Bấm huyệt, bốc thuốc ‘chui’

Nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí y khoa JAMA Internal Medicine đã phát hiện ra rằng các tư thế đặt tay phổ biến có thể làm tăng chỉ số huyết áp một cách giả tạo, biến một người đang khỏe mạnh trở thành bệnh nhân huyết áp cao.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins (Mỹ) thực hiện, bao gồm 133 người tham gia trong độ tuổi từ 18 đến 80 tuổi.

Những người tham gia trước tiên làm trống bàng quang, đi bộ trong 2 phút, rồi ngồi tựa lưng vào ghế tựa và bàn chân đặt trên sàn.

Các nhà nghiên cứu tiến hành so sánh kết quả đo huyết áp giữa tư thế đúng - cánh tay đặt trên bàn ở ngang mức tim, với 2 cách đặt tay phổ biến thường gặp trong thực tế:

Kết quả cho thấy khi đặt tay trên đùi, huyết áp tâm thu cao hơn trung bình 3.9 mmHg và huyết áp tâm trương cao hơn 4.0 mmHg so với thực tế, theo trang tin khoa học Scitechdaily.

Tệ hơn, khi cánh tay buông thõng bên hông, huyết áp tâm thu cao hơn đến 6.5 mmHg và huyết áp tâm trương cao hơn 4.4 mmHg so với thực tế.

Các nhà nghiên cứu giải thích rằng những thay đổi nhỏ trong kết quả đo huyết áp có thể dẫn đến hậu quả lớn. Khác biệt chỉ vài mmHg có thể "biến" một người khỏe mạnh thành bệnh nhân huyết áp cao phải dùng thuốc.

Tác giả nghiên cứu, chuyên gia Sherry Liu cho biết thường xuyên đo huyết áp với cánh tay không được nâng đỡ tạo ra mức chênh lệch cao hơn 6.5 mmHg, đưa mức huyết áp tâm thu từ 123 lên 130, hoặc 133 lên 140 - mức được coi là tăng huyết áp giai đoạn 2.

Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đặt cánh tay chắc chắn trên bàn ngang mức tim khi đo huyết áp.

Để có kết quả đo huyết áp chính xác, hãy ngồi thẳng trên ghế, chân đặt trên sàn, không bắt chéo chân, và cánh tay đặt trên bàn sao cho vòng quấn đo huyết áp nằm ngang mức tim.

Tin Gốc: Thanh Niên

8 trong số 13 người ngộ độc ngộ độc cấp khí H₂S tại Thanh Hóa đang được điều trị, theo dõi sức khỏe sát sao tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.

Về mức độ nguy hiểm của loại khí này, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, thuật ngữ y khoa gọi hiện tượng ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín là "hội chứng búa tạ ở lò mổ".

Người đi vào khu vực có khí độc, hít phải khí này sẽ bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động, bị quật ngã gần như ngay lập tức, tỷ lệ tử vong tại hiện trường là cực kỳ lớn. Khí này hấp thu rất nhanh, gần như ngay lập tức vào cơ thể và gây kích ứng cực mạnh lên niêm mạc mắt, hệ hô hấp.

"Rất nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH₄). Nhưng thực tế, thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H₂S)", bác sĩ Nguyên lưu ý.

Giám đốc Trung tâm Chống độc lo ngại, ở Việt Nam, các vụ tai nạn đau lòng này xảy ra hàng năm và tái diễn nhiều lần trong các hoàn cảnh như khơi giếng, chui xuống bể chứa, bể rác, bể phân, chất thải, cống, hầm chứa cá ở các tàu biển... dù trung tâm và các cơ quan báo chí đã liên tục cảnh báo, tuyên truyền.

Theo Trung tâm Chống độc, dấu hiệu nhận biết ngộ độc khí H₂S tại hiện trường: nạn nhân bị bất tỉnh rất nhanh ngay sau khi bước vào các không gian khép kín (bể chứa, hầm, giếng, hầm cá, khoang, hốc kín, cống...).

Kết mạc mắt của nạn nhân bị kích ứng, xung huyết.

Dấu hiệu đặc trưng: các vật dụng kim loại trên người nạn nhân (như đồ trang sức, cúc áo, khóa quần, thắt lưng...) bằng đồng, bạc, sắt bị xỉn màu, chuyển đen xám do phản ứng hóa học với khí H₂S.

Khuyến cáo cấp cứu khẩn cấp: tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu trợ ngay theo quán tính nếu không có đồ bảo hộ (mặt nạ phòng độc với bình dưỡng khí).

Lập tức mở thông thoáng khí khu vực đó, dùng quạt thổi mạnh hoặc bơm khí để đẩy khí độc ra ngoài và đưa khí sạch vào.

Nếu bắt buộc phải xuống, người cứu hộ phải có trang thiết bị phòng độc lý tưởng (mặt nạ kết hợp bình dưỡng khí).

Hoặc phải buộc dây bảo hiểm chắc chắn vào cơ thể và luôn có đội ngũ ở trên sẵn sàng kéo ngay lên khi thấy có dấu hiệu bất thường.

Biện pháp phòng tránh lâu dài: tuyệt đối không tự ý đi vào các khu vực khép kín, thiếu lưu thông khí như bể chứa, hầm, hang hốc, giếng, cống rãnh sâu hoặc kín.

Nếu bắt buộc phải vào làm việc, bắt buộc phải đeo mặt nạ phòng độc có bình dưỡng khí chuyên dụng.

Hoặc phải thực hiện các biện pháp mở toang, thông thoáng gió toàn diện khu vực đó một thời gian đủ dài, hoặc bơm khí sạch vào đó trước, đo lường an toàn rồi mới được bước vào.

Tin Gốc: Thanh Niên

Nhiều người cho rằng sốt xuất huyết Dengue chỉ đáng lo khi vào mùa mưa. Nhưng thực tế bệnh vẫn hiện diện quanh năm và có thể gia tăng bất cứ lúc nào.

Thống kê từ 14-12-2025 đến 18-4-2026, cả nước đã ghi nhận 44.965 ca mắc sốt xuất huyết và 5 ca tử vong. So với cùng kỳ năm 2025 (24.924 ca mắc, 3 ca tử vong), số ca mắc tăng cao gấp 1,8 lần, đồng thời số ca tử vong tăng thêm 2 ca.

Báo cáo tuần 15-2026 (tính đến hết ngày 12-4) của Viện Pasteur TP.HCM cho thấy khu vực miền Nam có khoảng 30.000 ca mắc và 5 trường hợp tử vong mặc dù chưa vào mùa cao điểm.

Theo báo cáo từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai, trong 4 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận 2.461 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó trẻ dưới 15 tuổi chiếm 45,14%.

So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc giảm 12,51%, tuy nhiên đã ghi nhận 3 ca tử vong, tăng 2 ca so với cùng kỳ, xảy ra tại Đồng Phú, Tân Phú và Nhơn Trạch. Toàn thành phố ghi nhận 870 ổ dịch, tăng 22,54% so với cùng kỳ năm 20253.

Diễn biến này phần nào phản ánh đặc thù của thành phố Đồng Nai - thành phố giáp ranh với TP.HCM, có mạng lưới giao thông dày đặc, nhiều khu công nghiệp tập trung với mật độ dân cư cao, tạo điều kiện thuận lợi để vi rút Dengue lưu hành và lan rộng trong cộng đồng.

Đáng chú ý, nhóm đối tượng mắc bệnh cũng đang có sự thay đổi.

Chia sẻ tại chương trình tọa đàm "Sức khỏe cho mọi người" do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai thực hiện vào tháng 4-2026, BS.CKI Cao Văn Dũng, Trưởng khoa phòng chống bệnh truyền nhiễm - Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai, cho biết sốt xuất huyết Dengue trước đây thường có xu hướng xảy ra ở nhóm đối tượng trẻ em dưới 15 tuổi.

Tuy nhiên trong vài năm gần đây, bệnh có xu hướng dịch chuyển sang nhóm người lớn trên 15 tuổi. Đặc biệt theo ghi nhận từ đầu năm 2026 đến nay, số ca mắc sốt xuất huyết Dengue có tỉ lệ cao rơi vào nhóm tuổi lao động 22 - 44 tuổi.

Các chuyên gia chia sẻ tại tọa đàm "Sức khỏe cho mọi người", chủ đề "Đẩy lùi sốt xuất huyết Dengue ngay hôm nay: Hiểu nguy cơ, chủ động bảo vệ sức khỏe" do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đồng Nai thực hiện, tháng 4-2026

Điều đó đồng nghĩa sốt xuất huyết Dengue không còn là căn bệnh chủ yếu của trẻ em như nhiều người vẫn nghĩ. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, các đối tượng nguy cơ mắc cao như người lớn tuổi, phụ nữ mang thai hay người có sẵn bệnh nền (tim mạch, tiểu đường...) cần đặc biệt lưu tâm phòng bệnh.

Đáng lưu ý, sốt xuất huyết Dengue thường khởi phát bằng những triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với cảm cúm như sốt cao đột ngột, sốt liên tục, nhức đầu, chán ăn, buồn nôn, đau cơ, đau khớp...

Nếu người bệnh chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu hoặc tự ý điều trị tại nhà, bệnh có thể diễn tiến nhanh chóng và khó lường. Sốt xuất huyết Dengue có thể dẫn đến các biến chứng nặng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng, suy đa tạng (tim, gan, thận, não), thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

Trong bối cảnh hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc nhận diện sớm dấu hiệu cảnh báo và chủ động phòng bệnh từ trước mùa dịch - thậm chí ngay trong mùa nắng vẫn là cách bảo vệ hiệu quả nhất.

Cũng chia sẻ tại tọa đàm, TTƯT.ThS.BS Nguyễn Ngọc Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm y sinh học lâm sàng và Dịch vụ khoa học kỹ thuật, Viện Pasteur TP.HCM - cho biết muỗi vằn Aedes aegypti - tác nhân truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue - là loài muỗi sống gần người.

Chúng thường trú ẩn trong những góc tối, khuất trong nhà như gầm bàn, góc tường, nơi treo quần áo và hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt vào sáng sớm và chiều tối - những khung giờ mà nhiều người thường ít đề phòng.

Khác với suy nghĩ phổ biến, loài muỗi này không sinh sản ở nước bẩn mà thường đẻ trứng trong nước sạch tại các vật dụng quen thuộc xung quanh nhà như bình hoa, lu chứa nước, chân chạn bát, lốp xe cũ, hay các vật chứa nhỏ bị bỏ quên.

Do đó việc dọn dẹp sạch sẽ nhà cửa, phát hiện và loại trừ những nơi sinh sản của muỗi, loại bỏ lăng quăng và phòng ngừa muỗi là việc làm cần thiết để phòng ngừa nguy cơ sốt xuất huyết. Điều này đòi hỏi sự chung tay, đồng lòng thực hiện từ mỗi cá nhân, gia đình và cả khu phố để đảm bảo hạn chế yếu tố nguy cơ.

Chính vì hiện diện ở những nơi quá quen thuộc, các ổ lăng quăng rất dễ bị bỏ sót nếu việc kiểm tra và vệ sinh không được thực hiện thường xuyên.

"Nhà này làm mà 10 nhà khác không làm, hoặc 10 nhà làm mà sót một nhà không làm thì muỗi từ nhà đó vẫn bay qua những nhà khác. Thậm chí trong 10 nhà đều làm hết mà sót một ổ lăng quăng thôi nó cũng đã là nguy cơ cho cả khu phố" - bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.

Điều này cho thấy chỉ một hộ gia đình lơ là cũng có thể làm tăng nguy cơ bùng phát dịch cho cả khu phố, nhất là ở khu vực đông dân cư và nhà trọ.

Thực tế tại Đồng Nai cũng phản ánh rõ điều đó khi số ca mắc tăng ở 44/95 xã, phường, tập trung tại các địa bàn đông dân và đô thị hóa nhanh như Long Bình, Nhơn Trạch, Chơn Thành, Trấn Biên.

Theo các chuyên gia, để kiểm soát sốt xuất huyết Dengue hiệu quả, điều quan trọng nhất là duy trì thói quen phòng bệnh quanh năm, thay vì chỉ hành động khi dịch bùng phát.

Mỗi gia đình nên dành 5 - 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, cọ rửa dụng cụ chứa nước, lật úp vật dụng không dùng, loại bỏ nước đọng và giữ môi trường sống sạch sẽ.

Bên cạnh đó cần chủ động tránh muỗi đốt bằng cách ngủ màn ngay cả ban ngày, mặc quần áo dài tay và sử dụng biện pháp xua muỗi phù hợp.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ mắc sốt xuất huyết Dengue, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, không tự ý điều trị tại nhà.

Ngoài các biện pháp kiểm soát muỗi truyền thống, các chuyên gia cho biết vắc xin sốt xuất huyết Dengue đã được cấp phép tại Việt Nam và có thể hỗ trợ tạo miễn dịch chủ động, giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biến chứng nặng.

Đừng đợi đến khi mưa đến hay khu phố xuất hiện hàng loạt ca mắc mới bắt đầu phòng bệnh. Với sốt xuất huyết Dengue, chủ động từ hôm nay là cách thiết thực nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ dịch bệnh.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ