Những năm trước đây, ba tháng hè thật sự là quãng thời gian tự do đúng nghĩa của lũ trẻ quê. Không có lịch học thêm kín từ sáng tới tối, không điện thoại thông minh. Ăn cơm xong, bọn trẻ lại ùa ra khỏi nhà, í ới gọi nhau rồi rong ruổi khắp xóm làng.
Phía sau nhà tôi là bìa rừng cao su hun hút, trước mặt là những con đường đất đỏ mùa nắng bụi bay mù trời. Mùa hè bắt đầu bằng các cuộc rong chơi. Sáng đào dế, bắt ve, tìm tổ chim, trưa rủ nhau ra suối tắm đến tím môi mới chịu lên bờ.
Có hôm chạy chơi quá xa, đến lúc trời nhá nhem mới cuống quýt chạy về, vừa chạy vừa thấp thỏm nhìn xem ba mẹ có đang đứng đợi ngoài sân hay không.
Tuổi thơ ngày ấy nghịch ngợm mà vô tư. Trộm xoài, bẻ mía, hái mít non gần như là “chiến tích” chung của lũ trẻ trong xóm. Mỗi lần bị chủ vườn phát hiện, cả bọn chạy tán loạn. Đứa nào cũng lem luốc đất đỏ, chân tay đầy vết trầy xước, nhưng rồi hôm sau lại tiếp tục tụ tập.
Trẻ con hồi ấy lúc nào cũng quây quần bên nhau. Con gái mê nhảy dây, ô ăn quan, banh đũa rồi ríu rít hát đồng dao. Con trai chia phe đánh trận giả, lấy tàu lá chuối làm kiếm, cành cây làm súng rồi chạy khắp bờ ruộng la hét vang trời.
Chiều xuống là khoảng thời gian đẹp nhất. Cả đám cầm lon sữa chạy ra những bụi cây ven đường bắt đom đóm. Ánh sáng xanh lập lòe bay khắp hàng rào, bụi chuối, bờ cỏ tối om. Có hôm tụi nhỏ úp cái lon đầy đom đóm lại giữa sân rồi ngồi im nhìn những chấm sáng chớp tắt như bầu trời sao thu nhỏ.
Có đêm mất điện, cả nhà trải chiếu ngoài sân nằm hóng gió. Người lớn phe phẩy quạt nan kể chuyện, còn trẻ con nằm đếm sao trời, nghe tiếng ve ran lên từ hàng cây tối sẫm. Đêm trăng sáng, tụi tôi lại kéo nhau chơi trốn tìm, năm mười đến tận khuya. Đứa lớn dắt đứa nhỏ, đứa chạy nhanh kéo tay đứa chạy chậm.
Tình bạn tuổi thơ nhiều khi chỉ bắt đầu từ lần chia phe chơi đuổi bắt như thế.
Mùa hè ngày ấy còn gắn với những buổi chiều cả xóm tụ tập xem tivi chung. Gần 17 giờ, khi tiếng nhạc phim sắp vang lên, đám trẻ đang chơi ngoài đường bắt đầu lục tục kéo về những nhà có tivi. Đứa đứng ngoài sân xoay ăng ten, đứa trong nhà liên tục la lớn: “Nét chưa?”, “Được rồi, đứng yên đó!”.
Rồi tiếng nhạc mở đầu của bộ phim Tây Du Ký vang lên, cả căn nhà lập tức im lặng. Dù năm nào phim cũng chiếu lại, lũ trẻ vẫn xem say mê như lần đầu. Đứa cầm cây củi làm gậy Như Ý chạy khắp xóm, đứa bắt chước giọng cười của Trư Bát Giới khiến người lớn bật cười.
Đến giờ tôi vẫn nhớ cảm giác ngồi chen chúc trên nền nhà mát lạnh, mắt dán vào tivi đang chớp chớp hình.
Nhà nào có cái tivi màu gần như trở thành nơi tụ tập của cả xóm. Có hôm tivi đang xem bỗng mất hình, bác chủ nhà đứng dậy vỗ bốp bốp vài cái lên nóc máy, màn hình sáng trở lại, cả đám reo lên như vừa chứng kiến phép màu.
World Cup ngày ấy cũng náo nhiệt theo cách rất riêng. Mỗi mùa bóng đá về, cả xóm lại thức khuya xem cùng nhau. Người lớn ngồi uống trà bàn chuyện trận đấu rôm rả, còn lũ trẻ thức ké rồi ngủ gục lúc nào không biết. Mấy chị trong xóm mê đội Ý vì cầu thủ đẹp trai như tài tử điện ảnh, còn nhiều người thích Argentina chỉ vì mái tóc vàng lãng tử của các danh thủ ngày ấy.
Còn âm nhạc cũng rất đặc biệt. Đi đâu cũng nghe nhạc Modern Talking phát ra từ máy cát sét cũ rè rè, các bài “Cheri Cheri Lady”, “Brother Louie”. Lũ trẻ chẳng hiểu tiếng Anh là gì nhưng đứa nào cũng thuộc giai điệu.
Nhiều năm trôi qua, những đứa trẻ ngày ấy giờ đã lớn. Có người rời quê lên thành phố, có người đi làm xa, có người đã trở thành cha mẹ. Những con đường đất đỏ năm xưa dần được bê tông hóa, còn cái tivi ăng ten cũng lùi vào ký ức.
Trẻ con hôm nay có nhiều thứ hơn thế hệ trước. Một cái điện thoại có thể mở ra cả thế giới với YouTube, game online và vô số hình thức giải trí hiện đại. Nhưng cũng vì thế mà nhiều đứa trẻ lớn lên cùng màn hình nhiều hơn cùng sân chơi hay bạn bè ngoài xóm.
Ngày trước, trẻ con không cần nhắn tin để hẹn nhau. Chỉ cần tiếng gọi í ới ngoài đường là cả xóm tụ tập đông đủ. Từ xem chung bộ phim, nghe chung bài nhạc cho tới thức cùng nhau xem World Cup, mọi niềm vui đều được chia sẻ rất tự nhiên.
Mỗi khi tiếng ve lại râm ran trong nắng tháng hạ, tôi vẫn có cảm giác như đâu đó ngoài sân cũ, một đám trẻ đang chạy chân trần trên con đường đất đỏ, gọi nhau đi bắt đom đóm trước khi trời kịp tối.
Vừa qua, Bệnh viện Bãi Cháy (Quảng Ninh) cho biết các bác sĩ khoa Nội tiêu hóa vừa nội soi can thiệp thành công, lấy khối bã thức ăn kích thước khoảng 4x6 cm trong dạ dày bệnh nhân L.M.N..
Khai thác tiền sử bệnh người nhà bệnh nhân cho biết, ông N. đau âm ỉ vùng thượng vị suốt 3 tuần, thường xuyên đầy bụng, khó tiêu nên được đưa đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả nội soi tiêu hóa cho thấy trong dạ dày có khối bã thức ăn lớn, kết tụ cứng.
Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Quảng Đại, Trưởng khoa Nội tiêu hóa, đánh giá khối bã đã tồn tại lâu ngày, có tính chất dai và rắn chắc, gây tổn thương loét tại vùng bờ cong nhỏ dạ dày. Nếu không xử trí kịp thời, bệnh nhân có nguy cơ xuất huyết tiêu hóa hoặc tắc ruột.
Ngay sau đó, ê-kíp bác sĩ tiến hành cắt nhỏ và lấy toàn bộ khối bã qua nội soi để tránh cho người bệnh phải trải qua ca phẫu thuật ngoại khoa phức tạp. Do khối bã có kích thước lớn và bám chắc, quá trình can thiệp đòi hỏi thao tác chính xác nhằm hạn chế tổn thương niêm mạc dạ dày.
Theo BSCKI Nguyễn Quảng Đại, Trưởng Khoa Nội tiêu hóa, khối bã thức ăn trong dạ dày dễ hình thành ở những người bệnh có khả năng nhai kém như mất răng, người ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ khó tiêu như măng, quả hồng… bệnh nhân từng phẫu thuật cắt đoạn dạ dày, tình trạng giảm toan dạ dày (viêm tụy mạn). Khối bã tích tụ lâu ngày có thể gây loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, thậm chí tắc ruột nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Trước đây, đa số trường hợp có khối bã thức ăn lớn đều phải phẫu thuật để lấy ra ngoài. Tuy nhiên, nhờ trình độ chuyên môn, kinh nghiệm của bác sĩ cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại và dụng cụ can thiệp chuyên dụng, các bác sĩ nội soi đã có thể cắt nhỏ, lấy trọn khối bã an toàn ngay trong một lần nội soi, giúp người bệnh tránh được cuộc phẫu thuật xâm lấn.
Qua đây bác sĩ cũng khuyến cáo người dân nên hạn chế ăn lượng lớn các thực phẩm quá nhiều xơ, ăn chậm, nhai kĩ, khi có các triệu chứng đau bụng, chướng bụng, chậm tiêu, rối loạn tiêu hóa, đại tiện phân có màu bất thường… hãy đến các cơ sở y tế để chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có hướng xử trí kịp thời tránh các biến chứng nguy hiểm.
Trong ngày hoạt động cao điểm "Hành quân xanh" có sự tham gia của hơn 300 cán bộ, chiến sĩ đến từ Công an TP.HCM, Quân khu 7, Sư đoàn Không quân 370, Bộ Tư lệnh TP.HCM, Sư đoàn Bộ binh thuộc Quân đoàn 34, đoàn viên, thanh niên các địa phương trên địa bàn TP.HCM.
Chủ tịch Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam Lê Tuấn Anh nói trong dòng chảy của TP.HCM, tuổi trẻ lực lượng vũ trang thành phố luôn là lực lượng tiên phong trên nhiều mặt trận.
“Không chỉ hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị, quốc phòng, an ninh, tuổi trẻ lực lượng vũ trang còn luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, gắn bó mật thiết với nhân dân thông qua các hoạt động tình nguyện, an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, văn minh đô thị và chăm lo cho các đối tượng chính sách trên địa bàn”, anh Tuấn Anh bày tỏ.
Anh Tuấn Anh nói suốt 20 năm qua, hàng trăm nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên lực lượng vũ trang đã mang sức trẻ, nhiệt huyết và chuyên môn của mình đến với nhân dân bằng những việc làm cụ thể, thiết thực.
Chương trình đã phát động Ngày cao điểm “20 năm Hành quân xanh - Dấu ấn tình nguyện, vì nhân dân phục vụ” diễn ra tại khu di tích Chiến khu Vĩnh Lợi (phường Vĩnh Tân).
Đoàn cũng đã dâng hương, dâng hoa tại Khu di tích Chiến khu Vĩnh Lợi, trao tặng nhiều phần quà cho lực lượng vũ trang có hoàn cảnh khó khăn.
Chương trình có công trình “20 năm Hành quân xanh - Dấu chân tri ân” được tổ chức tại mộ Đại tá Trần Công An (phường Tân Khánh).
Công trình tuyến đường đèn năng lượng mặt trời được khánh thành tại tuyến đường mộ Ông Sư (phường Tân Khánh). Công trình có tổng giá trị 20 triệu đồng, cải thiện điều kiện chiếu sáng và đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.
Ngoài ra, đoàn còn ân cần thăm hỏi và tặng quà các gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng. Cụ thể, tại phường Vĩnh Tân gồm có Mẹ Việt Nam Anh hùng Đoàn Thị Chèo và Lê Thị Bê, tại phường Tân Khánh có Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Đa và Nguyễn Thị Đính.
Chương trình còn tuyên truyền về phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ diễn ra tại khu nhà trọ Nguyễn Hòa Bình, tặng 15 bình chữa cháy cho khu nhà trọ, với tổng trị giá 15 triệu đồng.
Hoạt động ngày cao điểm cũng thực hiện tuyến đường cờ Tổ quốc và vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan tại các địa điểm phường Tân Khánh (đường Thạnh Hội 04, đường Thạnh Hội 01) và phường Vĩnh Tân (đường N9 khu phố 1, đường Tân Bình 6 khu phố Tân Bình A), góp phần xây dựng đô thị văn minh, sạch đẹp.
Ngày trước, loại cây này mọc hoang ở ven rừng, bờ rào, sườn núi và thường bị người dân xem như cỏ dại, thậm chí nhổ bỏ để lấy đất canh tác. Ít ai ngờ rằng vài năm trở lại đây, rễ của nó lại trở thành mặt hàng được nhiều người tìm mua, có thời điểm lên tới 400.000 - 600.000 đồng/kg.
Loại cây được nhắc đến là sâm cau, một loại dược liệu tự nhiên lâu đời trong y học cổ truyền. Nhờ xu hướng sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên ngày càng phổ biến, sâm cau từ một loài cây ít được chú ý đã trở thành mặt hàng được nhiều thương lái thu gom.
Sâm cau thường sinh trưởng tự nhiên ở những khu vực có khí hậu ẩm, đặc biệt là vùng núi, bìa rừng và những nơi có nhiều cây bụi. Trước đây, do chưa hiểu rõ giá trị, nhiều người chỉ xem đây là loại cây dại không mang lại lợi ích kinh tế.
Tuy nhiên, khi nhu cầu sử dụng dược liệu nam tăng cao, phần rễ sâm cau bắt đầu được quan tâm. Người dân vùng núi tìm kiếm, khai thác và cung cấp cho các cơ sở đông y, nhà thuốc y học cổ truyền hoặc các kênh bán hàng trực tuyến.
Để thu hái được một kg rễ sâm cau, người đi rừng phải mất nhiều giờ đào bới, phân loại và làm sạch. Công việc này đòi hỏi kinh nghiệm bởi trong tự nhiên có những loại cây hình dáng tương tự nhưng không phải tất cả đều có giá trị sử dụng.
Thời gian qua, rễ sâm cau khô thường được bán với giá khoảng 400.000 - 600.000 đồng/kg tùy chất lượng, nguồn gốc và cách sơ chế. Những sản phẩm được làm sạch, đóng gói kỹ hoặc có chứng nhận rõ ràng có thể có giá cao hơn.
Nguồn tiêu thụ của loại dược liệu này chủ yếu đến từ các cửa hàng thuốc nam, phòng khám y học cổ truyền và thị trường trực tuyến. Một số thương lái thu mua trực tiếp từ người dân địa phương rồi phân phối đến các cơ sở kinh doanh dược liệu.
Không chỉ được bán trong nước, một phần sản phẩm còn được đưa sang một số thị trường có nhu cầu về dược liệu tự nhiên.
Cùng với sự nổi tiếng của sâm cau, trên mạng xã hội cũng xuất hiện nhiều quảng cáo thổi phồng công dụng, gắn loại cây này với khả năng chữa nhiều bệnh hoặc cải thiện sức khỏe vượt trội.
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần tìm hiểu kỹ nguồn gốc sản phẩm, tránh mua phải dược liệu giả hoặc nhầm với những loại cây có hình dáng tương tự nhưng không có tác dụng như mong muốn. Đặc biệt, việc sử dụng các loại rễ cây tự nhiên cần có sự tư vấn phù hợp, không nên tự ý dùng theo lời truyền miệng.
Nhận thấy giá trị kinh tế của sâm cau, nhiều hộ dân ở một số vùng miền núi đã thay đổi cách nhìn về loài cây này. Thay vì coi là cây dại cần loại bỏ, họ bắt đầu giữ lại, nhân giống và trồng thử nghiệm để tạo nguồn nguyên liệu ổn định.
Tuy nhiên, do phần lớn sâm cau hiện nay vẫn được khai thác từ tự nhiên, việc thu hái ồ ạt có thể khiến nguồn cây suy giảm. Các chuyên gia cho rằng cần có hướng phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo tồn nguồn gen và trồng dược liệu để tránh nguy cơ cạn kiệt.
Từng là loài cây mọc ven đường chẳng mấy ai để ý, sâm cau đang cho thấy giá trị mới khi nhu cầu về dược liệu thiên nhiên ngày càng tăng. Dù vậy, người tiêu dùng vẫn cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo quá mức và lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng để tránh rủi ro.
