Bà Phan Mai Phương (79 tuổi), cán bộ hưu trí Bộ Công thương, hiện cư trú tại phố Hàng Bạc (Hà Nội), con gái đại tá Phan Phác (1915 – 2009), quyền Tổng tham mưu phó Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp, kể lại cho chúng tôi nghe kỷ niệm được vinh dự gặp Bác Hồ – Chủ tịch Hồ Chí Minh.
“Tôi nhớ vào buổi học cuối cùng của tháng 12.1958, cô Thắng – chủ nhiệm lớp 4G của chúng tôi ở Trường tiểu học Nguyễn Du (nay là Trường tiểu học Trưng Vương – phố Lý Thái Tổ, Hà Nội) gọi tôi ra dặn dò: ‘Sáng mai đúng 6 giờ em ăn mặc đẹp có mặt ở Ấu Trĩ Viên (nay là Cung Thiếu nhi) để làm nhiệm vụ đặc biệt’.
Hỏi nhiệm vụ gì thì cô giáo bảo là bí mật. Vâng lời cô giáo, tôi có mặt đúng giờ thì thấy có 3 bạn gồm 2 nam 1 nữ cũng vừa tới. Chúng tôi lúc đó vừa nhút nhát lại ngờ nghệch nữa (chứ không hoạt bát như học sinh lớp 4 bây giờ) không biết giao tiếp, trao đổi, trò chuyện, hỏi tên địa chỉ của nhau đâu (cho nên đến tận bây giờ tôi cứ tiếc và ân hận mãi là không biết các bạn ấy sau này thế nào…)”, bà Mai Phương nhớ lại.
Trong ký ức của bà Mai Phương, 4 học sinh đó gồm: Một học sinh nữ trường Lương Ngọc Quyến (Hà Nội), đại diện cho thiếu nhi Hoa kiều. Một học sinh nam (có lẽ từ trường học sinh miền Nam ở Hải Phòng lên) đại diện cho thiếu nhi miền Nam.
Học sinh nam thứ 2 đại diện cho thiếu nhi miền Bắc. Đại diện cho thiếu nhi toàn quốc, học sinh Phan Mai Phương được anh chị phụ trách hướng dẫn nói lời chúc tết Bác Hồ…
“Đoàn chúng tôi đến Phủ Chủ tịch đã thấy Bác Hồ, Bác Tôn cùng các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước đông đủ – bà Phan Mai Phương kể tiếp – Chúng tôi sung sướng, xúc động đến run người. Buổi lễ chúc mừng năm mới bắt đầu. Bốn chúng tôi được đứng hàng ngang cùng với Bác ở giữa, còn 2 hàng dọc 2 bên là các vị lãnh đạo”.
Kể đến đây, bà Phan Mai Phương cho chúng tôi xem tờ báo Nhân dân số ra ngày 2.1.1959 đã ố vàng vì thời gian hơn 65 năm có đăng ảnh ngay trang nhất. Trong ảnh, học sinh lớp 4G Phan Mai Phương đứng còn thấp hơn micro.
“Tôi không nhớ mình đã nói lời chúc tết Bác, các vị lãnh đạo Đảng, Chính phủ như thế nào nhưng lại nhớ như in hình ảnh Bác Hồ nhắc Bác Tôn (khi đó Bác Tôn Đức Thắng là Phó chủ tịch nước) khi Bác Tôn phát biểu đến chỗ ‘…chúng ta thực hiện kế hoạch…’; đến đó Bác Tôn hơi ngập ngừng thì Bác Hồ khẽ nhắc ngay ‘kế hoạch 5 năm lần thứ nhất’. Nghe Bác Hồ nói như vậy tôi xúc động lắm vì không ngờ vị Chủ tịch nước lại nhắc cho vị Phó chủ tịch nước một cách thân tình, giản dị như thế”, bà Mai Phương nói.
Cả 4 học sinh được ngồi cạnh Bác Hồ. Bác ngồi giữa; bạn nữ Hoa kiều chạy đến ngồi cạnh Bác trước. Biết ý, 4 học sinh ngồi xen kẽ có nam, có nữ sát bên Bác. Phan Mai Phương phía ngoài, cách một bạn nam bên tay trái Bác.
“Lúc về Bác cho mỗi chúng tôi 2 cái kẹo. Tôi ghi nhớ mãi những lời Bác căn dặn còn kẹo thì tiếc không dám ăn cứ nắm chặt trong tay đến nỗi khi về nhà thì kẹo nhũn ra và tôi chia cho 2 em trai (Phan Bảo Khánh và Phan Tuấn Khôi) mỗi em 1 chiếc là quà của Bác Hồ – quý lắm”, bà Phan Mai Phương xúc động.
Sau này, bà Mai Phương còn nhiều dịp được gặp Bác Hồ. Đó là dịp lãnh đạo cấp cao các nước sang thăm Việt Nam, bà đều được chọn trong đoàn thiếu nhi thủ đô Hà Nội dâng hoa cho nên lần nào cũng được gặp Bác Hồ.
Vinh dự này khiến cô nữ sinh phố Hàng Bạc càng cố gắng học tập rèn luyện để xứng đáng là cháu ngoan của Bác. Kết quả cả 3 cấp học: cấp 1, cấp 2, cấp 3 Phan Mai Phương đều là học sinh giỏi cấp thành phố, là “Cháu ngoan Bác Hồ”. Kỳ Đại hội Đảng lần thứ III cô cũng được chọn trong đoàn thiếu nhi đến chào mừng và lên dâng hoa Chủ tịch đoàn.
Tốt nghiệp đại học, bà Phan Mai Phương về làm việc tại Bộ Ngoại thương (nay là Bộ Công thương). Cơ duyên, bà được tham gia phục vụ công trình xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Khi khánh thành công trình đúng dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác (1990) Ban chỉ đạo xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh tặng bà huy hiệu của Người và Bằng ghi công: “Người có công xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh”.
“Nhớ khi mẹ tôi mất (tháng 1.1988) ở TP.HCM – bà Mai Phương kể – sau tang lễ tôi trở về Hà Nội thì rất xúc động vì không hiểu sao lãnh đạo Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng biết và mang hương hoa cùng các loại trái cây từ vườn của Bác đến thắp hương cho hương linh mẹ tôi…”.
Năm 2003, nghỉ hưu, bà Phan Mai Phương tham gia sinh hoạt tại tổ dân phố và chi bộ Hàng Bạc 1, sau là Chi bộ tổ dân phố số 1 thuộc Đảng bộ phường Hàng Bạc (hiện nay là phường Hoàn Kiếm).
Về nghỉ hưu, sinh hoạt hằng ngày với bà con xóm giềng, phố phường với bao tình cảm chân thành, thương mến, không ngại tuổi cao, sức yếu, bà vẫn tham gia hoạt động ở Đảng ủy phường và tổ dân phố.
Bà Phan Mai Phương chia sẻ: “Tận đáy lòng tôi luôn tâm nguyện mãi mãi phải vâng theo lời căn dặn của Bác, theo ánh sáng soi đường của Bác, luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của tập thể lên trên hết. Vì vậy tôi thấm nhuần ‘Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh’ là phải học suốt đời”.
Gần một tháng nay, nông dân miền Tây bước vào vụ thu hoạch sầu riêng chính vụ nhưng giá liên tục lao dốc. Hiện, sầu riêng Ri6 thu mua tại vườn chỉ còn 20.000-30.000 đồng mỗi kg (bán xô), thấp nhất nhiều năm qua và bằng khoảng 1/3 dịp Tết Nguyên đán. Tương tự, giống Monthong giảm còn 70.000-80.000 đồng mỗi kg.
Tại các vùng trồng trọng điểm ở Đồng Tháp, Cần Thơ, không khí thu hoạch khá trầm lắng. Nhiều vườn có trái chín quá ngày cắt nhưng thương lái chưa thu mua, buộc chủ vườn mang ra bán lẻ ven đường, chợ nông thôn để thu hồi vốn.
Anh Nguyễn Thanh Tâm, trồng 1,2 ha sầu riêng Ri6 ở xã Tam Nông, Đồng Tháp, cho biết vừa bán khoảng 17 tấn với giá loại A 29.000 đồng mỗi kg, loại B chỉ 15.000 đồng. Do thương lái kéo dài thời gian thu hoạch, vườn anh hao hụt khoảng 3 tấn trái.
Theo anh Tâm, giá thành sản xuất vụ này khoảng 33.000 đồng mỗi kg, tăng do phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tăng 10-20% so với trước. Với mức giá hiện nay, anh lỗ khoảng 180 triệu đồng. "Chưa bao giờ thấy sầu riêng rẻ như năm nay. Giá này nông dân điêu đứng hết", anh nói.
Tương tự, ông Nguyễn Văn Giang, trồng một ha sầu riêng Monthong ở xã Tân Phước, Đồng Tháp, cho biết nửa tháng trước đã chốt giá 110.000 đồng mỗi kg nhưng thương lái liên tục dời ngày cắt rồi mất liên lạc.
Ông liên hệ thêm nhiều đầu mối khác song đều bị từ chối thu mua. Chủ vườn đành cắt bán dần tại chợ xã với giá 40.000-50.000 đồng mỗi kg, trong khi trên cây vẫn còn khoảng 5 tấn trái. "Nếu không tính công chăm sóc thì coi như hòa vốn, tiền cũ đổi tiền mới", ông Giang nói.
Tại Cần Thơ, nhiều nhà vườn cũng bày bán sầu riêng ven đường với giá 30.000-50.000 đồng mỗi kg. Chị Phan Thị Đầm cho biết phải bán lẻ do xuất khẩu gặp khó, kho không thu mua, giá giảm sâu. "Bán kiểu này thành sầu chung chứ không còn sầu riêng nữa", chị nói.
Theo thống kê, TP Cần Thơ hiện có khoảng 13.000 ha sầu riêng, sản lượng gần 95.000 tấn mỗi năm. Đồng Tháp có khoảng 32.000 ha, trong đó hơn 22.000 ha đang cho trái, sản lượng trên 500.000 tấn mỗi năm. Riêng tháng 5 và 6, toàn tỉnh dự kiến thu hoạch khoảng 110.000 tấn.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến năm 2025 diện tích sầu riêng cả nước đã vượt 150.000 ha, tập trung tại Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, gấp đôi định hướng quy hoạch đến năm 2030.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết giá sầu riêng lao dốc do cạnh tranh gay gắt với Thái Lan và tình trạng nhiều lô hàng bị phát hiện nhiễm cadimi khi xuất khẩu sang Trung Quốc.
Theo ông Nguyên, dù một số lô đã được kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu, thương lái thường thu mua từ nhiều vườn rồi trộn lẫn tại các vựa, khiến việc xét nghiệm mẫu không phản ánh chính xác toàn bộ lô hàng.
"Sau khi phía Trung Quốc cảnh báo nguy cơ rút giấy phép, nhiều phòng kiểm nghiệm e ngại, thậm chí không nhận mẫu, khiến xuất khẩu ách tắc và giá giảm mạnh", ông nói.
Về lâu dài, ông Nguyên cho rằng cần cải tạo giống, xử lý đất, loại bỏ chất cấm và xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm tại các vùng trồng để nông dân chủ động kiểm tra trước thu hoạch. Những vườn đạt chuẩn mới được xuất khẩu trái tươi, còn vườn nhiễm cadimi có thể chuyển sang chế biến.
"Thái Lan đã cấp phép cho khoảng 500 phòng thí nghiệm hỗ trợ nông dân, kiểm soát chất lượng ngay từ vườn", ông cho biết.
Tiến sĩ Trần Hữu Hiệp cho rằng giá sầu riêng lao dốc, xuất khẩu gặp khó không chỉ do cung - cầu ngắn hạn mà còn phản ánh mô hình tăng trưởng thiếu bền vững, phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc, mở rộng diện tích quá nhanh và chậm chuẩn hóa chất lượng.
Theo ông, sản xuất hiện còn manh mún, nhiều vùng trồng chưa tuân thủ đồng bộ quy trình canh tác; việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật thiếu kiểm soát.
"Xuất khẩu đòi hỏi quản trị chuỗi, minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, trong khi hiện nay vẫn còn tình trạng mạnh ai nấy làm", TS Hiệp nói.
Ông cho rằng sầu riêng Việt Nam khó mở rộng sang các thị trường cao cấp như EU, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc do tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe hơn nhiều. Hiện ngành hàng này chủ yếu cạnh tranh nhờ lợi thế mùa vụ và vị trí địa lý gần Trung Quốc, chưa tạo được ưu thế về thương hiệu và tiêu chuẩn quốc tế.
Theo TS Hiệp, muốn mở rộng thị trường, ngành sầu riêng cần chuẩn hóa chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, đầu tư mạnh vào chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia. "Đây không còn là câu chuyện riêng của ngành nông nghiệp mà là năng lực cạnh tranh quốc gia", ông nhấn mạnh.
BHXH TP.Hà Nội cho biết, thời gian gần đây cơ quan này tiếp nhận nhận một số trường hợp người dân đề nghị đóng bù (truy đóng) cho thời gian đã gián đoạn trong quá trình tham gia BHXH tự nguyện, đồng thời mong muốn đóng một lần để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Tuy nhiên, theo cơ quan BHXH, căn cứ luật BHXH năm 2024 và Nghị định số 159 năm 2025, pháp luật hiện hành không cho phép truy đóng BHXH tự nguyện đối với khoảng thời gian người tham gia không đóng trước đó.
Người tham gia BHXH tự nguyện sẽ không được truy đóng cho thời gian đã bỏ trống. Việc đóng một lần cho thời gian còn thiếu chỉ được thực hiện khi đáp ứng đủ điều kiện sau:
Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định; thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng); đồng thời đã hoàn thành phương thức đóng đã đăng ký trước đó.
Một điểm đáng lưu ý là người tham gia phải kết thúc kỳ đóng đã lựa chọn, chẳng hạn như đóng theo phương thức 12 tháng hoặc 36 tháng, trước khi được xem xét đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu.
Trong thời gian đang thực hiện phương thức đóng đã đăng ký, cơ quan BHXH sẽ chưa giải quyết yêu cầu đóng một lần.
Theo BHXH TP.Hà Nội, trên thực tế có trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện có quá trình đóng từ năm 2016, nhưng bị gián đoạn một tháng trong năm 2022. Người này đề nghị được đóng bù thời gian bỏ trống và đóng một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu.
Tuy nhiên, qua rà soát, cơ quan BHXH xác định khoảng thời gian gián đoạn không thuộc diện được truy đóng. Người tham gia vẫn đang trong thời gian thực hiện phương thức đóng đã đăng ký (đóng 36 tháng). Do đó, chưa đủ điều kiện để giải quyết việc đóng một lần tại thời điểm đề nghị.
Từ những trường hợp trên, để đảm bảo quyền lợi hưởng lương hưu, cơ quan BHXH khuyến nghị người dân khi tham gia BHXH tự nguyện cần duy trì việc đóng liên tục để tránh bị gián đoạn, ảnh hưởng đến quá trình tích lũy thời gian hưởng lương hưu.
Cạnh đó, người tham gia nên lựa chọn phương thức đóng phù hợp với khả năng tài chính, cũng như chủ động tìm hiểu quy định hoặc liên hệ cơ quan BHXH để được tư vấn trước khi thay đổi mức đóng hay phương thức đóng.
Sau khi hoàn thành kỳ đóng đã đăng ký và đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, người tham gia vẫn có thể thực hiện đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tuy nhiên, việc này chỉ áp dụng trong những trường hợp cụ thể và không bao gồm thời gian đã gián đoạn trước đó.
Luật BHXH 2024 quy định, người lao động tham gia BHXH tự nguyện được hưởng lương hưu khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 điều 169 của bộ luật Lao động 2019 và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên.
Theo lộ trình, của bộ luật Lao động, từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu tăng mỗi năm 3 tháng (nam) và 4 tháng (nữ) cho đến khi đạt 62 tuổi (2028) và 60 tuổi (2035). Năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường của nữ là 57 và của nam là 61 tuổi 6 tháng.
Người lao động khi đóng đủ 15 năm có thể dừng đóng BHXH tự nguyện chờ đủ điều kiện về tuổi đời để hưởng chế độ hưu trí. Tuy nhiên, để hưởng mức lương hưu cao hơn thì người lao động nên tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện đến khi đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định để hưởng chế độ hưu trí.
Ngày 26.5, tại buổi giao ban báo chí tỉnh Đồng Tháp tháng 5.2026, lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp đã có phản hồi Báo Thanh Niên liên quan đến đường sách Cao Lãnh ở phường Cao Lãnh.
Đường sách Cao Lãnh, phường Cao Lãnh (Đồng Tháp) là đường sách đầu tiên ở miền Tây đi vào hoạt động cuối năm 2022, từng được kỳ vọng phát huy giá trị danh hiệu thành phố học tập toàn cầu (TP.Cao Lãnh trước đây), nhưng sau đó rơi vào cảnh khó khăn do vắng các gian hàng.
Hiện nay, tại đường sách này chỉ còn 3 gian hàng bán sách và văn phòng phẩm, 3 khu vực bán cà phê, 1 gian hàng bán muối sấy và nhiều gian để trống hoặc dùng làm kho chứa đồ.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp, thời gian qua, do tình hình kinh doanh sách ngày càng sụt giảm và một số yếu tố khách quan, đã có 2 đơn vị xin không tiếp tục hoạt động. Điều này dẫn đến tỷ lệ gian hàng trống tăng lên đáng kể. Hiện gian hàng sách trống 3/6 gian và gian văn hóa phẩm trống 4/8 gian. Bên cạnh đó, thực tế là tỷ lệ người đọc sách chưa cao, việc hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng cần một quá trình dài.
Tuy nhiên, địa phương khẳng định không hề bị động trước tình hình này. Để lấp đầy các gian hàng và hồi sinh sức hút của đường sách trong thời gian tới, các đơn vị chức năng sẽ phối hợp chặt chẽ với Công ty cổ phần Ngôi Sao Biển trung tâm Sài Gòn đề ra những phương án, giải pháp cụ thể, mang tính thực tiễn.
Theo kế hoạch sẽ có một số phương án được đưa ra như chủ động mời gọi và lấp đầy các gian hàng trống; gia tăng giá trị trải nghiệm thông qua sự kiện; xây dựng kế hoạch cụ thể nhằm chủ động hơn trong công tác phối hợp với các đơn vị; đổi mới phương thức truyền thông; cải tạo không gian, cảnh quan; tăng cường vận động nguồn xã hội hóa từ các tổ chức, cá nhân để có thêm nguồn lực hỗ trợ và đồng hành cùng đường sách trong công tác tổ chức các hoạt động.
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp, việc phát triển đường sách là một chặng đường cần sự nỗ lực bền bỉ. Dù vậy, với những phương án từ cải thiện cơ sở vật chất, làm phong phú nội dung sinh hoạt đến đổi mới cách thức quảng bá, địa phương kỳ vọng đường sách Cao Lãnh sẽ sớm nhộn nhịp trở lại, trở thành điểm đến văn hóa của người dân và du khách gần xa.
