Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp.
Chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trừ bệnh viện, trường học
Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 5 năm thực hiện Nghị định 150/2020 về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần, tiến độ chuyển đổi vẫn chậm. Cả nước có 516 đơn vị thuộc danh mục chuyển đổi, nhưng mới có 65 đơn vị được Thủ tướng phê duyệt phương án chuyển đổi và chỉ 5 đơn vị hoàn tất việc chuyển thành công ty cổ phần.
Nguyên nhân được chỉ ra là nhiều cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp còn tâm lý e ngại, chưa thích ứng với mô hình doanh nghiệp. Không ít đơn vị có kết quả tài chính thiếu ổn định, kinh doanh thua lỗ hoặc lỗ lũy kế lớn nên không đáp ứng điều kiện cổ phần hóa, đồng thời khó thu hút nhà đầu tư chiến lược tham gia.
Bên cạnh đó, tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính còn thấp. Trong nhóm đơn vị sự nghiệp kinh tế và các đơn vị sự nghiệp khác thuộc diện đẩy mạnh cổ phần hóa, chỉ có 889 đơn vị tự chủ chi thường xuyên, tương đương 6,3% tổng số đơn vị.
Theo đề xuất, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo hai mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn. Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Cơ quan soạn thảo cho rằng mô hình công ty cổ phần giúp huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả quản trị và giảm gánh nặng cho ngân sách. Trong khi đó, mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phù hợp với các lĩnh vực nhạy cảm, quan trọng hoặc ngành nghề Nhà nước cần nắm giữ quyền chi phối tuyệt đối.
Tại dự thảo, Bộ Tài chính cũng đề xuất không chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ công thành công ty cổ phần. Quy định này để tránh chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Về tiêu chí cụ thể, đơn vị sự nghiệp công lập được xem xét chuyển thành công ty cổ phần khi tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư trong 2 năm gần nhất.
Các lĩnh vực như xuất bản, thông tin – truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội được đề xuất tiếp tục do Nhà nước nắm giữ tuyệt đối sau khi chuyển đổi tổ chức, do liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và định hướng thông tin; đồng thời đáp ứng điều kiện tự chủ tài chính tương tự.
Đơn vị sự nghiệp công lập cổ phần hóa sẽ xử lý đất đai, tài sản ra sao?
Dự thảo nghị định quy định chi tiết việc xử lý đất đai, tài sản công trước và sau chuyển đổi, nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản Nhà nước và ngăn ngừa thất thoát.
Theo dự thảo, đối với các đơn vị sự nghiệp công lập đang quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất, trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố giá trị đơn vị để thực hiện chuyển đổi, phương án sử dụng đất phải được phê duyệt theo quy định của pháp luật đất đai.
Phương án sử dụng đất chỉ bao gồm các diện tích nhà, đất thực sự cần thiết để đơn vị tiếp tục cung cấp dịch vụ công sau khi chuyển đổi. Việc xây dựng phương án phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời gắn với lĩnh vực hoạt động của đơn vị.
Dự thảo giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn việc lập phương án sử dụng đất đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm giám sát việc sử dụng đất sau chuyển đổi. Trường hợp doanh nghiệp không còn nhu cầu sử dụng đất đúng mục đích đã được phê duyệt, việc xử lý sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai.
Về hình thức sử dụng đất, dự thảo quy định diện tích đất đang thuê và trả tiền hằng năm sẽ tiếp tục được thuê theo hình thức này. Đối với đất được Nhà nước giao, cho thuê trả tiền một lần hoặc đất nhận chuyển nhượng, đơn vị phải chuyển sang hình thức thuê đất trả tiền hằng năm khi trở thành công ty cổ phần.
Ngoài ra, giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm phải được xác định và tính vào giá trị đơn vị sự nghiệp công lập khi chuyển đổi theo quy định về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.
Đối với tài sản, dự thảo yêu cầu trong vòng 30 ngày kể từ khi hoàn thành kiểm kê, đơn vị phải làm rõ nguyên nhân và xử lý các trường hợp tài sản thừa, thiếu.
Tài sản thiếu phải xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan để xử lý và bồi thường theo quy định. Trường hợp thiếu do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng khác, đơn vị báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét ghi giảm tài sản. Khoản bồi thường thu được (nếu có) sẽ được bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của đơn vị.
Đối với tài sản thừa, nếu không xác định được nguyên nhân hoặc không tìm được chủ sở hữu, tài sản sẽ được ghi tăng và tính vào phần vốn Nhà nước tại đơn vị chuyển đổi.
Các tài sản không cần dùng, ứ đọng hoặc chờ thanh lý phải được xử lý theo quy định hiện hành. Trường hợp chưa hoàn thành xử lý tại thời điểm xác định giá trị đơn vị, đơn vị có trách nhiệm tiếp tục bảo quản và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để quyết định phương án xử lý.
Riêng các tài sản thuê, mượn, nhận giữ hộ, nhận đại lý, nhận ký gửi, nhận góp vốn liên doanh, liên kết của tổ chức, cá nhân khác; tài sản kết cấu hạ tầng và các tài sản không thuộc sở hữu của đơn vị sẽ không được tính vào giá trị đơn vị khi thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần.
Trước chiến sự, Corpus Christi (Texas) là cảng xuất khẩu dầu lớn thứ 3 thế giới, chỉ sau Ras Tanura của Arab Saudi và Basra ở Iraq. Tầm quan trọng của cảng này càng tăng sau xung đột. Đặc biệt trong tháng 4, dầu thô Mỹ xuất đi kỷ lục trong bối cảnh hai cảng lớn tại Trung Đông gần như tê liệt do Iran phong tỏa eo biển Hormuz.
Hãng dữ liệu Kpler cho biết tháng 4, Mỹ xuất khẩu 5,2 triệu thùng một ngày, tăng hơn 30% so với trước chiến sự.
Tại cảng Corpus Christi, tháng 3 và quý I năm nay cũng là thời điểm bận rộn nhất lịch sử của họ. CEO Kent Britton cho biết từ khi chiến sự nổ ra, xuất khẩu dầu của cảng này là 2,5 triệu thùng một ngày. Năm ngoái, con số này chỉ là 2,2 triệu thùng.
Trong tháng 3, số tàu qua lại cảng này là hơn 240 chiếc, tăng khoảng 40 tàu mỗi tháng so với bình thường. "Các tàu dầu ra vào liên tục", Britton cho biết.
Tháng 4, số liệu của Kpler cũng cho thấy cảng Corpus Christi đóng góp một nửa xuất khẩu dầu thô của Mỹ. Mỗi ngày, khoảng 50-60 siêu tàu dầu (VLCC) hướng đến các cảng của Mỹ, gấp đôi cùng kỳ năm ngoái. Siêu tàu dầu có thể chở đến 2 triệu thùng.
Nhiều tàu loại này xuất phát từ các nước châu Á, vốn trước đó nhập dầu từ Trung Đông, Matt Smith - Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler cho biết. Chúng hiện hướng tới Mỹ, do dòng chảy thương mại qua vịnh Ba Tư đã bị chặn lại.
"Các thị trường châu Á đang mua bất kỳ loại dầu nào họ có thể tiếp cận. Vì thế, họ mua nhiều dầu thô ngọt, nhẹ", Smith cho biết.
Corpus Christi cũng ghi nhận kim ngạch xuất khẩu sản phẩm lọc dầu sang Trung Đông tăng mạnh. Chỉ riêng quý I, con số này đã cao hơn cả năm ngoái, Britton nói.
Dù vậy, việc các tàu đổi hướng sang Mỹ có thể để ứng phó chiến sự hơn là phản ánh sự thay đổi dài hạn của khách mua châu Á. Loại dầu thô ngọt, nhẹ của Mỹ không phải là sự thay thế phù hợp cho dầu chua từ Trung Đông, do nhiều nhà máy lọc dầu được thiết kế để tối ưu hóa việc xử lý nguyên liệu nặng, Smith giải thích.
Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler nói thêm, xuất khẩu dầu của Mỹ có thể bị giới hạn ở mức khoảng 5 triệu thùng một ngày, do công suất cảng.
CEO Kent Britton cũng cho biết công suất xuất khẩu của Corpus Christi cũng chỉ đạt tối đa khoảng 2,6 triệu thùng do hạn chế về đường ống, nhưng có thể tăng thêm khoảng 500.000 thùng nếu mở rộng hệ thống này.
Mỹ, Mỹ Latinh và Tây Phi có thể giúp bổ sung nguồn cung cho các khách hàng châu Á. Tuy nhiên, theo đại diện Kpler, Trung Đông vẫn là nguồn cung dầu rất lớn. Khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu được xuất khẩu qua eo biển Hormuz trước khi chiến sự nổ ra.
Kết thúc tuần giao dịch từ ngày 11/5 đến 16/5, giá vàng miếng SJC được các doanh nghiệp lớn niêm yết tại 160,5-163,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Trước đó, đầu tuần, giá vàng ở 164-167 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra).
Như vậy, sau một tuần giao dịch, giá đã giảm 3,5 triệu đồng/lượng mỗi chiều. Chênh lệch giữa 2 chiều mua và bán duy trì ở mức 3 triệu đồng. Người mua nếu mua ở vùng giá 167 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra thì hiện đã lỗ 6,5 triệu đồng/lượng sau một tuần.
Trong khi đó, giá vàng thế giới mở cửa tuần này ở mức 4.688 USD/ounce nhưng nhanh chóng lùi về vùng 4.650 USD/ounce. Nhưng ngay sau đó vàng bật tăng mạnh để thiết lập đỉnh tuần trên 4.768 USD/ounce vào tối thứ 2.
Biến động tiếp tục xảy ra vào thứ ba sau khi chỉ số CPI của Mỹ tăng mạnh khiến giá vàng giảm về quanh 4.700 USD/ounce. Áp lực bán gia tăng trong phiên thứ 4 kéo giá vàng xuống gần 4.680 USD/ounce.
Đến thứ năm, giá vàng nỗ lực ổn định sau khi doanh số bán lẻ của Mỹ và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp tăng. Tuy vậy, đà phục hồi vẫn bị hạn chế bởi sức mạnh của đồng USD trong bối cảnh thị trường theo dõi sát cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Diễn biến tiêu cực nhất xảy ra vào thứ sáu khi giá vàng rơi xuống dưới mốc 4.600 USD/ounce do lợi suất trái phiếu tăng mạnh sau đó chạm đáy tuần tại 4.511 USD/ounce và chốt tuần ở mức 4.539 USD/ounce.
Tuần này, 13 nhà phân tích đã tham gia khảo sát vàng của Kitco News, trong bối cảnh tâm lý phố Wall chuyển sang xu hướng giảm mạnh sau khi vàng không giữ được nhiều mức hỗ trợ. Chỉ có 2 chuyên gia (15%), dự đoán giá vàng sẽ tăng trong tuần tới, trong khi 10 chuyên gia (77%) dự đoán giá sẽ giảm. Một người còn lại dự đoán giá sẽ đi ngang.
Cuộc khảo sát trực tuyến với 29 nhà đầu tư cá nhân tham gia cho thấy 17 nhà đầu tư (59%) dự báo giá vàng sẽ tăng. Trong khi đó, chỉ 4 người (14%) cho rằng giá sẽ giảm và 8 người (28%) nhận định thị trường sẽ đi ngang.
Alex Kuptsikevich, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại đơn vị chuyên về giao dịch FxPro, dự báo giá vàng sẽ tiếp tục suy giảm. Ông lưu ý yếu tố mùa vụ khi áp lực bán thường gia tăng trong giai đoạn giữa tháng 3 đến tháng 5. Tuy nhiên, Alex Kuptsikevich nhấn mạnh rằng đà giảm của vàng không chỉ xuất phát từ yếu tố kỹ thuật mà còn chịu tác động từ môi trường chính trị và kinh tế toàn cầu.
Dù vậy, ông cho biết lực mua vẫn sẽ xuất hiện khi giá vàng tiến sát vùng 4.500 USD/ounce. Theo ông, nếu kịch bản phục hồi không thành hiện thực trong vài tuần tới, áp lực bán có thể kéo giá vàng về vùng 4.350 USD/ounce và thậm chí thấp hơn.
Các nhà phân tích của CPM Group, đơn vị nghiên cứu và tư vấn chuyên về thị trường kim loại quý và hàng hóa, phát tín hiệu khuyến nghị bán vàng với mục tiêu giá ban đầu ở mức 4.400 USD/ounce trong giai đoạn từ ngày 15/5 đến 29/5 và mức cắt lỗ tại 4.630 USD/ounce. Theo CPM, phần lớn áp lực bán hiện nay mang tính đầu cơ, trong khi nhu cầu vàng vật chất vẫn khá ổn định.
Tuy nhiên, CPM cảnh báo biến động thị trường có thể gia tăng mạnh trong những tuần tới. Nếu giá vàng giảm xuống dưới 4.380 USD/ounce, mục tiêu tiếp theo có thể là 4.200 USD/ounce. Dù vậy, trong bối cảnh tâm lý thị trường thay đổi rất nhanh, giá vàng cũng có thể bật trở lại trên 4.700 USD/ounce.
Trong tuần tới, thị trường sẽ dồn sự chú ý vào loạt dữ liệu kinh tế quan trọng của Mỹ, mở đầu với doanh số bán nhà chờ xử lý tháng 4 công bố vào thứ ba. Tiếp đó, biên bản cuộc họp chính sách tiền tệ gần nhất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ được công bố vào chiều thứ tư.
Sang thứ năm, giới đầu tư sẽ theo dõi các số liệu như đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần, khảo sát sản xuất của Fed Philadelphia, dữ liệu khởi công xây dựng tháng 4 cùng chỉ số PMI sơ bộ lĩnh vực sản xuất và dịch vụ của S&P Global trong tháng 5.
Chuỗi dữ liệu kinh tế đáng chú ý trong tuần sẽ khép lại vào sáng thứ sáu với báo cáo cuối cùng về chỉ số tâm lý người tiêu dùng do Đại học Michigan công bố.
Từ 1/6, xăng E10 RON 95-III sẽ được bán rộng rãi, thay thế xăng khoáng RON 95-III trên thị trường. Còn xăng E5 RON 92 tiếp tục được bán tới cuối 2030.
E10 là loại xăng sinh học pha 10% ethanol nhiên liệu (cồn sinh học) và 90% xăng khoáng. Thực tế, loại xăng này đã được bán thí điểm tại hệ thống của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) ở một số tỉnh, thành phố từ tháng 8/2025.
Ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), cho biết thời gian qua hiệp hội này ghi nhận phản ánh của người dùng phần lớn liên quan tới đặc tính của xăng E10. Cụ thể, ethanol có đặc tính tẩy rửa và dung môi cao hơn xăng khoáng. Khi sử dụng, loại xăng này có thể hòa tan, cuốn theo cặn bẩn tích tụ lâu ngày trong hệ thống bơm, kim phun, đặc biệt với phương tiện lâu chưa được bảo dưỡng, vệ sinh.
Theo Chủ tịch VINPA, băn khoăn của người dân "không phải không có cơ sở". Tuy nhiên, ông khẳng định về mặt khoa học, thực tế tại nhiều quốc gia, xăng E5 và E10 không gây ảnh hưởng tới động cơ nếu phương tiện đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, được bảo dưỡng đúng cách.
Ông cho rằng các dòng xe cũ, sản xuất trước năm 2000 sử dụng bộ chế hòa khí cần được bảo dưỡng cơ bản trước khi chuyển đổi sang dùng xăng E10. Việc kiểm tra có thể gồm vệ sinh hệ thống cung cấp nhiên liệu, thay lọc xăng và điều chỉnh bộ chế hòa khí để phương tiện vận hành ổn định hơn.
Tuy vậy, để hạn chế phát sinh sự cố, VINPA khuyến nghị với các dòng xe sản xuất trước năm 2000, chủ xe nên tiếp tục dùng xăng E5 RON 92. Còn với xe đời mới sử dụng hệ thống phun xăng điện tử, người dùng cũng nên vệ sinh hệ thống nhiên liệu định kỳ.
Nhiều nhà sản xuất thông qua Hiệp hội Các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) cũng đánh giá về khả năng tương thích của phương tiện với xăng E5 và E10. Phần lớn các dòng xe sản xuất từ khoảng năm 2010-2011 trở lại đây đều có thể sử dụng xăng E10. Trên nhiều mẫu ôtô hiện nay, thông tin về khả năng tương thích với E5, E10, thậm chí E20 được ghi trên nắp bình nhiên liệu.
Thực tế, Việt Nam không phải quốc gia đi đầu trong sử dụng nhiên liệu sinh học. Mỹ, Brazil, nhiều nước châu Âu và Đông Nam Á như Thái Lan, Philippines đã sử dụng xăng E10 nhiều năm qua, thậm chí đang chuyển sang xăng E15 hoặc E20.
Chương trình nhiên liệu sinh học được Việt Nam xây dựng từ năm 2012. Sau gần 10 năm xăng E5 được bán ra thị trường, ông Bảo cho rằng nhà điều hành có đủ cơ sở thực tiễn để chuyển sang bước tiếp theo là triển khai diện rộng E10.
Trước đó, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết việc chuẩn bị cho lộ trình xăng E10 cơ bản hoàn tất, từ nguồn cung ethanol, năng lực phối trộn tới hệ thống phân phối bán lẻ, nhằm tránh gián đoạn xáo trộn thị trường.
Về nguồn cung, với nhu cầu tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng, lượng ethanol cần dùng khoảng 100.000 m3. Trong đó, mỗi tháng trong nước sản xuất khoảng 25.000 m3, còn lại các doanh nghiệp nhập khẩu từ các nước như Mỹ, Brazil... để phối trộn.
Tính đến nay, một nửa doanh nghiệp đầu mối xăng dầu (13 thương nhân) đã đầu tư hệ thống phối trộn xăng sinh học với tổng công suất hơn 1 triệu m3 mỗi tháng, vượt nhu cầu tiêu thụ của cả nước.
Cũng theo ông Bùi Ngọc Bảo, hiện nhiều người băn khoăn việc có cần sử dụng thêm phụ gia khi đổ E10 hay không. Ông cho rằng giải pháp này không bắt buộc, bởi thực tế các loại nhiên liệu trên thị trường đã được nhà sản xuất tính toán và pha chế theo quy chuẩn kỹ thuật.
Một số phụ gia có thể hỗ trợ làm sạch kim phun, chống oxy hóa hoặc cải thiện khả năng vận hành của động cơ. Tuy nhiên, việc sử dụng cần đúng chủng loại và theo hướng dẫn của nhà sản xuất. "Người dân không nên tự ý sử dụng các loại phụ gia trôi nổi vì có thể xử lý được một vấn đề, nhưng lại phát sinh ảnh hưởng khác với hệ thống nhiên liệu", ông khuyến cáo.
