Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp.
Chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, trừ bệnh viện, trường học
Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 5 năm thực hiện Nghị định 150/2020 về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần, tiến độ chuyển đổi vẫn chậm. Cả nước có 516 đơn vị thuộc danh mục chuyển đổi, nhưng mới có 65 đơn vị được Thủ tướng phê duyệt phương án chuyển đổi và chỉ 5 đơn vị hoàn tất việc chuyển thành công ty cổ phần.
Nguyên nhân được chỉ ra là nhiều cơ quan chủ quản và đơn vị sự nghiệp còn tâm lý e ngại, chưa thích ứng với mô hình doanh nghiệp. Không ít đơn vị có kết quả tài chính thiếu ổn định, kinh doanh thua lỗ hoặc lỗ lũy kế lớn nên không đáp ứng điều kiện cổ phần hóa, đồng thời khó thu hút nhà đầu tư chiến lược tham gia.
Bên cạnh đó, tỷ lệ đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính còn thấp. Trong nhóm đơn vị sự nghiệp kinh tế và các đơn vị sự nghiệp khác thuộc diện đẩy mạnh cổ phần hóa, chỉ có 889 đơn vị tự chủ chi thường xuyên, tương đương 6,3% tổng số đơn vị.
Theo đề xuất, đơn vị sự nghiệp công lập đủ điều kiện có thể chuyển đổi theo hai mô hình: công ty cổ phần và công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm 100% vốn. Quy định này mở rộng hơn so với Nghị định 150/2020 hiện hành, vốn chỉ quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần.
Cơ quan soạn thảo cho rằng mô hình công ty cổ phần giúp huy động nguồn lực xã hội, nâng cao hiệu quả quản trị và giảm gánh nặng cho ngân sách. Trong khi đó, mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ phù hợp với các lĩnh vực nhạy cảm, quan trọng hoặc ngành nghề Nhà nước cần nắm giữ quyền chi phối tuyệt đối.
Tại dự thảo, Bộ Tài chính cũng đề xuất không chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ công thành công ty cổ phần. Quy định này để tránh chuyển độc quyền nhà nước thành độc quyền tư nhân, căn cứ kinh nghiệm quốc tế và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.
Về tiêu chí cụ thể, đơn vị sự nghiệp công lập được xem xét chuyển thành công ty cổ phần khi tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư trong 2 năm gần nhất.
Các lĩnh vực như xuất bản, thông tin – truyền thông, thông tin đối ngoại và công tác xã hội được đề xuất tiếp tục do Nhà nước nắm giữ tuyệt đối sau khi chuyển đổi tổ chức, do liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ chính trị, an sinh xã hội và định hướng thông tin; đồng thời đáp ứng điều kiện tự chủ tài chính tương tự.
Đơn vị sự nghiệp công lập cổ phần hóa sẽ xử lý đất đai, tài sản ra sao?
Dự thảo nghị định quy định chi tiết việc xử lý đất đai, tài sản công trước và sau chuyển đổi, nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản Nhà nước và ngăn ngừa thất thoát.
Theo dự thảo, đối với các đơn vị sự nghiệp công lập đang quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất, trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố giá trị đơn vị để thực hiện chuyển đổi, phương án sử dụng đất phải được phê duyệt theo quy định của pháp luật đất đai.
Phương án sử dụng đất chỉ bao gồm các diện tích nhà, đất thực sự cần thiết để đơn vị tiếp tục cung cấp dịch vụ công sau khi chuyển đổi. Việc xây dựng phương án phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời gắn với lĩnh vực hoạt động của đơn vị.
Dự thảo giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn việc lập phương án sử dụng đất đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm giám sát việc sử dụng đất sau chuyển đổi. Trường hợp doanh nghiệp không còn nhu cầu sử dụng đất đúng mục đích đã được phê duyệt, việc xử lý sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai.
Về hình thức sử dụng đất, dự thảo quy định diện tích đất đang thuê và trả tiền hằng năm sẽ tiếp tục được thuê theo hình thức này. Đối với đất được Nhà nước giao, cho thuê trả tiền một lần hoặc đất nhận chuyển nhượng, đơn vị phải chuyển sang hình thức thuê đất trả tiền hằng năm khi trở thành công ty cổ phần.
Ngoài ra, giá trị được tạo bởi quyền sử dụng đất thuê trả tiền hằng năm phải được xác định và tính vào giá trị đơn vị sự nghiệp công lập khi chuyển đổi theo quy định về cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước.
Đối với tài sản, dự thảo yêu cầu trong vòng 30 ngày kể từ khi hoàn thành kiểm kê, đơn vị phải làm rõ nguyên nhân và xử lý các trường hợp tài sản thừa, thiếu.
Tài sản thiếu phải xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan để xử lý và bồi thường theo quy định. Trường hợp thiếu do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng khác, đơn vị báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét ghi giảm tài sản. Khoản bồi thường thu được (nếu có) sẽ được bổ sung vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của đơn vị.
Đối với tài sản thừa, nếu không xác định được nguyên nhân hoặc không tìm được chủ sở hữu, tài sản sẽ được ghi tăng và tính vào phần vốn Nhà nước tại đơn vị chuyển đổi.
Các tài sản không cần dùng, ứ đọng hoặc chờ thanh lý phải được xử lý theo quy định hiện hành. Trường hợp chưa hoàn thành xử lý tại thời điểm xác định giá trị đơn vị, đơn vị có trách nhiệm tiếp tục bảo quản và báo cáo cơ quan có thẩm quyền để quyết định phương án xử lý.
Riêng các tài sản thuê, mượn, nhận giữ hộ, nhận đại lý, nhận ký gửi, nhận góp vốn liên doanh, liên kết của tổ chức, cá nhân khác; tài sản kết cấu hạ tầng và các tài sản không thuộc sở hữu của đơn vị sẽ không được tính vào giá trị đơn vị khi thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần.
Sáng 10/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về phát triển kinh tế xã hội. Theo Thủ tướng, nhiệm kỳ này Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.
"Chính phủ yêu cầu các cấp, ngành là phải thống nhất về nhận thức, tư duy, hành động. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng để phấn đấu đạt được mục tiêu", Thủ tướng Lê Minh Hưng nói.
Người đứng đầu Chính phủ khẳng định tăng trưởng phải đi kèm ổn định và kiểm soát các cân đối lớn của nền kinh tế (cung cầu hàng hóa, tài chính ngân sách, tiền tệ, thanh toán quốc tế...).
"Việt Nam không chấp nhận tăng trưởng nóng, cao mà đánh đổi sự bất ổn vĩ mô vì giá phải trả trong trung và dài hạn cho nền kinh tế rất lớn. Xây nhà, thì nền móng phải rất vững chắc. Chúng ta muốn tiếp tục phát triển thì phải gia cố móng nhà", ông chia sẻ.
Thủ tướng xác định Việt Nam vẫn phải dựa vào các động lực truyền thống (như xuất khẩu, công nghiệp xây dựng, thương mại dịch vụ) trước khi thụ hưởng thành quả từ khoa học công nghệ.
Ông phân tích, áp lực nguồn vốn sẽ rất lớn khi tổng mức đầu tư toàn xã hội đến 2030 cần đạt 40% GDP, tương ứng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó đầu tư công chỉ đóng góp 20% (hơn 8 triệu tỷ). 80% còn lại phải huy động từ doanh nghiệp trong nước, FDI. Vì vậy, Thủ tướng cho rằng sẽ không huy động được các nguồn lực này, nếu không tạo lập được hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng.
Ông nói thêm Chính phủ liên tục chỉ đạo các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính, Công Thương, Ngân hàng Nhà nước trong phối hợp xử lý các vấn đề liên quan thị trường xăng dầu, tiền tệ để kiểm soát trước tác động của tình hình bên ngoài.
Việc này nhằm chủ động điều tiết để giảm bớt tác động mạnh đến thị trường trong nước. "2026 là năm bản lề rất quan trọng để đạt nền tảng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo", ông Lê Minh Hưng nói.
Để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng, Thủ tướng nhấn mạnh cần đột phá thể chế và cho rằng đây là "con đường tạo hành lang thông thoáng cho cỗ xe kinh tế Việt Nam phát triển".
Theo ông, trước khi có Nghị quyết của Trung ương về đổi mới mô hình tăng trưởng, cỗ xe kinh tế vẫn có thể đạt được tốc độ cao hơn nếu thể chế đồng bộ giống như đường được nâng cấp, chất lượng hơn.
Năm nay, loạt vấn đề vấn đề thể chế phải được xử lý dứt điểm, theo Thủ tướng. Chẳng hạn, các bộ, ngành sẽ tổng rà soát và xây dựng chiến lược hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới. Những vướng mắc trong hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp sẽ được xử lý dứt điểm trong quý II.
Về tháo gỡ khó khăn các dự án, Chính phủ sẽ trình Quốc hội sửa đổi bổ sung một số nội dung của Nghị quyết 170 để xử lý những dự án tồn đọng về đất đai. Nhà điều hành quyết tâm ngay trong quý II hoàn thành phương án xử lý dứt điểm.
"Nguồn lực rất lớn đang tồn đọng ở hàng nghìn dự án. Nếu được khơi thông trở lại, nó chính là nguồn lực khổng lồ góp phần cho tăng trưởng", người đứng đầu Chính phủ nêu. Ông nhắc đến những dự án năng lượng tái tạo của Bộ Công Thương, sắp tới có thể được giao cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phối hợp tháo gỡ nhằm đưa các dự án trở lại hoạt động.
Đi kèm với thể chế, Chính phủ tiếp tục cải cách thủ tục hành chính. Dự kiến ngày 15/4, Bộ Tư pháp sẽ trình phương án cắt giảm điều kiện, thủ tục kinh doanh để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp.
Về năng lượng, Thủ tướng nói trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực thay đổi, Việt Nam phải có những điều chỉnh kịp thời về chiến lược năng lượng. "Bây giờ phải bàn đến việc tiếp tục xây dựng một số nhà máy điện nền, bên cạnh phát triển năng lượng tái tạo bền vững", ông nói, thêm rằng Quy hoạch điện VIII sẽ được điều chỉnh, bổ sung để phù hợp thực tế.
Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế. Nếu được thông qua, Nghị định có hiệu lực từ 1/7 năm nay.
Trong dự thảo Nghị định trước đó, cơ quan soạn thảo từng yêu cầu ngân hàng, ví điện tử, tổ chức trung gian thanh toán và thẻ quốc tế cung cấp thông tin tài khoản thanh toán của người sử dụng cho cơ quan thuế. Các đơn vị này đồng thời phải phối hợp khi phát hiện giao dịch bất thường liên quan đến nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên, góp ý dự thảo, Ngân hàng Nhà nước cho rằng việc cung cấp thông tin người nộp thuế cũng như giao dịch của khách hàng tại tổ chức tín dụng, tổ chức trung gian thanh toán phải được thực hiện theo quy định pháp luật về bảo mật và cung cấp thông tin (Luật Các tổ chức tín dụng, Nghị định 117/2018/NĐ-CP về việc giữ bí mật, cung cấp thông tin khách hàng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân...).
Theo đó, tổ chức tín dụng, tổ chức trung gian thanh toán chỉ được cung cấp thông tin khách hàng khi được sự chấp thuận của khách hàng hoặc khi có yêu cầu từ cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của luật.
Khoản 3 Điều 13 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 quy định: "Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài không được cung cấp thông tin khách hàng của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cho tổ chức, cá nhân khác, trừ trường hợp có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của luật hoặc được sự chấp thuận của khách hàng".
Theo nhà điều hành tiền tệ, hiện nay, Luật Quản lý thuế không quy định cụ thể trách nhiệm của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán trong việc cung cấp cho cơ quan thuế các thông tin. “Như vậy, quy định về trách nhiệm của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tại điểm là chưa phù hợp”, Ngân hàng Nhà nước nêu rõ.
Bên cạnh đó, quy định pháp luật về thanh toán không quy định việc bên cung cấp dịch vụ (tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, cung cấp dịch vụ thanh toán cho khách hàng) thực hiện xác định, thu thập thông tin về hàng hóa, dịch vụ của khách hàng mua/sử dụng để có thể thống kê gửi Cục Thuế.
Hơn nữa, các hệ thống thanh toán và hệ thống thanh toán thẻ hiện nay có thể xử lý hàng triệu giao dịch mỗi ngày. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh việc yêu cầu các ngân hàng tự động nhận diện nhà cung cấp nước ngoài "chưa thực hiện đăng ký, kê khai, nộp thuế" là không khả thi về mặt kỹ thuật và vận hành.
Những ngày tháng 4, vào cao điểm mùa nắng, dọc các tuyến đường xã Phương Thịnh, xã Tràm Chim, tỉnh Đồng Tháp, người dân trải phơi cọng lục bình đầy hai bên lề đường.
Ở miền Tây, cây lục bình mọc phủ kín các sông, kênh, rạch... Với những cây lục bình cao từ 60-80cm được thu hoạch, phơi khô khoảng 5-7 ngày, nhiều người có thể dùng để đan đồ thủ công mỹ nghệ.
Chị Nguyễn Thị Giếng - ngụ xã Tràm Chim, tỉnh Đồng Tháp - cho biết đã làm nghề đan lục bình được hai năm để kiếm thêm thu nhập trong thời gian nhàn rỗi, có điều kiện đưa rước các con đi học.
"Đồ thủ công từ lục bình khá đa dạng như: giỏ, rổ, thảm lót sàn, khay đựng bánh kẹo... tùy theo đợt đặt hàng mà chúng tôi sẽ đan theo yêu cầu.
Đợt này tôi đan bộ khay hình tròn với 3 kích thước khác nhau, mỗi bộ thành phẩm được bán 50.000 đồng, lục bình là của mình. Còn lục bình người ta giao mình đan thì tiền công tính khác. Trung bình mỗi ngày tôi đan được 2 bộ, kiếm được 100.000 đồng", chị Giếng nói.
Bên cạnh đó, cây lục bình còn được người dân thu hoạch phơi khô cân cho vựa thu mua giá dao động từ 23.000 - 25.000 đồng/kg. Bà Trần Thị Hằng, một chủ vựa thu mua lục bình khô (xã Tràm Chim, tỉnh Đồng Tháp), cho biết trung bình mỗi tuần vựa thu mua được khoảng 1,2 tấn lục bình, sau đó gọi lái đến cân chở đi nơi khác.
"Giá lục bình ổn định và hầu như có quanh năm, nhờ đó kiếm thêm được một ít thu nhập khi mua đi bán lại số lượng nhiều. Vào mùa nắng thì thu mua được nhiều hơn do phơi nhanh khô. Thương lái đến cân và chở đi các điểm sản xuất thủ công mỹ nghệ trong và ngoài tỉnh Đồng Tháp", bà Hằng nói.
Nghề đan lục bình phổ biến ở nhiều tỉnh thành miền Tây như Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang. Riêng ở Đồng Tháp đã hình thành những làng nghề đan lát lục bình ở xã Ba Sao, Tràm Chim...
