Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 25/5, Hà Nội cùng nhiều tỉnh thành miền Bắc tiếp tục hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ cao nhất tại Hà Nội phổ biến từ 37-39 độ C, một số khu vực vượt ngưỡng 39 độ C; nhiều địa phương ở Đông Bắc Bộ cũng ghi nhận mức nhiệt tương tự.
Không riêng miền Bắc, từ đêm 24 đến ngày 26/5, nắng nóng diện rộng tiếp tục bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Về chiều tối và đêm, Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có thể xuất hiện mưa rào, dông rải rác; riêng khu vực miền Đông Nam Bộ có nơi mưa dông cục bộ. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh trong các cơn dông.
Dự báo viên Nguyễn Thị Huế, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết nắng nóng tại miền Bắc còn duy trì đến khoảng ngày 27-28/5.
Trong hai ngày 25-26/5, khu vực miền Bắc tiếp tục xuất hiện nắng nóng diện rộng với nhiệt độ phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C.
Riêng Hà Nội, do tác động của hiệu ứng đô thị, nhiệt độ cao nhất dao động 37-39 độ C, một số nơi có thể vượt ngưỡng 39 độ C.
Theo bà Huế, từ ngày 28/5, nắng nóng diện rộng ở miền Bắc có khả năng chấm dứt khi các hình thái thời tiết thay đổi, tạo điều kiện cho mưa dông xuất hiện.
Trong khi đó, miền Trung tiếp tục là khu vực nóng nhất cả nước.
Trước tình trạng nắng nóng kéo dài và nhiệt độ liên tục ở mức cao, các bác sĩ cảnh báo nguy cơ say nắng, sốc nhiệt đang gia tăng nhanh, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Theo ThS.BSNT Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, say nóng và say nắng là tình trạng rối loạn điều hòa thân nhiệt khi cơ thể tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc vận động cường độ lớn trong điều kiện oi bức, độ ẩm cao.
Say nóng thường xảy ra khi cơ thể không thể thải nhiệt hiệu quả do làm việc trong môi trường kín gió, nóng bức, mặc quần áo bí hoặc không được bổ sung đủ nước. Nhóm nguy cơ cao gồm công nhân xây dựng, lao động ngoài trời, vận động viên và những người phải hoạt động thể lực liên tục dưới nắng nóng.
Trong khi đó, say nắng xảy ra khi ánh nắng chiếu trực tiếp vào vùng đầu, cổ, gáy trong thời gian dài, ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa thân nhiệt của não. Tình trạng này thường xuất hiện nhanh, nhất là vào khung giờ giữa trưa.
Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh có thể mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Khi diễn tiến nặng sẽ xuất hiện đau đầu dữ dội, buồn nôn, khó thở, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, thậm chí trụy tim mạch.
Theo các bác sĩ, trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất trong các đợt nắng nóng cực đoan. Người lớn khi bị sốc nhiệt thường có biểu hiện sốt trên 40 độ C, da khô nóng, tim đập nhanh, hoa mắt, chóng mặt, thở gấp. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể suy gan, suy thận, tổn thương não nguy hiểm.
“Ngay khi thấy cơ thể mệt lả, khát nhiều, buồn nôn trong môi trường nóng bức, cần lập tức dừng hoạt động, di chuyển vào nơi mát và bù nước sớm để tránh diễn tiến nặng”, bác sĩ Hiếu khuyến cáo.
Khi phát hiện người bị say nắng hoặc say nóng, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nắng nóng, tới nơi thông thoáng hoặc có điều hòa. Người bệnh nên được cởi bớt quần áo, lau mát bằng khăn ẩm ở cổ, nách, bẹn kết hợp quạt để tăng thải nhiệt.
Nếu còn tỉnh táo, có thể cho uống oresol pha đúng hướng dẫn, nước mát hoặc nước hoa quả để bù nước và điện giải. Trường hợp bất tỉnh cần đặt nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu ngay.
Các bác sĩ lưu ý không tự ý dùng thuốc hạ sốt, không cho uống nước đá lạnh hoặc tự pha nước muối đậm đặc vì có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Theo chuyên gia để phòng tránh sốc nhiệt trong những ngày nắng đỉnh điểm, người dân được khuyến cáo hạn chế ra ngoài trong khung giờ từ 11h đến 15h, bổ sung đủ nước trước, trong và sau khi vận động.
Người lao động ngoài trời nên uống khoảng 600-800ml nước trước khi làm việc và bổ sung khoảng 200ml mỗi 20 phút, kể cả khi chưa cảm thấy khát.
Ngoài ra, nên mặc quần áo sáng màu, rộng rãi, thấm hút mồ hôi; đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng khi ra ngoài, đồng thời hạn chế rượu bia để tránh mất nước trong thời tiết nắng nóng cực đoan.
Dưới đây là 5 sai lầm thường gặp trong quá trình chế biến thực phẩm.
Rửa thịt sống dưới vòi nước
Nước lạnh không thể tiêu diệt vi sinh vật bám trên bề mặt thịt. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết, áp lực từ vòi nước làm vi khuẩn (như Salmonella, Campylobacter) bắn ra xa tới 50 cm, bám vào bồn rửa, bề mặt bếp và các thực phẩm ăn liền xung quanh.
Nhiệt độ đun nấu mới là yếu tố quyết định vô hiệu hóa vi khuẩn. Vi khuẩn trên thịt lợn, bò và gia cầm sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn khi nhiệt độ lõi thịt đạt từ 71°C đến 74°C. Đối với thịt sơ chế sẵn đóng khay, người nấu chỉ cần dùng khăn giấy thấm khô bề mặt và đưa vào chế biến.
Ngâm rau trong nước muối
Nhiều gia đình dùng nước muối loãng để làm sạch rau củ. Các chuyên gia hóa học thực phẩm cho biết, ở nồng độ dùng trong nhà bếp, nước muối không có khả năng tiêu diệt vi khuẩn hay trung hòa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Khi ngâm lâu, môi trường nước muối tạo ra hiện tượng thẩm thấu, rút cạn nước từ tế bào thực vật khiến rau nhanh héo, dai và mất độ giòn. Biện pháp cơ học như rửa xối nhiều lần dưới vòi nước chảy là cách hiệu quả nhất để loại bỏ đất cát, bụi bẩn và trứng giun sán.
Hầm thịt ở nhiệt độ cao
Trong các món kho hoặc hầm, nhiệt độ đun sôi sùng sục không làm thịt mềm hơn. Khi gặp nhiệt độ cao liên tục, các sợi protein co rút mạnh, ép nước ra ngoài, dẫn đến thành phẩm bị khô bã và dai cứng.
Độ mềm của món hầm được quyết định bởi quá trình chuyển hóa collagen thành gelatin. Quá trình này chỉ xảy ra khi duy trì mức nhiệt sôi lăn tăn (khoảng 70-80°C) trong thời gian dài, đi kèm lượng chất lỏng vừa đủ.
Nêm toàn bộ gia vị ngay từ đầu
Việc đưa lượng lớn muối, nước mắm hoặc gia vị mặn vào thịt, cá sống ngay khi bắt đầu nấu sẽ kích hoạt áp suất thẩm thấu. Nước bên trong thực phẩm bị rút ra ngoài nhanh chóng. Hậu quả là món ăn dễ bị khô và khó căn chỉnh lại độ mặn nhạt.
Các đầu bếp chuyên nghiệp cho biết quy trình nêm nếm nên chia thành ba giai đoạn: Ướp một lượng nhỏ ban đầu - nêm trong quá trình nấu - và điều chỉnh hương vị lần cuối trước khi tắt bếp.
Cắt thái thức ăn ngay khi vừa tắt bếp
Thịt luộc, nướng hay áp chảo không đạt trạng thái ngon nhất khi vừa rời khỏi nguồn nhiệt. Dưới tác động của nhiệt độ, protein co lại và đẩy nước thịt dồn vào trung tâm khối thịt. Nếu cắt ngay, lượng nước này sẽ chảy toàn bộ ra thớt, khiến miếng thịt bên trong bị khô.
Việc để "thịt nghỉ" (resting) ở nhiệt độ phòng từ 5 đến 10 phút giúp các sợi cơ thư giãn. Quá trình này cho phép độ ẩm phân bổ ngược trở lại đồng đều khắp miếng thịt, giữ lại lượng nước ngọt tối đa khi thưởng thức.
Ngày 31-3, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Chính phủ ký kết với BHub Group về xây dựng đề án nâng cao năng lực số cho đoàn viên, thanh niên.
Mục tiêu quan trọng của đề án là đào tạo nguồn nhân lực số chất lượng cao, chuyển đổi vai trò của đoàn viên, thanh niên từ người thực thi mệnh lệnh sang "nhà đổi mới sáng tạo". Theo đó, đề án tập trung vào năng lực đề xuất, phát triển và thực hiện các giải pháp mới trong tổ chức, cơ quan, đơn vị dựa trên nền tảng công nghệ và tư duy dữ liệu.
Dự kiến xây dựng đề án nâng cao năng lực số cho đoàn viên, thanh niên của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Chính phủ, đến năm 2030, đội ngũ cán bộ trẻ trong Đoàn sẽ có chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI mastery).
Đề án sẽ xây dựng đội ngũ thanh niên không chỉ biết sử dụng AI mà có khả năng lãnh đạo chuyển đổi AI. Đoàn viên, thanh niên, cán bộ trẻ sẽ trở thành nòng cốt dẫn dắt quá trình đổi mới trong cơ quan nhà nước và doanh nghiệp.
Anh Bùi Hoàng Tùng, Bí thư Đoàn Thanh niên Chính phủ, cho hay nâng cao năng lực số cho đoàn viên, thanh niên là 1 trong 3 nhiệm vụ trọng tâm của Đoàn Thanh niên Chính phủ.
Theo anh Tùng, năng lực số là nền tảng, là then chốt để tuổi trẻ Chính phủ phát huy vai trò xung kích trong thực hiện công việc chuyên môn.
Đoàn Thanh niên Chính phủ hiện có hơn 300.000 đoàn viên, ở hai lĩnh vực khác nhau là hành chính và sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, điểm chung của các hoạt động của đoàn viên là lý tưởng muốn cống hiến, phát huy sức trẻ, trí tuệ của các bạn trẻ.
"Chúng tôi xây dựng các mô hình điểm phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chuyên môn của từng cơ quan, đơn vị" - anh Bùi Hoàng Tùng cho hay.
Ông Phạm Tiến Anh, Giám đốc Công ty xúc tiến thương mại và truyền thông BHUB Việt Nam, chia sẻ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và năng lực số là xu hướng của thời đại, chi phối đến mọi cá nhân, tổ chức.
BHub là đơn vị kết nối được các chuyên gia ở Việt Nam và thế giới. Mục tiêu của Đoàn Thanh niên Chính phủ đặt ra không chỉ nâng cao về năng lực số mà quan trọng hơn là làm chủ tư duy số cho đoàn viên, thành niên.
Bước đầu hai bên phối hợp tập trung vào ba trụ cột là trải nghiệm, kết nối để vươn tầm thế giới, trụ cột về chương trình AI và trụ cột mô hình thử nghiệm sandbox.
Đề án hướng tới kiến tạo thế hệ "nhà đổi mới sáng tạo" trong lĩnh vực công, các chỉ tiêu cụ thể, hướng tới tác động thực chất và đào tạo, nhân rộng các mô hình.
Sông Đà, con sông hùng vĩ chảy qua vùng núi Tây Bắc Việt Nam, không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ mà còn là nơi sinh sống của nhiều loài thủy sản quý hiếm. Trong số đó, cá rầm xanh/dầm xanh (tên khoa học Sinilabeo lemassoni) nổi bật như một biểu tượng của sự đa dạng sinh học sông ngòi.
Theo Thuysanvietnam, loài cá này từng được mệnh danh là "cá tiến Vua", thuộc nhóm "Ngũ quý hà thủy", năm loài thủy sản quý hiếm bậc nhất gồm: Cá anh vũ, dầm xanh, cá lăng, cá chiên và cá bỗng.
Dữ liệu từ GCA thuộc Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản I (RIA1) cho thấy, cá dầm xanh chỉ có ở 3 quốc gia trên toàn thế giới đó là Việt Nam, Trung Quốc và Lào.
Ở Việt Nam, loài cá này phân bố tự nhiên chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc, tại vùng trung và thượng lưu các sông lớn như sông Đà và một số sông khác như sông Thao, sông Chảy, sông Cầu, sông Mã..
Về đặc điểm sinh học, cá dầm xanh thuộc họ Cyprinidae (họ cá chép), với hình thái thích nghi hoàn hảo cho môi trường sông chảy xiết. Thân cá dài, dẹp bên, thuôn dần về phía đuôi, màu xám nâu ở lưng và trắng nhạt ở bụng, kèm theo các đốm đen ở gốc vảy.
Mõm nhô ra với môi trên có nếp nhăn ngang, tròn mẩy, miệng dưới nằm ngang và cong, kèm hai cặp râu ngắn. Mắt cá tương đối lớn, nằm ở phía trên đầu với khoảng cách rộng, giúp quan sát tốt trong môi trường đáy sông. Mang nối liền với vòm mang và đặc biệt, ruột cá rất dài, gấp nhiều lần chiều dài cơ thể, một đặc trưng giúp tiêu hóa thức ăn thực vật hiệu quả.
Loài cá này thường sống ở tầng đáy sông suối, nơi có nhiều ghềnh đá và dòng nước chảy mạnh. Theo những người đánh bắt, cá dầm xanh khá khó bắt vì chúng sống ở khu vực nhiều đá ngầm và có sức bơi khỏe. Khi mắc lưới, cá có thể vùng vẫy mạnh khiến lưới bị rách.
Trong tự nhiên, cá dầm xanh phát triển khá chậm nhưng có thể đạt trọng lượng 6 - 7kg/con. Nhờ môi trường sống tự nhiên, loài cá này chủ yếu ăn rong rêu và khoáng chất bám trên đá dưới lòng sông nên thịt cá có hương vị khá đặc trưng.
Sự quý hiếm tựa báu vật của cá dầm xanh không chỉ nằm ở số lượng ít ỏi mà còn ở giá trị dinh dưỡng và văn hóa. Thịt cá chắc, thơm ngọt, ít xương dăm, và có ruột nhỏ chỉ lớn hơn chiếc tăm. Trong lịch sử, loài cá này từng được dâng tiến vua chúa vì độ hiếm và hương vị đặc trưng.
Tuy nhiên, theo thời gian, do đánh bắt quá mức bằng các phương pháp thô sơ như điện giật hay lưới, quần thể tự nhiên đã giảm mạnh, dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng cục bộ ở một số khu vực.
Những năm gần đây, cá dầm xanh trở thành loại cá đặc sản được nhiều nhà hàng và người tiêu dùng tại các đô thị lớn tìm mua.
Theo khảo sát trên thị trường, giá cá dầm xanh hiện dao động khoảng 300.000 – 500.000 đồng/kg, tùy kích cỡ. Với những con cá lớn hoặc hàng đánh bắt tự nhiên, giá có thể cao hơn.
Một số cửa hàng kinh doanh thực phẩm đặc sản cho biết loại cá này thường được các nhà hàng đặt mua để chế biến nhiều món ăn như cá dầm xanh nướng than, om măng chua, hấp hoặc kho.
Theo các chuyên gia, cá dầm xanh chỉ sinh sống ở môi trường nước sạch, không thể tồn tại trong ao tù hoặc nước ô nhiễm, khiến việc bảo tồn trở nên cấp thiết. Hiện nay, loài cá này được liệt kê trong danh mục cần bảo vệ của ngành thủy sản từ năm 1996, và các nỗ lực bảo tồn đang tập trung vào việc thả giống vào sông để phục hồi quần thể.
Với những tiến bộ khoa học gần đây, hy vọng loài cá này sẽ được phục hồi và phát triển bền vững, mang lại lợi ích kinh tế cho người dân địa phương đồng thời giữ gìn đa dạng sinh học Việt Nam.
