Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 25/5, Hà Nội cùng nhiều tỉnh thành miền Bắc tiếp tục hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ cao nhất tại Hà Nội phổ biến từ 37-39 độ C, một số khu vực vượt ngưỡng 39 độ C; nhiều địa phương ở Đông Bắc Bộ cũng ghi nhận mức nhiệt tương tự.
Không riêng miền Bắc, từ đêm 24 đến ngày 26/5, nắng nóng diện rộng tiếp tục bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Về chiều tối và đêm, Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có thể xuất hiện mưa rào, dông rải rác; riêng khu vực miền Đông Nam Bộ có nơi mưa dông cục bộ. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh trong các cơn dông.
Dự báo viên Nguyễn Thị Huế, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết nắng nóng tại miền Bắc còn duy trì đến khoảng ngày 27-28/5.
Trong hai ngày 25-26/5, khu vực miền Bắc tiếp tục xuất hiện nắng nóng diện rộng với nhiệt độ phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C.
Riêng Hà Nội, do tác động của hiệu ứng đô thị, nhiệt độ cao nhất dao động 37-39 độ C, một số nơi có thể vượt ngưỡng 39 độ C.
Theo bà Huế, từ ngày 28/5, nắng nóng diện rộng ở miền Bắc có khả năng chấm dứt khi các hình thái thời tiết thay đổi, tạo điều kiện cho mưa dông xuất hiện.
Trong khi đó, miền Trung tiếp tục là khu vực nóng nhất cả nước.
Trước tình trạng nắng nóng kéo dài và nhiệt độ liên tục ở mức cao, các bác sĩ cảnh báo nguy cơ say nắng, sốc nhiệt đang gia tăng nhanh, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Theo ThS.BSNT Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, say nóng và say nắng là tình trạng rối loạn điều hòa thân nhiệt khi cơ thể tiếp xúc quá lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc vận động cường độ lớn trong điều kiện oi bức, độ ẩm cao.
Say nóng thường xảy ra khi cơ thể không thể thải nhiệt hiệu quả do làm việc trong môi trường kín gió, nóng bức, mặc quần áo bí hoặc không được bổ sung đủ nước. Nhóm nguy cơ cao gồm công nhân xây dựng, lao động ngoài trời, vận động viên và những người phải hoạt động thể lực liên tục dưới nắng nóng.
Trong khi đó, say nắng xảy ra khi ánh nắng chiếu trực tiếp vào vùng đầu, cổ, gáy trong thời gian dài, ảnh hưởng đến trung tâm điều hòa thân nhiệt của não. Tình trạng này thường xuất hiện nhanh, nhất là vào khung giờ giữa trưa.
Ở giai đoạn nhẹ, người bệnh có thể mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tim đập nhanh, chuột rút. Khi diễn tiến nặng sẽ xuất hiện đau đầu dữ dội, buồn nôn, khó thở, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê, thậm chí trụy tim mạch.
Theo các bác sĩ, trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất trong các đợt nắng nóng cực đoan. Người lớn khi bị sốc nhiệt thường có biểu hiện sốt trên 40 độ C, da khô nóng, tim đập nhanh, hoa mắt, chóng mặt, thở gấp. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể suy gan, suy thận, tổn thương não nguy hiểm.
“Ngay khi thấy cơ thể mệt lả, khát nhiều, buồn nôn trong môi trường nóng bức, cần lập tức dừng hoạt động, di chuyển vào nơi mát và bù nước sớm để tránh diễn tiến nặng”, bác sĩ Hiếu khuyến cáo.
Khi phát hiện người bị say nắng hoặc say nóng, cần nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nắng nóng, tới nơi thông thoáng hoặc có điều hòa. Người bệnh nên được cởi bớt quần áo, lau mát bằng khăn ẩm ở cổ, nách, bẹn kết hợp quạt để tăng thải nhiệt.
Nếu còn tỉnh táo, có thể cho uống oresol pha đúng hướng dẫn, nước mát hoặc nước hoa quả để bù nước và điện giải. Trường hợp bất tỉnh cần đặt nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu ngay.
Các bác sĩ lưu ý không tự ý dùng thuốc hạ sốt, không cho uống nước đá lạnh hoặc tự pha nước muối đậm đặc vì có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Theo chuyên gia để phòng tránh sốc nhiệt trong những ngày nắng đỉnh điểm, người dân được khuyến cáo hạn chế ra ngoài trong khung giờ từ 11h đến 15h, bổ sung đủ nước trước, trong và sau khi vận động.
Người lao động ngoài trời nên uống khoảng 600-800ml nước trước khi làm việc và bổ sung khoảng 200ml mỗi 20 phút, kể cả khi chưa cảm thấy khát.
Ngoài ra, nên mặc quần áo sáng màu, rộng rãi, thấm hút mồ hôi; đội mũ rộng vành, sử dụng kem chống nắng khi ra ngoài, đồng thời hạn chế rượu bia để tránh mất nước trong thời tiết nắng nóng cực đoan.
Thông báo của New York cho biết chiếc xe dòng Pontiac Trans Am đã chạy tốc độ 59 km/h tại khu vực giới hạn 40 km/h ở Brooklyn vào ngày 22/4. Thư gửi đến bảo tàng hôm 7/5 cho biết vé phạt của lỗi này là 50 USD.
Đại diện bảo tàng Volvo khẳng định chiếc xe bị phạt chỉ là mô hình, không có khả năng di chuyển, chỉ để trưng bày nhiều năm qua.
Hình ảnh trích xuất từ camera giao thông cho thấy phương tiện vi phạm là một chiếc Trans Am màu đen, gắn biển số "KNIGHT" của bang California. Biển số này trùng khớp với mẫu xe KITT trong bộ phim truyền hình "Knight Rider" (thập niên 1980), đồng thời giống hệt biển số trên chiếc xe cha đăng ký đang đặt tại bảo tàng. Khoảng 20 chiếc KITT đã được chế tạo cho bộ phim, nay còn lại 5 chiếc nguyên bản và nhiều bản sao, bao gồm chiếc của bảo tàng.
Hồ sơ của TP New York ghi nhận biển số "KNIGHT" còn liên quan đến 5 lỗi vi phạm giao thông chưa nộp phạt khác kể từ cuối năm 2024. Hiện chưa rõ hệ thống camera giao thông của thành phố liên kết biển số này với bảo tàng Volo bằng cách nào.
Ông Jim Wojdyla, Giám đốc tiếp thị của bảo tàng, cho biết đơn vị đang yêu cầu một phiên điều trần tại tòa án để "kêu oan". "Chúng tôi muốn biết người lái chiếc xe vi phạm là ai. Đó có thể là từ một bảo tàng khác, hoặc một người có sở thích tự chế tạo mẫu xe này", ông Wojdyla nói.
Theo Sở Giao thông Vận tải California, một cá nhân mang họ Knight đã gia hạn đăng ký cho biển số "KNIGHT" vào tháng 3.
Trên mạng xã hội, bảo tàng Volo cập nhật sự việc lên trang chủ kèm dòng trạng thái: "Nơi trưng bày chiếc KITT nổi tiếng vì bị phạt tốc độ ở New York dù chưa từng rời khỏi Illinois". Trong một bài đăng khác, đại diện bảo tàng viết: "Có ai có số điện thoại của nam diễn viên Hasselhoff không? Anh ấy nợ chúng ta 50 USD".
Dù vậy, cho tới nay, tuy luật có quy định nội dung trên giấy xác nhận khuyết tật, quy chuẩn vẫn đang mỗi nơi mỗi khác, đôi khi gây chuyện dở khóc dở cười.
Một ví dụ với anh Hoàng, một người khiếm thính, khi làm thủ tục ưu tiên cho người khuyết tật, anh xuất trình giấy xác nhận khuyết tật đầy đủ, nhưng trên giấy lại không có ảnh. Nhân viên nghi ngờ anh dùng giấy giả nên yêu cầu anh xuất trình thêm cả căn cước công dân.
Những tình huống dở khóc dở cười tại các điểm tham quan, dịch vụ công cộng, hay thậm chí trong các giao dịch hành chính như vậy không hiếm, cho thấy giấy xác nhận khuyết tật ở nhiều nơi cấp bị thiếu tính nhận diện và tiện dụng.
Luật Người khuyết tật năm 2010 dành hẳn Chương II (từ Điều 15 đến Điều 20) quy định về việc xác nhận khuyết tật. Cụ thể, Điều 19 nêu rõ giấy xác nhận khuyết tật phải có các nội dung cơ bản như: Thông tin nhân thân (họ tên, ngày sinh, giới tính), nơi cư trú, dạng khuyết tật, mức độ khuyết tật. Đây là những yếu tố cốt lõi để làm căn cứ hưởng chính sách.
Tuy nhiên, luật lại không quy định về các yếu tố hình thức, nên kích thước giấy xác nhận khuyết tật mỗi tỉnh, thành, thậm chí là phường, xã hiện nay lại một dạng khác nhau, chất liệu cũng đủ màu bằng bìa xanh, đỏ, trắng...
Ảnh nhận diện trên giấy có nơi yêu cầu, có nơi không yêu cầu. Yếu tố bảo mật, chống giả rất thấp.
Khoảng trống này dẫn đến một thực tế là một loại giấy tờ pháp lý nhưng lại thiếu tính chuẩn hóa tối thiểu của một công cụ nhận diện.
Khi giấy xác nhận khuyết tật không có ảnh, không có yếu tố nhận diện rõ ràng, việc kiểm tra trở nên khó khăn. Nhân viên dịch vụ buộc phải đặt câu hỏi: "Liệu người sử dụng có đúng là người được cấp giấy?".
Từ đó phát sinh yêu cầu xuất trình thêm căn cước công dân, thậm chí là tranh cãi, giải thích mất thời gian và đã có trường hợp bị từ chối quyền lợi vì nghi ngờ.
Ở góc độ quản lý dịch vụ, phản ứng này dễ hiểu nhằm tránh gian lận. Nhưng ở góc độ người khuyết tật, đó lại là một trải nghiệm bị tổn thương và thiếu tôn trọng.
Đáng chú ý, nhiều người khuyết tật thừa nhận họ không mang theo giấy xác nhận khuyết tật vì đa số giấy xác nhận khuyết tật kích thước lớn khổ 12x15cm (thậm chí là 15x20cm) nên không vừa ví. Chất liệu bìa rất dễ hỏng khi liên tục phải mang theo, gây bất tiện khi sử dụng thường xuyên.
Điều này khiến đôi khi một giấy tờ quan trọng trở nên… "có cũng như không".
Một ví dụ đáng chú ý đến từ chính sách giao thông công cộng tại Hà Nội, đó là thẻ xe buýt miễn phí dành cho người khuyết tật được thiết kế nhỏ gọn (kích thước tương đương thẻ ATM), có ảnh nhận diện, có mã số cá nhân và được làm bằng chất liệu nhựa bền.
Không chỉ vậy, từ cuối năm 2024, thành phố đã quyết định bỏ thời hạn sử dụng thẻ đối với người khuyết tật, người cao tuổi và người có công - một cải cách mang tính nhân văn và giảm thủ tục hành chính đáng kể.
Tại Hà Nội, thực tế cho thấy nhiều người khuyết tật sử dụng thẻ xe buýt miễn phí như một công cụ thay thế giấy xác nhận khuyết tật trong các tình huống cần xác nhận. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Vì sao một loại thẻ dịch vụ lại được thiết kế tối ưu hơn cả giấy tờ pháp lý gốc?
Theo Công ước Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD), người khuyết tật được nhìn nhận không chỉ qua khiếm khuyết cơ thể, mà còn qua sự tương tác với các rào cản xã hội.
Điều này dẫn đến một nguyên tắc quan trọng: mọi công cụ hành chính liên quan đến người khuyết tật phải hướng tới việc giảm rào cản, không tạo thêm rào cản.
Trong khi đó, cách tiếp cận hiện nay của Việt Nam vẫn thiên về xác nhận tình trạng y tế, chưa chú trọng đầy đủ đến tính thuận tiện và khả năng sử dụng trong đời sống xã hội.
Giấy xác nhận khuyết tật nếu không được thiết kế phù hợp có thể vô tình trở thành một "rào cản mềm". Vấn đề chuẩn hóa không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà là phục vụ cho quyền con người.
• Nhận diện rõ ràng: có ảnh, thông tin định danh
• Bền vững: chất liệu phù hợp với sử dụng lâu dài
• Tiện dụng: kích thước nhỏ gọn, dễ mang theo
• Thống nhất: áp dụng trên toàn quốc
• Tôn trọng: sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, không kỳ thị
Ngoài ra, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, cần hướng tới:
• Tích hợp giấy xác nhận khuyết tật vào cơ sở dữ liệu dân cư
• Liên thông với căn cước công dân
• Cho phép xác thực điện tử khi cần thiết
Ban hành chuẩn quốc gia về giấy xác nhận khuyết tật
• Kích thước thống nhất (đề xuất 8cm x 5cm)
• Bắt buộc có ảnh
• Chất liệu nhựa cứng
• Tích hợp định danh cá nhân
• Sử dụng mã số định danh để đồng bộ dữ liệu
• Chuẩn hóa ngôn ngữ mô tả khuyết tật, loại bỏ các thuật ngữ mang tính kỳ thị, dân dã
• Xem xét thời hạn sử dụng linh hoạt, đối với khuyết tật vĩnh viễn, có thể cấp thẻ không thời hạn
• Đẩy mạnh số hóa:
Phát triển phiên bản điện tử của giấy xác nhận khuyết tật
Kết nối với các hệ thống dịch vụ công
Đồng bộ hóa giấy xác nhận khuyết tật không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bước đi cần thiết để chuyển từ tư duy "quản lý đối tượng" sang "phục vụ công dân", ở đây là những công dân dễ bị tổn thương.
Một khoảnh khắc tưởng chừng rất bình thường khi được thú cưng thể hiện sự thân thiết lại trở thành khởi đầu cho chuỗi biến cố kinh hoàng. Người phụ nữ không ngờ rằng chỉ sau cái liếm của chú chó cưng, sức khỏe của cô nhanh chóng chuyển biến nguy kịch và buộc phải đối mặt với quyết định đau lòng: cắt cụt tay để giữ mạng sống.
Điển hình là trường hợp một phụ nữ tại Mỹ. Sau khi bị chó cưng liếm, cô nhanh chóng rơi vào tình trạng nguy kịch, phải nhập viện cấp cứu và trải qua phẫu thuật cắt cụt chi để bảo toàn tính mạng.
Vụ việc xảy ra từ năm 2019 nhưng sau đó được chia sẻ rộng rãi, trở thành lời cảnh báo về những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ các tiếp xúc tưởng như vô hại với vật nuôi.
Người phụ nữ trong câu chuyện đau lòng này là Marie Trainer, sống tại bang Ohio (Mỹ). Trước khi nhập viện cô vừa trở về nhà sau chuyến nghỉ dưỡng dài ngày tại khu resort Punta Cana, Cộng hòa Dominican. Điều đáng nói khi vừa đặt chân về nhà, hai chú chó cưng trong gia đình tỏ ra vô cùng phấn khích, liên tục nhảy lên người và liếm như một cách "chào mừng" chủ nhân trở lại.
Chỉ ít lâu sau đó, Marie bất ngờ xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như sốt cao, đau đầu dữ dội, chóng mặt và buồn nôn giống ngộ độc. Nhận thấy tình trạng bất thường, chồng cô lập tức đưa vợ đến bệnh viện cấp cứu. Tại đây, Marie nhanh chóng rơi vào hôn mê, buộc các bác sĩ tại Bệnh viện Altman (Ohio) phải tiến hành hàng loạt xét nghiệm khẩn cấp để tìm nguyên nhân.
Ban đầu, đội ngũ y tế nghi ngờ bệnh nhân bị nhiễm một loại vi khuẩn đặc trưng ở vùng nhiệt đới Caribbean do chuyến đi vừa qua. Thế nhưng sau khoảng 7 ngày điều tra và loại trừ nhiều khả năng, kết quả cuối cùng chỉ ra thủ phạm là vi khuẩn Capnocytophaga canimorsus, một loại vi khuẩn thường tồn tại trong nước bọt của chó (và cả mèo). Trong trường hợp của Marie, vi khuẩn đã xâm nhập cơ thể và gây ra nhiễm trùng máu cấp tính, tình trạng có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
Điều đáng nói diễn biến bệnh sau đó trở nên vô cùng nghiêm trọng. Marie xuất hiện tình trạng đông máu rải rác, làm giảm tuần hoàn đến các chi và gây hoại tử mô. Vi khuẩn tiếp tục lan rộng, ảnh hưởng đến nhiều vùng cơ thể như đầu mũi, tai và đùi. Trước nguy cơ nhiễm trùng lan rộng và đe dọa tính mạng, các bác sĩ buộc phải đưa ra quyết định khó khăn: cắt cụt tứ chi để cứu sống bệnh nhân.
Sau 9 ngày điều trị tích cực và sử dụng kháng sinh liều cao, Marie dần tỉnh lại. Dù trải qua nhiều cuộc phẫu thuật lớn và mất đi cả tay lẫn chân, cco vẫn còn sống sót sau giai đoạn nguy kịch nhất. Gia đình cho biết, cú sốc tinh thần là rất lớn khi chỉ vài ngày trước đó, Marie vẫn còn khỏe mạnh và tận hưởng kỳ nghỉ, nhưng giờ phải đối mặt với biến cố thay đổi hoàn toàn cuộc đời.
Marie đã trải qua tổng cộng 8 ca phẫu thuật và đang trong quá trình phục hồi, chuẩn bị lắp chi giả để dần quay lại cuộc sống bình thường. Điều đặc biệt là dù được xác định "gián tiếp liên quan" đến nguyên nhân gây bệnh, gia đình cô vẫn tiếp tục nuôi hai chú chó và cho biết chúng từng được vào bệnh viện thăm chủ nhân.
Sau khi vượt qua lằn ranh sinh tử, Marie chia sẻ tinh thần của cô đang dần ổn định hơn: "Tôi cảm thấy ổn. Các bác sĩ đã làm rất tốt, tôi rất tin tưởng và muốn tiếp tục bước tiếp. Tôi chỉ mong sớm trở về nhà và quay lại với công việc."
Theo Cục Y tế dự phòng Mỹ, vi khuẩn Capnocytophaga canimorsus thường tồn tại trong nước bọt của chó và mèo. Chúng có thể xâm nhập vào cơ thể người qua các vết xước hoặc vết thương hở. Phần lớn trường hợp chỉ gây triệu chứng nhẹ như sốt hoặc mệt mỏi, tuy nhiên ở những người có hệ miễn dịch yếu hoặc đang có bệnh nền, vi khuẩn này có thể dẫn đến biến chứng cực kỳ nghiêm trọng như nhiễm trùng máu, sốc nhiễm trùng, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời.
