Trong một tuyên bố được hãng tin Tasnim của Iran đăng tải hôm nay 28/5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) xác nhận đã nhắm mục tiêu vào một “căn cứ không quân của Mỹ” để đáp trả cuộc tấn công của lực lượng Mỹ vào một địa điểm gần sân bay ở thành phố Bandar Abbas, miền nam Iran vào rạng sáng nay.
“Sau cuộc tấn công gây hấn sáng nay của quân đội Mỹ nhằm vào một địa điểm ở ngoại ô sân bay Bandar Abbas bằng các vật thể bay, căn cứ không quân của Mỹ, nơi xuất phát của cuộc tấn công, đã bị nhắm mục tiêu lúc 4h50 sáng”, IRGC xác nhận.
IRGC cảnh báo Iran sẽ không bỏ qua bất kỳ “hành động gây hấn nào”, đồng thời nhấn mạnh các hành động quân sự tiếp theo của Mỹ sẽ phải đối mặt với phản ứng “quyết đoán hơn”.
Thông báo của IRGC không tiết lộ vị trí của căn cứ quân sự Mỹ bị tấn công. Tuy nhiên, cùng thời điểm đó, Kuwait, một đồng minh của Mỹ, tuyên bố đang đáp trả các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Kuwait cũng là nơi Mỹ đặt căn cứ quân sự, đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tác chiến của Washington tại khu vực Trung Đông.
Hãng thông tấn quốc gia Kuwait đưa tin còi báo động vang lên khắp cả nước và hệ thống phòng không đã “đánh chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của đối phương”.
“Bộ Tổng tham mưu quân đội ghi nhận bất kỳ tiếng nổ nào cũng đều là kết quả của việc hệ thống phòng không đánh chặn các cuộc tấn công của đối phương”, quân đội Kuwait cho biết thêm.
Trước đó, hãng tin Tasnim của Iran hôm nay trích dẫn một “nguồn tin quân sự” cho biết, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã nổ súng vào một tàu chở dầu của Mỹ “cố gắng đi qua eo biển Hormuz bằng cách tắt hệ thống radar”.
Theo nguồn tin, Mỹ sau đó đã bắn trả “vào một khu vực xung quanh Bandar Abbas” – thành phố cảng phía nam Iran nằm trên eo biển Hormuz.
Trong khi đó, truyền thông Mỹ hôm nay dẫn lời quan chức nước này cho biết, quân đội Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái phóng từ Iran, đồng thời tiến hành một cuộc tấn công vào trung tâm điều khiển máy bay không người lái ở thành phố cảng Bandar Abbas phía nam Iran.
Thành phố Bandar Abbas ở miền nam Iran, nơi đặt căn cứ hải quân và không quân trọng yếu của Iran, có vị trí chiến lược dọc theo eo biển Hormuz.
Theo truyền thông Mỹ, cuộc tấn công vào Bandar Abbas đã ngăn chặn Iran phóng máy bay không người lái thứ 5.
Quan chức Mỹ khẳng định “những hành động này được cân nhắc kỹ lưỡng, hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhằm mục đích duy trì lệnh ngừng bắn”.
Truyền thông Iran đưa tin, ít nhất 3 tiếng nổ đã được nghe thấy ở phía đông Bandar Abbas vào rạng sáng hôm nay. Các vụ nổ đã kích hoạt hệ thống phòng không của Bandar Abbas trong thời gian ngắn.
Đây là cuộc tấn công thứ hai của Mỹ vào Iran trong những ngày gần đây, bất chấp lệnh ngừng bắn đang được thực thi.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ” nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang tìm cách rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
Sau cuộc tấn công của Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ xâm nhập không phận và nhắm bắn một máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu, trong khi Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng của Iran.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran. Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố, Hormuz sẽ được mở lại bằng cách này hoặc cách khác.
Ngược lại, phía Nga tuyên bố đó là hành động cướp biển quốc tế. Tagor là tàu chở dầu thứ 4 bị hải quân Pháp bắt giữ cho tới nay. Vì thế, điều được chú ý hơn cả là thời điểm chứ không phải bản chất của hành động. Qua đó có thể thấy những mục đích mới mà ông Macron theo đuổi với hành động có bản chất không mới.
Phía Pháp lại làm việc này trong bối cảnh Mỹ sa lầy chiến lược vào cuộc chiến Iran đến mức gần như không còn tâm trí nào nữa để lưu tâm như trước tới việc hậu thuẫn Ukraine và gây khó cho Nga. EU và NATO lại rối ren nội bộ, bị quá tải bởi việc hậu thuẫn Ukraine về quân sự và tài chính khi Mỹ đã trở nên hờ hững và Nga dường như vẫn trụ vững bất chấp EU đến nay áp dụng 19 gói biện pháp chính sách trừng phạt và cấm vận.
Hậu thuẫn Ukraine bằng cách làm cạn kiệt nguồn thu nhập của Nga từ xuất khẩu dầu lửa và khí đốt được Tổng thống Macron nêu ra làm mục đích. Nhưng đấy lại chỉ là mục đích rất phụ chứ không phải là mục đích chính của ông.
Tổng thống Macron muốn thể hiện cụ thể bằng hành động sự điều chỉnh cơ bản chính sách của Pháp đối với Nga. Thực chất sự điều chỉnh này là chuyển từ duy trì quan hệ hợp tác sang đối địch Nga và chấp nhận để cho mối quan hệ song phương này xấu đi trong thời gian dài. Tổng thống Macron muốn cho bên ngoài thấy Pháp vẫn là cường quốc quân sự toàn cầu và đang dẫn dắt EU. Và ông chủ ý tạo dấu ấn riêng trong chính trị thế giới trước khi quá muộn do thời gian cầm quyền ở Pháp không còn nhiều.
Cập nhật từ Hãng tin AFP ngày 25-5 cho biết khoảng 50.000 cư dân sống tại khu vực thành phố Garden Grove thuộc quận Cam (Mỹ) đã được yêu cầu sơ tán từ ngày 22-5, sau khi một bồn chứa hóa chất độc hại methyl methacrylate tại một nhà máy ở đây gặp sự cố, liên tục nóng lên và đứng trước nguy cơ phát nổ.
Các cơ quan quản lý liên bang đã cử nhóm chuyên gia đến đánh giá các kịch bản có thể xảy ra. Người đứng đầu Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), ông Lee Zeldin, nói với Đài CNN ngày 25-5 rằng "kịch bản thảm khốc nhất" là bồn chứa phát nổ và kéo theo các bồn xung quanh phát nổ dây chuyền, đó là lý do lệnh sơ tán được triển khai trên diện rộng.
Tuy nhiên, ông Zeldin cho rằng khả năng cao nhất là bồn hóa chất chỉ rò rỉ một lượng nhỏ và tình hình có thể được kiểm soát.
Quyền giám đốc lực lượng cứu hỏa quận Cam, ông TJ McGovern, cho biết tối 24-5 lực lượng cứu hỏa đã tiếp cận bồn chứa để thu thập thông tin và phát hiện "một vết nứt bên ngoài bồn chứa, có thể đang giúp giải phóng một phần áp suất bên trong".
Ông McGovern nói thêm rằng việc lực lượng cứu hỏa tiếp cận thành công bồn chứa đã cung cấp dữ liệu và thông tin tích cực để chính quyền đưa ra các quyết định phù hợp trong những ngày tiếp theo.
Đồng thời ông cho biết hiện chưa rõ nguyên nhân gây ra vụ rò rỉ được phát hiện lần đầu ngày 22-5 và cũng chưa thể xác định liệu vết nứt có liên quan trực tiếp đến sự cố hay không.
Bồn chứa thuộc sở hữu của GKN Aerospace, tập đoàn công nghệ hàng không có trụ sở tại Birmingham (Vương quốc Anh). Công ty này hiện vận hành 32 cơ sở sản xuất tại 12 quốc gia và có khoảng 16.000 nhân viên.
Trong thông báo ngày 25-5, tập đoàn khẳng định đang "làm việc suốt ngày đêm để giảm thiểu nguy cơ rò rỉ" đồng thời gửi lời xin lỗi cộng đồng địa phương vì những gián đoạn kéo dài.
Tính đến ngày 25-5, người dân vẫn chưa được phép trở về nhà và lực lượng chức năng đang mở thêm các điểm trú ẩn để tiếp nhận người sơ tán.
Bồn chứa gặp sự cố hiện lưu trữ khoảng 26.000 lít methyl methacrylate - chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng trong sản xuất nhựa acrylic và các linh kiện phục vụ ngành hàng không vũ trụ.
Theo Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA), methyl methacrylate có thể gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, đồng thời có thể gây phản ứng về hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc trực tiếp hoặc kéo dài.
Lực lượng ứng phó cũng đang triển khai các hàng rào ngăn chặn nhằm tránh hóa chất tràn vào hệ thống thoát nước mưa và các kênh dẫn ra đại dương.
Ngày 2-4, hy vọng về một cái kết nhanh chóng cho cuộc xung đột ở Trung Đông gần như tan biến sau khi Tổng thống Trump tuyên bố sẽ "giáng đòn cực mạnh" vào Iran trong 2 - 3 tuần tới, thay vì phác thảo lộ trình hòa bình.
Thị trường tài chính phản ứng tức thì: giá dầu thô Brent tăng khoảng 5% lên 106 USD/thùng, hầu hết sàn chứng khoán châu Á chìm trong sắc đỏ. Các nhà đầu tư, vốn đang chờ đợi tín hiệu về việc mở lại eo biển Hormuz, đã thất vọng hoàn toàn.
Khoảng 21h ngày 1-4 (theo giờ Mỹ, tức sáng 2-4 theo giờ Việt Nam), ông Trump phát biểu: "Tôi có thể nói rằng chúng ta đang đi đúng hướng để hoàn thành tất cả mục tiêu của Mỹ trong thời gian rất ngắn, rất ngắn thôi. Chúng ta sẽ giáng cho họ (Iran) đòn cực mạnh trong 2 - 3 tuần tới. Chúng ta sẽ đưa họ trở lại thời kỳ đồ đá, nơi họ thuộc về".
Ngay sau bài phát biểu, quân đội Israel xác nhận phát hiện thêm các tên lửa mới phóng từ Iran hướng về lãnh thổ nước này - một dấu hiệu cho thấy căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Phản ứng từ giới tài chính rất gay gắt. Ông Russel Chesler, Trưởng bộ phận đầu tư và thị trường vốn tại Công ty Vaneck Australia, nhận xét thẳng thắn: "Nếu ông Trump đang cố gắng tạo niềm tin cho thị trường thì ông ấy đã không làm được. Câu hỏi quan trọng trong tâm trí tất cả nhà đầu tư là "Khi nào chuyện này sẽ kết thúc?", và chính điều này đang tạo ra biến động".
Ông John Woods, Giám đốc đầu tư phụ trách châu Á tại Ngân hàng Lombard Odier, cũng đồng quan điểm: "Thị trường đang hy vọng có tin tức mới về việc kết thúc cuộc xung đột và đã bán tháo khi bài phát biểu của ông Trump không mang lại cảm giác rõ ràng về một cái kết".
Trước bài phát biểu của ông Trump, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian từng nêu rõ người dân Mỹ không phải là kẻ thù của Iran - một tín hiệu ngoại giao mà bài phát biểu của ông Trump đã không hề đón nhận.
Bối cảnh ngày càng bi quan hơn khi hôm 1-4, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cùng cảnh báo rằng cuộc chiến đang gây ra những tác động "to lớn, toàn cầu và rất bất cân xứng", đồng thời cho biết sẽ phối hợp ứng phó, bao gồm khả năng hỗ trợ tài chính cho các quốc gia chịu tác động nặng nề nhất.
Trước đó, kể từ ngày 28-2, khi Mỹ và Israel tấn công Iran, hàng ngàn người đã thiệt mạng trên khắp Trung Đông.
Không chỉ thị trường tài chính phản ứng tiêu cực, dư luận trong nước Mỹ cũng cho thấy sự rạn nứt ngày càng rõ. Dựa trên một số cuộc thăm dò gần đây với hơn 10.000 người, báo Washington Post phân tích rằng gần 6/10 số người Mỹ phản đối cuộc xung đột với Iran.
Cụ thể, một cuộc thăm dò của Trung tâm nghiên cứu Pew vào giữa tháng 3 cho thấy 59% người được hỏi cho rằng Mỹ đã đưa ra "quyết định sai lầm khi sử dụng lực lượng quân sự ở Iran".
Đài Fox News cũng ghi nhận 58% người phản đối "hành động quân sự hiện tại của Mỹ đối với Iran". Đáng chú ý hơn, 65% người Mỹ cho rằng chính quyền ông Trump chưa giải thích đầy đủ mục đích của cuộc xung đột.
Trước làn sóng lo ngại về giá xăng tăng cao, ông Trump tìm cách trấn an: "Nhiều người Mỹ đã lo ngại trước việc giá xăng tăng gần đây trong nước.
Sự gia tăng ngắn hạn này hoàn toàn là kết quả của việc chính quyền Iran tiến hành các cuộc tấn công khủng bố điên cuồng nhằm vào các tàu chở dầu thương mại ở các nước láng giềng vốn không liên quan gì đến cuộc xung đột".
Tuy nhiên ông không đưa ra bất kỳ giải pháp cụ thể nào, chỉ gợi ý rằng giá cả sẽ "nhanh chóng giảm trở lại" sau khi chiến sự chấm dứt.
Iran gần như đã đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến đường thủy vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu, đẩy giá năng lượng leo thang và ảnh hưởng không nhỏ đến tỉ lệ ủng hộ ông Trump trước cuộc bầu cử giữa kỳ.
Trong bài phát biểu, ông Trump thậm chí tuyên bố Mỹ không cần eo biển Hormuz, đồng thời thách thức các đồng minh phụ thuộc dầu mỏ tại khu vực hãy tự nỗ lực mở lại tuyến đường này.
Theo Đài CNN, một số tuyên bố của ông Trump, chẳng hạn Iran đang "ngay trước ngưỡng cửa" sở hữu vũ khí hạt nhân và có thể sớm sở hữu tên lửa tầm xa đủ để tấn công lãnh thổ Mỹ, mâu thuẫn với các đánh giá tình báo của Mỹ và phương Tây, và không được ông đưa ra bằng chứng chi tiết.
Dù vậy, ông đã có lập luận đáng chú ý rằng khí tài quân sự cũng như khả năng gây hỗn loạn khu vực của Iran đã bị tàn phá đáng kể sau các đợt không kích của Mỹ và Israel.
