Từ lâu, nhiều người vẫn cho rằng khi dạ dày gặp vấn đề thì ăn cháo loãng là lựa chọn an toàn nhất. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng Khưu Thế Hân, Trung Quốc, đây có thể là sai lầm phổ biến khiến bệnh tiêu hóa khó kiểm soát hơn.
Ông chia sẻ về trường hợp một phụ nữ 55 tuổi mắc trào ngược dạ dày thực quản. Sau khi nghe lời khuyên nên ăn uống thanh đạm để “dưỡng dạ dày”, bà chuyển hoàn toàn sang ăn cháo loãng cho cả ba bữa mỗi ngày trong suốt một tháng.
Người phụ nữ cho rằng cháo mềm, dễ tiêu hóa nên sẽ giảm áp lực cho dạ dày. Tuy nhiên, kết quả lại hoàn toàn trái ngược. Các triệu chứng trào ngược không thuyên giảm mà xuất hiện dày đặc hơn, đặc biệt vào ban đêm. Bà thường xuyên bị ợ nóng, nóng rát vùng ngực và mất ngủ kéo dài.
Theo chuyên gia Khưu, cháo loãng có thể trở thành “cái bẫy dinh dưỡng” đối với người mắc bệnh dạ dày, nhất là những người bị trào ngược hoặc có cơ địa tiết nhiều axit.
Chuyên gia giải thích, cháo chứa lượng nước lớn nên khi vào dạ dày sẽ kích thích cơ quan này tiết thêm axit. Đồng thời, do được nấu quá nhừ nên cháo tiêu hóa rất nhanh, thức ăn nhanh chóng xuống ruột non trong khi axit vẫn còn tồn đọng trong dạ dày rỗng. Điều này khiến niêm mạc dạ dày dễ bị kích thích và làm tăng nguy cơ trào ngược.
Theo thống kê của chuyên gia, trung bình cứ 4 người thì có 1 người gặp vấn đề liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản. Với nhóm đối tượng này, việc duy trì thói quen ăn cháo loãng trong thời gian dài có thể khiến bệnh khó cải thiện hơn.
Để hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, chuyên gia khuyến nghị người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm dạng rắn nhưng vẫn dễ tiêu, như cơm trắng, thay vì chỉ ăn cháo.
Ngoài ra, người bệnh nên áp dụng nguyên tắc “tách khô, ướt” trong bữa ăn, tức không vừa ăn vừa uống nhiều nước, canh hoặc đồ uống khác. Nên uống nước sau bữa ăn khoảng 30-40 phút để tránh làm tăng áp lực trong dạ dày và hỗ trợ quá trình tiêu hóa hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc bổ sung đủ protein cũng rất quan trọng. Nhiều người vì sợ dầu mỡ nên cắt giảm thịt cá, nhưng điều này có thể khiến cơ vòng nối giữa dạ dày và thực quản suy yếu.
Theo chuyên gia, cơ vòng này cần protein để duy trì khả năng đóng mở hiệu quả. Nếu khẩu phần ăn chỉ có cháo và rau trong thời gian dài, cơ tâm vị dễ mất khả năng co bóp, từ đó khiến axit dạ dày trào ngược mạnh hơn.
Người gặp vấn đề dạ dày được khuyên nên lựa chọn các nguồn protein dễ tiêu như ức gà luộc, cá hấp hoặc đậu phụ để hỗ trợ phục hồi chức năng tiêu hóa và kiểm soát axit tốt hơn.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng “ăn cháo để dưỡng dạ dày” không phải lúc nào cũng đúng. Điều quan trọng là lựa chọn thực phẩm phù hợp với tình trạng bệnh và duy trì chế độ ăn cân bằng để bảo vệ hệ tiêu hóa lâu dài.
Tin rằng cháo loãng là món ăn “lành nhất” cho người đau dạ dày, một phụ nữ 55 tuổi đã duy trì ăn suốt cả tháng để cải thiện tình trạng trào ngược. Tuy nhiên, kết quả khám sau đó không những không khả quan mà còn khiến các bác sĩ bất ngờ khi bệnh diễn tiến nặng hơn, kèm theo mất ngủ và ợ nóng kéo dài.
Ăn cháo vào buổi sáng mang lại nhiều lợi ích cho tiêu hoá và năng lượng, được chuyên gia dinh dưỡng quốc tế khuyến nghị.
Nhiều nghiên cứu dinh dưỡng quốc tế cho thấy việc ăn cháo vào buổi sáng không chỉ là lựa chọn nhẹ nhàng mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe đáng kể.
Theo Healthline và Medical News Today, các loại cháo như cháo yến mạch, cháo gạo lứt hay cháo nguyên cám được xem là bữa sáng lý tưởng cho cả trẻ nhỏ lẫn người trưởng thành.
– Cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết
Cháo chứa nhiều vitamin B, sắt, magie và chất chống oxy hoá. Một bát cháo yến mạch buổi sáng có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu chất xơ hằng ngày cho người trưởng thành.
– Dễ tiêu hóa
Cháo có kết cấu mềm, giàu nước, giúp dạ dày hoạt động nhẹ nhàng hơn, đặc biệt phù hợp với người có hệ tiêu hoá nhạy cảm hoặc đang hồi phục bệnh.
Beta-glucan trong yến mạch giúp giảm LDL-cholesterol, theo nghiên cứu được công bố trên Journal of Nutrition. Việc ăn cháo hằng ngày có thể hỗ trợ giảm nguy cơ bệnh tim.
– Giúp no lâu, ổn định năng lượng
Các chuyên gia từ Harvard T.H. Chan School of Public Health cho biết thực phẩm giàu chất xơ hoà tan như yến mạch giúp no lâu, hạn chế cảm giác thèm ăn và duy trì mức đường huyết ổn định trong nhiều giờ.
– Hỗ trợ giảm cân
Nhờ ít calo nhưng tạo cảm giác no nhanh, cháo được xem là thực phẩm phù hợp với người đang kiểm soát cân nặng. Cháo yến mạch hay cháo gạo lứt đặc biệt hiệu quả vì chứa nhiều chất xơ và vitamin nhóm B.
– Dễ kết hợp đa dạng thực phẩm
Cháo có thể nấu cùng trứng, thịt bằm, rau củ hoặc thậm chí trái cây, giúp tăng giá trị dinh dưỡng mà vẫn nhẹ bụng, phù hợp cho buổi sáng bận rộn.
Dễ ăn và phù hợp với mọi lứa tuổi
Từ trẻ nhỏ, người cao tuổi đến người bệnh đang cần phục hồi đều có thể dùng cháo như một món ăn an toàn, đơn giản và tốt cho hệ tiêu hoá.
Mặc dù ăn cháo tốt cho sức khỏe nhưng nếu dùng liên tục có thể khiến cơ thể thiếu chất, tăng đường huyết và nhanh đói hơn.
Cháo là món ăn quen thuộc, đặc biệt phù hợp khi cơ thể mệt mỏi hoặc cần một bữa nhẹ. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo việc ăn cháo quá thường xuyên, nhất là cháo trắng nấu nhừ, có thể gây nhiều ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe.
– Tăng đường huyết nhanh sau khi ăn: Một trong những vấn đề lớn nhất là cháo trắng có chỉ số đường huyết (GI) cao, khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn. Điều này không tốt cho người tiểu đường hoặc người đang muốn giảm cân vì dễ gây đói sớm, kích thích ăn nhiều hơn.
– Dễ dễ thiếu dinh dưỡng: Cháo chủ yếu chứa tinh bột và nước nên hàm lượng protein, chất xơ và vitamin khá thấp. Nếu ăn cháo đơn thuần trong thời gian dài, cơ thể dễ thiếu dinh dưỡng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Nhiều loại cháo chế biến sẵn hoặc nấu cùng thực phẩm mặn như thịt hộp, trứng muối còn chứa lượng natri cao, làm tăng nguy cơ cao huyết áp và bệnh tim mạch.
– Dễ nạp nhiều calo hơn cần thiết: Theo chuyên gia, gạo nấu quá nhừ cũng khiến chất xơ bị giảm đáng kể, làm cháo nhanh tiêu hóa và khiến cơ thể mau đói hơn. Vì vậy, ăn cháo thường xuyên có thể vô tình khiến bạn nạp nhiều calo hơn cần thiết.
Để ăn cháo lành mạnh, chuyên gia khuyến nghị nên dùng gạo lứt, yến mạch hoặc ngũ cốc nguyên cám; kết hợp thêm thịt, cá, trứng, đậu phụ và rau xanh để cân bằng dinh dưỡng. Đồng thời, cần hạn chế nêm quá mặn và kiểm soát khẩu phần ăn hợp lý.
Bài báo Đừng tận hưởng kỳ nghỉ dài ngày 30-4, 1-5 theo lối cũ nữa, đây là những cách 'tuyệt cú mèo'! nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Bạn đọc Bảo Châu cho biết về quê, ăn cơm cùng gia đình, thỉnh thoảng gặp bạn bè là đã trọn vẹn kỳ nghỉ lễ.
Còn bạn đọc Tý Em nói sẽ về quê ăn những món bình dân mà bạn nhớ nhất khi xa quê. “Không màu mè, không check-in, chỉ là bữa cơm gia đình thôi mà cảm giác hạnh phúc khác hẳn”, bạn đọc bày tỏ.
Tý Em cho biết rảnh thì phụ ba mẹ việc vặt, không thì nằm võng hoặc ra xóm xem trẻ con chơi những trò hồi nhỏ như keo, đá bóng cũng rất vui.
Bạn đọc Nhím chia sẻ về quê để thưởng thức đồ ăn mẹ nấu, quà quê như dưa muối, gà luộc; đi chơi xa không có được.
Nhím cũng kể về trải nghiệm cắm trại ven sông cùng em, tối đốt lửa, kể chuyện, hát hò, còn trưa chiều uống cà phê sữa, nằm võng nghỉ ngơi cảm giác thật tuyệt.
Bạn đọc Kha Kha cho biết sẽ dành kỳ nghỉ cho gia đình bằng cách tổ chức picnic nhỏ, nấu ăn chung và chơi team building cùng cả nhà nội ngoại, thay vì đi du lịch đông đúc.
Trong khi bạn đọc Quốc Đạt cho rằng những hoạt động dành cho kỳ nghỉ lễ 30-4, 1-5 trong bài báo cũng có thể thực hiện vào cuối tuần bình thường, nhưng trong các dịp nghỉ dài như 30-4, nhiều người thường về quê hoặc đi du lịch hơn.
Kỳ nghỉ không chỉ là thời gian đi chơi xa, mà còn là cơ hội để khám phá gần nhà, thử những điều mới.
Bạn đọc Quỳnh Trang cho biết trong dịp lễ, có thể ghé thăm bảo tàng vì nhiều nơi có những chuyên đề thú vị.
Bạn đọc Hoa Hồng thích biến kỳ nghỉ thành thời gian “reset” bản thân thay vì chỉ đi check-in, vì đi nhiều mà không nghỉ thật sự dễ mệt hơn.
“Nếu áp dụng kiểu nghỉ dưỡng nhẹ nhàng, đọc sách, tập yoga hoặc học kỹ năng mới thì chắc tinh thần sẽ khác hẳn”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Thảo tính làm một chuyến khám phá TP.HCM như khách du lịch. Cô nói sẽ mặc áo cờ đỏ sao vàng đúng dịp 30-4, đi những địa điểm chưa từng ghé qua dù sống ở đây lâu rồi.
“Có thể thử quán ăn lạ, vào bảo tàng, đi triển lãm… rồi quay vlog. Đôi khi cái mới lại nằm ngay gần mình”, Thảo nói.
Bạn đọc Thảo Vy cho biết ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng, gần nhà hoặc dành thời gian cho gia đình.
“Cũng hứng thú thử mấy cái mới, chắc tham gia một hoạt động ngoài trời, check-in 30-4 cho đỡ “dính” điện thoại. Nghỉ lễ mà chỉ nằm lướt TikTok thì nhanh hết ngày mà lại thấy tiếc”, Vy nói.
Bạn đọc Hà chia sẻ thích ăn uống nên lịch trình nghỉ lễ là sáng, trưa, tối đều ăn, xen kẽ cà phê và đi dạo cho... đỡ thấy tội lỗi.
Mới đây, tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, giữa tiếng cười và sự náo nhiệt của chương trình trải nghiệm “Làm lính cứu hỏa”, cậu bé A Lăng Hải Quan (8 tuổi, trú xã Hùng Sơn, thành phố Đà Nẵng) khiến nhiều người xúc động khi lần đầu được khoác lên mình bộ đồ cứu hỏa, điều mà em ấp ủ từ lâu.
Mắc hội chứng Wiskott-Aldrich (một dạng suy giảm miễn dịch di truyền hiếm gặp), Hải Quan đã bước sang năm thứ 8 điều trị tại Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng. Căn bệnh khiến em thường xuyên bị xuất huyết nhiều lần phải nhập viện cấp cứu và điều trị kéo dài.
Cha của em, anh A Lăng A Rất cho biết gia đình là người đồng bào Cơ Tu, hoàn cảnh rất khó khăn. Bi kịch càng chồng chất khi người con đầu của vợ chồng anh từng qua đời vì ung thư tủy. Đến Hải Quan, sau khi chào đời không lâu, em tiếp tục được phát hiện mắc căn bệnh hiếm gặp, buộc gia đình bước vào hành trình chữa trị đầy gian nan.
Suốt nhiều năm qua, vợ chồng anh Rất thuê phòng trọ ở khu vực Cẩm Lệ (thành phố Đà Nẵng) để tiện đưa con đi cấp cứu mỗi khi bệnh tái phát. Hai vợ chồng thay nhau chăm con, rồi tranh thủ đi làm thuê kiếm tiền lo cuộc sống và thuốc men.
Theo anh Rất, chi phí thuốc điều trị cho Hải Quan mỗi tháng hơn 18 triệu đồng. Trong khi đó, phương án ghép tủy có thể tốn khoảng 2 tỷ đồng, vượt xa khả năng của gia đình.
“Bác sĩ bảo ghép tủy cho cháu Quan phải mất chi phí tiền tỷ. Với điều kiện của vợ chồng tôi hiện nay chỉ biết cố gắng để kéo dài sự sống cho con được ngày nào hay ngày đó”, anh Rất chia sẻ.
Theo anh Rất, dẫu cuộc sống chất chồng khó khăn, Hải Quan vẫn giữ cho mình những ước mơ rất đỗi hồn nhiên. Em đặc biệt yêu thích hình ảnh những chiến sĩ phòng cháy chữa cháy.
“Khi biết mình được tham gia chương trình trải nghiệm làm lính cứu hỏa, con rất vui. Tối hôm nhận bộ quần áo cứu hỏa, Quan ôm khư khư rồi ngủ cùng bộ đồ, háo hức chờ đến ngày được mặc”, anh Rất tâm sự.
Chiều 20/5, em đến bệnh viện từ rất sớm. Trong bộ đồ cứu hỏa đỏ rực, rộng hơn thân hình nhỏ thó, cậu bé đứng nghiêm trước sân bệnh viện với ánh mắt đầy tự hào. Bên cạnh, A Rất lặng lẽ ngồi sát bên con, ánh mắt không rời, vừa dõi theo vừa kìm nén xúc động.
Với anh Rất, khoảnh khắc nhìn con trai rạng rỡ như một “chiến sĩ nhí” là niềm hạnh phúc hiếm hoi sau chuỗi ngày dài chống chọi bệnh tật.
Nhìn con vui vẻ hoàn thành một phần giấc mơ, anh Rất rưng rưng nước mắt. Người cha này hiểu rằng với căn bệnh hiểm nghèo và hoàn cảnh khó khăn của gia đình, tương lai vẫn còn nhiều bất định. Nhưng ít nhất, trong ngày hôm nay, con trai anh đã được sống trọn vẹn với niềm vui, chạm tay vào điều mình luôn mong ước.
Chương trình “Hoạt động trải nghiệm làm lính cứu hỏa” do Câu lạc bộ Nhịp Đập Yêu Thương, Đoàn Thanh niên Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng phối hợp cùng Đoàn Thanh niên Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ Công an thành phố Đà Nẵng tổ chức, dành cho các bệnh nhi ung thư máu, tan máu bẩm sinh và các em nhỏ đang điều trị tại bệnh viện.
Theo đại diện ban tổ chức, đây không chỉ là một hoạt động trải nghiệm, chương trình còn mang đến cho những bệnh nhi đang chống chọi với bệnh tật một khoảng trời nhỏ của niềm vui, sự kết nối và hy vọng để tiếp tục mạnh mẽ trên hành trình điều trị.
Khác với mặn, ngọt, chua hay đắng, vị cay không được tiếp nhận qua các nụ vị giác trên lưỡi. Cảm giác này xuất hiện khi hợp chất capsaicin (có nhiều trong ớt) gắn kết vào thụ thể TRPV1 trong khoang miệng. Sự gắn kết này tạo ra tín hiệu truyền đến não bộ, thông báo cơ thể đang tiếp xúc với nhiệt độ cao, gây ra cảm giác bỏng rát.
Kích thích não bộ tiết hormone
Khi nhận tín hiệu bỏng từ capsaicin, cơ thể phản ứng bằng cách giải phóng endorphin. Đây là một loại hormone có chức năng giảm đau tự nhiên và tạo ra trạng thái dễ chịu. Cơ chế này giải thích nguyên nhân nhiều người duy trì thói quen ăn cay và có xu hướng tăng dần mức độ cay theo thời gian.
Cùng lúc, cơ thể cũng tiết ra adrenaline. Hormone này làm tăng nhịp tim, đẩy mạnh tuần hoàn máu, tạo ra sự hưng phấn thể chất khi tiêu thụ món ăn.
Khuếch đại hương vị và hỗ trợ tiêu hóa
Trong cấu trúc ẩm thực, vị cay đóng vai trò kích thích các đầu dây thần kinh trong khoang miệng, làm tăng độ nhạy cảm của vị giác. Khi kết hợp với ớt hoặc tiêu, vị mặn, ngọt và chua của thực phẩm trở nên rõ rệt hơn.
Đồng thời, sự kích thích từ capsaicin khiến tuyến nước bọt hoạt động mạnh. Nước bọt hòa trộn giúp phân giải thức ăn, làm hương vị lan tỏa trọn vẹn. Ở dạ dày, hợp chất này kích thích tiết dịch vị, hỗ trợ quá trình tiêu hóa các món chứa nhiều đạm và chất béo.
Việc sử dụng gia vị cay cũng giúp tạo sự cân bằng. Đối với các món chiên rán, độ cay giúp giảm cảm giác ngấy. Tại các khu vực có khí hậu nhiệt đới, việc ăn cay kích thích tuyến mồ hôi hoạt động, giúp cơ thể hạ nhiệt độ sau bữa ăn.
Dù mang lại trải nghiệm ẩm thực thú vị, việc lạm dụng vị cay có thể gây ra những sự khó chịu nhất định cho hệ tiêu hóa. Bác sĩ Edwin McDonald - Chuyên khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y khoa Chicago, Mỹ cho biết đồ ăn cay là một trong những tác nhân phổ biến gây chứng ợ nóng. Ở những người nhạy cảm, vị cay có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới, khiến axit dễ dàng trào ngược lên.
Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng chỉ ra một sự thật trái ngược với quan niệm phổ biến: Capsaicin không hề làm tăng tiết axit dạ dày, cũng không gây ra hay làm trầm trọng thêm tình trạng viêm loét. Nó thực chất còn ức chế sản xuất axit. Lý do khiến người bị viêm loét cảm thấy đau khi ăn cay đơn thuần là do capsaicin kích hoạt các thụ thể cảm giác đau trong dạ dày, chứ không phải do vết loét bị phá hủy thêm".
Do đó, người dùng vẫn nên sử dụng ớt, tiêu ở mức độ vừa phải. Đặc biệt, những ai có tiền sử trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS) nên "lắng nghe cơ thể" và hạn chế ăn cay nếu thấy xuất hiện cơn đau.
