Phát biểu trong cuộc họp nội các tại Nhà Trắng ngày 27/5, khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Oman cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz hay không, Tổng thống Donald Trump bác bỏ bằng những lời lẽ gay gắt nhất, ngay cả với đồng minh Oman.
“Không, eo biển phải được mở cho tất cả mọi người, đây là vùng biển quốc tế. Chúng ta sẽ giám sát nó, nhưng không ai được phép kiểm soát nó cả. Đó là một phần trong tiến trình đàm phán. Họ muốn kiểm soát nó, nhưng không ai có thể làm vậy. Oman cũng sẽ phải biết điều như bao nước khác, bằng không chúng ta sẽ thổi bay họ. Họ hiểu rõ điều đó và họ sẽ ổn thôi”, ông Trump nói.
Đây là phát biểu rất đáng chú ý, được ông Trump bất ngờ đưa ra trong cuộc họp mà không chuẩn bị trước bằng văn bản, thể hiện phong cách “gây sốc” của Tổng thống Mỹ trong chính sách đối ngoại, theo bình luận viên Aaron Blake của CNN. Điều đáng chú ý tiếp theo là lý do ông Trump đưa ra lời đe dọa quyết liệt như vậy với Oman, đồng minh thân cận hàng đầu của Mỹ ở Trung Đông.
Mỹ và Oman đã duy trì quan hệ đồng minh thân thiết, bền chặt suốt hơn 200 năm qua, có nhiều hiệp ước hợp tác về an ninh, thương mại, công nghệ.
Trong nhiều năm, Oman còn là bên trung gian hòa giải lặng lẽ tại vùng Vịnh. Họ được cả Mỹ và Iran tin tưởng khi đứng ra tổ chức các cuộc đàm phán bí mật, chuyển giao những thông điệp nhạy cảm và giúp ngăn chặn các cuộc khủng hoảng khu vực leo thang nghiêm trọng hơn.
Vì vậy, khi Tổng thống Trump tung ra lời cảnh báo nhằm vào Muscat, điều này khiến không ít người cảm thấy bất ngờ.
Ban đầu, một số người cho rằng ông Trump đã nhầm lẫn và ý ông muốn đề cập đến là Iran, không phải Oman. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó đã đăng lại những phát biểu từ Tổng thống lên mạng xã hội X cùng một văn bản ghi lại nội dung cuộc họp nội các có nhắc đến Oman một cách rõ ràng, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.
Bình luận viên kỳ cựu Stephen N.R. từ Gulf News nhận định những phát biểu của Tổng thống Trump phản ánh một cuộc đối đầu quyết liệt và ngày càng căng thẳng nhằm tranh giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz cũng như quyền quyết định cục diện tại đây sau nhiều tháng giao tranh, phong tỏa hàng hải khiến giao thương bị đình trệ.
Ông Trump đưa ra bình luận sau khi truyền thông nhà nước Iran đưa tin về khuôn khổ của một bản ghi nhớ (MOU) với Mỹ, trong đó Tehran yêu cầu trao cho Iran và Oman quyền đồng kiểm soát để quản lý eo biển Hormuz. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ đã gọi thông tin trên là “hoàn toàn bịa đặt”.
Stephen đánh giá phản ứng gay gắt bất thường của Tổng thống Mỹ đối với Muscat là tín hiệu rõ ràng cho thấy Washington phản đối bất kỳ hệ thống khu vực nào giúp Iran gây ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz, dù là trực tiếp hay gián tiếp.
Tuy nhiên, Raed Jarrar, giám đốc vận động chính sách tại tổ chức nhân quyền DAWN, trụ sở tại Mỹ, nhận định lời đe dọa sử dụng vũ lực từ Tổng thống Mỹ với đồng minh là “thực sự liều lĩnh”.
“Hiến chương Liên Hợp Quốc cấm đe dọa sử dụng vũ lực chống lại bất kỳ quốc gia nào và lệnh cấm đó ràng buộc Mỹ giống hệt như mọi quốc gia khác”, ông nói.
Vai trò của Oman
Oman nắm giữ một trong những vị trí chiến lược nhạy cảm nhất vùng Vịnh. Vịnh Oman là tuyến đường biển chính dẫn từ biển Arab vào eo biển Hormuz, biến Muscat thành mắt xích then chốt đối với an ninh hàng hải khu vực.
Tuy nhiên, tầm quan trọng của Oman không chỉ dừng lại ở yếu tố địa lý. Trong nhiều thập kỷ, Muscat luôn giữ quan hệ chặt chẽ với cả các cường quốc phương Tây lẫn Iran, nhờ đó có thể đứng ra làm trung gian trung lập mỗi khi căng thẳng leo thang.
Oman từng là nơi diễn ra các cuộc đàm phán ngầm trong các vòng thương lượng hạt nhân trước đây giữa Mỹ và Iran, đồng thời thường xuyên làm cầu nối ngoại giao kín đáo giữa Tehran và Washington. Chính uy tín này của Oman là lý do những phát biểu từ Tổng thống Trump khiến cả khu vực phải đặc biệt chú ý.
Mối lo của Mỹ
Theo những bản tin gần đây từ Bloomberg News và New York Times, giới chức Iran đã thảo luận về các phương án thu phí đối với tàu thuyền di chuyển trên eo biển Hormuz, đổi lại bằng các dịch vụ hàng hải, hỗ trợ định vị hoặc điều tiết giao thông.
Phía Iran lập luận rằng cơ chế này sẽ đảm bảo minh bạch và nó gắn liền với trách nhiệm giữ gìn an ninh khu vực chứ không phải phí quá cảnh trực tiếp, một khác biệt có thể mang tính quyết định theo luật biển quốc tế.
Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad cho biết Iran và Oman cần “huy động mọi nguồn lực” để cung cấp các dịch vụ an ninh cũng như điều phối tàu thuyền qua lại eo biển.
Oman trong khi đó chưa từng tuyên bố sẽ cùng Iran kiểm soát, điều phối eo biển Hormuz. Muscat cũng chưa bình luận về lời cảnh báo từ Tổng thống Trump.
Khác biệt giữa “phí dịch vụ” và “phí quá cảnh” đang trở thành tâm điểm của cuộc chiến ngoại giao.
Theo luật biển quốc tế, trong đó có các nguyên tắc từ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, tàu thuyền nhìn chung được đảm bảo quyền quá cảnh qua các eo biển quốc tế mà không bị can thiệp.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng việc thu phí trực tiếp đối với tàu bè chỉ vì chúng đi qua eo biển Hormuz chắc chắn vi phạm luật quốc tế. Tuy nhiên, nếu được thiết kế một cách khéo léo, các khoản phí gắn liền với những dịch vụ hàng hải cụ thể có thể sẽ rơi vào một vùng xám pháp lý. Song bất kỳ hệ thống nào như vậy cũng có thể biến thành một hình thức gây áp lực trá hình đối với một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã công khai phản đối mọi kế hoạch nhằm áp đặt những khoản phí lên tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz. Phát biểu tại Liên Hợp Quốc hồi đầu tuần trước, Phó đại diện thường trực UAE Mohamed Abushahab khẳng định các tuyến đường thủy quốc tế “không thể bị đem ra tống tiền”. UAE cũng cáo buộc Iran tiếp tục đe dọa an ninh hàng hải tại eo biển này.
Đối với các quốc gia vùng Vịnh, mối lo ngại không chỉ dừng lại ở góc độ kinh tế mà còn là vấn đề chiến lược. Chính quyền các nước trong khu vực lo sợ những gián đoạn do chiến sự tại eo biển Hormuz sẽ dần biến thành một cơ chế chính trị lâu dài, giúp Iran gia tăng tầm ảnh hưởng đối với hoạt động định vị, điều phối an ninh hoặc chi phí vận tải biển.
Theo Stephen, những phát biểu từ Tổng thống Trump cho thấy Mỹ lo ngại các thỏa thuận thời chiến quanh eo biển Hormuz có thể biến thành một cơ chế khu vực lâu dài, qua đó gạt bỏ ảnh hưởng trực tiếp của Washington đối với an ninh hàng hải vùng Vịnh.
Lập trường của Mỹ trước sau như một: Hormuz là tuyến đường thủy quốc tế và phải luôn mở cửa cho tất cả các nước, không kèm theo bất kỳ hạn chế khu vực hay điều kiện chính trị nào, Stephen nói.
“Bằng việc công khai cảnh báo Oman, đồng thời bác bỏ mọi vai trò của Iran trong việc giám sát Hormuz, ông Trump đã vạch ra một ‘lằn ranh đỏ’ trước mọi ý định thiết lập một cơ chế quản lý nội bộ đối với eo biển”, Stephen nhận xét.
Ông cho rằng cuộc khủng hoảng Hormuz giờ đây không còn đơn thuần là câu chuyện khai thông lại các tuyến hải trình sau nhiều tháng chiến sự. Bản chất của nó đang ngày càng lộ rõ là một cuộc đối đầu địa chính trị rộng lớn hơn nhằm tranh giành quyền định đoạt luật chơi đối với một trong những tuyến đường thủy chiến lược nhất hành tinh.
“Ngay trong vòng xoáy đó, Oman bỗng nhiên thấy mình rơi vào ngay tâm bão”, Stephen nói.
Ngày hội Pháp ngữ 2026 diễn ra vào ngày 11-4 với nhiều hoạt động đa dạng kết hợp giữa các cuộc thi, hoạt động trải nghiệm, hội thảo... nhằm lan tỏa tiếng Pháp.
Sự kiện diễn ra tại Trường THPT Nguyễn Thị Minh khai và được tổ chức bởi Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, Tổng lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM, Viện Pháp tại Việt Nam, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Tổng lãnh sự quán Thụy Sĩ, Tổng lãnh sự quán Canada, Viện Trao đổi văn hóa với Pháp (IDECAF)...
Tổng lãnh sự Pháp Etienne Ranaivoson nhấn mạnh tiếng Pháp, ngôn ngữ của 400 triệu người trên khắp thế giới, là sợi dây liên kết giữa các nền văn hóa, giữa các thế hệ, giữa các dân tộc. Nó mở ra không gian đối thoại, đa dạng và đoàn kết kết nối.
"Và ngày hôm nay, khi ngắm nhìn các em học sinh, sinh viên, những người trẻ học tiếng Pháp, chúng tôi thấy tương lai ấy đang thành hình. Với quyết tâm, tinh thần ham học hỏi và nghị lực của mình, các em đã tiến xa hơn cả việc học một ngôn ngữ: các em đã xây những cây cầu", ông Ranaivoson nói.
Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM Nguyễn Bảo Quốc cũng cho rằng trong bối cảnh hội nhập toàn cầu ngày càng sâu rộng, việc học và sử dụng ngoại ngữ, trong đó có tiếng Pháp, sẽ mở rộng cơ hội học tập, giao lưu và phát triển nghề nghiệp cho thế hệ trẻ.
"Tôi tin rằng phong trào dạy và học tiếng Pháp tại TP.HCM sẽ ngày càng phát triển mạnh mẽ, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế", ông nói.
Trả lời Tuổi Trẻ Online, ông Ranaivoson nói rằng không gian Pháp ngữ đóng vai trò như một nền tảng kết nối rộng mở. Tiếng Pháp không chỉ gắn với nước Pháp, mà còn là ngôn ngữ của khoảng 400 triệu người trên toàn cầu, trải dài trên nhiều châu lục. Điều này mở ra cơ hội hợp tác không chỉ với Pháp mà còn với nhiều quốc gia khác như Canada, Thụy Sĩ hay Bỉ - những nơi mà tiếng Pháp là ngôn ngữ làm việc và sáng tạo.
Không dừng lại ở lĩnh vực văn hóa, hợp tác Việt - Pháp ngày nay còn hướng mạnh đến môi trường nghề nghiệp và tương lai của giới trẻ. Theo ông Ranaivoson, đây chính là "chìa khóa" cho mối quan hệ song phương trong giai đoạn mới. Việt Nam là một quốc gia trẻ với nguồn nhân lực năng động, và Pháp mong muốn thu hút ngày càng nhiều bạn trẻ Việt Nam đến học tập, làm việc và khám phá.
Theo bà Anne Laure Vincent - Tùy viên hợp tác giáo dục, Viện Pháp tại Việt Nam, giới trẻ ngày nay tiếp cận tiếng Pháp theo một cách rất khác. Không còn đơn thuần là một môn học, ngôn ngữ này đang trở thành một công cụ giải trí và kết nối.
"Các bạn trẻ thích 'chơi' với ngôn ngữ, thích hát bằng tiếng Pháp và sử dụng nó như một cách để giao lưu, kết bạn", bà nhận định. Ngoài ra, đối với những học sinh đã hoàn tất chương trình phổ thông, mối quan tâm lớn nhất là lộ trình học tập, cơ hội nghề nghiệp và tiếng Pháp đóng vai trò hết sức quan trọng.
Ngày hội Pháp ngữ 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện mang tính biểu tượng, mà còn là một bước đi chiến lược. "Tôi hy vọng đây sẽ là khởi đầu cho một chuỗi hoạt động dài hạn, được tổ chức định kỳ hằng năm, nhằm duy trì sức sống và năng lượng tích cực của cộng đồng Pháp ngữ", bà Vincent chia sẻ.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-4, Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrskyi đã ban hành sắc lệnh giới hạn binh sĩ chiến đấu ở các vị trí tiền tuyến tối đa 2 tháng, sau đó bắt buộc luân chuyển trong vòng 1 tháng.
"Các chỉ huy phải đảm bảo điều kiện để binh sĩ giữ vị trí của mình trong tối đa 2 tháng, sau đó bắt buộc luân chuyển trong vòng 1 tháng. Luân chuyển kịp thời không chỉ là vấn đề tổ chức nhiệm vụ, mà còn là vấn đề bảo toàn tính mạng binh sĩ và sự ổn định của tuyến phòng thủ", ông Syrskyi nhấn mạnh.
Động thái diễn ra một tuần sau khi thân nhân các binh sĩ thuộc Lữ đoàn cơ giới số 14 đăng ảnh người thân gầy gò, tố cáo họ bị bỏ mặc nhiều tháng ở tuyến đầu mà không có nguồn cung lương thực, nước uống ổn định. Một số trường hợp, binh sĩ phải uống nước mưa cầm cự.
Những hình ảnh này được lan truyền nhanh chóng, gây phẫn nộ trên khắp đất nước.
Ngày 24-4, Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết đã sa thải chỉ huy lữ đoàn và chỉ huy quân đoàn liên quan vụ việc. Sắc lệnh mới cũng yêu cầu khám sức khỏe định kỳ và cung cấp lương thực, đạn dược kịp thời cho binh sĩ tiền tuyến.
Chia sẻ trước truyền thông, Thanh tra quân đội Ukraine Olha Reshetylova khẳng định những "thất bại hậu cần nghiêm trọng" như vụ Lữ đoàn 14 chỉ là trường hợp hiếm gặp. Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận tình trạng binh sĩ phải bám trụ tiền tuyến nhiều tháng trời vẫn là "vấn đề lớn".
Theo Reuters, hiện chưa rõ lực lượng Ukraine, vốn đã thiếu người và đang phải căng mình trên nhiều mặt trận, có đủ khả năng triển khai sắc lệnh trên hay không.
Ông Taras Chmut, người đứng đầu tổ chức từ thiện Come Back Alive (Hãy sống sót trở về), cho rằng tình trạng thiếu người phần lớn xuất phát từ lối quản lý "hỗn loạn và thiếu cân nhắc" tại nhiều đơn vị trong quân đội Ukraine.
"Quân số trong quân đội tương đối ổn định. Vấn đề nằm ở hiệu quả sử dụng những con người này", ông Chmut viết, đồng thời lưu ý rằng các sắc lệnh tương tự từng được ban hành trong quá khứ.
Cũng trong ngày 30-4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Kiev sẽ liên hệ với đội ngũ của Tổng thống Mỹ Donald Trump để làm rõ chi tiết đề xuất ngừng bắn ngắn hạn đưa ra vào tuần tới.
Trước đó ngày 29-4, ông Trump cho biết đã điện đàm với người đồng cấp Nga Vladimir Putin. Ông thông báo hai bên có bàn về ý tưởng "ngừng bắn một chút".
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 30-4 xác nhận lệnh ngừng bắn dự kiến rơi vào ngày 9-5, tức dịp kỷ niệm chiến thắng phát xít Đức trong Thế chiến 2, song thời điểm cụ thể chưa được ấn định.
"Chúng tôi sẽ làm rõ đây thực chất là chuyện gì, là vài giờ đảm bảo an ninh cho một cuộc duyệt binh ở Matxcơva, hay điều gì đó nhiều hơn thế", ông Zelensky nói về đề xuất.
Tổng thống Ukraine viết thêm trên X: "Đề xuất của chúng tôi là một lệnh ngừng bắn dài hạn, an ninh đáng tin cậy và được bảo đảm cho người dân, cùng với một nền hòa bình bền vững. Ukraine sẵn sàng nỗ lực vì điều này theo bất kỳ hình thức xứng đáng và hiệu quả nào".
Cũng trong ngày 30-4, Tổng công tố Ukraine Ruslan Kravchenko thông báo tàu Panormitis chở lô ngũ cốc mà Kiev cho là "bị Nga đánh cắp" từ các vùng lãnh thổ Matxcơva đang kiểm soát đã không cập cảng Israel để dỡ hàng.
Ông Kravchenko khẳng định trên Telegram rằng con tàu trên đã rời lãnh hải Israel và tiến ra vùng biển trung lập. Ông cho rằng động thái có được nhờ "một loạt biện pháp tố tụng" của phía Ukraine.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Israel đã phản hồi rằng đề nghị hợp tác pháp lý được Ukraine gửi hôm 28-4 "có những lỗ hổng đáng kể và không kèm theo bất kỳ bằng chứng hỗ trợ nào".
Phía Israel khẳng định con tàu "tự quyết định rời lãnh hải Israel", thay vì do yêu cầu của Tel Aviv.
Matxcơva chưa lên tiếng về tình trạng pháp lý của số ngũ cốc thu hoạch tại những khu vực vẫn được quốc tế công nhận thuộc Ukraine.
Tàu Kribi treo cờ Malta thuộc tập đoàn vận tải biển CMA CGM của Pháp đã băng qua eo biển Hormuz để rời khỏi vùng Vịnh vào chiều 2/4. Đây là tuyến đường vốn bị Iran phong tỏa gần như hoàn toàn kể từ khi cuộc xung đột tại Trung Đông bùng nổ.
Đây dường như là lần đầu tiên tàu của một tập đoàn vận tải biển lớn từ châu Âu băng qua Hormuz kể từ ngày 1/3, thời điểm Iran bắt đầu các cuộc tấn công nhắm vào tàu thuyền gần eo biển này nhằm trả đũa các cuộc không kích từ Mỹ - Israel.
Sáng sớm 3/4, con tàu đã có mặt ngoài khơi thủ đô Muscat, Oman. Đáng chú ý, trên hệ thống định vị, thay vì ghi nơi đến như thông thường, con tàu này lại liên tục phát đi thông điệp "chủ sở hữu Pháp".
Dữ liệu hàng hải cho thấy con tàu đã đi qua một tuyến đường mới trong lãnh hải Iran. Tuyến đường này được Iran chấp thuận và được tạp chí vận tải hàng đầu Lloyd's List đặt biệt danh là "trạm thu phí Tehran".
Ít nhất hai tàu đã trả phí để sử dụng hành lang quanh đảo Larak này, ngay sát bờ biển Iran. Thông tin được chuyên gia phân tích của Lloyd's List cho biết trong buổi họp báo ngày 2/4.
Kể từ khi cuộc chiến nổ ra tại Trung Đông, số ít tàu hàng còn duy trì tín hiệu định vị khi đi qua vùng biển này đều chọn lộ trình di chuyển sát đảo Larak. Hầu hết các chuyến tàu kể từ ngày 1/3 đều là tàu đến hoặc đi từ Iran, một số khác có liên quan đến Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Ấn Độ, Trung Quốc hoặc Arab Saudi.
Trước khi xung đột nổ ra vào ngày 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu.
Còn khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại trong vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel. Trong một tháng qua, khoảng 130 tàu đã di chuyển an toàn qua eo biển, tương đương mật độ hàng ngày trước chiến sự.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/4 tuyên bố eo biển Hormuz tiếp tục "đóng cửa đối với các quốc gia thù địch" và hải quân nước này tiếp tục kiểm soát hoàn toàn lưu thông.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đe dọa gia tăng tập kích nếu Iran không khai thông eo biển Hormuz. Tuy nhiên, trong bài phát biểu gần đây tại Nhà Trắng, ông Trump đảo ngược lập trường, tuyên bố Mỹ gần như không nhập khẩu dầu qua eo biển Hormuz và các quốc gia nhận dầu qua tuyến hàng hải này phải tự tìm cách kiểm soát eo biển.
