng chạy theo các xu hướng “siêu thực phẩm” trên internet có thể phản tác dụng. Sinh tố rau bina vào mỗi buổi sáng nghe có vẻ lành mạnh, nhưng đối với một người bị sỏi thận tái phát, đó lại không phải là lựa chọn lý tưởng.
Dinh dưỡng chỉ thực sự tốt cho sức khỏe khi nó được cá nhân hóa, chứ không phải được sao chép nguyên bản từ các xu hướng ăn kiêng đang lan truyền mạnh mẽ trên mạng.
Thức ăn nhanh và đồ chiên rán
Bà Parul Yadav cho biết thức ăn nhanh và đồ chiên rán chứa hàm lượng chất béo, muối và calo cao, có thể gây hại cho thận và sức khỏe tổng thể.
Những bữa ăn này thường giàu năng lượng nhưng lại nghèo nàn về mặt dinh dưỡng. Sự kết hợp giữa natri cao, chất béo chuyển hóa, carbohydrate tinh chế và đường có thể góp phần gây ra béo phì, tiểu đường và cao huyết áp – ba tác nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận.
Ông Anshul Singh cũng cảnh báo rằng các món ăn mặn và thức ăn nhanh có thể gây ra tình trạng giữ nước và làm tăng áp lực lên thận.
Mối lo ngại không chỉ dừng lại ở những lần “nuông chiều bản thân” ngẫu hứng, mà là sự phụ thuộc thường xuyên. Đối với nhiều gia đình ở đô thị, thức ăn nhanh đã chuyển từ một “món ăn đổi gió” thành bữa ăn định kỳ hàng ngày.
Thận có thể thích nghi trong nhiều năm. Dù vậy, đến một lúc nào đó, ngay cả những cơ quan kiên cường nhất cũng sẽ bắt đầu có dấu hiệu kiệt sức.
Sức khỏe của thận hiếm khi được xây dựng từ những “thực phẩm thần kỳ” hay các chế độ ăn kiêng khắc nghiệt. Nó phụ thuộc nhiều hơn vào những thói quen bình thường được lặp đi lặp lại hàng ngày.
Các chuyên gia luôn khuyên nên ăn nhiều bữa ăn tự nấu tại nhà, uống đủ nước, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời tránh ăn quá nhiều muối và đường. Một chế độ dinh dưỡng cân bằng có giá trị hơn nhiều so với các kiểu ăn uống theo xu hướng.
Cơn sốt giàu protein hiện nay phản ánh một vấn đề lớn hơn trong văn hóa chăm sóc sức khỏe hiện đại: niềm tin rằng nếu cái gì tốt, thì càng dùng nhiều sẽ càng tốt hơn. Tuy nhiên, sinh học con người không vận hành theo cách đó. Đôi khi, những bữa ăn lành mạnh nhất lại chính là những bữa ăn giản dị nhất.
Bác sĩ chuyên khoa thận Hong Ying-xiang đã chia sẻ trên trang Facebook của mình về trường hợp một nữ nhân viên văn phòng mới 26 tuổi ở Đài Loan, Trung Quốc bị suy thận nặng.
Theo đó, do công việc bán hàng đòi hỏi phải dậy sớm và làm việc muộn, cô có thói quen uống 2 cốc trà sữa trân châu mỗi ngày để giảm căng thẳng. Tuy nhiên, khoảng 6 tháng gần đây, cô bắt đầu xuất hiện tình trạng phù mặt.
Một đêm làm việc muộn ở văn phòng, cô đột nhiên khó thở, cảm thấy như "phổi bị ngập nước, không thể hít đủ không khí". Đồng nghiệp đã vội vàng đưa cô đến phòng cấp cứu.
Theo The Standard, BS Hong, người điều trị cho bệnh nhân, đã thông báo với gia đình rằng: "Chức năng thận của bệnh nhân đã suy hoàn toàn. Độc tố urê vượt quá mức cho phép, gây phù phổi. Bệnh nhân cần được đặt nội khí quản và chạy thận nhân tạo ngay lập tức, nếu không tính mạng sẽ gặp nguy hiểm".
Nghe tin dữ, hai mẹ con ôm nhau khóc nức nở ở hành lang phòng cấp cứu. Người mẹ vừa khóc vừa vỗ lưng con gái, nói: "Con mới 26 tuổi, con sẽ làm gì cho quãng đời còn lại?".
Theo BS Hong, nữ bệnh nhân đã có dấu hiệu protein niệu, tình trạng có đạm (protein) vượt mức bình thường trong nước tiểu do thận bị tổn thương, nhiều năm trước.
Điều này cho thấy có thể cô đã mắc bệnh viêm cầu thận mạn tính nhưng chưa từng đi khám và điều trị. Kết hợp với nhiều năm thức khuya và sở thích uống trà sữa, điều này đã dẫn đến hậu quả không thể đảo ngược, bệnh nhân có thể phải chạy thận nhân tạo suốt đời.
5 nguyên nhân hàng đầu khiến người trẻ phải chạy thận
Về các nguyên nhân gây chạy thận ở người trẻ, BS Hong đã tổng hợp dữ liệu từ hàng chục bài báo y khoa uy tín trên PubMed, nêu rõ 5 nguyên nhân chính dẫn đến việc phải chạy thận ở những người dưới 40 tuổi.
- Bệnh thận bẩm sinh hoặc di truyền
Đây là nguyên nhân hàng đầu trên toàn cầu đối với những người dưới 40 tuổi (30-50% ở châu Âu/Mỹ/Nhật Bản). Trong đó bao gồm bệnh thận đa nang, hội chứng Alport và loạn sản thận bẩm sinh. Chẩn đoán sớm và quản lý chính xác có thể trì hoãn việc chạy thận 10-20 năm hoặc thậm chí ngăn ngừa nó suốt đời.
- Viêm cầu thận
Bệnh thận IgA là bệnh lý viêm cầu thận mạn tính. Bệnh xảy ra khi kháng thể miễn dịch Immunoglobulin A (IgA) bị lỗi và tích tụ trong thận, gây viêm và dần làm tổn thương các đơn vị lọc máu (cầu thận), từ đó có thể dẫn đến suy thận. Một dấu hiệu điển hình là nước tiểu có màu đỏ hoặc nâu như màu cola sau đợt nhiễm khuẩn, đặc biệt sau viêm họng hoặc cảm cúm.
- Bệnh thận do đái tháo đường khởi phát sớm
Ở các khu vực như Bắc Mỹ, Nam Á và Mỹ Latinh, đây là nguyên nhân hàng đầu thứ 2 hoặc thứ 3. Lượng đường trong máu cao mãn tính khiến màng đáy cầu thận dày lên, dẫn đến protein niệu nặng và cuối cùng là suy chức năng lọc của thận.
- Xơ cứng thận do tăng huyết áp
Những trường hợp tăng huyết áp khởi phát sớm (trước 40 tuổi) không được kiểm soát tốt có nguy cơ mắc bệnh thận giai đoạn cuối cao gấp 3,5 lần. Tăng huyết áp thường không có triệu chứng ở người trẻ do độ đàn hồi mạch máu tốt, nhưng âm thầm làm tổn thương các vi mạch thận cho đến khi quá muộn. Thường liên quan đến béo phì và ngưng thở khi ngủ.
- Bệnh thận mạn tính không rõ nguyên nhân
Tình trạng này liên quan đến việc thường xuyên làm việc trong môi trường nóng bức, mất nước kéo dài và tiếp xúc với kim loại nặng.
Làm việc lâu dài trong môi trường nhiệt độ cao mà không bù đủ nước sẽ làm thận nhanh chóng bị lão hóa. Kết hợp với việc lạm dụng một số loại thuốc (thuốc thảo dược, thuốc chống viêm không steroid), nó có thể gây ra viêm thận kẽ (tình trạng viêm và tổn thương các mô kẽ xung quanh ống thận).
5 thói quen làm tăng nguy cơ chạy thận ở người trẻ
BS Hong lưu ý rằng trong khi những điều trên là nguyên nhân chính, chế độ ăn uống và lối sống hiện đại ngày càng đẩy thận đến tình trạng tổn thương.
Đây là 5 thói quen có hại chính:
- Uống đồ uống có đường thay vì nước
Đây là thủ phạm gây hại thận hàng đầu ở mọi lứa tuổi. Bên cạnh béo phì và tiểu đường, quá trình chuyển hóa fructose tạo ra axit uric, có thể gây viêm kẽ mãn tính trong các ống thận.
- Thói quen ăn uống nhiều thực phẩm mặn, chế biến sẵn
Lượng natri dư thừa dẫn đến tăng huyết áp và các cơn gút, làm tăng tốc độ suy thận. Thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng phốt pho và natri cao, trực tiếp gây viêm thận và xơ cứng mạch máu.
- Lạm dụng thuốc giảm đau và thuốc không kê đơn
Sử dụng thuốc chống viêm không steroid lâu dài ức chế sự tiết prostaglandin, gây ra sự sụt giảm mạnh lưu lượng máu đến thận.
- Chế độ ăn giàu protein
Việc tiêu thụ quá nhiều protein (trên 2g/kg/ngày) tạo ra áp lực lọc quá mức lên cầu thận. Nếu ai đó mắc bệnh viêm thận IgA tiềm ẩn, chế độ ăn này có thể đẩy nhanh quá trình suy thận.
- Thiếu ngủ mãn tính và thức khuya
Ngủ ít hơn 5 giờ mỗi đêm làm tăng tốc độ suy giảm chức năng thận. Giấc ngủ ban đêm rất quan trọng cho việc điều hòa huyết áp và loại bỏ chất thải. Thiếu ngủ gây hại cho quá trình trao đổi chất và hệ miễn dịch, làm tăng khả năng dễ bị nhiễm trùng và viêm.
Ngày 29.4, tin từ Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long cho biết, các bác sĩ của bệnh viện vừa điều trị thành công một trường hợp chấn thương cột sống nặng do tai nạn lao động ngã từ giàn giáo.
Trước đó, nam bệnh nhân T.H.H (39 tuổi, ở xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) nhập viện do ngã từ giàn giáo cao khoảng 1,7 m trong lúc lao động. Bệnh nhân đau lưng nhiều, đau vùng háng trái, vận động hạn chế kèm tình trạng tê vùng mông, yếu 2 chi dưới và tiêu tiểu không tự chủ.
Tại thời điểm thăm khám, bác sĩ ghi nhận sức cơ 2 chân giảm còn 1 - 2/5, nghi ngờ tổn thương thần kinh nặng vùng cột sống thắt lưng - cùng. Bệnh nhân được chỉ định thực hiện các cận lâm sàng khẩn cấp để đánh giá toàn diện tình trạng chấn thương.
Kết quả chụp MRI cột sống thắt lưng ghi nhận xẹp đốt sống L1, mảnh gãy phía sau thân sống di lệch ra sau chèn ép bao màng cứng, gây hẹp nặng ống sống với đường kính trước sau chỉ còn khoảng 6 mm. Đồng thời, X-quang khung chậu thẳng và CT vùng hông đùi trái ghi nhận hình ảnh theo dõi hoại tử chỏm xương đùi trái.
Nhận định đây là trường hợp cấp cứu ngoại khoa có nguy cơ để lại di chứng liệt và rối loạn cơ tròn nếu chậm trễ điều trị, các bác sĩ Khoa Ngoại Thần kinh, Ngoại Chấn thương và Ngoại Tổng quát nhanh chóng hội chẩn liên chuyên khoa. Bệnh nhân được chẩn đoán hội chứng chùm đuôi ngựa do xẹp đốt sống L1 chèn ép thần kinh và được chỉ định phẫu thuật cấp cứu giải ép ống sống.
Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp đã giải ép rộng ống sống, lấy bỏ mảnh xương chèn ép, xử trí tổn thương màng tủy và phục hồi giải phẫu vùng tổn thương nhằm bảo tồn tối đa chức năng vận động cho người bệnh.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt. Đến ngày thứ 5, bệnh nhân tỉnh táo, sinh hiệu ổn định, vết mổ khô, lành tốt, sức cơ 2 chi dưới cải thiện lên 4/5, có thể ngồi dậy và tập đi lại với hỗ trợ. Dự kiến, bệnh nhân sẽ được xuất viện vào ngày thứ 7 sau phẫu thuật và tiếp tục chương trình phục hồi chức năng.
Thạc sĩ - bác sĩ Trầm Quốc Thuần, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long, cho biết hội chứng chùm đuôi ngựa là tình trạng cấp cứu thần kinh cần được chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời. Nếu trì hoãn điều trị, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ yếu liệt 2 chân, rối loạn tiểu tiện kéo dài và giảm chất lượng cuộc sống. Với trường hợp này, việc phẫu thuật đúng thời điểm đã góp phần quan trọng trong quá trình hồi phục của bệnh nhân.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực xây dựng và làm việc trên cao, cần tuân thủ nghiêm các quy định an toàn lao động, sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ để hạn chế nguy cơ tai nạn lao động đáng tiếc.
Th.S Nguyễn Ngọc Tuấn, Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo, Bệnh viện Đại học Y dược - cơ sở Linh Đàm (Hà Nội), cho biết thực tế điều trị các bác sĩ đã ghi nhận các ca bệnh nhập viện do bị người khác cắn. Tổn thương do người cắn thường gặp nhất trong các vụ bạo lực là mất tai, mất môi hoặc một phần mũi.
Mới đây nhất, người đàn ông 45 tuổi ở Bắc Ninh vào cấp cứu do bị người thân cắn đứt rời môi trên, khuyết toàn bộ phần mềm môi trên. Mảnh môi bị đứt rời và thất lạc, nên các bác sĩ đã phải thực hiện phẫu thuật tạo hình môi mới cho bệnh nhân. Đây là phẫu thuật phức tạp và cần nhiều thời gian "hoàn thiện".
"Vết thương do người cắn là một dạng tổn thương rất đặc biệt", Th.S Nguyễn Ngọc Tuấn nói và cho hay cơ chế tổn thương khác các vết thương thông thường, không chỉ là rách da mà còn có lực nghiền, xé và đâm xuyên do răng dẫn đến dễ làm dập nát mô, tổn thương sâu.
Bác sĩ Tuấn lưu ý thêm, trong các vụ xô xát, ẩu đả, bạo lực, có dạng vết thương rất điển hình khác là "clenched fist injury" (chấn thương do đấm vào răng người khác). Trường hợp này vết thương bên ngoài nhỏ nhưng tổn thương sâu vào khớp bàn tay. Vết thương này có nguy cơ nhiễm trùng cao, dễ bị bỏ sót do biểu hiện ban đầu kín đáo, khiến người có vết thương đến cơ sở y tế muộn, do đó cách xử trí cũng cần thận trọng.
Đáng lưu ý, theo bác sĩ Tuấn, vết thương do người cắn là vết thương bẩn tương đương vết thương do súc vật cắn, vì trong khoang miệng người chứa hệ vi khuẩn rất phức tạp, nhiều hơn cả một số loài động vật. Trung bình có hàng trăm loài vi khuẩn: hiếu khí và kỵ khí, trong đó, có một số vi khuẩn điển hình: Streptococcus, Staphylococcus aureus, Eikenella corrodens (rất đặc trưng trong vết cắn người), vi khuẩn kỵ khí như Fusobacterium, Prevotella…
Khi cắn, các vi khuẩn này được "tiêm" trực tiếp vào mô sâu, là nguy cơ nhiễm trùng cao (10 - 50%), thậm chí gây viêm mô tế bào, áp xe, rất nguy hiểm cho nạn nhân.
"Nếu chẳng may gặp tai nạn này, việc quan trọng nhất là tìm lại các mảnh đã bị cắt (mảnh môi, tai bị cắn rời), bảo quản đúng cách để tăng cơ hội nối lại thành công. Bệnh nhân cần được đưa đến các cơ sở có chuyên khoa phẫu thuật tạo hình càng sớm càng tốt để được xử lý đúng quy trình chuyên môn", bác sĩ Tuấn hướng dẫn.
