Ngày 13/4, tạp chí Nature Microbiology công bố trường hợp y khoa mang tên “bệnh nhân Oslo”. Người đàn ông đã duy trì trạng thái thuyên giảm HIV bền vững suốt 5 năm qua. Hiện tại, ông không cần dùng thuốc kháng virus (ARV) do hệ miễn dịch mới từ người hiến tặng đã thay thế hoàn toàn hệ thống máu cũ, quét sạch mọi dấu vết ADN virus hoạt động.
Bước ngoặt xuất hiện khi các bác sĩ Bệnh viện Đại học Oslo tiến hành ghép tủy nhằm điều trị hội chứng rối loạn sinh tủy (một dạng ung thư máu) cho bệnh nhân. Ban đầu, êkíp y tế thất bại trong việc tìm nguồn hiến sở hữu đột biến kháng HIV. Họ quyết định dùng tủy của người anh trai 60 tuổi với mục tiêu duy nhất là chữa ung thư.
Ngay trong ngày phẫu thuật, nhóm chuyên gia bất ngờ phát hiện người hiến tặng sở hữu cả hai bản sao đột biến CCR5 delta 32. Loại gene này tự động xóa bỏ thụ thể CCR5 trên bạch cầu, đóng chặt “cửa ngõ” xâm nhập của mầm bệnh, khiến virus hoàn toàn mất khả năng tấn công cơ thể.
Bác sĩ huyết học Anders Eivind Myhre đánh giá đây là kịch bản vô cùng hy hữu. Thực tế, tỷ lệ anh chị em ruột tương thích chỉ số sinh học đạt 25%, trong khi nhóm người mang đột biến kháng HIV chỉ chiếm khoảng 1%. Tiến sĩ truyền nhiễm Marius Trøseid ví von người bệnh như “trúng số hai lần” khi thoát khỏi cả ung thư tủy xương lẫn căn bệnh thế kỷ.
Trước đó, bệnh nhân Oslo phát hiện nhiễm HIV năm 2006 và uống thuốc kiểm soát mầm bệnh từ năm 2010. Đến năm 2018, ông mắc ung thư máu và không còn đáp ứng với các liệu pháp thông thường, buộc các bác sĩ phải tiến hành ghép tủy.
Hai năm sau ca phẫu thuật định mệnh, ông chính thức ngừng thuốc ARV. Các xét nghiệm chuyên sâu gần đây xác nhận mầm bệnh đã biến mất hoàn toàn khỏi hệ đường ruột, nơi virus thường ẩn náu kiên cố nhất. Kháng thể và tế bào phòng vệ của ông cũng không còn ghi nhận bất kỳ mối đe dọa nào từ HIV. Cơ thể ông dường như đã xóa sạch mọi ký ức về căn bệnh này.
Dù ghi nhận kết quả đột phá, giới y khoa cảnh báo ngành y tế chưa thể áp dụng phương pháp ghép tế bào gốc đại trà cho người nhiễm HIV do tính rủi ro quá cao. Quá trình “tái khởi động” toàn bộ hệ miễn dịch khiến người bệnh dễ nhiễm trùng nghiêm trọng, đẩy tỷ lệ tử vong lên mức 10-20% trong năm đầu tiên. Các bác sĩ hiện chỉ thực hiện thủ thuật này như giải pháp cuối cùng nhằm cứu mạng bệnh nhân ung thư máu. Bản thân bệnh nhân Oslo cũng từng trải qua giai đoạn thải ghép “vô cùng khốc liệt” trước khi phục hồi sức khỏe thành công.
Bệnh nhân nhập viện sáng 20/5 trong tình trạng chấn thương ngực và bụng kín, vỡ gan độ 3, chấn thương thận độ 5 - mức độ nặng nhất. Bác sĩ ghi nhận thận phải bệnh nhân bị tổn thương phức tạp tại rốn thận, đứt rời mạch máu kèm huyết khối tĩnh mạch, khiến chức năng thận mất đột ngột và bệnh nhân có nguy cơ sốc mất máu đe dọa tính mạng.
TS.BS Nguyễn Đình Liên, Trưởng khoa Phẫu thuật thận tiết niệu và nam học, cho biết những trường hợp chấn thương thận độ 5, phương án thường được lựa chọn là cắt bỏ thận để bảo toàn tính mạng người bệnh. Song, cắt bỏ một thận đồng nghĩa người bệnh mất 50% chức năng lọc máu suốt đời. Vì vậy, êkíp quyết định thực hiện kỹ thuật ghép thận tự thân nhằm giữ lại cơ quan này cho bệnh nhân.
Khác với ca ghép thận tự thân thông thường là chuyển thận xuống hố chậu, người bệnh phải chịu hai vết mổ và kỹ thuật cắm lại niệu quản phức tạp, bệnh nhân này được bác sĩ ghép lại quả thận ngay tại hố thận ban đầu. Kỹ thuật mổ này khiến phẫu trường (khu vực mổ) ở vùng hố thận rất hẹp và sâu gây khó khăn lớn cho việc khâu nối mạch máu, nhưng đổi lại êkíp rút ngắn thời gian mổ và giảm thiểu tổn thương cho người bệnh.
Quá trình phẫu thuật, khi dòng máu được tái lưu thông qua các mạch máu vừa nối, quả thận từ trạng thái thiếu máu chuyển dần sang hồng hào và bắt đầu bài tiết nước tiểu ngay trên bàn mổ, dấu hiệu cho thấy cơ quan này đã hồi sinh thành công.
Hơn 10 ngày sau phẫu thuật, hiện bệnh nhân hồi phục tốt, đi lại bình thường. Các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cho thấy chức năng thận trở về bình thường, hệ thống mạch máu tái tạo lưu thông ổn định và thận được tưới máu tốt.
"Thành công của ca ghép thận tự thân ngay trong hố thận là dấu mốc chuyên môn quan trọng, mở ra cơ hội bảo tồn tạng cho bệnh nhân chấn thương thận đặc biệt nặng thay vì phải cắt bỏ thận", TS Liên nói.
Ngày 28/5, BS.CKI Lê Văn Tuyến, Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Quốc tế City, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng khó thở kéo dài, liên tục xuất hiện các cơn phù phổi cấp nguy hiểm, ho ra máu và gần như mất hoàn toàn khả năng sinh hoạt thường ngày. Trước đó, ông đã nhiều lần điều trị tại các cơ sở y tế nhưng bệnh không cải thiện, gần như chỉ gắn với giường bệnh suốt 5 tháng.
Qua thăm khám và thực hiện các cận lâm sàng chuyên sâu, bác sĩ xác định bệnh nhân mắc đồng thời nhiều bệnh lý tim - thận phức tạp. Người bệnh bị hẹp nặng động mạch thận hai bên gây suy thận mạn giai đoạn 4, đồng thời suy tim nặng do tắc nghẽn cả ba nhánh động mạch vành.
Theo bác sĩ Tuyến, đây là tình trạng đặc biệt nguy hiểm vì vừa đe dọa suy tim cấp, vừa có nguy cơ tổn thương thận không hồi phục nếu không xử trí kịp thời. Nguyên nhân chính gây những cơn phù phổi cấp tái diễn là suy tim nặng do hẹp ba nhánh mạch vành kết hợp hẹp động mạch thận hai bên, dẫn đến tăng huyết áp và tình trạng khó thở kéo dài.
Ca bệnh càng trở nên phức tạp khi bệnh nhân từng phẫu thuật bắc cầu động mạch vành cách đây 12 năm nhưng toàn bộ cầu nối đã tắc hoàn toàn. Trong khi đó, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, độ lọc cầu thận rất thấp, khiến việc sử dụng thuốc cản quang thông thường có nguy cơ làm suy thận tiến triển, thậm chí phải chạy thận nhân tạo.
Trước tình huống này, kíp điều trị quyết định chụp mạch bằng khí CO2 thay thế thuốc cản quang để tái thông động mạch thận, giúp giảm nguy cơ tổn thương thận nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác trong can thiệp. Sau đó, các bác sĩ tái thông nhánh động mạch vành tắc nghẽn mạn tính bằng kỹ thuật can thiệp xuôi dòng kết hợp ngược dòng dưới hướng dẫn của siêu âm trong lòng mạch (IVUS), nhằm hạn chế tối đa lượng thuốc cản quang sử dụng.
Ca can thiệp diễn ra thành công. Sau điều trị, tình trạng khó thở của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, huyết động ổn định, khả năng vận động phục hồi và được xuất viện.
PGS.TS.BS Trần Minh Hoàng, Trưởng Khoa Tim mạch Can thiệp, cho biết hẹp động mạch thận là nguyên nhân gây tăng huyết áp dễ bị bỏ sót, đặc biệt ở người trẻ hoặc bệnh nhân tăng huyết áp khó kiểm soát bằng thuốc.
Bác sĩ khuyến cáo người tăng huyết áp kéo dài, điều trị không đáp ứng hoặc kèm suy giảm chức năng thận nên được tầm soát bệnh lý động mạch thận để phát hiện sớm, tránh biến chứng suy tim, suy thận nặng.
Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết ngày 12-6, Bộ Y tế Pháp ra thông báo về việc tự nguyện thu hồi sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR có số lô 183403 do Laboratoires Novalac sản xuất.
Thông báo được công bố sau khi ghi nhận 11 báo cáo về các tác dụng phụ đối với tiêu hóa ở trẻ sơ sinh (bao gồm tiêu chảy, nôn mửa...) qua hệ thống giám sát dinh dưỡng Anses và một báo cáo qua SignalConso đều liên quan đến cùng một lô sản xuất nêu trên.
Trong số các trẻ sơ sinh bị ảnh hưởng, một trẻ phải nhập viện sau khi kết quả xét nghiệm phát hiện Adenovirus trong mẫu phân. Đây là tác nhân gây bệnh viêm dạ dày ruột, loại vi rút này thường không lây truyền qua sữa mẹ.
Nhà chức trách cũng khẳng định vụ việc không liên quan đến các cảnh báo quốc tế gần đây về độc tố cereulide trong sữa bột trẻ em.
Để bảo đảm sức khỏe cho người tiêu dùng, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm, Chi cục An toàn thực phẩm các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát việc đăng ký bản công bố, tự công bố đối với sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR do Laboratoires Novalac sản xuất.
Đồng thời làm việc với công ty công bố sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR (nếu có), yêu cầu công ty thông báo cho các đơn vị phân phối, người tiêu dùng ngừng việc sử dụng sản phẩm và tiến hành thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất, báo cáo (số lượng đã nhập khẩu, số lượng đã bán, số lượng còn tồn) và đề xuất biện pháp xử lý các lô sản phẩm theo thông tin thu hồi.
Tuyên truyền thông tin cho người tiêu dùng biết để không sử dụng toàn bộ các lô sản phẩm sữa bột trẻ em Allernova AR nêu trên.
Bên cạnh đó, Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số - Bộ Công Thương thông báo các sàn thương mại điện tử, trang website bán hàng của gian hàng kinh doanh trên sàn thương mại điện tử phối hợp chủ gian hàng, các nhà phân phối yêu cầu ngừng kinh doanh các lô sữa nêu trên nếu có lưu hành tại Việt Nam.
Đồng thời gỡ bỏ các thông tin đối với sản phẩm kém chất lượng và xử lý theo quy định của pháp luật (nếu có).
