Khoảng 6h, người dân tại vịnh Nha Trang phát hiện một con cá voi màu đen, dài hơn 5 m, nổi lên săn mồi ở vùng biển gần đảo Hòn Mun, cách bờ biển Nha Trang hơn 8 km. Con cá liên tục ngoi lên, lặn xuống và há miệng đớp mồi trong khoảng một phút trước khi di chuyển dọc khu vực quanh đảo.
Ông Đàm Hải Vân, Trưởng ban Quản lý vịnh Nha Trang, cho biết hiện mới ghi nhận một cá thể xuất hiện, chưa xác định chính xác kích thước và trọng lượng. “Việc cá voi quay lại khu vực này là tín hiệu tích cực, cho thấy hệ sinh thái biển ổn định, nguồn thức ăn dồi dào”, ông nói.
Ban Quản lý vịnh Nha Trang khuyến cáo người dân, du khách giữ khoảng cách tối thiểu 100 m với cá voi để đảm bảo an toàn và không ảnh hưởng hoạt động tự nhiên của loài.
Cơ quan này cũng đề nghị không lái tàu đuổi theo, chặn đầu, tách cá mẹ khỏi con hoặc cố tình va chạm với cá voi. Tàu du lịch không nên tụ tập đông quanh khu vực có cá, cần giảm tốc độ và tắt động cơ khi quan sát từ xa. Flycam hoạt động ở tầm thấp gây tiếng ồn lớn cũng không được sử dụng.
Theo cơ quan chuyên môn, cá voi sử dụng sóng âm tần số thấp để định hướng và giao tiếp, nên tiếng ồn từ động cơ tàu, loa phát thanh hay thiết bị bay có thể gây rối loạn hành vi và chức năng sinh học của loài.
Hòn Mun nằm trong vùng lõi khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang, cách đất liền hơn 10 km, rộng khoảng 160 km2. Khu vực này nổi tiếng với hệ sinh thái san hô đa dạng và các điểm lặn biển. Tháng 7/2025, một cá voi cũng từng xuất hiện kiếm ăn tại đây.
Những năm gần đây, cá voi thường xuất hiện tại vùng biển miền Trung như Quy Nhơn, Tuy Hòa, Nha Trang. Hôm 16/5, hai cá voi dài khoảng 7-10 m được ghi nhận săn mồi gần đảo Cù Lao Mái Nhà, xã Ô Loan, tỉnh Đăk Lăk.
Cá voi là động vật biển cỡ lớn, từ lâu được ngư dân gọi là “cá Ông”, xem như vị thần bảo hộ trên biển. Tại nhiều địa phương ven biển, khi cá voi dạt vào bờ chết, người dân thường tổ chức mai táng, thờ cúng theo tập tục truyền thống.
Tin Gốc: Vnexpress
Lúc 15h, đông nghịt người, xe đổ về cửa ngõ miền Tây, TP HCM, khiến giao thông nơi đây ùn ứ hơn 5 km. Tại khu vực vòng xoay An Lạc, dòng xe nhích từng chút một.
Cuối tháng 4 có hai kỳ nghỉ lễ gần nhau gồm Giỗ Tổ Hùng Vương (3 ngày, từ 25/4 đến 27/4) và dịp 30/4-1/5 (4 ngày, từ 30/4 đến 3/5). Xen giữa hai kỳ nghỉ lễ là hai ngày làm việc(28 và 29/4).
Lúc 15h, đông nghịt người, xe đổ về cửa ngõ miền Tây, TP HCM, khiến giao thông nơi đây ùn ứ hơn 5 km. Tại khu vực vòng xoay An Lạc, dòng xe nhích từng chút một.
Cuối tháng 4 có hai kỳ nghỉ lễ gần nhau gồm Giỗ Tổ Hùng Vương (3 ngày, từ 25/4 đến 27/4) và dịp 30/4-1/5 (4 ngày, từ 30/4 đến 3/5). Xen giữa hai kỳ nghỉ lễ là hai ngày làm việc(28 và 29/4).
Xe tấp nập từ đường Võ Văn Kiệt xuống cầu vượt để rẽ vào quốc lộ 1A đi các tỉnh miền Tây.
Xe tấp nập từ đường Võ Văn Kiệt xuống cầu vượt để rẽ vào quốc lộ 1A đi các tỉnh miền Tây.
Xe tấp nập từ đường Võ Văn Kiệt xuống cầu vượt để rẽ vào quốc lộ 1A đi các tỉnh miền Tây.
Các làn xe trên quốc lộ 1A không còn chỗ trống.
Các làn xe trên quốc lộ 1A không còn chỗ trống.
Cách quốc lộ 1A khoảng 2 km, khu vực cầu Chợ Đệm cũng đông xe đổ về. Đây là một trong những tuyến đường được nhiều người lựa chọn để tránh ùn tắc tại cửa ngõ miền Tây.
Cách quốc lộ 1A khoảng 2 km, khu vực cầu Chợ Đệm cũng đông xe đổ về. Đây là một trong những tuyến đường được nhiều người lựa chọn để tránh ùn tắc tại cửa ngõ miền Tây.
Người dân chở con cái, đồ đạc về quê miền Tây. Một số người mặc áo chống nắng khi nhiệt độ ngòi trời khoảng 31 độ C.
Người dân chở con cái, đồ đạc về quê miền Tây. Một số người mặc áo chống nắng khi nhiệt độ ngòi trời khoảng 31 độ C.
Người dân chở con cái, đồ đạc về quê miền Tây. Một số người mặc áo chống nắng khi nhiệt độ ngòi trời khoảng 31 độ C.
Tại nút giao An Phú - cửa ngõ phía Đông khu vực trung tâm thành phố lúc 17h không quá đông xe. Một vài thời điểm ùn tắc cục bộ, nhất là đoạn trên đường Mai Chí Thọ.
Tại nút giao An Phú - cửa ngõ phía Đông khu vực trung tâm thành phố lúc 17h không quá đông xe. Một vài thời điểm ùn tắc cục bộ, nhất là đoạn trên đường Mai Chí Thọ.
Dòng xe nối dài, nhích từng chút trên đường Mai Chí Thọ và Nguyễn Thị Định. Hai tuyến này là lối ra vào cảng Cát Lái lớn nhất nước nên luôn đông xe container.
Dòng xe nối dài, nhích từng chút trên đường Mai Chí Thọ và Nguyễn Thị Định. Hai tuyến này là lối ra vào cảng Cát Lái lớn nhất nước nên luôn đông xe container.
Dòng xe nối dài, nhích từng chút trên đường Mai Chí Thọ và Nguyễn Thị Định. Hai tuyến này là lối ra vào cảng Cát Lái lớn nhất nước nên luôn đông xe container.
Trong khi đó, khu vực cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây khá thông thoáng. Đây là tuyến huyết mạch ở khu vực Đông Nam Bộ, hiện càng giữ vị trí quan trọng kết nối thành phố với sân bay Long Thành (Đồng Nai) dự tính hoàn thành cuối năm nay. Cao tốc đang được mở rộng đoạn từ thành phố tới Long Thành để đáp ứng nhu cầu tăng cao.
Trong khi đó, khu vực cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây khá thông thoáng. Đây là tuyến huyết mạch ở khu vực Đông Nam Bộ, hiện càng giữ vị trí quan trọng kết nối thành phố với sân bay Long Thành (Đồng Nai) dự tính hoàn thành cuối năm nay. Cao tốc đang được mở rộng đoạn từ thành phố tới Long Thành để đáp ứng nhu cầu tăng cao.
Tại Hà Nội lúc 16h, lượng phương tiện bắt đầu tăng cao, hàng nghìn người, xe nối dài trên đường Vành đai 3, tuy nhiên chỉ ùn tắc cục bộ.
Tại Hà Nội lúc 16h, lượng phương tiện bắt đầu tăng cao, hàng nghìn người, xe nối dài trên đường Vành đai 3, tuy nhiên chỉ ùn tắc cục bộ.
Tại cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ thời điểm 17h30, dòng xe khá thông thoáng, các phương tiện di chuyển thuận lợi.
Tại cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ thời điểm 17h30, dòng xe khá thông thoáng, các phương tiện di chuyển thuận lợi.
Tin Gốc: Vnexpress
Thời Sự
TP.HCM: 116 học sinh nghi bị ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây
Ngày 9.4, cơ quan chức năng phường Bình Quới (TP.HCM) đang phối hợp các đơn vị liên quan làm rõ vụ 116 học sinh Trường tiểu học Bình Quới Tây xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm.
Theo báo cáo nhanh của Trạm Y tế phường Bình Quới, các biểu hiện bất thường được ghi nhận từ khoảng 7 giờ 35 phút ngày 8.4, nhiều học sinh có dấu hiệu rối loạn tiêu hóa như đau bụng, nôn ói. Đến 15 giờ cùng ngày, toàn trường ghi nhận 116 học sinh khai báo có triệu chứng hoặc biểu hiện mệt.
Kết quả khám sàng lọc cho thấy 41 học sinh có triệu chứng đường tiêu hóa (đau bụng, nôn ói), sốt và 30 em có thêm triệu chứng đau đầu. Bên cạnh đó, có 75 học sinh chỉ có biểu hiện mệt, không kèm triệu chứng tiêu hóa, được theo dõi riêng.
Hai trường hợp có biểu hiện nặng đã được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh, gồm các học sinh bị sốt cao kèm đau bụng hoặc nôn ói nhiều. Các trường hợp còn lại được xử trí tại trường với biện pháp hạ sốt, bù nước, giảm co thắt, sau đó cho về nhà theo dõi.
Đến 18 giờ cùng ngày, các cơ sở y tế đã tiếp nhận tổng cộng nhiều trường hợp học sinh đến khám. Trong đó, Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh tiếp nhận 20 ca (19 ca cho về, 1 ca theo dõi tại cấp cứu), Bệnh viện Nhân dân Gia Định tiếp nhận 1 ca nhập khoa nhi, Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận 3 ca và Trạm y tế phường tiếp nhận 2 ca; tất cả đều trong tình trạng sức khỏe ổn định.
Về yếu tố dịch tễ, cơ quan chức năng cho biết việc ăn uống của các học sinh không đồng nhất: có em ăn tại nhà, có em mua thức ăn trước cổng trường hoặc sử dụng tại căn tin. Nguồn nước uống cũng khác nhau giữa các em.
Theo thực đơn bán trú của nhà trường, trong ngày 8.4, học sinh dùng các món gồm cá thác lác sốt dầu hào, canh bí xanh nấu thịt, bắp cải, tráng miệng chuối cau và uống sữa.
Hiện cơ quan chức năng đã lấy mẫu thức ăn trong các ngày 7 và 8.4 cùng mẫu nước uống để xét nghiệm, đồng thời tạm ngưng tổ chức bán trú tại trường nhằm phục vụ công tác điều tra.
Nguyên nhân vụ việc đang được tiếp tục làm rõ.
Cục Thống kê ghi nhận ba tháng đầu năm, cả nước có 1,6 triệu thanh niên độ tuổi 15- 24 không việc làm, không học tập, đào tạo (NEET). Nhóm "ba không" chiếm 11,4% tổng dân số thanh niên cùng độ tuổi. Gần 70% nhóm này tập trung ở nông thôn và hơn một nửa là nữ; 87% chưa từng được đào tạo chuyên môn kỹ thuật và hơn một nửa trong số này chưa tốt nghiệp trung học phổ thông; chỉ 13% đã được đào tạo từ sơ cấp trở lên; khoảng 32% có nhu cầu tìm việc.
Hai thái cực của thanh niên "ba không"
TS Phạm Ngọc Toàn, Giám đốc Trung tâm Thông tin Phân tích dự báo chiến lược và dịch vụ công, thuộc Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động, nhận định thanh niên "ba không" là chỉ báo người trẻ gặp cú sốc khi chuyển tiếp từ hệ thống giáo dục sang thị trường lao động, không hẳn là thanh niên lười hay thiếu ý chí.
Về trình độ học vấn, họ thường chia làm hai cực: nhóm chưa hoặc mới tốt nghiệp bậc THCS, THPT, để tìm được công việc thu nhập tốt rất khó. Nhóm này thường rơi vào khu vực phi chính thức, công việc tạm bợ và thường sớm rời thị trường.
Cực còn lại là người bị lệch pha về kỹ năng và việc làm dù đã qua đào tạo và có bằng cấp cao đẳng, đại học. Họ không tìm được việc làm phù hợp không hẳn do kén chọn mà thiếu kỹ năng. Giai đoạn đào tạo, những người này thường đặt kỳ vọng học xong có việc làm tốt, tiền lương cao nhưng khi bước vào thị trường lại có việc làm không mong muốn, thu nhập thấp. Một bộ phận thường nhảy việc, thậm chí mất niềm tin vào học hành khi công việc không mong muốn.
"Rất nhiều người dù có bằng cấp nhưng thiếu kỹ năng thực hành, không đáp ứng được yêu cầu công việc vẫn rơi vào trạng thái ba không", ông nói.
PGS.TS Phạm Mạnh Hà, giảng viên cao cấp Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục Đại học Bách khoa Hà Nội, cho rằng NEET không phải là nhóm đồng nhất mà là phổ rất rộng. Nhóm này trải dài từ thanh niên chưa tốt nghiệp THPT đến cử nhân, thạc sĩ đã có bằng nhưng không tham gia thị trường lao động. Họ có hai thái cực là trình độ thấp, kỹ năng yếu và còn lại là trình độ cao nhưng kén việc.
Về địa lý, nhóm "ba không" ở nông thôn, miền núi thường gắn với lao động hồi hương sau các đợt biến động kinh tế. Tại đô thị, hiện tượng ẩn kín hơn, các em sống cùng gia đình, có điện thoại, có mạng, nhưng gần như không rời phòng, không tìm việc, không học thêm gì.
Trên góc độ tâm lý, bốn đặc trưng nổi bật của nhóm NEET là bản thân tự cảm nhận năng lực thấp, không tự tin có thể thành công; chưa xác định mình là ai, muốn gì; né tránh như một cơ chế phòng vệ trước nỗi sợ thất bại và cuối cùng mất phương hướng khi các giá trị truyền thống như "học giỏi có công việc tốt" không còn vận hành như kỳ vọng.
Ông Hà xếp thanh niên "ba không" của Việt Nam ở vị trí trung gian giữa thế hệ "nằm thẳng" (tang ping) ở Trung Quốc và "bỏ cuộc" (hikikomori) của người trẻ Nhật Bản. Ba hiện tượng đều là biểu hiện sự rút lui khỏi cuộc đua năng suất của thanh niên trong xã hội đề cao thành tích và cạnh tranh. Nhưng tang ping mang màu sắc ý thức hệ phản kháng, họ vẫn đi ra ngoài, giao tiếp, nhưng từ chối leo thang kỳ vọng. Hikikomori mang màu sắc bệnh lý khi họ thường không ra khỏi phòng nhiều tháng, kéo dài nhiều năm và kèm rối loạn lo âu xã hội.
Thanh niên "ba không" của Việt Nam ít có tuyên ngôn triết lý như tang ping, không cô lập cực đoan như hikikomori mà giống một trạng thái chờ đợi không xác định. Họ đợi một cơ hội vừa ý, đợi bố mẹ hết kiên nhẫn, đợi một cú hích từ bên ngoài. Đặc thù gia đình Việt vừa bao bọc lại không gây áp lực nên nhóm này duy trì lâu, khó bị đẩy khỏi trạng thái "ba không".
Vì sao người trẻ dễ rơi vào "ba không"?
PGS Phạm Mạnh Hà cho rằng hiện tượng "ba không" là sản phẩm của ba lớp nguyên nhân giao thoa. Từ gia đình, nhiều bậc cha mẹ rơi vào nghịch lý "bao bọc quá mức đồng thời kỳ vọng quá cao". Họ sẵn sàng nuôi con độ tuổi U30 mà vẫn kỳ vọng chúng phải có công việc xứng đáng. Sự bao bọc về vật chất làm mất động lực kinh tế để đi làm, khiến con cái sợ thử nghiệm công việc thấp hơn tầm.
"Đây chính là cái bẫy tổ ấm quá êm", ông nhấn mạnh.
Hướng nghiệp phổ thông vẫn nặng về giới thiệu ngành nghề mà coi nhẹ khám phá bản thân. Học sinh thường được hỏi "thích ngành gì" thay vì hiểu rõ năng lực, tính cách bản thân. Hệ quả là một phần sinh viên ra trường mới phát hiện mình chọn nhầm, rơi vào khủng hoảng và chọn rút lui.
Thị trường lao động cũng đang phân cực mạnh khi một đầu đòi hỏi kỹ năng cao về ngoại ngữ, Al, dữ liệu, trong khi một đầu là lao động phổ thông thu nhập thấp. Khoảng giữa - nơi mà phần lớn cử nhân "tầm tầm" muốn đứng đang bị thu hẹp.
Nhìn bề mặt, thị trường thiếu lao động trong khi 1,6 triệu thanh niên "ba không" là nghịch lý, nhưng soi cấu trúc thì không, theo ông Hà. Doanh nghiệp cần thợ giỏi, công nhân lành nghề nhưng thanh niên được nuôi dạy với kỳ vọng "không được lấm tay bẩn chân". Doanh nghiệp cần kỹ sư biết Al, ngoại ngữ nhưng hệ thống chưa kịp cập nhật. Ở giữa là khoảng trống tâm lý xã hội: nhiều công việc đang có nhưng không ai muốn làm vì "sợ mất mặt".
"Vấn đề không nằm ở số lượng việc làm mà là sự tương thích giữa kỳ vọng của lao động trẻ và những gì thị trường thực sự cung cấp", chuyên gia nói.
Nỗi lo thất thoát nhân lực trẻ và áp lực an sinh về già
Nhóm NEET có thể tạo nên thất thoát kép là doanh nghiệp thiếu lao động trẻ có năng suất trong khi gia đình lại phải gánh chi phí nuôi dưỡng. Đáng lo nhất là lãng phí cơ cấu dân số vàng khi hơn 11% thanh niên trong độ tuổi không đóng góp vào sản xuất, không tham gia bảo hiểm xã hội, chưa kể sức khỏe tâm thần, bất ổn xã hội khi bước vào tuổi trung niên, theo PGS Hà.
TS Toàn cũng cho rằng nhóm NEET làm tăng nguy cơ lãng phí nguồn nhân lực trẻ và tạo áp lực với hệ thống an sinh trong dài hạn. Bởi nhân lực trẻ - đầu vào cho tăng trưởng kinh tế không tận dụng hiệu quả sẽ ảnh hưởng tổng thể lẫn năng suất lao động. Hệ lụy lâu dài người trẻ không học tập, đào tạo, không làm việc thì không thể tích lũy vốn sống và mất đi những cơ hội phát triển kỹ năng.
Đi kèm "ba không" hoặc một trong ba thành tố là thu nhập thấp dù có thể có việc làm, bởi rất hiếm người tự tin nói rằng không đi học mà việc làm tốt, thu nhập cao. Việc đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp của nhóm này rất hạn chế, vào khu vực tự nguyện cũng không đáng kể. Người trẻ mất hẳn giá đỡ về an sinh khi còn tuổi lao động, không hưu trí khi về già.
Quỹ Bảo hiểm xã hội bị ảnh hưởng khi người hưởng ngày càng nhiều mà người đóng chậm lại hoặc ít đi. Bởi hệ thống ngoài vận hành theo đóng - hưởng còn là sự sẻ chia khi thế hệ này đóng bù đắp cho thế hệ trước.
'Khó hạ tỷ lệ về 0 mà duy trì mức hợp lý'
Nhìn rõ hậu quả của thanh niên "ba không", Cục Thống kê cho biết trong mọi nền kinh tế luôn tồn tại tỷ lệ thanh niên "ba không" nhất định, gắn với chuyển tiếp từ học tập sang làm việc hoặc ở giai đoạn tạm thời khi chưa tham gia lực lượng lao động. Mục tiêu chính sách không phải đưa tỷ lệ này về 0 mà duy trì ở mức hợp lý nhằm giảm thiểu nên cần giải pháp tổng thể.
TS Phạm Ngọc Toàn khuyến nghị cần phân loại các nhóm riêng biệt để có chính sách phù hợp đi kèm. Đơn cử, cần đào tạo nghề gắn với việc làm cho thanh niên rời trường học sớm. Nhóm chịu ràng buộc với truyền thống gia đình như thanh niên nữ ở nông thôn, miền núi cần được hỗ trợ về dịch vụ xã hội, tạo việc làm linh hoạt, tại chỗ. Chính sách đào tạo cho nhóm thiếu kỹ năng cần sát với những thứ thị trường lao động cần. Những người chịu sức ép tâm lý, nỗ lực học tập tìm việc làm nhưng không được như kỳ vọng thì cần chính sách riêng hỗ trợ tâm lý.
Ở góc độ chuyên gia tâm lý, PGS Hà nói cần phân loại trước khi can thiệp, và phần lớn sẽ phải song hành cả tâm lý lẫn đào tạo. Bởi NEET là một dải quang phổ rộng mà một đầu là các em cơ bản khỏe mạnh tâm lý, chỉ thiếu định hướng nghề nghiệp và kỹ năng, can thiệp đào tạo hướng nghiệp là đủ. Đầu kia là những thanh niên rối loạn lâm sàng thực sự như rối loạn lo âu xã hội, trầm cảm, nếu chỉ đưa đi học nghề sẽ thất bại bởi gốc là bệnh lý chưa được điều trị. Ở giữa - nhóm đông nhất, là các em có biểu hiện dưới ngưỡng lâm sàng, như trì hoãn, tự đánh giá thấp, mất động lực, cần can thiệp tâm lý song hành cùng đào tạo kỹ năng.
Ông nhấn mạnh cần định hướng đào tạo nghề, liên kết nhà trường, doanh nghiệp hoạt động tốt ở tầng dự phòng với học sinh còn đi học và chưa rơi vào trạng thái "ba không". Khi một người trẻ đã ở nhà vài năm, tự đánh giá thấp về bản thân thì "đẩy" đi học nghề là yêu cầu vượt quá năng lực tâm lý.
Với người đã ở trạng thái "ba không" cần tiếp cận ba lớp. Đầu tiên hồi phục tâm lý cơ bản như sàng lọc sức khỏe tâm thần, tư vấn cá nhân, xây lại nhịp sinh hoạt, phục hồi niềm tin bản thân. Tiếp đến là tái kết nối xã hôi bằng hoạt động cộng đồng ngắn hạn, tình nguyện, bước từ bậc thang thấp trước khi vào môi trường đào tạo chính quy.
Cuối cùng là đào tạo và việc làm, đưa vào chương trình kỹ năng, học nghề, việc làm thử với sự đồng hành chứ không dừng ở giới thiệu. Với họ, cần thiết kế các đường vào dễ đi như việc bán thời gian, vừa học vừa làm thay vì độc đạo là công việc toàn thời gian.
"Nói cho cha mẹ biết về ranh giới giữa hỗ trợ và bao bọc là khâu thường bị bỏ qua, trong khi nhiều phụ huynh đang vô tình duy trì trạng thái ba không của con mà không biết", ông nói, nhấn mạnh NEET không phải là vấn đề đơn giản của đào tạo nghề hay thuần túy tâm lý học. Đó là hiện tượng tâm lý xã hội kinh tế đan xen nên cần tiếp cận đa ngành và phân tầng. Tìm được cách giải là giữ được một phần quan trọng của cơ cấu dân số vàng, nếu bỏ qua cái giá sẽ phải trả trong vài thập kỷ tới rất lớn.
Tin Gốc: Vnexpress