Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp.
Chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trừ bệnh viện, trường học
Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 5 năm thực hiện Nghị định 150/2020 về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần, tiến độ chuyển đổi vẫn chậm. Cả nước có 516 đơn vị thuộc danh mục chuyển đổi, nhưng mới có 65 đơn vị được Thủ tướng phê duyệt phương án chuyển đổi và chỉ 5 đơn vị hoàn tất việc chuyển thành công ty cổ phần.
Nguyên nhân được chỉ ra là nhiều cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp còn tâm lý e ngại, chưa thích ứng với mô hình doanh nghiệp. Không ít đơn vị có kết quả tài chính thiếu ổn định, kinh doanh thua lỗ hoặc lỗ lũy kế lớn nên không đáp ứng điều kiện cổ phần hóa, đồng thời khó thu hút nhà đầu tư chiến lược tham gia.
Bên cạnh đó, tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính còn thấp. Trong nhóm đơn vị sự nghiệp kinh tế và các đơn vị sự nghiệp khác thuộc diện đẩy mạnh cổ phần hóa, chỉ có 889 đơn vị tự chủ chi thường xuyên, tương đương 6,3% tổng số đơn vị.
Theo đề xuất, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo hai mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn. Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Cơ quan soạn thảo cho rằng mô hình công ty cổ phần giúp huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả quản trị và giảm gánh nặng cho ngân sách. Trong khi đó, mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phù hợp với các lĩnh vực nhạy cảm, quan trọng hoặc ngành nghề Nhà nước cần nắm giữ quyền chi phối tuyệt đối.
Tại dự thảo, Bộ Tài chính cũng đề xuất không chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ công thành công ty cổ phần. Quy định này để tránh chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Về tiêu chí cụ thể, đơn vị sự nghiệp công lập được xem xét chuyển thành công ty cổ phần khi tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư trong 2 năm gần nhất.
Các lĩnh vực như xuất bản, thông tin – truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội được đề xuất tiếp tục do Nhà nước nắm giữ tuyệt đối sau khi chuyển đổi tổ chức, do liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và định hướng thông tin; đồng thời đáp ứng điều kiện tự chủ tài chính tương tự.
Đơn vị sự nghiệp công lập cổ phần hóa sẽ xử lý đất đai, tài sản ra sao?
Dự thảo nghị định quy định chi tiết việc xử lý đất đai, tài sản công trước và sau chuyển đổi, nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản Nhà nước và ngăn ngừa thất thoát.
Theo dự thảo, đối với các đơn vị sự nghiệp công lập đang quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất, trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố giá trị đơn vị để thực hiện chuyển đổi, phương án sử dụng đất phải được phê duyệt theo quy định của pháp luật đất đai.
Phương án sử dụng đất chỉ bao gồm các diện tích nhà, đất thực sự cần thiết để đơn vị tiếp tục cung cấp dịch vụ công sau khi chuyển đổi. Việc xây dựng phương án phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời gắn với lĩnh vực hoạt động của đơn vị.
Dự thảo giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn việc lập phương án sử dụng đất đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm giám sát việc sử dụng đất sau chuyển đổi. Trường hợp doanh nghiệp không còn nhu cầu sử dụng đất đúng mục đích đã được phê duyệt, việc xử lý sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai.
Về hình thức sử dụng đất, dự thảo quy định diện tích đất đang thuê và trả tiền hằng năm sẽ tiếp tục được thuê theo hình thức này. Đối với đất được Nhà nước giao, cho thuê trả tiền một lần hoặc đất nhận chuyển nhượng, đơn vị phải chuyển sang hình thức thuê đất trả tiền hằng năm khi trở thành công ty cổ phần.
Ngoài ra, giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm phải được xác định và tính vào giá trị đơn vị sự nghiệp công lập khi chuyển đổi theo quy định về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.
Đối với tài sản, dự thảo yêu cầu trong vòng 30 ngày kể từ khi hoàn thành kiểm kê, đơn vị phải làm rõ nguyên nhân và xử lý các trường hợp tài sản thừa, thiếu.
Tài sản thiếu phải xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan để xử lý và bồi thường theo quy định. Trường hợp thiếu do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng khác, đơn vị báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét ghi giảm tài sản. Khoản bồi thường thu được (nếu có) sẽ được bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của đơn vị.
Đối với tài sản thừa, nếu không xác định được nguyên nhân hoặc không tìm được chủ sở hữu, tài sản sẽ được ghi tăng và tính vào phần vốn Nhà nước tại đơn vị chuyển đổi.
Các tài sản không cần dùng, ứ đọng hoặc chờ thanh lý phải được xử lý theo quy định hiện hành. Trường hợp chưa hoàn thành xử lý tại thời điểm xác định giá trị đơn vị, đơn vị có trách nhiệm tiếp tục bảo quản và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để quyết định phương án xử lý.
Riêng các tài sản thuê, mượn, nhận giữ hộ, nhận đại lý, nhận ký gửi, nhận góp vốn liên doanh, liên kết của tổ chức, cá nhân khác; tài sản kết cấu hạ tầng và các tài sản không thuộc sở hữu của đơn vị sẽ không được tính vào giá trị đơn vị khi thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần.
Nhiều nhà vườn tại các địa phương cho biết đang bị thua lỗ nặng do giá nhiều loại trái cây chủ lực như sầu riêng, thanh long, mít thái, ổi... khó tiêu thụ, giá giảm sâu.
Chẳng hạn, tại tỉnh Tiền Giang, giá sầu riêng Monthong (giống Thái Lan) được các kho thu mua khoảng 72.000 - 76.000 đồng/kg tùy loại, trong khi giống Ri6 loại A có giá khoảng 37.000 - 47.000 đồng/kg tùy loại, thấp hơn 20.000 - 30.000 đồng/kg so cùng kỳ các năm trước.
Nhiều gia đình cho biết do giá thành ngày càng tăng, nhất là giá phân bón neo cao, người trồng sầu riêng Ri6 gần như lỗ đến huề vốn, nhà vườn nào đạt năng suất tốt chỉ lãi được chút đỉnh.
Giá mít Thái cũng đứng ở mức thấp, tại vườn chỉ từ 2.000 - 5.000 đồng/kg tùy loại, thấp hơn nhiều so với mức giá từng lên tới 15.000 - 20.000 đồng/kg. Nhiều nhà vườn không buồn thu hoạch, để mít rụng đầy vườn.
Trong khi đó, dù mới vào đầu mùa nhưng giá thanh long được bán ra tại các vườn ở Bình Thuận, Long An (cũ) cũng ở mức thấp kéo dài, giảm hơn 50% so với tháng trước.
Cụ thể, giá thanh long ruột trắng phổ biến chỉ 2.000 - 5.000 đồng/kg xô, thậm chí có loại chỉ 1.000 đồng/kg; giá ổi cũng chỉ 2.000 - 4.000 đồng/kg xô, xoài Đài Loan 2.000 - 5.000 đồng/kg, dưa hấu 3.000 - 6.000 đồng/kg...
Theo ông Nguyễn Quốc Trịnh - Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Long An (Tây Ninh), so với năm ngoái, giá thanh long giảm mạnh, thậm chí thời điểm nghịch vụ nhưng giá vẫn thấp khiến nhiều nhà vườn thua lỗ.
"Sản lượng không tăng nhiều nhưng nhu cầu giảm, đặc biệt giá xăng dầu có thời điểm tăng cao nên chi phí vận tải cao, nhiều thương lái và doanh nghiệp hạn chế mua bán, dẫn đến giá rớt", ông Trịnh nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ mới đây, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết tình trạng "được mùa mất giá, được giá mất mùa" đã không còn mới nhưng gần đây diễn ra thường xuyên hơn do nguồn cung tăng nhưng đầu ra bấp bênh.
Cụ thể, Trung Quốc thu mua khoảng hơn 90% lượng sầu riêng tươi và phần lớn thanh long, xoài... của Việt Nam, nhưng nhu cầu lại thiếu ổn định, hàng rào kỹ thuật ngày càng cao.
Điều này dẫn đến giá trái cây trong nước dễ bị dội chợ, rớt giá khi vào mùa. "Đã đến lúc cần phát huy vai trò điều tiết của Nhà nước trong quy hoạch vùng trồng, hỗ trợ nông dân chuyển đổi phương thức sản xuất, tăng cường hàng chất lượng.
Đặc biệt, mùa sầu riêng còn tới tháng 11 với sản lượng lớn, dự báo sẽ tănh mạnh trong những năm tới. Do đó, cần sớm mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng năng lực chế biến, đặc biệt sầu riêng cấp đông", ông Nguyên khuyến cáo.
Chiều 6-4, lãnh đạo UBND thành phố Cần Thơ có buổi làm việc với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trên địa bàn thành phố để nghe báo cáo khó khăn, vướng mắc về tình hình cung ứng xăng dầu và đề xuất giải pháp.
Báo cáo tại buổi làm việc, Phó giám đốc Sở Công Thương thành phố Cần Thơ Huỳnh Thanh Sử cho biết bối cảnh hết sức khó khăn nhưng trên tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương, UBND thành phố, các thương nhân cơ bản đáp ứng được các yêu cầu bình ổn, đảm bảo không đứt gãy nguồn cung xăng dầu.
Ông Sử kiến nghị UBND thành phố Cần Thơ tiếp tục chỉ đạo Công an thành phố phối hợp Sở Công Thương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để xử lý nghiêm các trường hợp găm hàng, tăng giá.
"Lực lượng quản lý thị trường hiện có 13 đội nhưng lực lượng mỏng, đề nghị Công an thành phố chỉ đạo công an phường, xã phối hợp lực lượng quản lý thị trường để quản lý cho tốt. UBND các phường xã cũng phối hợp nắm tình hình, phản ảnh, làm sao đảm bảo kinh doanh xăng dầu cho sản xuất, kinh doanh, nhất là mùa vụ", ông Sử nói.
Ngoài ra, ông Sử cũng kiến nghị cơ quan chức năng xem xét có phương án cho phép xe chở nhiên liệu của các đơn vị cung ứng xăng dầu được lưu thông trong giờ cao điểm (hiện tại thành phố Cần Thơ cấm xe tải lưu thông vào một số khung giờ cao điểm ở khu vực trung tâm), nhất là trong giai đoạn khó khăn về nguồn cung.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Vương Quốc Nam cho rằng một số cửa hàng phân phối có tình trạng găm hàng, bán nhỏ giọt và thành phố đã xử phạt 3 trường hợp, tuy nhiên tình hình chung là đảm bảo cung hàng kịp thời, không có đầu cơ.
Ông Nam yêu cầu các sở, ban, ngành, nhất là Sở Công Thương chủ trì nắm tình hình cung cầu thị trường để có giải pháp tham mưu UBND thành phố có sự lãnh đạo, phối hợp với tổng công ty, tập đoàn trong đảm bảo mặt hàng xăng dầu; tăng cường công tác kiểm tra, xử lý vi phạm.
Ông Nam cũng đồng tình với việc cấp phép cho xe vận chuyển nhiên liệu lưu thông vào giờ cao điểm nhưng chỉ giới hạn một số lượng xe nhất định và xe có tải trọng vừa phải.
Tại Hội thảo “Hộ kinh doanh: Minh bạch dòng tiền, mở rộng cơ hội kinh doanh” diễn ra tại trụ sở của Thuế TP.HCM chiều 17-4, một câu hỏi nóng mà hộ kinh doanh đã đặt ra: Liệu có bắt buộc hộ kinh doanh phải mở tài khoản hộ kinh doanh tại các ngân hàng TMCP có vốn nhà nước (nhóm Big4) hay không?
Trả lời câu hỏi này, bà Lê Thị Chinh - Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) - cho hay thời gian qua có nhiều thông tin nhầm lẫn làm cho hộ kinh doanh hoang mang.
Bà Chinh khẳng định không có chuyện này và hộ kinh doanh có thể mở tài khoản ở bất kỳ ngân hàng nào thuận lợi nhất cho mình. Cơ quan thuế không có quy định cấm nào cả.
Tuy nhiên hộ kinh doanh lưu ý những thông tin trên tài khoản phải trùng với CCCD và định danh, tránh sai sót và tên trên tài khoản phải trùng với tên trên giấy phép kinh doanh của hộ kinh doanh.
Ông Mai Sơn - Phó cục trưởng Cục Thuế - bổ sung thêm, với hộ kinh doanh có tài khoản đang sử dụng cũng có thể dùng để đăng ký với cơ quan thuế và cơ quan thuế không giới hạn số lượng tài khoản đăng ký của hộ kinh doanh.
Nhưng ông lưu ý hộ kinh doanh phải tách bạch tài khoản cá nhân và tài khoản hộ kinh doanh để minh bạch dòng tiền.
Tại phiên thảo luận giải đáp các thắc mắc thực tế của hộ kinh doanh liên quan đến việc thực hiện Nghị định 68, ông Mai Sơn cho biết trong vài ngày qua có thông tin một số cơ quan thuế đã đề nghị hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng dừng sử dụng hóa đơn điện tử.
"Tôi cũng xin thông tin lại, theo quy định, hộ doanh thu trên 1 tỉ đồng/năm bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Còn nhóm dưới mức này không phải sử dụng hóa đơn nhằm giảm chi phí tuân thủ", ông Sơn khẳng định tại hội thảo.
Về việc nhiều hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử nhằm minh bạch và chuyên nghiệp trong giao dịch với người tiêu dùng và khách hàng là doanh nghiệp tổ chức và thực tế các hộ này đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử và được cơ quan thuế chấp thuận sử dụng hóa đơn theo đúng quy định của pháp luật.
Cục Thuế không hạn chế các nhu cầu hợp pháp này.
Nêu câu hỏi tại hội trường, anh Quốc Bảo, phường Xuân Hòa, TP.HCM, thắc mắc: Các hộ kinh doanh trên sàn Airbnb hay sàn nước ngoài đã thực hiện khấu trừ thuế rồi nhưng hệ thống không tra được là sàn này đã nộp thuế hộ hay chưa thì hộ kinh doanh có phải kê khai nộp thuế nữa hay không? Cần phải làm thủ tục như thế nào để cơ quan thuế chấp nhận?
Về vấn đề này, bà Lê Thị Chinh cho biết hiện tại cơ quan thuế đã phối hợp với các ngân hàng để trích xuất dòng tiền và nghĩa vụ kê khai nộp thuế.
Về lo lắng của hộ kinh doanh, cơ quan thuế có chi tiết và cung cấp cho hộ kinh doanh để minh bạch dòng tiền đó. Hộ cũng có thể đề nghị Airbnb cung cấp các chứng từ đã khấu trừ thuế.
Ông Mai Sơn nhấn mạnh theo quy định tại Nghị định 117 ban hành năm 2025 quy định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ, cá nhân kinh doanh thì: tổ chức quản lý nền tảng thương mại điện tử trong và ngoài nước thuộc đối tượng khấu trừ, nộp thuế thay thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay hộ, cá nhân số thuế thu nhập cá nhân phải nộp theo quy định của pháp luật đối với mỗi giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh.
Hộ kinh doanh cũng có quyền yêu cầu các tổ chức này cung cấp các chứng từ đã nộp thay.
