Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp.
Chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trừ bệnh viện, trường học
Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 5 năm thực hiện Nghị định 150/2020 về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần, tiến độ chuyển đổi vẫn chậm. Cả nước có 516 đơn vị thuộc danh mục chuyển đổi, nhưng mới có 65 đơn vị được Thủ tướng phê duyệt phương án chuyển đổi và chỉ 5 đơn vị hoàn tất việc chuyển thành công ty cổ phần.
Nguyên nhân được chỉ ra là nhiều cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp còn tâm lý e ngại, chưa thích ứng với mô hình doanh nghiệp. Không ít đơn vị có kết quả tài chính thiếu ổn định, kinh doanh thua lỗ hoặc lỗ lũy kế lớn nên không đáp ứng điều kiện cổ phần hóa, đồng thời khó thu hút nhà đầu tư chiến lược tham gia.
Bên cạnh đó, tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính còn thấp. Trong nhóm đơn vị sự nghiệp kinh tế và các đơn vị sự nghiệp khác thuộc diện đẩy mạnh cổ phần hóa, chỉ có 889 đơn vị tự chủ chi thường xuyên, tương đương 6,3% tổng số đơn vị.
Theo đề xuất, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo hai mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn. Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Cơ quan soạn thảo cho rằng mô hình công ty cổ phần giúp huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả quản trị và giảm gánh nặng cho ngân sách. Trong khi đó, mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phù hợp với các lĩnh vực nhạy cảm, quan trọng hoặc ngành nghề Nhà nước cần nắm giữ quyền chi phối tuyệt đối.
Tại dự thảo, Bộ Tài chính cũng đề xuất không chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ công thành công ty cổ phần. Quy định này để tránh chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Về tiêu chí cụ thể, đơn vị sự nghiệp công lập được xem xét chuyển thành công ty cổ phần khi tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư trong 2 năm gần nhất.
Các lĩnh vực như xuất bản, thông tin – truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội được đề xuất tiếp tục do Nhà nước nắm giữ tuyệt đối sau khi chuyển đổi tổ chức, do liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và định hướng thông tin; đồng thời đáp ứng điều kiện tự chủ tài chính tương tự.
Đơn vị sự nghiệp công lập cổ phần hóa sẽ xử lý đất đai, tài sản ra sao?
Dự thảo nghị định quy định chi tiết việc xử lý đất đai, tài sản công trước và sau chuyển đổi, nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản Nhà nước và ngăn ngừa thất thoát.
Theo dự thảo, đối với các đơn vị sự nghiệp công lập đang quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất, trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố giá trị đơn vị để thực hiện chuyển đổi, phương án sử dụng đất phải được phê duyệt theo quy định của pháp luật đất đai.
Phương án sử dụng đất chỉ bao gồm các diện tích nhà, đất thực sự cần thiết để đơn vị tiếp tục cung cấp dịch vụ công sau khi chuyển đổi. Việc xây dựng phương án phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời gắn với lĩnh vực hoạt động của đơn vị.
Dự thảo giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn việc lập phương án sử dụng đất đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm giám sát việc sử dụng đất sau chuyển đổi. Trường hợp doanh nghiệp không còn nhu cầu sử dụng đất đúng mục đích đã được phê duyệt, việc xử lý sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai.
Về hình thức sử dụng đất, dự thảo quy định diện tích đất đang thuê và trả tiền hằng năm sẽ tiếp tục được thuê theo hình thức này. Đối với đất được Nhà nước giao, cho thuê trả tiền một lần hoặc đất nhận chuyển nhượng, đơn vị phải chuyển sang hình thức thuê đất trả tiền hằng năm khi trở thành công ty cổ phần.
Ngoài ra, giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm phải được xác định và tính vào giá trị đơn vị sự nghiệp công lập khi chuyển đổi theo quy định về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.
Đối với tài sản, dự thảo yêu cầu trong vòng 30 ngày kể từ khi hoàn thành kiểm kê, đơn vị phải làm rõ nguyên nhân và xử lý các trường hợp tài sản thừa, thiếu.
Tài sản thiếu phải xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan để xử lý và bồi thường theo quy định. Trường hợp thiếu do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng khác, đơn vị báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét ghi giảm tài sản. Khoản bồi thường thu được (nếu có) sẽ được bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của đơn vị.
Đối với tài sản thừa, nếu không xác định được nguyên nhân hoặc không tìm được chủ sở hữu, tài sản sẽ được ghi tăng và tính vào phần vốn Nhà nước tại đơn vị chuyển đổi.
Các tài sản không cần dùng, ứ đọng hoặc chờ thanh lý phải được xử lý theo quy định hiện hành. Trường hợp chưa hoàn thành xử lý tại thời điểm xác định giá trị đơn vị, đơn vị có trách nhiệm tiếp tục bảo quản và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để quyết định phương án xử lý.
Riêng các tài sản thuê, mượn, nhận giữ hộ, nhận đại lý, nhận ký gửi, nhận góp vốn liên doanh, liên kết của tổ chức, cá nhân khác; tài sản kết cấu hạ tầng và các tài sản không thuộc sở hữu của đơn vị sẽ không được tính vào giá trị đơn vị khi thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần.
Tại bang Tennessee (Mỹ), công ty trí tuệ nhân tạo của tỷ phú Elon Musk vừa ráo riết lắp đặt hàng loạt hệ thống pin Megapack khổng lồ với mục đích rất rõ ràng rằng siêu máy tính cần nguồn điện liên tục, và lưới điện truyền thống đang bộc lộ sự chậm chạp.
Cùng thời điểm, từ những trung tâm năng lượng mặt trời ở Texas, thảo nguyên Nội Mông (Trung Quốc) cho đến khu đất của một nhà máy than cũ phía bắc Sydney, hàng loạt siêu dự án lưu trữ điện đang xếp hàng chờ hòa lưới.
Theo Bloomberg, một làn sóng thâu tóm lưới điện toàn cầu đang diễn ra âm thầm nhưng mãnh liệt, được dẫn dắt bởi một thiết bị quen thuộc, đó là pin lưu trữ.
Cơn lốc giảm giá từ "công xưởng" thế giới
Động lực lớn nhất đằng sau sự bùng nổ này là bài toán kinh tế. Theo dữ liệu từ BloombergNEF, chi phí pin đã bốc hơi tới 75% trong giai đoạn 2018-2025. Giới phân tích dự báo mức giá này sẽ còn tiếp tục giảm thêm 25% từ nay đến năm 2035.
Nguyên nhân cốt lõi của cú sập giá này đến từ "cơn dư cung" tại Trung Quốc. Việc đầu tư ồ ạt để phát triển chuỗi cung ứng xe điện trong nhiều năm qua đã tạo ra một lượng pin khổng lồ. Hệ quả là giá thành lao dốc, đẩy các sản phẩm lưu trữ tràn ngập thị trường toàn cầu.
Kịch bản này đang lặp lại chính xác những gì đã xảy ra với ngành điện mặt trời sau năm 2021. Đáng chú ý, giá pin vẫn liên tục phá đáy ngay cả khi chi phí của nhiều công nghệ năng lượng sạch khác đang có dấu hiệu tăng lên.
Nhờ mức giá ngày càng rẻ, năm nay được kỳ vọng sẽ trở thành bước ngoặt đưa pin lưu trữ thành nhân tố có ảnh hưởng sâu rộng trong hệ thống năng lượng. Các nhà phân tích dự báo công suất lắp đặt toàn cầu sẽ tăng khoảng 1/3 ngay trong năm nay, dẫn dắt bởi các thị trường châu Âu, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh.
Khi chi phí đầu tư không còn là gánh nặng, cách vận hành của thị trường điện bắt đầu thay đổi. Tại những khu vực có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao, pin đóng vai trò như một nhà buôn sành sỏi. Hệ thống sẽ tự động mua điện vào lúc giá rẻ khi dư thừa nắng, gió, và bán ra thị trường khi nhu cầu tiêu thụ tạo đỉnh.
Trước đây, hệ thống điện phải phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt điện than và khí đốt mỗi khi nguồn năng lượng tái tạo suy giảm. Giờ đây, pin lưu trữ đang chứng minh khả năng thay thế với chi phí rẻ hơn và tốc độ phản hồi nhanh hơn.
Tại Australia, thị trường pin lớn nhất tính theo đầu người, hệ thống lưu trữ có thời điểm đã cung cấp nhiều điện hơn cả các nhà máy khí đốt vào giờ cao điểm buổi tối.
Sự xuất hiện của các "siêu pin" đang định hình lại cấu trúc hạ tầng năng lượng. Tại Nội Mông (Trung Quốc), 3 dự án khổng lồ với tổng công suất 7,4 GWh đang được triển khai. Tại Australia, dự án Waratah Super Battery cũng đang thay đổi hoàn toàn cách thức phân phối điện năng.
Công nghệ cũng không ngừng tiến hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường. Bên cạnh dòng pin lithium-ion truyền thống, các công nghệ mới như pin oxy hóa sắt của Form Energy đang gây chú ý. Công nghệ này cho phép lưu trữ điện năng lên tới 100 giờ, cao gấp 25 lần so với các loại pin thông thường hiện nay.
Châu Âu loay hoay, Việt Nam rục rịch chuyển mình
Nhu cầu lưu trữ năng lượng đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, đặc biệt là tại châu Âu. Sự phát triển quá nóng của năng lượng tái tạo tại khu vực này đang gây áp lực nghiêm trọng lên lưới điện, khiến sản lượng và giá điện biến động mạnh.
Chỉ tính riêng tại Đức, quốc gia này có thể đối mặt khoản thiệt hại lên tới 3,7 tỷ euro trong năm nay do buộc phải cắt giảm công suất điện tái tạo dư thừa. Để giải quyết bài toán này, công suất lưu trữ tại châu Âu được dự báo sẽ tăng gấp 5 lần vào cuối thập kỷ, nhảy vọt từ khoảng 50 GW năm 2025 lên 75 GW vào cuối 2026.
Xu hướng lưu trữ năng lượng đang bắt đầu hiện diện rõ hơn tại Việt Nam, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao và một số dự án điện khí LNG đã tính đến phương án chuyển sang mô hình tái tạo kết hợp pin lưu trữ (BESS). Tuy nhiên, thị trường hiện vẫn ở giai đoạn sơ khai, thiếu hệ thống tiêu chuẩn và khung pháp lý hoàn chỉnh.
Theo ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc GG Power, giai đoạn trước thị trường chủ yếu do các đơn vị thương mại dẫn dắt, “nhạy xu hướng nhưng thiếu nền tảng R&D và tư duy sản xuất công nghiệp”.
Ông cho biết thêm: “Họ còn dè chừng vì tiêu chuẩn, quy định và chính sách cho sản phẩm này chưa được hình thành. Thực tế, đã xuất hiện tình trạng lắp ráp pin từ linh kiện cũ, kém chất lượng mà không tuân thủ quy chuẩn an toàn.
Dù vậy, dư địa tăng trưởng được đánh giá là rất lớn. Kế hoạch thúc đẩy khoảng 14 triệu hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời kèm pin lưu trữ đến năm 2030 mở ra quy mô thị trường lên tới hàng tỷ USD. “Đây là một thị trường siêu lớn. Mỗi nhà chỉ cần lắp hệ thống 5kW, nhân với 14 triệu hộ, quy mô đã lên tới nhiều tỷ USD”, ông Bình nhấn mạnh.
Rào cản lớn nhất hiện nay lại nằm ở tâm lý người tiêu dùng. Pin lưu trữ vẫn là khái niệm mới, trong khi lo ngại về an toàn khi đặt một hệ thống pin lớn trong gia đình chưa được giải tỏa. Theo ông, chìa khóa nằm ở việc sản phẩm phải đạt các tiêu chuẩn khắt khe quốc tế, đồng thời doanh nghiệp cần kiên trì “giáo dục thị trường”, giúp người dùng hiểu và trải nghiệm thực tế.
Dù ngành pin toàn cầu vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản như sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc, rủi ro địa chính trị hay tình trạng tắc nghẽn lưới điện, xu hướng điện hóa là không thể đảo ngược.
Ông Brent Wanner từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế khẳng định: "Bất cứ khoản đầu tư nào vào hệ thống điện hiện nay đều phải tính đến pin". Trong kỷ nguyên năng lượng mới, ai kiểm soát được công nghệ lưu trữ, người đó sẽ nắm giữ lợi thế vận hành toàn bộ hệ thống điện tương lai.
Doanh nghiệp bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế để thu hồi nợ thuế là Công ty TNHH Invest Park Nha Trang - chủ dự án nhà hàng Nga tại công viên Phù Đổng trên bãi biển Nha Trang.
Theo Thuế tỉnh Khánh Hòa, tổng số tiền thuế Công ty TNHH Invest Park Nha Trang nợ (tính đến ngày 16-4-2026) tại cơ quan này là hơn 2,85 tỉ đồng (chưa tính tiền phạt chậm nộp trên các khoản nợ thuế chưa thanh toán).
Về các biện pháp cưỡng chế để thu hồi số tiền nợ thuế trên, Thuế tỉnh Khánh Hòa đã áp dụng biện pháp buộc ngừng sử dụng hóa đơn đối với Công ty TNHH Invest Park Nha Trang.
Đồng thời Thuế tỉnh Khánh Hòa còn áp dụng và công khai biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Nguyễn Tất Hạnh - Tổng giám đốc, người đại diện pháp luật của Công ty TNHH Invest Park Nha Trang - cho đến khi doanh nghiệp nợ thuế hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế vào ngân sách nhà nước.
Cổ phiếu của Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) duy trì sắc xanh suốt phiên sáng và bật lên giá trần sau giờ nghỉ trưa. Cổ phiếu biến động mạnh khi Sacombank bổ sung và điều chỉnh nhiều tờ trình sát thềm phiên họp cổ đông thường niên. Theo đó, ngân hàng dự kiến bầu Tổng giám đốc Nguyễn Đức Thụy vào Hội đồng quản trị, đồng thời hủy tờ trình gia hạn đề án tái cơ cấu đến hết năm 2030 như công bố cách đây nửa tháng.
Đà tăng cổ phiếu Sacombank thu hẹp sau phiên khớp lệnh xác định giá đóng cửa, còn 5,5% và chốt phiên tại 67.700 đồng. Mã này dẫn đầu biên độ tăng trong nhóm ngân hàng, bỏ xa các mã đứng sau như LPB (2,3%), EIB (1,8%) và TCB (0,3%).
Theo ước tính của Công ty Chứng khoán VNDirect, STB đóng góp 1,4 điểm cho VN-Index, nhờ đó giúp chỉ số đại diện cho sàn TP HCM tránh phiên giảm sâu.
Ngược với Sacombank, phần đông cổ phiếu trụ trong nhóm ngân hàng đóng cửa dưới tham chiếu. VPB, SHB, TPB, VCB, ACB... đều giảm 0,8-1,8% và lần lượt góp mặt trong danh sách những cổ phiếu tác động tiêu cực nhất đến VN-Index.
Sắc đỏ từ nhóm này lan ra diện rộng, nâng tổng số cổ phiếu giảm trên sàn TP HCM lên 227 mã, gấp đôi so với bên tăng. Rổ vốn hóa lớn có 21 mã chốt phiên dưới tham chiếu, trong khi cổ phiếu tăng chưa đến 10 mã.
VN-Index do đó giảm gần 4 điểm, xuống 1.833 điểm. VIC tiếp tục là trụ đỡ quan trọng cho thị trường khi tích lũy thêm 1,4%, lên 193.700 đồng. Mã này đóng góp cho chỉ số hơn 4 điểm.
Ở các ngành khác, sắc đỏ đều chiếm ưu thế. Nhóm bất động sản hôm nay chịu áp lực xả hàng mạnh nên đa số cổ phiếu giảm trên 1%, cá biệt DXG và DXS liên quan đến Tập đoàn Đất Xanh lần lượt mất 2% và 3%. Cổ phiếu của những chủ đầu tư lớn như Khang Điền, Nam Long, Hà Đô... đều mất 0,8-1,5% so với tham chiếu.
Diễn biến nhóm dầu khí cũng tương tự khi các mã đầu ngành như GAS, PLX, BSR, PVD cùng giảm điểm. PVT là đại diện hiếm hoi của nhóm này lội ngược dòng, tăng 2,6%.
Chỉ số giảm nhưng thị trường ghi nhận tín hiệu tích cực về thanh khoản. Giá trị giao dịch hôm nay đạt gần 25.000 tỷ đồng, tăng hơn 3.000 tỷ đồng so với phiên đầu tuần. HPG của Hòa Phát đứng đầu với gần 2.900 tỷ đồng, lớn hơn giá trị khớp lệnh ba cổ phiếu xếp sau (Sacombank, Novaland và Vinhomes) cộng lại.
Nhà đầu tư nước ngoài nối mạch xả hàng hai phiên liên tiếp, nhưng áp lực bán ròng suy yếu so với phiên trước. Nhóm này giải ngân hơn 3.000 tỷ đồng, trong khi rút ra 3.400 tỷ đồng.
