Từng được xem là giải pháp linh hoạt giúp giáo dục duy trì hoạt động trong đại dịch, các kỳ thi trực tuyến tại Mỹ giờ đây lại trở thành “điểm nóng” của hàng loạt chiêu gian lận công nghệ cao.
Từ chatbot AI, đồng hồ thông minh cho tới các nhóm kín chia sẻ đáp án theo thời gian thực, nhiều giáo viên và trường đại học Mỹ thừa nhận việc kiểm soát gian lận online đang ngày càng khó khăn.
Theo The New York Times, sự xuất hiện của ChatGPT và các công cụ AI tạo sinh đã khiến giới giáo dục Mỹ lo ngại sâu sắc. Chỉ trong vài giây, chatbot có thể viết bài luận, giải toán hoặc trả lời các câu hỏi học thuật với độ trôi chảy khiến giáo viên khó phát hiện.
Nhiều học sinh thậm chí công khai chia sẻ trên TikTok và Reddit cách dùng AI để “qua mặt” hệ thống kiểm tra trực tuyến. Một số bài đăng hướng dẫn cách yêu cầu chatbot viết lại nội dung theo văn phong tự nhiên nhằm tránh bị phát hiện bởi phần mềm dò AI.
Không chỉ AI, vấn nạn rò rỉ đề thi cũng khiến các kỳ thi online tại Mỹ trở nên hỗn loạn. Trên Reddit và Discord, nhiều nhóm kín chuyên chia sẻ đáp án SAT, AP hay bài thi trực tuyến xuất hiện ngày càng nhiều. Một số học sinh chụp màn hình câu hỏi rồi gửi vào nhóm chat để nhờ giải ngay trong lúc làm bài.
Theo Forbes, AI đang làm thay đổi hoàn toàn cách học sinh tiếp cận thi cử, buộc các trường phải thiết kế lại hình thức đánh giá thay vì chỉ dựa vào các bài thi truyền thống.
Trong khi đó, Education Week cho biết nhiều giáo viên Mỹ hiện phải thay đổi cách ra đề, tăng câu hỏi tư duy cá nhân hoặc yêu cầu học sinh trình bày miệng để hạn chế gian lận bằng AI.
Áp lực còn lớn hơn với các kỳ thi quốc tế tổ chức trực tuyến. Năm 2023, College Board – đơn vị tổ chức SAT và AP – từng phải điều tra nhiều vụ phát tán nội dung bài thi trên mạng xã hội chỉ vài giờ sau khi thí sinh bắt đầu làm bài ở các múi giờ khác nhau. Điều này làm dấy lên tranh cãi về tính công bằng giữa học sinh ở các quốc gia.
Không ít giáo viên Mỹ cho biết, sau đại dịch, nhiều trường đại học bắt đầu quay lại hình thức thi trực tiếp hoặc kết hợp vấn đáp để đảm bảo tính trung thực học thuật.
Một số trường còn yêu cầu sinh viên khóa webcam toàn cảnh phòng thi, bật micro liên tục hoặc dùng phần mềm giám sát theo dõi chuyển động mắt. Tuy nhiên, các biện pháp này lại gây tranh cãi về quyền riêng tư.
Theo The Washington Post, nhiều sinh viên Mỹ phản đối các phần mềm chống gian lận vì cho rằng chúng xâm phạm đời sống cá nhân và tạo cảm giác bị theo dõi quá mức.
Trong bối cảnh AI ngày càng thông minh, nhiều chuyên gia giáo dục tin rằng các kỳ thi kiểu cũ đang đứng trước bước ngoặt lớn.
Thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ hay làm bài trên giấy, trường học có thể sẽ phải chuyển sang đánh giá kỹ năng tư duy, phản biện và khả năng ứng dụng thực tế – những điều mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn.
Cuộc chiến chống gian lận công nghệ vì thế được dự báo sẽ còn kéo dài, khi cả học sinh lẫn nhà trường đều liên tục chạy đua với tốc độ phát triển của AI.
Từ cuối tháng 5/2026, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ chính thức bước vào giai đoạn thực hiện trách nhiệm tái chế bắt buộc theo quy định mới của Chính phủ. Theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP về trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu (EPR), các doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu hàng hóa có phát sinh chất thải sau tiêu dùng sẽ phải chịu trách nhiệm đối với lượng rác mà mình đưa ra thị trường.
Những nhóm sản phẩm thuộc diện áp dụng bao gồm bao bì, pin và ắc quy, dầu nhớt, săm lốp, thiết bị điện – điện tử và các phương tiện giao thông đường bộ. Các doanh nghiệp có thể lựa chọn tự tổ chức tái chế, thuê đơn vị tái chế chuyên nghiệp hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam nếu không trực tiếp thực hiện việc tái chế.
Theo quy định, tỷ lệ tái chế bắt buộc được tính dựa trên khối lượng sản phẩm, bao bì mà doanh nghiệp đưa ra thị trường mỗi năm. Chẳng hạn, nếu một doanh nghiệp tung ra hàng trăm tấn bao bì nhựa hoặc nhôm thì sẽ phải bảo đảm một phần nhất định trong số đó được thu gom và tái chế đúng quy chuẩn. Các tỷ lệ này sẽ được điều chỉnh tăng định kỳ 3 năm/lần nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm áp lực ô nhiễm môi trường.
Đáng chú ý, quy định mới cũng siết chặt yêu cầu kỹ thuật đối với hoạt động tái chế. Với các sản phẩm điện tử có chứa màn hình hoặc bóng đèn thủy tinh, quy trình xử lý bắt buộc phải bao gồm công đoạn tháo dỡ, phân loại và nghiền thủy tinh để tái sử dụng làm nguyên liệu cho các ngành sản xuất khác như gạch không nung hoặc bê tông. Điều này nhằm hạn chế tình trạng tái chế hình thức, gây ô nhiễm thứ cấp.
Song song với việc buộc doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm môi trường, Chính phủ cũng đưa ra cơ chế hỗ trợ tài chính cho các đơn vị tái chế. Theo đó, từ ngày 25/5, các đơn vị tái chế hoặc tổ chức thực hiện trách nhiệm tái chế có thể được hỗ trợ kinh phí theo từng nhóm sản phẩm cụ thể.
Mức hỗ trợ tối đa cho mỗi gói dao động từ 10 đến 20 tỷ đồng. Trong đó, các nhóm bao bì, dầu nhớt, săm lốp hay bóng đèn được hỗ trợ tối đa 10 tỷ đồng mỗi gói. Riêng nhóm pin, ắc quy, thiết bị điện – điện tử và phương tiện giao thông đường bộ có thể được hỗ trợ tới 20 tỷ đồng.
Nguồn kinh phí hỗ trợ này được hình thành từ chính khoản đóng góp của các doanh nghiệp không tự tổ chức tái chế mà nộp vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức xét duyệt, lựa chọn đơn vị nhận hỗ trợ hằng năm theo cơ chế cạnh tranh. Các đơn vị muốn tham gia phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về giấy phép môi trường, công nghệ xử lý và năng lực tái chế theo quy định.
Theo giới chuyên gia môi trường, chính sách EPR được xem là bước đi quan trọng để Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm mà còn phải chịu trách nhiệm với vòng đời chất thải sau tiêu dùng. Điều này cũng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ngành công nghiệp tái chế phát triển chuyên nghiệp hơn trong thời gian tới.
Hiện mỗi năm Việt Nam phát sinh khoảng 3,5 triệu tấn rác thải nhựa nhưng tỉ lệ được tái chế mới chỉ đạt khoảng 33%. Một lượng lớn rác thải vẫn bị chôn lấp hoặc rò rỉ ra môi trường, gây áp lực lớn lên hệ sinh thái và đời sống dân cư. Vì vậy, việc buộc doanh nghiệp chia sẻ trách nhiệm xử lý chất thải được xem là giải pháp cần thiết để giảm gánh nặng cho xã hội và môi trường.
UBND Tp.Hà Nội đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết của HĐND TP quy định mức học phí đối với cơ sở giáo dục phổ thông công lập do các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu thành lập theo quy định trên địa bàn TP; mức thu học phí chương trình bổ sung và danh mục, mức thu các dịch vụ theo tiêu chí dịch vụ giáo dục chất lượng cao áp dụng đối với cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao của TP.
Tại dự thảo, UBND Tp. Hà Nội đề xuất điều chỉnh mức học phí năm học 2026-2027 đối với các trường công lập chất lượng cao ở tất cả các cấp học, từ mầm non đến THPT.
Ở bậc mầm non, mức học phí cao nhất được đề xuất là 5,95 triệu đồng/tháng, áp dụng tại Trường Mầm non 20-10 và Trường Mầm non Việt Triều Hữu Nghị, tăng 850 nghìn so với năm ngoái.
Đối với bậc tiểu học, mức học phí cao nhất dự kiến lên tới 6 triệu đồng/học sinh/tháng. Trong đó, hệ Cambridge của Trường Tiểu học Nam Từ Liêm áp dụng mức thu này cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5.
Tại bậc THCS, Trường THCS Cầu Giấy dự kiến điều chỉnh lên 4 triệu đồng/tháng đối với học sinh lớp 6 và 3,7 triệu đồng/tháng đối với học sinh từ lớp 7 đến lớp 9, trong khi năm học 2025 - 2026 trường thu đồng mức 3,3 triệu đồng/tháng cho tất cả các khối.
Trường THCS Lê Lợi được đề xuất tăng học phí từ 4,4 triệu đồng lên 4,8 triệu đồng/tháng đối với toàn bộ học sinh.
THCS Nam Từ Liêm được đề xuất tăng nhẹ từ 4,02 triệu đồng lên 4,1 triệu đồng/tháng.
THCS Giảng Võ 2, trường vừa được công nhận là trường chất lượng cao, dự kiến thu 4,5 triệu đồng/học sinh/tháng cho các khối từ lớp 6 đến lớp 9. Đây cũng là trường có mức thu học phí cao nhất ở bậc THCS.
Đối với nhóm trường THCS do các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu thành lập, dự thảo đề xuất học phí của THCS Nguyễn Tất Thành tăng từ 2,365 triệu đồng lên 2,54 triệu đồng/tháng, tương ứng tăng 7,4%.
Trong khi đó, Trường THCS Năng khiếu Đại học Sư phạm giữ nguyên học phí 4 triệu đồng/tháng như năm học trước. Với Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm, học phí của học sinh khối 11 và 12 tiếp tục giữ ở mức 3,2 triệu đồng/tháng, còn học sinh khối 10 được đề xuất tăng từ 3,2 triệu đồng lên 3,4 triệu đồng/tháng.
Bên cạnh các trường tăng học phí, dự thảo cũng đề xuất giảm mức thu tại một số cơ sở giáo dục. Đáng chú ý, Trường THCS Chu Văn An (phường Việt Hưng) dự kiến giảm học phí từ 4,2 triệu đồng xuống còn 3,15 triệu đồng/tháng, tương đương giảm khoảng 25%.
Tương tự, Trường THCS Thanh Xuân được đề xuất giảm từ 4 triệu đồng xuống còn 3,7 triệu đồng/tháng, tương ứng giảm khoảng 7,5%.
Theo dự thảo, trẻ mầm non và học sinh phổ thông đang học tại các trường công lập chất lượng cao vẫn được Nhà nước hỗ trợ phần học phí thuộc chương trình giáo dục bắt buộc theo chính sách miễn học phí. Phần chênh lệch theo mức thu của trường chất lượng cao sẽ do phụ huynh chi trả theo quy định.
