Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết giá trị dinh dưỡng của trái cây phụ thuộc nhiều yếu tố như độ tươi, mùa vụ, giống cây, cách bảo quản, thời gian vận chuyển, phương pháp canh tác…, chứ không nằm ở nguồn gốc nhập khẩu hay nội địa.
Một ví dụ điển hình:
Dinh dưỡng
Năng lượng (kcal)
Chất xơ (g)
Vitamin C (mg)
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, có thể thấy ổi nội địa giàu vitamin C vượt trội, cao gấp nhiều lần táo nhập khẩu, hàm lượng chất xơ và kali của ổi cũng cao hơn.
Tương tự đu đủ, thanh long, xoài, cam, bưởi nội địa có giá trị dinh dưỡng rất tốt. Nhiều loại trái cây nhiệt đới của Việt Nam giàu carotenoid, vitamin C và polyphenol hơn một số loại trái cây ôn đới nhập khẩu. Điều quan trọng là sự đa dạng và độ tươi, không phải “nhập khẩu” hay “nội địa”.
Trái cây nhập khẩu
Ưu điểm: Đa dạng chủng loại quanh năm, một số loại có tiêu chuẩn bảo quản và truy xuất nguồn gốc tốt, hình thức đẹp, đồng đều.
Nhược điểm: Giá thành cao, có thể giảm độ tươi do vận chuyển dài ngày. Trái cây nhập khẩu thường phải thu hoạch sớm, bảo quản lạnh dài ngày, vận chuyển đường biển hoặc đường hàng không, lưu kho trước khi bán. Quá trình này có thể làm giảm một số chất dinh dưỡng nhạy cảm như vitamin C, folate, một số chất chống oxy hóa. Ví dụ vitamin C giảm dần theo thời gian bảo quản, trái cây càng để lâu càng giảm độ tươi và hương vị tự nhiên.
Không phải mọi trái cây nhập khẩu đều “nhiều hóa chất”, nhưng để kéo dài thời gian bảo quản, nhiều loại có thể được phủ sáp thực phẩm, xử lý chống nấm mốc, bảo quản khí quyển điều chỉnh, dùng chất làm chậm chín. Các biện pháp này được phép trong giới hạn an toàn ở nhiều quốc gia, nhưng người tiêu dùng nên rửa kỹ, gọt vỏ khi cần, mua từ nguồn uy tín.
Trái cây nội địa theo mùa
Ưu điểm: Trong khi đó, trái cây địa phương theo mùa thường được thu hoạch gần thời điểm tiêu thụ, ít thời gian lưu kho, giữ được độ tươi và mùi vị tốt hơn, giá hợp lý. Nhiều loại rất giàu vitamin và chất chống oxy hóa, hương vị tự nhiên đậm hơn khi đúng mùa.
Nhược điểm: Chất lượng không đồng đều nếu nguồn cung kém kiểm soát, một số nơi có nguy cơ lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, khó bảo quản lâu.
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, trái cây nhập khẩu không mặc nhiên giàu dinh dưỡng hơn trái cây nội địa. Trong nhiều trường hợp, trái cây địa phương theo mùa có thể tươi hơn, giữ vitamin tốt hơn, giá hợp lý hơn, phù hợp nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày. Điều quan trọng nhất không phải “hàng ngoại hay hàng nội”, mà là độ tươi, sự đa dạng, khẩu phần hợp lý và nguồn thực phẩm an toàn.
“Do đó dù là trái cây nội địa hay nhập khẩu thì cũng đều chú ý mua nơi uy tín, rửa kỹ dưới vòi nước, tránh chạy theo hình thức quá bóng đẹp bất thường”, bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo.
Ngày 29/5, BS.CK2 Nguyễn Thắng Nhật Tuệ, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Gia An 115, cho biết người bệnh sinh năm 1966 được đưa vào can thiệp khẩn sau khi xuất hiện cơn đau ngực dữ dội và ngã gục ngay trước cửa phòng mạch của ông vào tối hôm qua.
Theo bác sĩ Tuệ, người đàn ông tự chạy xe máy đến trong tình trạng mệt, đau ngực, sau đó bất ngờ khuỵu xuống. Với kinh nghiệm nhiều năm làm cấp cứu, ông lập tức nhận thấy đây có thể là tình huống nguy hiểm tính mạng.
Ngay tại phòng khám, bệnh nhân được trấn an, đo điện tim khẩn. Kết quả cho thấy người bệnh bị nhồi máu cơ tim tối cấp thành trước rộng, tình trạng có thể dẫn đến ngưng tim, đột tử bất cứ lúc nào nếu chậm xử trí.
May mắn, phòng khám luôn chuẩn bị sẵn các phương tiện cấp cứu như máy điện tim, monitor, oxy, thuốc giãn mạch vành, thuốc kháng kết tập tiểu cầu, kháng đông và statin - thói quen nghề nghiệp của bác sĩ cấp cứu. Bệnh nhân được dùng thuốc cấp cứu ngay tại chỗ tương tự quy trình tại khoa cấp cứu bệnh viện. Sau khi được xịt thuốc giãn mạch vành nitroglycerin, người đàn ông dần mở mắt, đáp ứng và có thể trò chuyện.
"Tỉnh lại, điều đầu tiên anh nhờ là gọi giúp hàng xóm vào đóng cửa nhà vì đau quá nên đi không kịp khóa cửa", bác sĩ Tuệ kể, cho biết bệnh nhân sống một mình, không vợ con, không người thân bên cạnh.
Bác sĩ đồng thời liên hệ đồng nghiệp tại Trung tâm Cấp cứu 115 chuyển người bệnh đến Bệnh viện Gia An 115 can thiệp mạch vành khẩn cấp. Bác sĩ Dương Duy Trang, Phó giám đốc kiêm Trưởng khoa Tim mạch bệnh viện, trực tiếp can thiệp cho bệnh nhân. Khi biết hoàn cảnh người đàn ông sống một mình, không có bảo hiểm y tế và kinh tế khó khăn, êkíp đã hỗ trợ miễn phí một số vật tư can thiệp.
Đến sáng nay, bệnh nhân tỉnh táo, sức khỏe cải thiện và liên tục gửi lời cảm ơn nhân viên y tế.
Nhồi máu cơ tim cấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến nhập viện và tử vong hiện nay trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Nhiều bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp thường dễ tử vong ở những giờ đầu tiên trước khi vào đến bệnh viện vì các biến chứng liên quan đến rối loạn nhịp.
Dấu hiệu điển hình là đau thắt ngực kéo dài trên 20-30 phút, kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc mệt lả. Một số trường hợp không đau ngực rõ ràng mà chỉ thấy khó thở, đau thượng vị hoặc rối loạn tri giác.
Bác sĩ khuyến cáo khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, người dân cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt vì "thời gian vàng" điều trị nằm ở những giờ đầu sau khởi phát. Người lớn tuổi, hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, thừa cân béo phì hoặc có bệnh mạch vành là nhóm nguy cơ cao. Việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đóng vai trò then chốt trong phòng tránh nhồi máu cơ tim.
"Nghề cấp cứu nhiều áp lực, nhưng đôi khi chỉ cần xử trí đúng và đủ trong những phút đầu là giữ lại được một mạng người", bác sĩ Tuệ chia sẻ.
Đối với nhiều nhân viên văn phòng làm việc theo giờ hành chính, duy trì thói quen tập luyện sau giờ làm là thách thức không nhỏ.
Thời gian ngồi kéo dài, cường độ công việc cao và tình trạng mệt mỏi cuối ngày khiến nhu cầu tìm kiếm các hình thức vận động ngắn, nhẹ, dễ thực hiện tại nhà ngày càng gia tăng.
Gần đây, kênh YouTube về thể dục thể hình Nhật Bản “Muscle Watching” giới thiệu phương pháp tập nằm kết hợp kiểm soát hơi thở, được giới thiệu có khả năng hỗ trợ làm thon gọn vòng eo mà không cần vận động mạnh.
Phương pháp này hướng đến nhóm phụ nữ quanh thời kỳ mãn kinh, người ít vận động, người đau khớp gối hoặc không phù hợp với các bài tập có cường độ cao.
Theo hướng dẫn, nguyên lý chính của bài tập là phối hợp nhịp thở với hoạt động siết cơ vùng bụng. Người tập hít vào bằng mũi, thở ra bằng miệng, đồng thời siết nhẹ cơ bụng khi thở ra và thả lỏng khi hít vào. Các động tác có thể thực hiện trên thảm yoga hoặc mặt phẳng chắc chắn.
Một số nội dung cho rằng việc tập luyện 10 phút mỗi ngày có thể giúp giảm 5cm vòng eo. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định hiệu quả tương tự ở mọi đối tượng trong thời gian ngắn.
Dù vậy, nhóm bài tập nêu trên vẫn có giá trị nhất định trong cải thiện vận động. Động tác nâng hông có thể kích hoạt nhóm cơ mông, cơ đùi sau và hỗ trợ ổn định vùng hông, trong khi các động tác siết cơ bụng kết hợp thở chậm giúp tăng nhận thức về cơ vùng lõi, góp phần cải thiện tư thế ở người thường xuyên ngồi lâu.
Đối với phụ nữ quanh thời kỳ mãn kinh, vận động thể chất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sự thay đổi nội tiết trong giai đoạn này có thể liên quan đến tình trạng tăng tích tụ mỡ vùng bụng và giảm khối cơ. Các bài tập nhẹ, ít tác động lên khớp có thể là lựa chọn phù hợp cho người mới bắt đầu hoặc người có hạn chế về vận động.
Tuy nhiên, giảm vòng eo bền vững không thể phụ thuộc vào một phương pháp đơn lẻ. Hiệu quả kiểm soát mỡ bụng chịu ảnh hưởng đồng thời của chế độ dinh dưỡng, mức tiêu hao năng lượng, giấc ngủ, tuổi tác, nội tiết và tình trạng bệnh lý nền. Do đó, các bài tập ngắn chỉ nên được xem là một phần trong chiến lược vận động và quản lý cân nặng tổng thể.
Người sau sinh, người có tình trạng giãn cơ bụng, đau thắt lưng, thoát vị đĩa đệm hoặc bệnh lý cơ xương khớp cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi áp dụng. Trong quá trình tập, cần tránh nín thở, tránh ưỡn lưng quá mức và ngừng tập nếu xuất hiện đau bất thường.
Phương pháp tập nằm 10 phút mỗi ngày không phải là giải pháp “đốt mỡ” tức thì. Giá trị thực tế của phương pháp này nằm ở tính dễ tiếp cận, cường độ nhẹ và khả năng hỗ trợ hình thành thói quen vận động đều đặn, đặc biệt ở những người ít có điều kiện tham gia các hình thức tập luyện cường độ cao.
Khám, chụp X-quang miễn phí cho trẻ gù vẹo cột sống hôm 4/4 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ ghi nhận nhiều trẻ em cột sống cong vẹo nghiêm trọng. Điển hình, một bé gái 11 tuổi ở Hà Nội đến viện khám sau khi cha mẹ phát hiện vai con lệch nhẹ. Bác sĩ xác định cột sống của bé vẹo tới 63 độ, buộc phải can thiệp chuyên sâu.
"Hàng ngày con vẫn học tập, vui chơi bình thường, không ngờ bị cong vẹo cột sống nặng đến vậy", mẹ bé cho hay.
Tương tự, bé trai 9 tuổi ở Bắc Ninh được mẹ phát hiện vai hơi gù song chỉ nhắc nhở con ngồi thẳng khi học bài. Lần này bé đến viện khám, mẹ bất ngờ khi bác sĩ thông báo bé bị vẹo cột sống 39 độ cần theo dõi sát, can thiệp kịp thời, nhất là khi trẻ sắp bước vào giai đoạn dậy thì - thời điểm bệnh có thể tiến triển nhanh.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống, cho biết cong vẹo cột sống là bệnh lý thường gặp ở trẻ em, tỷ lệ mắc khoảng 0,5-1% dân số. Phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể. Một số trẻ mắc do yếu tố bẩm sinh, bệnh lý thần kinh - cơ, hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài. Điểm nguy hiểm của bệnh là tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ qua.
Nhiều trẻ vẫn sinh hoạt hoàn toàn bình thường, không đau đớn, không hạn chế vận động. Dấu hiệu ban đầu thường rất kín đáo, chỉ là lệch vai, gù nhẹ hoặc mất cân đối cơ thể. Chính vì vậy, không ít phụ huynh chủ quan, chỉ đưa con đi khám khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng, theo BS Sơn.
Hệ lụy của cong vẹo cột sống không dừng lại ở vấn đề thẩm mỹ. Khi cột sống biến dạng, lồng ngực có thể bị ảnh hưởng, làm giảm không gian phát triển của phổi. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí dẫn đến xẹp phổi. Đặc biệt, giai đoạn từ 5 đến 8 tuổi được xem là thời kỳ vàng để phổi phát triển. Nếu cột sống bị cong vẹo trong thời điểm này, những ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ có thể kéo dài lâu dài.
Yếu tố quan trọng nhất trong điều trị là phát hiện sớm. Bệnh ở giai đoạn nhẹ có thể cải thiện bằng các phương pháp đơn giản như tập phục hồi chức năng, vận động phù hợp hoặc bơi lội để điều chỉnh tư thế. Khi bệnh tiến triển hơn, trẻ phải mặc áo chỉnh hình nhằm kiểm soát độ cong, cần kết hợp với tập luyện để đạt hiệu quả.
Trường hợp độ cong lớn hoặc các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, bác sĩ cân phẫu thuật. Trẻ đang trong độ tuổi phát triển, các kỹ thuật nẹp tăng trưởng hiện đại có thể giúp vừa chỉnh hình cột sống, vừa duy trì khả năng phát triển tự nhiên, hạn chế số lần can thiệp.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ đến viện muộn, theo bác sĩ Sơn, là do phụ huynh chưa chú ý đến các dấu hiệu ban đầu. Trong khi đó, cách kiểm tra sớm hoàn toàn có thể thực hiện ngay tại nhà. Cha mẹ chỉ cần quan sát khi trẻ đứng thẳng để xem hai vai có cân đối hay không, hoặc cho trẻ cúi gập người về phía trước để phát hiện sự bất thường ở hai bên lưng. Nếu một bên vai hoặc lưng nhô cao hơn có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc làm nặng thêm tình trạng cong vẹo cột sống. Ngồi học sai tư thế trong thời gian dài, ít vận động hoặc mang cặp lệch một bên đều có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Vì vậy, phụ huynh cần nhắc nhở trẻ duy trì tư thế đúng khi ngồi học, đồng thời khuyến khích tham gia các hoạt động thể chất như bơi lội, đu xà để hỗ trợ cột sống phát triển cân đối.
Lê Nga
