Thông điệp được ông chia sẻ tại hội nghị gặp gỡ, đối thoại giữa lãnh đạo và đoàn viên thanh niên 4V1M, chiều 19/5 ở Hà Nội. Chương trình có sự tham gia của Bộ Khoa học và Công nghệ cùng bốn đơn vị nghiên cứu, đào tạo lớn gồm Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia TP HCM.
Đầu phần đối thoại, Bộ trưởng dành thời gian kể về hành trình đến với khoa học của mình. Khi còn là sinh viên năm ba, ông tham gia chương trình nghiên cứu khoa học Euréka do Thành đoàn TP HCM tổ chức. “Chính phong trào đó giúp tôi định hình nghiên cứu khoa học là gì, và có lẽ mình nên đi theo con đường nghiên cứu khoa học”, ông nói. Điều ông trăn trở là làm sao ngày càng nhiều bạn trẻ đi theo con đường khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, bởi nếu không, đất nước khó phát triển.
Trò chuyện với đoàn viên, Bộ trưởng trở về vai một người thầy, trả lời ba câu hỏi mà sinh viên thường đặt ra cho ông: “Em có làm nghiên cứu được không?”, “Em phải bắt đầu như thế nào?” và “Liệu em có thành công không?”.
Ông kể mình từng là học sinh một trường huyện ngoài Bắc, sau đó vào TP HCM học đại học với vô vàn khó khăn, tiếng Anh không biết. Đến năm thứ ba, khi được giao đề tài về đồ họa máy tính, để đọc hiểu sách tiếng Anh, ông đi mua từ điển rồi tự dịch. “Ban đầu rất khó, nhưng lặp đi lặp lại, dần dần đọc được, hiểu được các thuật toán. Đó là lúc tôi bắt đầu bập bẹ làm nghiên cứu, bắt đầu từ việc đọc sách”, ông nói.
Theo ông, nếu đạt một mức sàn nhất định, thi đậu đại học với một số điểm nhất định, “chúng ta đều có thể làm khoa học”. Do đó, ông khuyến khích người trẻ bắt đầu hành trình nghiên cứu.
Với câu hỏi bắt đầu thế nào, Bộ trưởng cho rằng người trẻ không nên chọn ngay bài toán quá lớn, mà bắt đầu từ “một thách thức nhỏ và một chiến thắng nhỏ” để tạo ra động lực tiếp tục hành trình.
Về khả năng thành công, ông nhắc tới yếu tố phải có của người làm khoa học, gồm tầm nhìn – biết mình muốn trở thành một người như thế nào; một tâm thế mở – luôn chịu khó, luôn kiên trì rèn luyện; đáp ứng quy tắc 10.000 giờ làm việc trong một lĩnh vực để trở thành chuyên gia; xây dựng các mối quan hệ học thuật và cuối cùng là phải có một kế hoạch hành động cụ thể.
Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ có các chương trình hỗ trợ cho sinh viên tài năng, nhà khoa học trẻ và học viên cao học, dự kiến triển khai từ tháng 9. Các chương trình này sẽ giúp người trẻ có “một line riêng”, thay vì phải cạnh tranh trực tiếp với các nhà khoa học đầu ngành.
Người trẻ ngày càng quan tâm đến khoa học
Không khí đối thoại sôi nổi tại diễn đàn 4V1M cho thấy người trẻ đang quan tâm nhiều hơn tới nghiên cứu khoa học, từ nghiên cứu cơ bản, thương mại hóa kết quả nghiên cứu đến việc đưa công nghệ vào thực tiễn.
Giảng viên Đại học Quốc gia Hà Nội Lê Khánh Trình đặt câu hỏi về cơ chế thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp spin-off trong trường đại học. Tiến sĩ trẻ Đỗ Thu Trang quan tâm làm sao để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với nhu cầu thực tiễn của xã hội. Trong khi đó, Lê Hoài Nam, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đặt vấn đề, liệu những thay đổi gần đây có làm giảm sự đầu tư dành cho lĩnh vực này.
PGS. TS Phạm Bảo Sơn, Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, để có thể thương mại hóa kết quả nghiên cứu, trước hết nghiên cứu phải xuất phát từ thực tiễn. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã bổ sung nhiều cơ chế mới, như trường đại học và nhà khoa học được quyền khai thác tài sản trí tuệ tạo ra từ nhiệm vụ khoa học công nghệ, còn tác giả được hưởng 30% nguồn thu từ việc khai thác tài sản này.
“Đây là những cơ chế quan trọng để tạo động lực cho các nhà khoa học thương mại hóa kết quả nghiên cứu”, PGS Sơn nói.
Trong khi đó, GS. TS Trần Tuấn Anh, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho rằng điều quan trọng nhất để đưa nghiên cứu vào thực tiễn là “sự kết nối”, tức phải bám sát nhu cầu của doanh nghiệp và xã hội. Khi hình thành được hệ sinh thái kết nối chặt chẽ, kết quả nghiên cứu sẽ được chuyển giao vào sản xuất nhanh hơn.
Với câu hỏi về nghiên cứu cơ bản, PGS. TS Nguyễn Đức Minh, Phó chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam khẳng định, lĩnh vực nào cũng cần nghiên cứu nền tảng, từ toán học đến khoa học xã hội. “Nghiên cứu cơ bản chính là làm nhiệm vụ xây dựng nền móng”, ông nói, thêm rằng đây là yếu tố tạo ra sự bền vững và căn cơ cho khoa học công nghệ.
Ông nhấn mạnh, nghiên cứu cơ bản thường không tạo ra lợi ích hữu hình ngay lập tức như sản phẩm công nghệ, vì vậy cần sự đầu tư của Nhà nước cũng như sự kiên trì của nhà khoa học theo đuổi lĩnh vực.
Đồng quan điểm, PGS. TS Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết đơn vị “rất quan tâm” tới khoa học cơ bản. Theo ông, những quốc gia có công nghệ phát triển mạnh đều có nền khoa học cơ bản vững chắc. Bên cạnh chương trình nghiên cứu ứng dụng, Đại học Quốc gia TP HCM vẫn có những chương trình riêng dành cho lĩnh vực này.
Khép lại diễn đàn, nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5, đoàn thanh niên các đơn vị thuộc khối 4V1M đã ký ghi nhớ hợp tác thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực trẻ.
"Suy nghĩ đầu tiên của tôi không phải là: 'Ồ, thật thú vị, lại thêm một công cụ AI nữa', mà là 'Tôi đang tụt hậu, lại phải học cái này càng sớm càng tốt'. Vì thế, tôi bắt đầu rối loạn", Hamam chia sẻ với Business Insider.
Tương tự Hamam, nhiều người cảm thấy lo lắng khi AI lập trình ngày càng hoàn thiện và các công ty hàng đầu liên tục cập nhật mô hình. Peter Assentorp, lập trình viên kiêm nhà thiết kế đến từ Đan Mạch, người đã xây dựng một phần mềm chuyên theo dõi sự phát triển của AI, cho biết chu kỳ phát hành mô hình lớn hàng tháng đã tăng gấp bốn lần kể từ năm 2023.
"Tốc độ nhanh đến mức tôi không còn theo kịp những gì mới nhất và tốt nhất nữa, dù đang lập trình với các mô hình này mỗi ngày", Assentorp cho hay.
Thông qua công cụ AIReleaseTracker của mình, Assentorp cho biết số lượng sản phẩm trí tuệ nhân tạo lớn nhất về quy mô đã tăng từ mức 18 của năm 2023 lên 69 trong năm 2025. Tính từ đầu năm đến nay, các doanh nghiệp AI lớn đã phát hành thêm 30 mô hình hoặc phiên bản mới.
Theo Jack Boudreau, CEO và nhà đồng sáng lập công ty lập kế hoạch tài chính Habits, tốc độ ra mắt quá nhanh của AI khiến việc thành thạo bất kỳ một công cụ nào dần trở nên vô ích. "Việc trở thành 'chuyên gia' của công cụ đó là không thể và cũng không đáng, vì chỉ cần đợi thêm một tuần, nhà cung cấp sẽ đơn giản hóa nó", Boudreau nhận xét.
Giới chuyên gia đánh giá, việc liên tục ra AI mới với độ hoàn thiện cao hơn giúp lập trình viên và nhà phát triển tăng năng suất, nhưng cũng khiến họ gặp áp lực phải nhanh chóng thành thạo công cụ AI mới.
"Tôi tin mọi thứ mới chỉ khởi đầu", Sacha Greif, một nhà phát triển phần mềm Nhật Bản, nhận xét về tác động của AI đối với lập trình. "Ngành công nghiệp này đang thu hẹp".
Việc ngày càng nhiều công cụ tác nhân (agent) ra đời tiếp tục làm dấy lên nỗi lo "bị cướp việc". Greif, hiện điều hành nền tảng Devographics, tháng trước công bố khảo sát với khoảng 7.000 người tham gia, trong đó 40% nói AI đang đe dọa công việc của họ.
Lo ngại này một phần liên quan đến tốc độ thay đổi nhanh chóng trong công việc của những nhà phát triển đang áp dụng AI. Trước đây, khi trí tuệ nhân tạo đảm nhận nhiệm vụ lập trình, họ sẽ dành nhiều thời gian cho viết câu lệnh hướng dẫn và quản lý hệ thống. Còn giờ đây, tác nhân AI có thể tự thực hiện công đoạn này.
"Chúng ta đã tạo ra những cỗ máy biết tạo ra cỗ máy khác", Annie Vella, nhà phát triển phần mềm ở New Zealand, nhận xét.
Theo Cary Cooper, giáo sư tâm lý học tại Đại học Manchester, các nhà phát triển lo AI ngày càng chi phối cách họ làm việc, làm suy yếu kỹ năng và biến họ thành "những cỗ máy phục vụ" cho công nghệ.
Trong khi đó, Cal Newport, giáo sư chuyên ngành khoa học máy tính tại Đại học Georgetown, cho rằng ra lệnh cho AI là công việc nhàm chán. "Suy nghĩ để viết những dòng code chuyên sâu mang lại sự thỏa mãn sâu sắc về lâu dài", Newport nói. "Còn chờ đợi AI mang đến những dòng code thật buồn tẻ".
Theo GS Herminia Ibarra tại Trường Kinh doanh London, một phần áp lực đến từ việc các tổ chức và nhà quản lý đang kỳ vọng quá cao về tốc độ kỹ sư có thể áp dụng AI, về những gì công nghệ này có thể và không thể làm được, sau đó lại đánh giá nhân viên dựa trên những kỳ vọng đó.
"Các kỹ sư đang mắc kẹt. Họ được yêu cầu phải tạo ra sự đổi mới trong bối cảnh hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra như thường lệ", bà Ibarra nói.
Ben Eubanks, chuyên gia nghiên cứu nhân sự công nghệ và xu hướng lực lượng lao động, cho biết đã tiếp xúc với hàng trăm kỹ sư phần mềm. "Một số lo lắng tới mức cân nhắc chuyển hướng nghề nghiệp sang các vị trí bán hàng hoặc hỗ trợ", Eubanks chia sẻ.
Fiona Fung, trưởng nhóm kỹ thuật tại Anthropic, cũng nhận thấy khi tăng cường sử dụng tác nhân AI, lập trình viên thường trở nên đơn độc hơn do thiếu tương tác. "Điều đáng chú ý trong nhóm Claude Code là sau một thời gian, công việc bắt đầu trở nên đơn độc vì tất cả đều tương tác quá nhiều với tác nhân", Fiona Fung nói trong chương trình Lenny's Podcast tuần này.
Tuy vậy, không phải ai cũng kiệt sức. Theo nhà phát triển độc lập Rafa Rafael sống tại Philippines, công việc khắc phục sự cố hoặc tìm kiếm giải pháp trở nên nhàn hơn nhờ AI. Anh dành nhiều thời gian hơn để hiểu các yêu cầu và suy nghĩ thấu đáo về những tính năng đã và sẽ triển khai.
"Tôi thấy bản thân tham gia nhiều hơn vào toàn bộ chu trình phát triển sản phẩm, thay vì chỉ riêng phần viết code", Rafael nói. "Thế giới luôn có những điều mới mẻ, vì thế nên thích nghi và áp dụng cho công việc đang làm".
Tương tự, nhà phát triển Angga Pratama, sống tại Indonesia, chủ yếu giám sát quy trình làm việc và quản lý nhiều công cụ AI cùng lúc thay vì viết code. "Sự thay đổi giúp tôi tăng cường độ tư duy trong công việc", Pratama chia sẻ. "Mọi thứ diễn ra càng nhanh, áp lực càng lớn, đòi hỏi tăng tính tập trung và mức độ tư duy".
Kathy Gersch, CEO công ty quản lý tư duy Kotter, cho rằng để "giảm bớt sự ồn ào", các doanh nghiệp nên khuyến khích người lao động chia sẻ những gì họ học được với nhau. "Điều đó sẽ giúp người lao động cảm thấy họ đang thuận theo dòng chảy chứ không phải bị dòng chảy cuốn trôi", bà nhấn mạnh.
Sau một thập kỷ ra mắt, AirPods không còn đơn thuần là một cặp tai nghe không dây. Với sự xuất hiện của chip H2 trên các dòng đời mới, Apple đã âm thầm trang bị những cử chỉ thông minh mà ngay cả những 'tín đồ nhà táo' lâu năm cũng chưa chắc đã biết tới.
Sự khác biệt lớn nhất nằm ở chip âm thanh H2 mới nhất - 'bộ não' đứng sau sức mạnh của AirPods 4, Pro 2 và Pro 3. Thay vì chỉ dừng lại ở các thao tác chạm hay vuốt thân tai nghe để chỉnh âm lượng, Apple đã đưa trải nghiệm rảnh tay lên một tầm cao mới. Nếu đang sở hữu một trong những mẫu tai nghe này, bạn đang cầm trong tay một thiết bị có khả năng tương tác nhạy bén.
Một trong những tính năng ẩn thú vị nhất chính là cử chỉ của đầu. Trong mục cài đặt, người dùng có thể kích hoạt khả năng phản hồi Siri bằng chuyển động của cổ.
Tính năng này đặc biệt hữu dụng trong các tình huống bạn đang bận tay như tập gym, lái xe hoặc mang vác đồ đạc, giúp việc giao tiếp với trợ lý ảo trở nên tự nhiên và riêng tư hơn bao giờ hết.
Đột phá nhất trong danh sách các tính năng mới là Live Translation (Dịch trực tiếp). Đây là chức năng cho phép bạn giao tiếp với người nước ngoài trong thời gian thực. Bằng cách nhấn và giữ đồng thời cả hai thân tai nghe (đối với AirPods 4 ANC, Pro 2 và Pro 3), hệ thống dịch thuật sẽ được kích hoạt ngay lập tức.
Đặc biệt, Apple còn hỗ trợ tải về các gói ngôn ngữ để người dùng có thể sử dụng tính năng dịch thuật này ngay cả khi ở những nơi không có kết nối internet. Đối với dòng AirPods Max 2, thao tác này được thực hiện bằng cách nhấn giữ nút kiểm soát tiếng ồn nằm cạnh núm xoay Digital Crown.
Để không bỏ lỡ những tiện ích này, hãy kết nối AirPods với iPhone, truy cập vào Cài đặt (Settings), chọn tên tai nghe của mình và khám phá các tùy chọn trong mục cử chỉ. Hãy đảm bảo phần mềm của cả điện thoại và tai nghe đều được cập nhật phiên bản mới nhất để các tính năng này hoạt động ổn định.
Trước đây, phiên bản iPhone Air đời đầu dù sở hữu một thiết kế tuyệt đẹp nhưng lại vấp phải nhiều sự đánh đổi, đặc biệt là thời lượng pin thấp khiến người dùng e ngại. Tuy nhiên, theo thông tin mới nhất từ chuyên gia rò rỉ Digital Chat Station trên mạng xã hội Weibo, Apple dường như đã tìm ra cách khắc phục triệt để khuyết điểm lớn này. Bản nâng cấp iPhone Air 2 sắp tới hứa hẹn sẽ mang đến những cải tiến vượt trội, biến một sản phẩm đầy tranh cãi trở thành thiết bị đáng tiền bậc nhất.
Dẫn nguồn tin từ chuỗi cung ứng, chuyên gia này tiết lộ iPhone Air 2 sẽ sở hữu viên pin dung lượng 3.500 mAh, tăng khoảng 11% so với mức 3.149 mAh của thế hệ tiền nhiệm. Sự nâng cấp đáng giá này cho phép thiết bị có thể đạt tới 30 giờ phát video ngoại tuyến, vượt qua con số 27 giờ của phiên bản đời đầu. Nếu mức dung lượng này giúp máy tiệm cận với độ bền bỉ của iPhone 17 tiêu chuẩn, đây chắc chắn sẽ là động lực cực lớn thúc đẩy doanh số bán hàng cho Apple.
Bên cạnh viên pin lớn hơn, thế hệ iPhone mới còn được hưởng lợi từ chip A20 sản xuất trên tiến trình 2 nm tiết kiệm năng lượng hơn. Theo nguồn tin từ chuyên gia rò rỉ Ice Universe, dòng chip tối ưu này hiệu quả đến mức có thể giúp các phiên bản như iPhone 18 Pro Max đạt thời lượng pin ngang ngửa các máy Android dung lượng 7.000 mAh. Nhờ đó, người dùng iPhone Air 2 hoàn toàn có thể trải nghiệm một ngày dài sử dụng với cường độ cao mà không còn phải phàn nàn như trước.
Về mặt thông số, thiết bị vẫn giữ nguyên màn hình OLED 6,55 inch hỗ trợ công nghệ ProMotion với tần số quét 120 Hz, cùng các tính năng Face ID và Dynamic Island quen thuộc. Tuy nhiên, bước lột xác tiếp theo nằm ở việc Apple đã loại bỏ camera đơn để nâng cấp lên hệ thống camera kép. Một ống kính góc siêu rộng hoàn toàn mới sẽ được đặt cạnh camera chính 48 MP, giải quyết bài toán thiếu thốn tính năng nhiếp ảnh mà nhiều người dùng từng tiếc nuối.
