Bà Vũ Thị Chân Phương – Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước – chia sẻ thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội quan trọng.
Việc FTSE Russell nâng hạng chứng khoán Việt lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật xếp hạng mà còn mở ra cơ hội rất lớn để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, đặc biệt là các quỹ đầu tư dài hạn và các quỹ đầu tư thụ động toàn cầu.
Lộ trình nâng hạng từ FTSE Russell có thể diễn ra từ tháng 9. Tuy nhiên, mục tiêu tiếp theo mang tính trung và dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam là được MSCI xem xét nâng hạng.
Theo Chứng khoán Vietcap (VCI), MSCI sẽ công bố kết quả Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu vào ngày 19/6 và Đánh giá phân loại thị trường thường niên vào ngày 24/6. Cả hai thông báo sẽ được công bố ngay sau 3h30 (giờ Việt Nam).
MSCI (Morgan Stanley Capital International) là công ty nghiên cứu đầu tư của Mỹ, nhà cung cấp chỉ số chứng khoán toàn cầu được sử dụng rộng rãi nhất thế giới để đo lường hiệu suất thị trường. Việc được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi là “tấm vé thông hành” giúp Việt Nam thu hút hàng tỷ USD vốn ngoại và nâng cao vị thế thị trường chứng khoán toàn cầu.
Trong đó, Báo cáo Đánh giá khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu cập nhật đánh giá đối với tất cả các thị trường và so sánh với kỳ đánh giá năm 2025. Mục tiêu của báo cáo là đánh giá và theo dõi sự tiến triển về khả năng tiếp cận tại từng thị trường riêng lẻ, đồng thời thông tin cho các cơ quan quản lý thị trường về những lĩnh vực mà các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu nhận thấy chưa đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và mong muốn được cải thiện.
Báo cáo này đánh giá 5 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường sau đây: Độ mở đối với sở hữu nước ngoài; mức độ thuận lợi của dòng vốn vào và ra; hiệu quả của khuôn khổ vận hành; mức độ sẵn có của các công cụ đầu tư; tính ổn định của khuôn khổ thể chế.
Còn Đánh giá phân loại thị trường thường niên cung cấp một số điểm nhấn chọn lọc từ kỳ đánh giá của MSCI bao gồm việc tái phân loại thị trường, khởi xướng các cuộc tham vấn về khả năng tái phân loại các thị trường và các cập nhật về khả năng tiếp cận thị trường.
Chuyên gia của Chứng khoán Vietcap cho rằng thị trường đang theo dõi sát khả năng MSCI khởi động quá trình tham vấn để xem xét nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.
Theo báo cáo của SSI Research, Việt Nam có khả năng cao được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist) của MSCI trong kỳ đánh giá tháng 6. Thị trường đã đáp ứng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI và đang tiếp tục cải thiện các tiêu chí còn lại.
Một số bước tiến đáng chú ý gồm việc triển khai cơ chế non-prefunding (mua bán cổ phiếu không cần ký quỹ), lộ trình áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và mở rộng công cụ tạo vị thế bán thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30. Bên cạnh đó, mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh từ phía cơ quan quản lý và doanh nghiệp niêm yết cũng được cải thiện.
Về giới hạn sở hữu nước ngoài, tỷ lệ sở hữu nước ngoài thực tế trên sàn HOSE đã tăng từ 41,4% lên 46% trong tháng 4, chủ yếu nhờ các doanh nghiệp vốn hóa lớn mới niêm yết với tỷ lệ “room ngoại” 100%.
Nhờ đó, 17/18 tiêu chí của MSCI đã tiệm cận mức đáp ứng cơ bản. Thách thức còn lại chủ yếu liên quan đến việc tự do hóa thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, đây không được xem là rào cản tuyệt đối, bởi nhiều thị trường mới nổi hiện nay của MSCI cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này.
Đáng chú ý, các thảo luận gần đây về việc cho phép ngân hàng thương mại cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá được xem là tín hiệu tích cực, qua đó củng cố thêm triển vọng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI.
“Tin tưởng Việt Nam có cơ sở để tiếp tục theo đuổi mục tiêu MSCI”
Ông Nguyễn Duy Hưng – Chủ tịch SSI – nói điều kiện của MSCI cao và khó hơn nhiều so với FTSE Russell. Tuy nhiên, ông cho rằng nếu không bắt đầu thì sẽ không bao giờ đạt được mục tiêu.
Bước đầu tiên, Chủ tịch SSI nói Việt Nam cần được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist). Sau đó, thị trường sẽ tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí mà MSCI yêu cầu để tiến tới nâng hạng chính thức.
Với kinh nghiệm đã có trong quá trình làm việc với FTSE Russell, ông Hưng tin tưởng Việt Nam có cơ sở để tiếp tục theo đuổi mục tiêu MSCI. Khả năng được đưa vào danh sách theo dõi có thể sẽ sớm xảy ra và các điều kiện còn lại cũng sẽ từng bước được hoàn thiện.
Chủ tịch SSI cũng nhấn mạnh, nhiều người cho rằng FTSE hay MSCI là bên “quyết định” nâng hạng. Tuy nhiên, nâng hạng là kết quả của cả quá trình nỗ lực từ phía Việt Nam để đáp ứng các tiêu chí quốc tế. Bản thân các tổ chức xếp hạng cũng mong muốn có thêm những thị trường đủ điều kiện để nâng hạng chứ không phải cố tình gây khó khăn. Thời gian qua, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có nhiều nỗ lực cải thiện các tiêu chí theo yêu cầu của FTSE và MSCI.
Tập đoàn SCG vừa có thông báo sẽ tạm ngưng hoạt động Tổ hợp hóa dầu Long Sơn (LSP) tại xã Long Sơn, TPHCM, Việt Nam. Nguyên nhân do tác động kéo dài và khó lường từ căng thẳng tại Trung Đông.
Theo doanh nghiệp, dù đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó như tìm nguồn nguyên liệu thay thế ngoài khu vực eo biển Hormuz với chi phí cao hơn, tình trạng gián đoạn nguồn cung vẫn vượt ngoài khả năng kiểm soát, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất.
Sau khi đánh giá toàn diện, SCG quyết định tạm dừng hoạt động LSP từ giữa tháng 5. Việc này dự kiến khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí khoảng 250 triệu baht mỗi tháng (tương đương khoảng 203 tỷ đồng).
Trong thời gian tạm dừng, Tổ hợp hóa dầu Long Sơn sẽ tiến hành bảo trì và đẩy nhanh kế hoạch chuyển đổi sang sử dụng nguyên liệu ethane. Hồi tháng 10/2024, tổ hợp từng tạm dừng hoạt động vì biến động giá dầu và các tác động của Covid-19. Đến tháng 8/2025, LSP tái khởi động, đồng thời triển khai dự án cải tạo với mục tiêu hoàn tất cuối 2027.
Tổ hợp hóa dầu Long Sơn có tổng vốn đầu tư hơn 5 tỷ USD, đặt tại xã Long Sơn, TPHCM. Đây là tổ hợp hóa dầu tích hợp đầu tiên tại Việt Nam và lớn nhất tính đến hiện tại.
Dự án được khởi công từ năm 2018, bao gồm nhà máy olefin thượng nguồn, ba nhà máy polyolefin hạ nguồn cùng hệ thống cảng chuyên dụng. Thời điểm này, Tập đoàn SCG của Thái Lan đã mua lại 29% vốn dự án từ PVN, qua đó nắm giữ 100% cổ phần, trở thành chủ đầu tư duy nhất của dự án.
Hoạt động tại Việt Nam từ năm 1992 với loạt thương vụ đình đám, song việc mua lại và đầu tư LSP có thể xem là cuộc chơi lớn nhất của “đại gia” Thái Lan này tại Việt Nam.
Giá vàng trong nước tiếp tục điều chỉnh. Chốt phiên 3/6, giá vàng miếng SJC giảm 500.000 đồng/lượng mỗi chiều, hiện niêm yết lần lượt ở mức 154-157 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra).
Tương tự, các thương hiệu lớn niêm yết giá vàng nhẫn ở ngưỡng 154-157 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 500.000 đồng/lượng cả hai chiều mua vào và bán ra.
Chênh lệch mua vào - bán ra vàng neo cao quanh mức 3 triệu đồng/lượng, tiềm ẩn nguy cơ thua lỗ đối với nhà đầu tư.
Trên thế giới, vàng giao ngay cũng giảm 0,94% về mức 4.448 USD/ounce. Giá vàng thế giới quy đổi theo tỷ giá hiện hành (chưa bao gồm thuế, phí) đang ở mức 142 triệu đồng/lượng. Như vậy, vàng trong nước đang cao hơn khoảng 15 triệu đồng/lượng so với vàng thế giới, khoảng cách này thu hẹp đáng kể so với trước đó (có thời điểm lên đến 21-22 triệu đồng mỗi lượng).
Giá vàng thế giới đang giằng co trong biên độ hẹp khi thị trường cùng lúc chịu tác động từ nhiều yếu tố trái chiều. Đồng USD mạnh lên và giá dầu thô tăng tiếp tục tạo áp lực lên kim loại quý, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ hạ nhiệt phần nào hỗ trợ giá vàng.
Dữ liệu mới công bố tại Mỹ cho thấy số vị trí việc làm còn trống trong tháng 4 tăng lên 7,6 triệu, cao hơn mức 6,9 triệu của tháng trước và vượt dự báo của thị trường, thể hiện nhu cầu lao động tại Mỹ chưa suy yếu rõ rệt.
Tuy nhiên, số người nghỉ việc và hoạt động tuyển dụng đều giảm, phản ánh tâm lý thận trọng hơn từ cả người lao động lẫn doanh nghiệp trước báo cáo việc làm tháng 5 dự kiến công bố vào cuối tuần.
Một yếu tố khác tiếp tục chi phối thị trường là căng thẳng quanh eo biển Hormuz. Việc đàm phán giữa Mỹ và Iran liên quan đến hoạt động lưu thông qua khu vực này chưa có kết quả rõ ràng khiến giá dầu duy trì ở mức cao.
Về kỹ thuật, vùng 4.500-4.526 USD/ounce đang được xem là ngưỡng kháng cự quan trọng của giá vàng. Nếu vượt qua vùng này, giá vàng có thể hướng đến các mốc cao hơn quanh 4.550 USD/ounce, sau đó là 4.576 USD/ounce.
Ngược lại, nếu đánh mất vùng hỗ trợ gần 4.462 USD/ounce, giá vàng có thể chịu áp lực điều chỉnh sâu hơn về khu vực 4.418 USD/ounce, thậm chí 4.400 USD/ounce.
Trong ngắn hạn, giá vàng được dự báo tiếp tục biến động mạnh theo diễn biến của đồng USD, giá dầu, lợi suất trái phiếu Mỹ và các thông tin mới liên quan đến thị trường lao động Mỹ. Về dài hạn, giá vàng vẫn tích cực nhờ nhu cầu mua ròng từ ngân hàng trung ương và người mua cá nhân.
USD duy trì đà tăng
Đồng USD duy trì đà tăng trước những diễn biến căng thẳng mới tại khu vực Vùng Vịnh. Trên thị trường Mỹ, chỉ số US Dollar Index (DXY) đo lường biến động đồng bạc xanh với 6 đồng tiền chủ chốt (EUR, JPY, GBP, CAD, SEK, CHF) tăng 0,32%, hiện ở mức 99,54.
Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm của đồng Việt Nam với USD tăng 4 đồng, hiện ở mức 25.145 đồng.
Ý kiến được đại diện các hiệp hội, nhà đầu tư đưa ra tại tọa đàm Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP HCM do báo Người lao động phối hợp Tổng công ty điện lực TP HCM (EVNHCM) tổ chức, ngày 5/5.
Ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP HCM, cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay chi phí thiết bị - vốn đã giảm mạnh những năm gần đây - mà ở cơ chế thị trường, đặc biệt là mức giá mua điện dư quá thấp, chưa tạo được động lực tài chính.
Theo ông Lâm, sau giai đoạn bùng nổ với cơ chế giá FIT (FiT 1 và FiT 2) vào các năm 2019-2020, thị trường đã chững lại đáng kể. Các chính sách hiện hành chưa tạo được cú hích đủ mạnh, đặc biệt còn có một số rào cản.
Đầu tiên là thủ tục hành chính và quy trình triển khai còn phức tạp, đặc biệt khi có yếu tố bán điện lên lưới, khiến phần lớn người dân và doanh nghiệp lựa chọn phương án tự tiêu thụ thay vì tham gia sâu hơn vào thị trường điện.
Tiếp đến là thiếu các chính sách khuyến khích mang tính kinh tế rõ ràng. Ở nhiều quốc gia, người dân đầu tư điện mặt trời vì có cơ chế hỗ trợ cụ thể như ưu đãi thuế, tín dụng xanh, hoặc giá điện theo thời gian. Trong khi đó, tại Việt Nam, động lực tài chính hiện nay chưa đủ mạnh để tạo làn sóng đầu tư mới.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Toàn, đại diện nhóm nhà đầu tư năng lượng tái tạo tại TP HCM, cho rằng ở các khu công nghiệp TP HCM, mái nhà máy sản xuất mới lắp đặt khoảng 20% tiềm năng, còn hộ gia đình tham gia rất ít do bài toán kinh tế chưa khả thi.
"Người dân phát điện vào ban ngày nhưng đi làm, không sử dụng hết; phần điện dư bán lại với giá quá thấp không bù được tiền điện mua vào buổi tối", ông Toàn nói. Trong khi đó, người dân chỉ được bán tối đa 20% công suất lắp đặt thực tế với giá hiện hành chỉ hơn 800 đồng/kWh.
Theo ông, dự kiến sắp tới tỷ lệ bán điện dư lên lưới lên đến 50% cũng là một tín hiệu để phát triển điện mặt trời áp mái. Tuy nhiên, điều quan trọng là giá mua cần hấp dẫn hơn. "Cần có chính sách để giá mua điện dư tiệm cận với giá đầu tư thì mới đủ sức thu hút", ông Toàn nói.
Hiện theo quy định, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chỉ được bán lên lưới một phần dư với giá điện năng thị trường bình quân năm trước, thay vì cơ chế giá ưu đãi cố định như giai đoạn 2019-2020 (giá mua hiện tại 2.105 đồng/kWh, chưa bao gồm VAT). Giới chuyên môn cho rằng mức này chưa đủ tạo lợi nhuận rõ rệt cho các khoản đầu tư nhỏ lẻ.
Trong khi đó, theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030 cả nước đặt mục tiêu khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, tương đương quy mô 26.000 MW.
Với TP HCM, nơi nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế, kinh tế số và AI được dự báo tăng nhanh, việc tận dụng hàng triệu mái nhà như những "nhà máy điện nhỏ" được xem là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn điện tại chỗ.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cho biết thành phố hiện có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 1.832 MWp, song dư địa phát triển vẫn còn rất lớn ở khu dân cư, thương mại và công nghiệp.
Theo bà Ngọc, TP HCM đang xây dựng một nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà cho hộ dân và doanh nghiệp theo cơ chế đặc thù. Song song đó, thành phố nghiên cứu thêm các giải pháp như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình ESCO, hỗ trợ kỹ thuật, số hóa thủ tục và ưu đãi thuế để giảm chi phí đầu tư ban đầu.
Năm 2026, ngành điện TP HCM xây dựng kế hoạch cung cấp điện với mục tiêu đáp ứng mức tăng trưởng điện năng khoảng 5% so với năm trước. Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết sau khi tiếp nhận thêm địa bàn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), quy mô hệ thống điện TP HCM đã tăng lên đáng kể. Công suất cực đại năm 2025 của toàn hệ thống đạt 8.936 MW; công suất đặt các máy biến áp 110kV thuộc sở hữu ngành điện là 13.363 MVA, tương ứng khoảng 12.027 MW với hệ số công suất 0,90; tỷ lệ dự phòng lưới điện khoảng 35%.
Theo ông Kiên, dù hệ thống điện TP HCM sau khi mở rộng địa bàn vẫn đang duy trì mức dự phòng tương đối an toàn, ngành điện cho rằng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng cao trong các năm tới, thành phố vẫn cần đẩy mạnh nguồn điện phân tán tại chỗ. EVNHCMC khuyến khích hộ dân, doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ năng lượng nhằm giảm áp lực lưới điện giờ cao điểm và tối ưu chi phí sử dụng điện lâu dài.
