Ngày 7/4, bà Nguyễn Thị Như Loan, Tổng giám đốc, nguyên chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai, cùng 21 người bị TAND TP HCM xét xử trong vụ án chuyển nhượng trái phép khu đất hơn 6.000 m2 đất “vàng” ở Bến Vân Đồn, gây thiệt hại hơn 542 tỷ đồng của Nhà nước.
Trong đó, bà Loan cùng 15 người được tại ngoại tham gia phiên tòa. Cựu CEO Quốc Cường Gia Lai và 11 người bị cáo buộc Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí theo khoản 3 Điều 219 Bộ luật Hình sự.
Cũng được tại ngoại, bà Nguyễn Thị Hồng, cựu phó chủ tịch UBND TP HCM; Đào Thị Hương Lan (cựu giám đốc Sở Tài chính, đang trốn truy nã) bị truy tố về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Bà Lan bị xét xử vắng mặt.
Ông Lê Quang Thung (nguyên Tổng giám đốc, quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Cao su Việt Nam) bị cáo buộc tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ. Nguyên Tổng giám đốc tập đoàn ông Trần Ngọc Thuận bị truy tố tội Nhận hối lộ.
Các bị can Lê Y Linh (cựu Giám đốc Công ty Việt Tín), Đặng Phước Dừa (cựu HĐQT Công ty Việt Tín) bị truy tố về tội Đưa hối lộ và Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Trong số 93 tổ chức, cá nhân được triệu tập với tư cách người có quyền nghĩa vụ liên quan có đại diện Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng nhiều sở ngành. Khoảng hơn 30 luật sư bào chữa cho các bị cáo và bảo vệ các bên.
>> Danh sách 22 bị cáo
Đất ‘vàng’ Nhà nước hai lần sang tay tư nhân
Hành vi sai phạm của bà Loan xảy ra vào giai đoạn sau (năm 2014), khi khu đất trên đã được lãnh đạo Tập đoàn Cao su góp vốn vào công ty trung gian để thực hiện dự án. Công ty này do ông Thung chỉ đạo cấp dưới cùng với Lê Y Linh, Đặng Phước Dừa lập ra.
Khu đất trên đường Bến Vân Đồn, liền kề quận 1, vốn là công sản do Tổng cục Cao su (nay là Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) quản lý từ năm 1976. Sau nhiều lần chia tách, quyền quản lý thuộc về hai đơn vị thành viên là Tổng Công ty cao su Đồng Nai và Công ty cao su Bà Rịa thông qua việc thành lập Công ty TNHH Phú Việt Tín (lần lượt chiếm 72% và 28% vốn).
Tháng 12/2009, ông Lê Quang Thung (Quyền Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) chủ động đề nghị bán khu đất này cho bà Lê Y Linh. Do ông được Linh giúp trong việc đưa con trai đi chữa bệnh ở Singapore. Hai bên ngầm thỏa thuận ông Thung sẽ nhận 3 triệu USD.
Ông Thung chỉ đạo cấp dưới thành lập Công ty Phú Việt Tín, đồng thời đề nghị UBND TP HCM thu hồi và giao khu đất cho doanh nghiệp này thực hiện dự án. Sau đó, thông qua việc chuyển nhượng 99% vốn điều lệ tại Công ty Phú Việt Tín, ông Thung tạo điều kiện để doanh nghiệp của Linh và Dừa nắm quyền chi phối.
Trước khi nghỉ hưu, ông Thung tiếp tục trao đổi và nhờ Trần Ngọc Thuận (cựu thành viên HĐTV, Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam) hỗ trợ, tạo điều kiện để Linh và Dừa nhận chuyển nhượng khu đất không thông qua thẩm định giá và đấu giá theo quy định.
Thực tế, ông Thung đã nhận 200.000 đô la Singapore (thông qua việc Linh giúp con trai ông đi chữa bệnh) và cùng 300.000 USD tiền mặt tại nhà hàng Palace.
Để thâu tóm khu đất này, bà Lê Y Linh và ông Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) đã bắt tay nhau, với một thỏa thuận phân chia lợi ích và trách nhiệm rõ ràng. Theo đó, Linh hưởng 80% lợi nhuận với nhiệm vụ lo “cửa” Tập đoàn Cao su (bên bán); ông Dừa hưởng 20% lợi nhuận với trọng trách chạy thủ tục với các cơ quan chức năng TP HCM.
Ông Dừa sau đó bắt đầu thực hiện kế hoạch “bôi trơn” hàng loạt quan chức TP HCM thời điểm đó bằng tiền mặt, quà cáp và những lời hứa hẹn về bất động sản hạng sang.
Năm 2013, dự án đình trệ do nhóm Linh – Dừa mâu thuẫn và cạn vốn, bà Loan bắt đầu tham gia. Bà Nguyễn Thị Như Loan liên hệ với Linh và Dừa để đặt vấn đề mua dự án.
Nhà chức trách xác định, qua tài liệu được cung cấp, bà Loan biết rõ khu đất có nguồn gốc công sản; đã có quyết định giao cho Công ty Phú Việt Tín nhưng chưa nộp tiền sử dụng đất nên chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dự án cũng chưa có giấy chứng nhận đầu tư, chưa triển khai xây dựng và khu đất vẫn do hai công ty cao su quản lý. Mặc dù vậy, ngày 6/12/2013, bà Loan vẫn ký hợp đồng chuyển nhượng vốn góp với ông Đặng Phước Dừa, thống nhất giá mua khu đất là 460,9 tỷ đồng.
Thực hiện thỏa thuận, bà Loan chuyển cho Linh và Dừa 50 tỷ đồng tiền đặt cọc và 186,1 tỷ đồng để nộp tiền sử dụng đất; các khoản tiền này được hợp thức hóa bằng hợp đồng vay tiền. Khi biết Linh và Dừa chưa thanh toán tiền mua vốn góp cho phía các công ty cao su nên chưa đủ căn cứ pháp lý để chuyển nhượng cổ phần (thực chất là chuyển nhượng khu đất), bà Loan tiếp tục chuyển 65 tỷ đồng cho ông Dừa để hoàn tất thanh toán.
Từ nguồn tiền bà Loan chuyển, Linh và Dừa đã thanh toán để mua 99% vốn góp tại Công ty Phú Việt Tín, sau đó chuyển nhượng toàn bộ phần vốn này cho bà Loan.
Đối với 1% vốn góp còn lại, bà Loan trực tiếp liên hệ mua từ Tổng công ty Cao su Đồng Nai và Công ty Cao su Bà Rịa mà không thông qua đấu giá, theo mức giá được ấn định từ năm 2010.
Từ ngày 5/9/2014 – trước khi thâu tóm nốt 1% còn lại – bà Loan đã ký thỏa thuận cam kết bán lại toàn bộ dự án cho Công ty CP Bất động sản Thịnh Vượng (thuộc Tập đoàn Novaland) với tổng giá trị hơn 846 tỷ đồng.
Cơ quan công tố kết luận hành vi của bà Loan và các đồng phạm gây thiệt hại tài sản Nhà nước hơn 542 tỷ đồng. Trong đó, cá nhân bà Loan được xác định hưởng lợi và chịu trách nhiệm đối với số tiền hơn 297,8 tỷ đồng.
Quá trình điều tra, bà Loan cho rằng hoàn toàn không biết hồ sơ liên quan đến việc chuyển giao khu đất giai đoạn đầu bị lập khống. Do thấy hồ sơ pháp lý dự án không có rủi ro nên đã nhận chuyển nhượng và đóng thuế đầy đủ.
Chi tiền hối lộ loạt quan chức
Quá trình thâu tóm khu đất trước khi bán lại cho bà Loan, nhà chức trách xác định Linh và Dừa đã hối lộ hàng loạt quan chức TP HCM thời điểm đó. Do có mối quan hệ từ trước, Linh và Dừa đã gặp gỡ và nhờ bà Đào Thị Lan Hương (khi đó là Ủy viên thường trực Ban chỉ đạo 09 sắp xếp tài sản thuộc sở hữu Nhà nước) để nhờ sắp xếp khu đất nói trên cho Công ty Phú Việt Tín. Bà Lan không nhận tiền nhưng được Dừa hứa cho một căn hộ sau khi dự án hoàn thành.
Đồng thời, Dừa cũng tìm cách tiếp cận bà Nguyễn Thị Hồng (khi đó là Phó chủ tịch UBND TP HCM) thông qua chồng bà, tạo quan hệ bằng các buổi ăn uống rồi hai lần đưa tổng cộng 60.000 USD (10.000 USD và 50.000 USD) để “cảm ơn” việc ký văn bản giao đất.
Năm 2022, khi C03 trưng cầu định giá quyền sử dụng khu đất 39-39B Bến Vân Đồn tại hai thời điểm năm 2013 và 2014 để xác định thiệt hại, Dừa và Linh được xác định đã tìm cách can thiệp vào quá trình này.
Theo cơ quan điều tra, hai người nhận thức rõ giá trị khu đất càng cao thì mức độ thất thoát của Nhà nước càng lớn, kéo theo trách nhiệm hình sự nghiêm trọng hơn. Dù đang bị cấm xuất cảnh và biết cơ quan điều tra đẩy nhanh tiến độ, Dừa và Linh vẫn tiếp cận những người có liên quan trong Hội đồng định giá thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường nhằm tác động, làm giảm giá trị khu đất. Mục đích là khiến kết quả định giá thấp hơn thực tế, qua đó giảm thiệt hại và trách nhiệm pháp lý.
Tháng 6/2023, thông qua Ngô Xuân Trường (Chuyên viên Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất), Lê Y Linh tiếp cận ông Đoàn Ngọc Phương tại trụ sở Bộ Tài nguyên và Môi trường, đặt vấn đề nhờ “tạo điều kiện” trong quá trình định giá khu đất 39-39B Bến Vân Đồn.
Linh và Dừa đã hai lần đưa tiền cho Phương 10.000 USD và 200 triệu đồng nhằm “chạy tội” nhưng bất thành.
Ngày 15/5, TAND Hà Nội tuyên phạt Hùng, 53 tuổi, trú phường Đông Ngạc, mức án tử hình về tội Giết người, 13 năm cho tội Hủy hoại tài sản; tổng hợp hình phạt là tử hình.
Ngoài án tù, bị cáo phải bồi thường thiệt hại tài sản và tinh thần cho gia đình các nạn nhân.
HĐXX nhận định Cao Văn Hùng hành xử côn đồ, liều lĩnh, coi thường tính mạng người khác. Chỉ vì mâu thuẫn nhỏ khi bị nhắc trả tiền bia, bị cáo đã mua xăng quay lại phóng hỏa quán hát, khiến 11 người tử vong.
Theo tòa, Hùng nhận thức rõ hành vi có thể gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nhưng vẫn thực hiện, thể hiện sự coi thường pháp luật, tài sản và tính mạng người khác. Vì vậy, cần áp dụng mức án nghiêm khắc tương xứng với hậu quả vụ án gây ra.
Vụ án bắt nguồn từ tháng 11/2024, Hùng vào quán trên đường Phạm Văn Đồng uống một lon bia, hút một bao thuốc lá hết 55.000 đồng nhưng không trả tiền. Khi bị một người khách tát và nhắc "đi ăn uống phải trả tiền đàng hoàng", Hùng bực tức bỏ đi.
Khoảng 21h17 ngày 18/12/2024, Hùng quay lại quán một mình, gọi bia và thuốc lá rồi yêu cầu nữ nhân viên chỉ người đã đánh mình trước đó nhưng không được.
Lúc này, một số khách trong quán khuyên Hùng rời đi để tránh gây chuyện. Một người còn kéo bị cáo ra ngoài nói chuyện và dùng tay đánh vài cái rồi được can ngăn.
Sau đó, Hùng đi bộ ra chợ Cổ Nhuế mua xô nhựa 15 lít, bắt taxi đi mua 150.000 đồng tiền xăng, đổ khoảng nửa xô rồi quay lại gần quán bia. Thời điểm này, trong quán có 14 khách, bên ngoài dựng nhiều xe máy và một ôtô.
Theo cáo buộc, Hùng hắt xăng vào cửa kính và khu vực lối ra vào rồi châm lửa đốt. Ngọn lửa bùng phát dữ dội, lan sang nhà xưởng bên cạnh của một công ty.
Một phần xăng chảy ngược ra ngoài làm bén lửa vào giày khiến chính Hùng cũng bị bỏng.
Gây án xong, Hùng mặc chiếc quần cháy xém đi vào nhà người quen gần đó, kể vừa phóng hỏa quán bia và xin thay quần áo để đi đầu thú. Sau đó, bị cáo đi bộ khoảng một km đến trụ sở Bộ Công an trên đường Phạm Văn Đồng để trình diện.
Vụ cháy khiến 11 người tử vong, 4 người bị bỏng. Nhiều tài sản trong quán bị thiêu rụi, cùng 8 xe máy, một ôtô và 7.184 máy móc, thiết bị, linh kiện của công ty bên cạnh bị hư hỏng hoàn toàn. Tổng thiệt hại được xác định hơn 2,6 tỷ đồng.
Người khách từng đánh Hùng tại quán đã tử vong trong vụ cháy nên cơ quan điều tra không xem xét xử lý.
Trong quá trình điều tra, chủ quán hỗ trợ mỗi gia đình có nạn nhân tử vong 5 triệu đồng; gia đình nam nhân viên tử vong 30 triệu đồng và nữ nhân viên bị bỏng 10 triệu đồng.
Phiên tòa nhiều lần phải hoãn do vắng mặt bị hại và tình trạng sức khỏe của bị cáo.
Năm 2025, Ibaraki đứng đầu danh sách tỉnh có số người nước ngoài làm việc trái phép, với 3.518 trong tổng 13.435 người trên toàn quốc (26%). Đây là năm thứ 4 liên tiếp Ibaraki đã giữ "danh hiệu" này.
Đó là một sự phân biệt mà chính quyền Ibaraki muốn xóa bỏ, vì vậy kể từ 11/5, một chính sách mới đã được ban hành: thưởng 10.000 yên (1,6 triệu đồng) cho những cá nhân báo cáo về việc sử dụng lao động nước ngoài bất hợp pháp trong tỉnh.
Ibaraki là tỉnh đầu tiên treo thưởng kiểu này. Chính sách mới được đưa ra vào thời điểm thái độ chung đối với người nước ngoài ở Nhật Bản đang trở nên kém thân thiện hơn.
Điều này, theo truyền thông Nhật Bản, xuất phát từ sự gia tăng các vụ trộm cắp và tội phạm nghiêm trọng khác do người nước ngoài gây ra, hoặc không tuân thủ các quy tắc ứng xử địa phương.
Phần thưởng này không trao cho những người gọi cảnh sát để tố giác lao động nước ngoài làm việc, cư trú bất hợp pháp. Nó chỉ nhắm đến người sử dụng lao động.
Ngoài ra, các báo cáo ẩn danh không được chấp nhận vì người báo cáo phải cung cấp tên, địa chỉ và số điện thoại của mình để báo cáo được chấp nhận.
Các báo cáo phải được gửi thông qua một mẫu trực tuyến, và chỉ khi báo cáo được xem xét và đánh giá là đáng tin cậy thì chính quyền tỉnh Ibaraki mới phối hợp với cảnh sát để tiến hành điều tra. Chỉ khi hành vi sai trái được xác nhận thì người báo cáo mới nhận được phần thưởng 10.000 yên.
Điều này nhằm mục đích ngăn chặn những cáo buộc sai sự thật hoặc vô căn cứ.
Về lý do tại sao Ibaraki lại có nhiều trường hợp lao động nước ngoài bất hợp pháp, năm 2025, 70% liên quan đến người nước ngoài làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Vì Ibaraki chủ yếu là vùng nông thôn và có nhiều đất nông nghiệp.
Ngoài ra, với dân số Nhật Bản, đặc biệt là dân số trẻ, đang giảm nhanh nhất ở vùng nông thôn, các tỉnh như Ibaraki là những nơi cần nhất nguồn lao động nước ngoài đổ vào cộng đồng địa phương.
Phát biểu tại một cuộc họp báo tháng trước, Thống đốc Ibaraki Kazuhiko Oikawa nhấn mạnh rằng mục tiêu của hệ thống khen thưởng không phải là để ngăn cản người nước ngoài làm việc trong tỉnh, mà là để đảm bảo những người đang làm việc ở Ibaraki đang làm việc hợp pháp.
Ibaraki là chính quyền đầu tiên đưa ra phần thưởng kiểu này, nhưng chính phủ Nhật Bản, thông qua Cơ quan Dịch vụ Nhập cư (thuộc Bộ Tư pháp), đã thực hiện việc này trong ít nhất 5 năm qua.
Trên thực tế, Cơ quan Dịch vụ Nhập cư còn đưa ra phần thưởng lớn hơn cả Ibaraki, lên tới 50.000 yên cho thông tin dẫn đến việc xác nhận sử dụng lao động bất hợp pháp.
Theo đại diện của hàng trăm người dân góp vốn mua đất dự án khu trung tâm đô thị, thương mại, dịch vụ, tài chính, du lịch Nha Trang (tại sân bay Nha Trang) của Công ty CP Tập đoàn Phúc Sơn (gọi tắt là Phúc Sơn), trước kỳ nghỉ lễ 30-4, họ được thư ký tòa phúc thẩm thông báo trong tuần tới tòa sẽ có quyết định đưa vụ án ra xét xử phúc thẩm, hoặc gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm vụ án.
Vụ án hình sự "vi phạm các quy định về quản lý đất đai", "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" liên quan đến dự án nêu trên đã được Tòa án quân sự Quân khu 5 xét xử sơ thẩm hồi tháng 1-2026, sau đó bị những nhà đầu tư là người góp vốn mua đất dự án này kháng cáo.
Một trong các khiếu nại, kháng cáo của những người góp vốn mua đất dự án tại sân bay Nha Trang là đề nghị tòa án cấp phúc thẩm tuyên buộc Công ty Phúc Sơn tiếp tục thực hiện "Hợp đồng tiến trình thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất" dự án đã nêu, giao đất cho nhà đầu tư góp vốn sau khi hoàn thành các thủ tục theo quy định của pháp luật và theo hợp đồng đã ký kết.
Khiếu nại, kháng cáo của người dân có liên quan đến quy hoạch các dự án của Công ty Phúc Sơn trên diện tích đất quốc phòng (62,89ha) tại sân bay Nha Trang mà công ty này đã được bàn giao, phê duyệt quy hoạch phân lô để bán.
Cụ thể, Phúc Sơn đã phân 24,8ha trong diện tích đất quốc phòng tại sân bay Nha Trang thành 1.112 lô đất để bán. Công ty này ký kết 982 "hợp đồng thực hiện tiến trình chuyển nhượng quyền sử dụng đất" dự án này với tổng giá trị hơn 9.413 tỉ đồng và đã thu của khách hàng hơn 7.030 tỉ đồng. Trong số đó có hàng trăm khách hàng đang kháng cáo.
Về dự án nêu trên, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành nhiều quyết định điều chỉnh, liên quan đến quy hoạch và đất đã giao cho Phúc Sơn tại sân bay Nha Trang.
Ngày 21-7-2017, UBND tỉnh Khánh Hòa có quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 đối với dự án hơn 62,3ha đất đã giao cho Phúc Sơn tại sân bay Nha Trang. Trong đó có phê duyệt diện tích từng loại đất theo các mục đích sử dụng đất cụ thể (như đất nhà ở liên kế hơn 115.861m2, đất nhà ở biệt thự hơn 19.524m2; đất ở du lịch hơn 42.492m2; đất hỗn hợp 62.678m2…).
Thế nhưng theo bản án sơ thẩm (1-2026), Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự tỉnh Khánh Hòa đã "từ chối việc giám định tài sản đối với phần diện tích 62,3ha đất tại sân bay Nha Trang do UBND tỉnh Khánh Hòa thu hồi của Trường Sĩ quan Không quân giao cho Công ty Phúc Sơn" thực hiện dự án và đã phê duyệt quy hoạch như kể trên.
Lý do, theo hội đồng, là "đến thời điểm hiện nay khu đất trên vẫn chưa được Thủ tưởng Chính phủ phê duyệt phương án sắp xếp".
Còn trong các quyết định giao đất đó của UBND tỉnh Khánh Hòa có giao một phần diện tích "đất ở không hình thành đơn vị ở (loại đất này không nằm trong phân loại đất theo quy định tại Điều 10 Luật Đất đai năm 2013)".
Đồng thời trong quyết định số 2139/QĐ-UBND ngày 25-7-2017 của UBND tỉnh Khánh Hòa (điều chỉnh quyết định giao đất hoàn vốn dự án BT cho Phúc Sơn) "không xác định rõ mục đích sử dụng đất đối với từng diện tích đất".
