Miền Bắc, Trung đang bước vào đỉnh điểm nắng nóng, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C trong hôm nay và ngày mai, khiến điều hòa không khí trở thành thiết bị không thể thiếu. Các bác sĩ nêu những sai lầm khi dùng điều hòa mùa nóng có thể dẫn đến bệnh nghiêm trọng.
Theo đó, bác sĩ Trần Đình Thắng, Khoa Cấp cứu đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương (Hà Nội), nói sai lầm phổ biến nhất là chuyển trạng thái đột ngột từ môi trường nóng ngoài trời vào thẳng phòng điều hòa lạnh, hoặc ngược lại.
Khi đó, cơ thể không thích nghi kịp, mạch máu co đột ngột, gây choáng váng. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời là nhóm nguy cơ cao nhất. “Cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt dần, không thể nhảy ngay từ nóng sang lạnh hay ngược lại”, bác sĩ Thắng nhận định.
Người làm việc ngoài trời thường ra nhiều mồ hôi, cần lau khô người trước khi vào phòng điều hòa để tránh hạ nhiệt đột ngột. Khi muốn ra ngoài, nên mở cửa đứng vài phút cho quen với nhiệt độ xung quanh rồi mới bước ra.
Một nguy cơ khác ít được chú ý là chất lượng không khí trong phòng ngủ. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chỉ ra rằng nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người liên tục hô hấp suốt đêm làm nồng độ CO2 tăng dần, gây mệt mỏi và ngủ không sâu.
Phòng kín lâu ngày còn tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường, khiến chất lượng không khí giảm thêm. Nhóm người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn đặc biệt nhạy cảm với môi trường thiếu thông thoáng.
Để xử lý vấn đề này, chỉ cần mở hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát. Các gia đình có thể bổ sung thêm quạt trần, quạt hơi nước hoặc máy làm mát để phân tán luồng không khí.
Về nhiệt độ cài đặt, các bác sĩ khuyến cáo không để dưới 26–28 độ C và duy trì mức chênh lệch giữa trong và ngoài phòng không quá 7 độ C. Khi phòng đã đủ mát, nâng nhiệt độ lên tối thiểu 27–28 độ C.
Người cao tuổi và người có bệnh nền về tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt, ưu tiên di chuyển vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi thời tiết đã dịu bớt.
Bổ sung đủ nước mỗi ngày giúp tăng thể tích dịch cơ thể, ngăn máu cô đặc và hạn chế hình thành huyết khối. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng ổn định và tránh xa rượu bia, thuốc lá là những biện pháp hỗ trợ quan trọng trong đợt nắng nóng kéo dài này.
Trẻ từ 2 - 12 tuổi, phụ nữ và người lớn tuổi dễ bị say tàu xe hơn, với các triệu chứng thường gặp như khó chịu toàn thân, buồn nôn, nôn, đau đầu, vã mồ hôi, chóng mặt.
“Trước đây, say tàu xe được cho là do xung đột giữa thị giác, tai trong và các giác quan khác. Hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân còn đến từ sự ‘lệch pha’ giữa cách não bộ dự đoán về chuyển động của cơ thể và những gì thực sự xảy ra”, bác sĩ Richard Lewis, chuyên gia thần kinh về rối loạn thăng bằng tại Massachusetts Eye and Ear (thuộc Harvard, Mỹ), cho biết.
Dưới đây là một số mẹo được các chuyên gia đề xuất để giảm cơn say xe, mọi người có thể thử áp dụng trong các chuyến đi xa ngày lễ, theo Harvard Health Publishing và Hartford HealthCare (Mỹ).
Bên cạnh đó, nếu tình trạng say tàu xe nặng, có thể dùng thuốc hoặc miếng dán sau tai để phòng hoặc giảm buồn nôn. Ngoài ra, mọi người cũng có thể phòng say tàu xe ngay từ trước chuyến đi bằng cách sau:
Chọn chỗ ngồi hợp lý: Ghế phụ phía trước ô tô hoặc khu vực gần cánh máy bay ít rung lắc nhất. Còn trên tàu thuyền, vị trí giữa tàu thường ít lắc hơn. Trên xe buýt, tàu hỏa, nên chọn ghế quay mặt về phía trước.
Dù là tương cà, sốt salad hay tương ớt, hầu như gia đình nào cũng sở hữu ít nhất một chai trong tủ lạnh. Thậm chí, không ít người "nghiện" gia vị, món gì cũng phải chấm mới thấy ngon. Tuy nhiên, bác sĩ thận học Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan) giải thích, các loại nước sốt công nghiệp thường chứa 3 tác nhân gây hại cho thận:
Bác sĩ Hồng mới đây cũng đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng về 5 loại gia vị cực kỳ hại thận, trong đó có loại chỉ cần dùng một thìa đã tương đương lượng muối tiêu chuẩn cho 3 ngày.
Tương hột cay (Tương đậu bản)
Được coi là "lệnh triệu tập" đối với bệnh nhân thận. Cứ 100 g tương hột chứa tới 7.000 mg natri, tương đương 18 g muối. Chỉ cần ăn một thìa lớn, bạn đã nạp vào lượng muối gấp 3 lần nhu cầu của cơ thể trong một ngày. Ngoài ra, lượng phospho vô cơ cao trong tương hột chính là thủ phạm gây ngứa da, yếu cơ và buồn nôn.
Nước tương đặc (Xì dầu đặc)
Loại này còn "độc" hơn cả nước tương thông thường. Để tạo độ sệt và màu sắc bắt mắt, nhà sản xuất thường thêm vào lượng lớn tinh bột biến tính, màu caramel và muối, tạo áp lực khủng khiếp lên thận.
Tương cà (Ketchup)
Nhiều người bất ngờ khi tương cà đứng thứ 3 trong danh sách. Thực tế, tỷ lệ cà chua tươi trong sản phẩm này rất thấp, thay vào đó là đường và muối. Cứ 100 g tương cà có đến 30 g đường và 1.100 mg natri, dễ dẫn đến cao huyết áp và đường huyết.
Sốt sa tế
Thành phần chính từ cá khô, tôm khô, đậu phộng... vốn chứa nồng độ phospho và kali rất cao. Khi kết hợp với dầu mỡ và chất phụ gia, loại sốt này khiến nồng độ phospho trong máu mất kiểm soát sau khi ăn, đe dọa trực tiếp đến chức năng thận.
Dù không có vị mặn nhưng đây là "sát thủ ẩn mình". Cứ 100 g sốt salad chứa gần 80 g dầu, cung cấp lượng calo khổng lồ làm cứng mạch máu. Hơn nữa, các chất nhũ hóa được thêm vào để tạo độ mịn đều phải đào thải qua thận, gây tổn thương gián tiếp.
Để món ăn vẫn đậm đà mà không gây hại, bác sĩ Hồng gợi ý 2 cách điều vị tự nhiên:
Sử dụng gia vị thảo mộc: Thay thế nước sốt bằng hành, gừng, tỏi, hành tây, ớt, húng quế, ngò rí hoặc hương thảo. Những nguyên liệu này vừa thơm ngon, vừa chứa chất chống oxy hóa giúp kháng viêm và bảo vệ thận.
Dùng vị chua thay vị mặn: Thêm nước cốt chanh hoặc giấm trắng khi nấu ăn. Vị chua giúp tăng tầng hương vị, đánh lừa bộ não khiến chúng ta cảm thấy món ăn tươi ngon hơn mà không cần nạp nhiều muối.
Đối với những người yêu thích món lẩu, Trung tâm An toàn Thực phẩm khuyến cáo nên kiểm tra kỹ hàm lượng calo và thành phần trên nhãn mác để lựa chọn loại nước chấm thanh đạm nhất, tránh gây áp lực lên hệ bài tiết.
Hiệp hội Khoa học Kỹ thuật Công nghiệp Giấy Trung Quốc cũng ra thông báo nêu báo cáo thử nghiệm của "tờ báo trên không đầy đủ và thiếu cơ sở khoa học để đánh giá rủi ro". Hiệp hội cho biết formamide không phải là chất phụ gia cần thiết trong sản xuất tã trẻ em.
Đơn vị này chỉ ra nội dung của tờ báo "cáo buộc nhiều sản phẩm chứa formamide nhưng lại giữ kín các thông tin cốt lõi như giá trị phát hiện cụ thể, tổ chức, tiêu chuẩn, thiết bị và phương pháp thử nghiệm. Việc đánh giá rủi ro an toàn bắt buộc phải dựa trên quy trình tiêu chuẩn hóa và dữ liệu khoa học đầy đủ".
