Ngày 4/6, Trung tâm dịch vụ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo Viettel (Viettel AI) cho biết VT-Super-120B-A12B “do đội ngũ kỹ sư Việt trực tiếp huấn luyện, tinh chỉnh và tối ưu cho tiếng Việt”.
Mô hình được xây dựng trên kiến trúc mở Nvidia Nemotron 3 Super, với quy mô 120 tỷ tham số. Theo đại diện Trung tâm, nhờ khả năng xử lý ngữ cảnh dài của kiến trúc Nvidia Nemotron, VT-Super-120B-A12B có thể duy trì mạch thông tin xuyên suốt giữa nhiều tài liệu, quy trình và hội thoại phức tạp trong cùng một tác vụ.
Trong các mô hình ngôn ngữ lớn, “tham số” (parameter) để chỉ các giá trị mà mô hình học được trong quá trình huấn luyện nhằm nhận diện quy luật trong dữ liệu, từ đó đưa ra dự đoán hoặc phản hồi. Tham số càng cao tức quy mô của mô hình càng lớn, có khả năng biểu diễn những mối quan hệ phức tạp, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi nhiều dữ liệu, năng lực tính toán và chi phí vận hành hơn. Mô hình của Việt Nam thường từ vài tỷ đến vài chục tỷ tham số, trong khi các mô hình tiên tiến nhất của OpenAI, Google có thể có hàng nghìn tỷ tham số.
Tuy nhiên, lượng tham số lớn không đồng nghĩa chất lượng luôn tốt hơn, bởi hiệu quả còn phụ thuộc vào dữ liệu huấn luyện, kiến trúc mô hình và cách tối ưu. Trong bảng xếp hạng đánh giá năng lực VLMU, một bản tinh chỉnh dựa trên VT-Super-120B-A12B hiện đạt điểm số trung bình 85,47, đứng thứ ba trong số các mô hình tại Việt Nam, trong đó mạnh nhất ở phần xếp hạng về STEM với hơn 89 điểm.
Viettel AI cho biết qua các bài kiểm tra, mô hình của họ đạt hiệu suất “trong nhóm dẫn đầu” về độ chính xác so với các mô hình cùng quy mô. “Đây là kết quả huấn luyện trên dữ liệu bản địa và tối ưu cho các bài toán nghiệp vụ trong nước”, đại diện Trung tâm nói.
Mô hình này được đánh giá đã tăng cường năng lực xử lý tiếng Việt mà không làm suy giảm hiệu năng tiếng Anh của mô hình gốc, đồng thời hạn chế hiện tượng quên kiến thức cũ, vấn đề thường gặp trong quá trình huấn luyện và tinh chỉnh. Theo nhà phát triển, việc này quan trọng với các bài toán đặc thù tại Việt Nam, nơi nhiều quy định và quy trình có thể thay đổi tùy theo loại hồ sơ, hoặc bối cảnh thực thi cụ thể.
Viettel AI cũng cho biết đang xây dựng quy trình huấn luyện LLM dựa trên các nguồn dữ liệu mang tính bản địa như dữ liệu hành chính, nghiệp vụ doanh nghiệp, hội thoại thực tế và hệ thống văn bản chuyên ngành tại Việt Nam. Quá trình này bao gồm nhiều giai đoạn, như tiếp tục tiền huấn luyện (continued pre-training) mở rộng năng lực ngôn ngữ và tri thức tiếng Việt trên kho dữ liệu quy mô lớn; tinh chỉnh có giám sát (supervised fine-tuning) nhằm cải thiện khả năng suy luận, sau đó là học tăng cường (reinforcement learning) để nâng cao độ chính xác trong phản hồi và khả năng xử lý nghiệp vụ.
“Làm chủ LLM tiếng Việt là bước đi cốt lõi để hình thành các giải pháp AI chủ quyền có khả năng đồng hành thực sự cùng các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam”, ông Nguyễn Mạnh Quý, Giám đốc Viettel AI, nhận định.
Bà Shilpa Kolhatkar, Giám đốc AI Nations của Nvidia, đánh giá việc phát triển mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt sẽ góp phần phổ cập khả năng tiếp cận trí tuệ nhân tạo trên quy mô lớn tại Việt Nam, đồng thời chuyển hóa ngôn ngữ và dữ liệu bản địa thành những giá trị ứng dụng thực tiễn cho cơ quan chính phủ và doanh nghiệp.
Viettel AI cho biết đang phát triển nền tảng AI Agent cho người Việt với khả năng tự thực hiện chuỗi tác vụ trong cùng một không gian làm việc. Trong đó, Trợ lý AI Pháp luật là một trong những ứng dụng đầu tiên, được kỳ vọng sở hữu khả năng hỗ trợ phân tích hồ sơ, đối chiếu quy định, tổng hợp dữ liệu và đề xuất giải pháp xử lý theo bài toán cụ thể của người dùng, với chất lượng được nâng cao so với các phiên bản trước đây.
Hầu hết người Mỹ đều bị lừa đảo trực tuyến mỗi ngày và cứ 10 người thì có khoảng 3 người bị mất tiền hoặc thông tin cá nhân do các vụ lừa đảo trực tuyến, theo kết quả khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề công cộng của AP-NORC thực hiện.
Con số này phản ánh những khó khăn mà người trưởng thành ở Mỹ phải đối mặt hằng ngày như sàng lọc hoặc chặn cuộc gọi lạ, bỏ qua tin nhắn hoặc phải xác minh yêu cầu khẩn cấp từ nhà cung cấp dịch vụ điện thoại di động của họ có đúng hay không.
Theo AP-NORC, 58% người trưởng thành ở Mỹ cho biết họ nhận được tin nhắn văn bản, cuộc gọi, thư điện tử, tin nhắn qua ứng dụng hoặc quảng cáo trực tuyến hằng ngày mà họ nghi ngờ là lừa đảo.
Người lớn tuổi trên 60 thường bị lừa đảo nhiều hơn so với những người dưới 30 tuổi. Trong số những người từng nhận được các cuộc gọi nghi ngờ lừa đảo, các phương thức liên quan đến vận chuyển bưu kiện hoặc ngân hàng là phổ biến nhất.
Một cuộc khảo sát riêng biệt do Gallup và Stop Scams Alliance thực hiện cũng cho thấy chỉ riêng năm ngoái, cứ 10 người trưởng thành ở Mỹ thì có khoảng 1 người cho biết họ hoặc người thân trong gia đình đã bị kẻ lừa đảo đánh cắp tiền hoặc thông tin tài khoản, trong đó gần 50% đã mất hơn 500 USD.
Cuộc khảo sát của Gallup cũng cho thấy trong năm 2025, cứ 10 người thì có khoảng 4 người nhận được tin nhắn văn bản, cuộc gọi, thư điện tử, tin nhắn qua ứng dụng hoặc quảng cáo trực tuyến hằng ngày mà họ nghi ngờ là lừa đảo.
Thậm chí, khoảng 1/10 người trưởng thành ở Mỹ cho biết đã từng bị lừa đảo nhiều lần. Điều này khiến nhiều người Mỹ cảm thấy họ luôn có nguy cơ trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo và thường không có cách nào để lấy lại tiền.
Trong cả hai cuộc khảo sát, rất ít nạn nhân cho biết họ đã báo cáo vụ lừa đảo cho chính phủ liên bang hoặc cơ quan thực thi pháp luật địa phương. Thậm chí, chỉ khoảng từ 30-55% số người được hỏi cho biết họ biết cách báo cáo cho cơ quan chức năng nếu bị lừa đảo.
Nhiều nạn nhân (75%) không báo cáo vụ lừa đảo vì họ không nghĩ rằng việc đó sẽ giúp họ lấy lại tiền. Theo khảo sát của Gallup, khoảng 8/10 người Mỹ cho rằng chính phủ đang làm quá ít để ngăn chặn các vụ lừa đảo.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy, giá Bitcoin hôm nay giảm 1,37% so với hôm qua. Tính đến 6 giờ 45 ngày 28.4 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 77.125 USD.
Giá Bitcoin và thị trường tiền mã hóa rung lắc mạnh sau tin nổ súng trong buổi tiệc ở Nhà Trắng, có Tổng thống Mỹ Donald Trump tham gia. BTC có lúc tăng vọt lên sát 80.000 USD nhưng nhanh chóng đảo chiều giảm giá. Các token khác cũng giảm theo, Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới mất mốc 2.300 USD sau cú giảm 3,18% trong 24 giờ qua. Các token khác như BNB, XRP, Solana lần lượt giảm 1,6%, 2,3% và 2,7%. Chỉ số CoinDesk 20 cũng giảm khoảng 2%.
Sự sụt giảm diễn ra khi các nhà đầu tư ngày càng thận trọng về triển vọng đàm phán giữa Mỹ và Iran. Tình trạng gián đoạn liên tục tại eo biển Hormuz cũng trở thành nỗi lo chung của các nhà đầu tư.
Theo báo cáo của WSJ, Iran đã đề xuất ngừng tấn công các tàu thuyền trong eo biển để đàm phán, trong đó có việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Đề xuất này nhằm khởi động lại các thỏa thuận đang bị đình trệ. Tuy nhiên, vẫn chưa có gì chắc chắn sau khi ông Trump thông báo hủy cử phái viên đến Pakistan để đàm phán.
Các nhà phân tích của Bitfinex lưu ý rằng những người nắm giữ Bitcoin ngắn hạn có lợi nhuận đã bán ra khi giá tăng, trong khi dòng tiền vẫn chảy đều vào các quỹ ETF Bitcoin. Việc này giúp thị trường tạm thời ổn định nhưng cần động lực mạnh mẽ hơn nếu muốn tiến đến mốc 80.000 USD.
Một tín hiệu quan trọng tác động đến diễn biến giá Bitcoin trong 24 giờ qua là Michael Saylor, Chủ tịch điều hành của Strategy thông báo về việc mới mua thêm 3.273 BTC, trị giá khoảng 255 triệu USD.
Strategy là công ty đại chúng nắm giữ kho dự trữ Bitcoin lớn nhất thế giới. Saylor cho biết lượng Bitcoin mới mua thêm được trung bình giá ở khoảng 77.906 USD/BTC.
"Tính đến ngày 26.4.2026, chúng tôi đã tích trữ được 818.334 BTC, trung bình giá khoảng 75.537 USD với tổng giá trị 61,81 tỉ USD", chủ tịch Strategy cho biết.
Về phân tích kỹ thuật, lần đầu tiên kể từ tháng 10.2025, Bitcoin đã vượt qua đường EMA 21 tuần. Dữ liệu này được kỳ vọng sẽ giúp Bitcoin tránh được một đợt giảm giá. Nhà giao dịch Ryan Hogue dự đoán: "Tuần này, Bitcoin có thể hướng đến vùng giá 84.500 USD".
Trong khi đó, Nic Puckrin, CEO kiêm đồng sáng lập của nền tảng giáo dục tiền mã hóa Coin Bureau, cho rằng việc Bitcoin lấy lại được dải hỗ trợ của thị trường tăng giá, trong đó đường EMA 21 tuần là tín hiệu then chốt. "Trong lịch sử, vùng hỗ trợ thị trường tăng là yếu tố quan trọng giúp Bitcoin phục hồi. Dù mức 80.000 USD đóng vai trò là ngưỡng kháng cự, nếu chuyển thành ngưỡng hỗ trợ sẽ cho thấy một sự chuyển biến tích cực lớn ở cấp độ vĩ mô", Puckrin nhận định.
Tuy nhiên, diễn biến bất ổn trong tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn là biến số lớn ảnh hưởng đến giá Bitcoin. "Liệu đợt tăng giá tiếp theo có phải bẫy tăng giá kinh điển hay đợt phục hồi bền vững? Điều này còn phụ thuộc vào khả năng BTC có thể chạm mức 82.000 USD hay không", các nhà phân tích của Market Color nhận định. Ngoài ra, yếu tố lợi nhuận của các doanh nghiệp tích trữ Bitcoin sẽ tác động trực tiếp đến giá Bitcoin trong những ngày tới. Nếu giá tăng, doanh nghiệp vội vã chốt lời, thị trường có thể quay đầu giảm.
Trong khi đó, nhà giao dịch tiền mã hóa nổi tiếng Michael van de Poppe tự tin về khả năng bứt phá của BTC. "Thị trường vẫn đang có triển vọng tăng trưởng hơn nữa. Tôi nghĩ chúng ta sẽ thấy mức giá 85.000 - 88.000 USD trong tháng 5", Poppe nói.
Một trong những vấn đề phổ biến là hội chứng thị giác do máy tính (CVS), dẫn đến các triệu chứng như nhìn mờ, đau đầu, mắt kích ứng và mệt mỏi. Nguyên nhân chính của tình trạng này là do giảm chớp mắt và việc thường xuyên điều chỉnh tiêu cự khi mắt quét nội dung trên màn hình, đặc biệt là sử dụng điện thoại.
Ngoài ra, tư thế ngồi không đúng cũng là một yếu tố quan trọng. Nhiều người có thói quen căng cổ để nhìn vào màn hình đặt không đúng vị trí, hoặc nhìn xuống điện thoại, dẫn đến các vấn đề về tư thế.
Để giảm thiểu hội chứng mỏi mắt, việc duy trì khoảng cách an toàn giữa mắt và màn hình là rất cần thiết. Hiệp hội Nhãn khoa Mỹ khuyến cáo người dùng nên giữ các thiết bị kỹ thuật số cách mặt từ 33 đến 51 cm, tương đương khoảng cách một cánh tay. Tuy nhiên, nhiều người thường cầm điện thoại cách mặt chỉ khoảng 30 cm.
Chính vì vậy, người dùng nên tăng khoảng cách này lên nhiều hơn để bảo vệ mắt. Đây có thể là lý do Apple đã giới thiệu tính năng Khoảng cách màn hình (Screen Distance) từ iOS 17 và iPadOS 17 nhằm cảnh báo người dùng khi màn hình quá gần mặt.
Tư thế ngồi cũng không kém phần quan trọng. Việc ngồi thẳng lưng và giữ đầu, hông, cột sống thẳng hàng sẽ giúp giảm áp lực lên cổ và cột sống. Nếu thường xuyên sử dụng điện thoại, hãy giữ nó ở phía trước, cách xa tầm tay, thay vì để dưới mắt. Sử dụng giá đỡ điện thoại hoặc máy tính xách tay cũng là một giải pháp hiệu quả để duy trì tư thế đúng và giảm mỏi mắt.
