Phật viện Đồng Dương (xã Đồng Dương, Đà Nẵng) được Vua Indravarman II xây dựng tại kinh đô Indrapura năm 875. Sau khi xây dựng xong, Phật viện trở thành trung tâm Phật giáo Đại thừa quan trọng ở Vương quốc Champa và trong khu vực Đông Nam Á.
Đến cuối thế kỷ X, do những biến động chính trị, chính quyền Champa đã dời kinh đô từ Indrapura về Vijaya (nay là phường An Nhơn, tỉnh Gia Lai), từ đó Phật viện Đồng Dương dần rơi vào quên lãng.
Đến đầu thế kỷ XX, Phật viện Đồng Dương mới được một số nhà nghiên cứu thuộc Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp như L.Finot và H.Parmentier phát hiện, khai quật và công bố.
Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, cho biết với quy mô kiến trúc rộng lớn và nghệ thuật đặc sắc, nhiều hiện vật độc đáo, quý hiếm được phát hiện, Phật viện đã thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học trong và ngoài nước.
Theo ông Thanh, sau thời gian dài nghiên cứu, kết quả đã xác định được những giá trị to lớn về khảo cổ, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc, tôn giáo, văn học của Phật viện.
Phật viện Đồng Dương gắn liền với Vương triều Indrapura thịnh vượng, không chỉ là trung tâm chính trị, xã hội, văn hóa mà còn là một “kinh đô thiêng”, phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa vương quyền và thần quyền; trung tâm giao lưu văn hóa, nơi hội tụ và tiếp biến các dòng chảy văn hóa, tôn giáo từ Ấn Độ, Trung Hoa và các nước trong khu vực.
“Phật viện Đồng Dương được đánh giá là “Thánh địa Phật giáo” quan trọng bậc nhất của Vương quốc Champa và vùng Đông Nam Á trong lịch sử. Kiến trúc độc đáo của Phật viện Đồng Dương được "giải mã" kết cấu theo mô hình của Phật giáo Mật tông cùng số lượng tượng thờ, phù điêu… phong phú cho thấy hệ thống nghi lễ và triết lý Phật giáo đã hoàn thiện”, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh cho biết.
Hơn 1.000 năm, trải qua nhiều thăng trầm lịch sử và tác động của tự nhiên, phần lớn công trình kiến trúc Phật viện Đồng Dương đã hư hoại, chỉ còn lại nền móng và cổng Tháp Sáng đã nghiêng đổ.
Từ 2016 đến nay, di tích Phật viện Đồng Dương đã được chính quyền, các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, triển khai công tác bảo tồn, phát huy giá trị của di sản, nhưng do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, nên hiệu quả vẫn còn một số hạn chế nhất định.
Trước thực trạng đó, các nhà khoa học yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục nghiên cứu và thực hiện giải pháp phù hợp, khả thi nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa di tích, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Đà Nẵng nói riêng, của đất nước nói chung trong kỷ nguyên phát triển mới.
Theo bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, lãnh đạo thành phố mong muốn nhận được các ý kiến tâm huyết, có giá trị và thực tiễn cao từ các nhà khoa học, chuyên gia, đặc biệt là các đề xuất liên quan đến khảo cổ, bảo tồn kiến trúc, phục dựng không gian di tích, cũng như phát huy giá trị văn hóa - du lịch và kết nối Phật viện Đồng Dương với các không gian văn hóa, lịch sử trong khu vực.
Ngày 15/5, UBND thành phố Đà Nẵng phối hợp với Hội đồng trị sự giáo hội Phật giáo Việt Nam, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương”.
Hội thảo có khoảng 200 đại biểu tham dự, gồm lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, các cơ quan nghiên cứu, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, các chuyên gia, nhà khoa học, sinh viên, tổ chức trong và ngoài nước với gần 80 bài tham luận, ý kiến đóng góp.
Tin Gốc: Dân Trí
