Nhớ lại giai đoạn trước năm 2015, ông Nguyễn Việt Anh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Lương thực Phương Đông (ORICO), cho biết những lô hàng đầu tiên của doanh nghiệp sang Philippines chỉ vài nghìn tấn. Khi đó, thị trường gạo tại quốc gia này là cuộc cạnh tranh tương đối cân bằng giữa Việt Nam và Thái Lan, với thị phần gần như chia đều.
Một thập kỷ sau, ORICO đã vươn lên nhóm 4 doanh nghiệp xuất khẩu gạo lớn nhất sang Philippines với sản lượng khoảng 350.000 tấn trong năm 2025. Cùng với sự phát triển của doanh nghiệp, gạo Việt cũng vượt Thái Lan để chiếm gần 85% lượng gạo nhập khẩu của quốc gia này.
“Hiện nay, gạo Việt đã chiếm ưu thế áp đảo”, ông Việt Anh nói.
Theo ông, thành công của gạo Việt đến từ quá trình lai tạo giống trong nước, giúp sản phẩm ngày càng phù hợp với nhu cầu thị trường. Bên cạnh đó, khoảng cách địa lý gần giúp thời gian giao hàng sang Philippines chỉ từ 7-12 ngày, tạo lợi thế đáng kể về logistics và vòng quay vốn.
Câu chuyện của ORICO phản ánh bức tranh rộng lớn hơn trong quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và ASEAN. Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và ASEAN đã tăng từ 41,5 tỷ USD năm 2016 lên gần 91 tỷ USD vào năm 2025. So với thời điểm Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995, quy mô thương mại hiện nay đã tăng khoảng 28 lần so với mức 3,26 tỷ USD ban đầu.
Theo TS Nguyễn Quốc Việt – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), vị thế kinh tế của Việt Nam trong ASEAN đã cải thiện đáng kể trong một thập kỷ qua. Từ vị trí đứng sau nhóm ASEAN-6, Việt Nam hiện đã vươn lên nhóm cận ASEAN-4 và có thể so sánh với Singapore, Malaysia hay Indonesia.
Theo ông, kết quả này đến từ việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại và đầu tư trong ASEAN. Nếu như giai đoạn đầu hội nhập, Việt Nam chủ yếu tận dụng thị trường để thúc đẩy xuất khẩu, hiện nay mục tiêu đã mở rộng sang thu hút đầu tư, tham gia các chuỗi sản xuất khu vực và từng bước trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới cung ứng ASEAN.
Sự chuyển dịch này được phản ánh rõ qua những kết quả hợp tác đạt được trong chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Singapore, Thái Lan và Philippines vừa qua.
Việt Nam và Singapore vừa ký Tuyên bố chung về tăng cường khả năng chống chịu chuỗi cung ứng cùng nhiều văn kiện hợp tác về thương mại, đầu tư và logistics. Tại Thái Lan, Vietjet Air và Cơ quan Hành lang Kinh tế phía Đông (EECO) ký biên bản ghi nhớ phát triển trung tâm bảo trì, sửa chữa và vận hành tàu bay, góp phần tăng cường kết nối logistics khu vực. Tại Philippines, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Tăng cường và đặt mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD. Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng tái tạo. Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng của Philippines trong cung ứng gạo và phân bón, góp phần bảo đảm an ninh lương thực cho quốc gia này.
Nếu như thương mại vẫn là nền tảng của hợp tác kinh tế nội khối, đầu tư và phát triển hạ tầng sản xuất đang trở thành động lực tăng trưởng mới của ASEAN.
Xu hướng này được thể hiện rõ qua mô hình Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP), một trong những biểu tượng thành công nhất của hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Singapore trong gần ba thập kỷ qua.
Trong chuyến thăm vừa rồi, Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã chứng kiến lễ trao giấy chứng nhận đầu tư cho 5 dự án VSIP mới tại Huế, Nghệ An, Ninh Bình, Hải Phòng và TP HCM. Theo thông tin được công bố tại hội đàm, hệ thống VSIP dự kiến mở rộng lên 30 khu công nghiệp vào năm 2026, đúng dịp kỷ niệm 30 năm hiện diện tại Việt Nam.
Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có 20 dự án VSIP với tổng vốn đầu tư khoảng 23,4 tỷ USD. Theo Báo cáo Đầu tư ASEAN, tính lũy kế đến hết năm 2024, các nước ASEAN đã đầu tư gần 113 tỷ USD vào Việt Nam, trong đó Singapore là nhà đầu tư lớn nhất trong khối.
Theo TS Nguyễn Quốc Việt, VSIP không chỉ là các khu công nghiệp đơn thuần mà còn góp phần thiết lập những chuẩn mực mới về hạ tầng, quản trị và môi trường đầu tư. Các khu công nghiệp này đi đến đâu đều tạo hiệu ứng lan tỏa về chất lượng hạ tầng, thu hút các nhà đầu tư tiên phong và thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ.
Đồng thời, VSIP cũng là mô hình đi đầu trong quá trình chuyển đổi xanh với việc sử dụng năng lượng tái tạo, áp dụng các nguyên tắc kinh tế tuần hoàn và thu hút nhiều tập đoàn đa quốc gia cùng các mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo TS Việt, dư địa hợp tác giữa Việt Nam và ASEAN vẫn còn rất lớn trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh và năng lượng sạch. Đây có thể trở thành những động lực tăng trưởng mới của khu vực trong giai đoạn tới.
Tuy nhiên, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ASEAN không đồng nghĩa con đường hội nhập trở nên dễ dàng hơn.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, ASEAN vẫn là một trong những thị trường xuất khẩu nông sản quan trọng của Việt Nam. Tuy nhiên, lợi thế thuế quan ngày càng thu hẹp khi các nước siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, chứng nhận Halal (chứng nhận sản phẩm phù hợp quy định Hồi giáo) và các quy định kỹ thuật đối với hàng nhập khẩu.
Có mặt tại Hội chợ Quốc tế Thaifex 2026 tại Thái Lan tuần qua, bà Hồ Thị Loan, CEO Công ty TNHH Vàng Ban Mê, cho biết doanh nghiệp đang tìm kiếm cơ hội mở rộng thị trường sau khi đã xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Quốc và Malaysia.
Tuy nhiên, logistics vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất. Sau sự cố 30 thùng hàng bị kẹt tại cửa khẩu do căng thẳng giữa Thái Lan và Campuchia năm ngoái, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không và giảm lượng hàng mang theo xuống còn 8 vali.
Ngoài chi phí vận chuyển, sự khác biệt về hồ sơ pháp lý, quy định nhập khẩu và các yêu cầu chứng nhận khiến nhiều doanh nghiệp phải thông qua trung gian, làm tăng đáng kể chi phí tiếp cận thị trường.
“ASEAN là thị trường gần nhưng không dễ tính. Muốn đi đường dài, doanh nghiệp phải đầu tư bài bản vào chất lượng, vùng nguyên liệu và chế biến sâu”, ông Nguyên nói.
Đổi lại, theo ông Nguyên, khi đáp ứng được những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường, cơ hội của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc xuất khẩu hàng hóa mà còn tham gia sâu hơn vào các mạng lưới phân phối và chuỗi cung ứng đang hình thành trong khu vực.
Điều này thể hiện rõ qua Central Retail, một trong những nhà bán lẻ lớn nhất Việt Nam. Tập đoàn cho biết Việt Nam hiện đóng góp khoảng 20% doanh thu toàn hệ thống và tiếp tục là một trong những thị trường trọng điểm trong chiến lược phát triển dài hạn. Doanh nghiệp dự kiến đầu tư thêm 45-47 tỷ baht, tương đương khoảng 1,4 tỷ USD, để mở rộng hoạt động trong những năm tới.
Sự hiện diện ngày càng lớn của Central Retail gắn liền với mạng lưới cung ứng trong nước. Hiện hơn 90% sản phẩm tại các hệ thống bán lẻ của doanh nghiệp được thu mua từ hơn 2.000 nhà cung cấp trong nước, bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nông dân và các chủ thể OCOP. Mỗi đại siêu thị GO! đang cung cấp trung bình hơn 40.000 mặt hàng, đóng vai trò là một kênh phân phối hiệu quả cho sản phẩm nội địa.
Theo ông Olivier Langlet, Tổng giám đốc Central Retail Việt Nam, Việt Nam đang ngày càng củng cố vị thế là một trung tâm sản xuất quan trọng của khu vực. Điều này mở ra cơ hội để hàng hóa Việt Nam không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn tiếp cận mạng lưới phân phối rộng lớn của tập đoàn tại ASEAN.
Chiều 25/6, liên Bộ Công Thương, Bộ Tài chính quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, áp dụng từ 15h cùng ngày.
Cơ quan điều hành quyết định giảm 770 đồng/lít với xăng E5 RON 92 và giảm 840 đồng/lít với xăng E10 RON 95. Sau điều chỉnh, giá bán lẻ với xăng E5 RON 92 là 19.350 đồng/lít và xăng E10 RON 95 là 19.910 đồng/lít.
Trong khi đó, dầu diesel tiếp tục giảm mạnh 1.670 đồng/lít còn 21.860 đồng/lít, dầu mazut giảm 1.650 đồng/lít về mức 15.030 đồng/kg.
Ở kỳ điều hành này, cơ quan quản lý tiếp tục quyết định trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cụ thể, trích lập 300 đồng/lít với xăng sinh học; 800 đồng/lít với dầu diesel và dầu mazut.
Như vậy, giá các mặt hàng này đã giảm mạnh liên tiếp trong 5 kỳ điều hành gần đây, trong đó giá xăng đã giảm tới hơn 5.000 đồng/lít. Hiện mặt bằng giá xăng dầu của Việt Nam đang ở mức thấp hơn so với các quốc gia trong khu vực.
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về kéo dài thời hạn áp dụng thuế với xăng dầu, nhiên liệu bay.
Theo đó, Bộ này đề xuất kéo dài thời gian miễn thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng (VAT) với xăng dầu đến ngày 30/9 thay vì đến hết tháng 6. Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng sẽ được khôi phục thu từ ngày 1/7, cụ thể xăng khoáng 10%, xăng E5 ở mức 8% và xăng E10 ở mức 7%.
Bộ Tài chính cho biết việc duy trì thuế nhập khẩu ưu đãi 0% giúp đa dạng nguồn cung xăng dầu, giảm phụ thuộc thị trường, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.
Đồng thời, chính sách không thu VAT và thuế bảo vệ môi trường được đánh giá giúp giảm giá bán, hỗ trợ chi phí vận tải, sản xuất và kiềm chế lạm phát. Thuế tiêu thụ đặc biệt có thể khôi phục về mức thu trước xung đột do tác động không lớn.
Theo tính toán, nếu áp dụng từ ngày 1/7 đến hết 30/9, ngân sách Nhà nước dự kiến giảm thu khoảng 15.400 tỷ đồng so với trường hợp áp dụng đầy đủ các mức thuế như trước thời điểm xung đột Trung Đông.
Tuy nhiên, phương án này vẫn giúp tăng thu ngân sách so với phương án tiếp tục giảm toàn bộ các sắc thuế về 0%, qua đó tạo thêm dư địa điều hành trong trường hợp giá dầu thế giới biến động mạnh.
UAE đã rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từ đầu tháng 5. Họ là thành viên của tổ chức này từ năm 1967. Giới phân tích cho rằng nguyên nhân việc UAE rời OPEC là do sự khác biệt quan điểm với liên minh dầu mỏ, cũng như quan hệ kinh tế, chính trị với các nước thành viên.
Tuy nhiên, ngày 16/5, Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed Al Mazrouei viết trên mạng xã hội X, rằng quyết định được đưa ra sau khi đánh giá toàn diện chính sách sản xuất của quốc gia và năng lực trong tương lai.
"Quyết định hoàn toàn dựa trên lợi ích quốc gia của UAE, trách nhiệm trong vai trò nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy và cam kết duy trì ổn định thị trường", ông Suhail Mohamed Al Mazrouei viết.
Ông khẳng định "quyết định này không dựa trên cân nhắc chính trị, cũng không phản ánh sự tồn tại của bất kỳ mâu thuẫn nào giữa UAE và các đối tác". Việc họ rời đi "chỉ là lựa chọn chiến lược từ tầm nhìn kinh tế dài hạn, sự phát triển năng lực trong ngành và cam kết với an ninh năng lượng toàn cầu".
Trước chiến sự Trung Đông, UAE sản xuất hơn 3 triệu thùng dầu mỗi ngày, tuân thủ mục tiêu của OPEC+. Tuy nhiên, xung đột sau đó khiến sản lượng của họ chỉ còn 1,8-2,1 triệu thùng một ngày. UAE đặt mục tiêu sản xuất 4,9 triệu thùng năm tới.
Trong OPEC, UAE là quốc gia có ảnh hưởng lớn thứ hai, sau Arab Saudi. Theo Jorge León - nhà phân tích tại Rystad Energy, UAE là một trong các nước hiếm hoi thuộc liên minh dầu mỏ có công suất dự phòng đủ lớn để tác động lên giá dầu và đối phó các cú sốc nguồn cung.
Giá dầu thô thế giới đã tăng gần 60% từ khi xung đột diễn ra. Có thời điểm, giá vượt 120 USD một thùng - lên cao nhất 4 năm. Hiện tại, mỗi thùng Brent có giá 111 USD, còn WTI giao dịch tại 107 USD.
Chiến sự khiến eo biển Hormuz - tuyến đường thủy huyết mạch của dầu, khí toàn cầu bị phong tỏa. Các nước Trung Đông vì thế phải tìm tuyến vận chuyển thay thế. Ngày 15/5, UAE cho biết đang đẩy nhanh xây dựng dự án đường ống dẫn dầu mới có tên Tây - Đông, dự kiến hoạt động năm tới.
Đường ống dẫn dầu mới sẽ giúp UAE tránh được eo biển Hormuz, tăng cường xuất khẩu dầu từ bờ biển vịnh Oman. Đây là đường ống thứ hai của nước này, sau Habshan-Fujairah, có thể giúp họ nâng công suất xuất khẩu lên gấp đôi, đạt 3,6 triệu thùng mỗi ngày.
Nền kinh tế Việt Nam bước qua nửa đầu năm 2026 với kết quả tích cực hơn kỳ vọng khi hàng loạt động lực tăng trưởng cùng khởi sắc. Theo báo cáo mới của HSBC, tăng trưởng không chỉ duy trì ở mức cao mà còn trở nên cân bằng hơn nhờ sự đồng hành của sản xuất, xuất khẩu, đầu tư, tiêu dùng và dòng vốn đầu tư nước ngoài.
HSBC ví năm 2026 như một cuộc đua nhiều chặng. Sau khi hoàn thành chặng đầu với kết quả khả quan, nền kinh tế đang có nền tảng thuận lợi để bước vào giai đoạn tăng tốc trong nửa cuối năm.
Đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng và FDI cùng tạo lực đẩy
Dữ liệu từ HSBC cho thấy GDP quý I tăng 7,83% và quý II ước tăng 8,39%, đưa tăng trưởng 6 tháng đầu năm lên 8,18% - mức cao nhất của nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây. Đáng chú ý, đà tăng lần này đến từ nhiều khu vực của nền kinh tế thay vì phụ thuộc vào một động lực riêng lẻ.
Lĩnh vực chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò đầu tàu với mức tăng 10,23%, phản ánh sức sản xuất và khả năng tận dụng nhu cầu từ thị trường quốc tế. Cùng với đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ.
Việt Nam đang từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở lĩnh vực điện tử khi không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà còn dịch chuyển sang các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.
Trong nước, đầu tư công tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt khi chi cho hạ tầng duy trì ở mức khoảng 6-7% GDP, tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực. Nhờ đó, khu vực xây dựng tăng 9,51%, góp phần thúc đẩy nhu cầu vật liệu, việc làm và hoạt động của doanh nghiệp.
Sức cầu nội địa cũng cải thiện rõ rệt. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng 12,9%, trong khi ngành du lịch đón gần 12,3 triệu lượt khách quốc tế trong 6 tháng đầu năm, cho thấy tiêu dùng và dịch vụ đang dần trở thành điểm tựa quan trọng bên cạnh xuất khẩu.
Một điểm sáng khác là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong 6 tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61%, còn vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD - mức cao nhất trong 5 năm. Đáng chú ý, hoạt động góp vốn và mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tăng gần 90%, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư theo chiều sâu.
Theo HSBC, những kết quả này cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế đối với triển vọng trung và dài hạn của Việt Nam vẫn được duy trì, đồng thời tạo thêm dư địa để nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng tăng trưởng trong thời gian tới.
Nền tảng tích cực cho chặng cuối năm
HSBC cho rằng những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm đã tạo nền tảng tích cực để kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới. Động lực không chỉ đến từ sản xuất và xuất khẩu mà còn được hỗ trợ bởi đầu tư công, tiêu dùng trong nước và dòng vốn FDI tiếp tục duy trì tích cực.
Ngân hàng này kỳ vọng xuất khẩu sẽ hưởng lợi khi bước vào mùa giao hàng cao điểm trong quý IV, trong khi du lịch quốc tế và nguồn kiều hối tiếp tục cải thiện. Bên cạnh đó, việc doanh nghiệp tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu cũng phản ánh xu hướng mở rộng năng lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu trong giai đoạn tới.
Một động lực khác được HSBC nhấn mạnh là triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán. Nếu diễn biến thuận lợi, việc nâng hạng không chỉ góp phần cải thiện thanh khoản và chất lượng dòng vốn mà còn củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam.
Ổn định vĩ mô vẫn là điều kiện để duy trì đà tăng trưởng
Dù đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế, HSBC lưu ý việc tăng trưởng ở mức cao cũng đòi hỏi công tác điều hành tiếp tục thận trọng nhằm duy trì ổn định vĩ mô.
Theo ngân hàng này, áp lực đối với lạm phát, tỷ giá và cán cân thương mại cần được theo dõi trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất gia tăng. Tuy nhiên, việc nhập khẩu chủ yếu phục vụ mở rộng năng lực sản xuất cũng phản ánh kỳ vọng tích cực của doanh nghiệp đối với triển vọng kinh doanh.
HSBC đồng thời đánh giá Ngân hàng Nhà nước đã chủ động sử dụng nhiều công cụ để ổn định thị trường ngoại hối, duy trì thanh khoản hệ thống và kiểm soát kỳ vọng của thị trường.
Kết quả của nửa đầu năm cho thấy kinh tế Việt Nam đang sở hữu nền tảng tăng trưởng vững hơn nhờ sự cộng hưởng của nhiều động lực. Nếu tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và phát huy hiệu quả các động lực mang tính cấu trúc, nền kinh tế sẽ có thêm cơ sở để giữ vững đà tăng trưởng trong nửa cuối năm 2026.
