Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 28/4 công bố hình ảnh cuộc đổ bộ và khám xét tàu hàng Blue Star III trên biển Arab. Phương tiện bị nghi là đang di chuyển đến Iran và vi phạm lệnh phong tỏa do Mỹ áp đặt.
Trong video, binh sĩ thuộc Đơn vị Thủy quân lục chiến Viễn chinh (MEU) số 31 triển khai bằng trực thăng từ tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli, sau đó đu dây xuống tàu Blue Star III và tiếp cận khoang điều khiển.
“Lực lượng Mỹ đã thả phương tiện sau khi khám xét và xác minh tàu không có kế hoạch cập bến ở Iran”, CENTCOM thông báo.
CENTCOM không nêu lý do cụ thể khiến tàu bị nghi ngờ hướng tới Iran. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy Blue Star III rời cảng Qasim của Pakistan và đang trên hành trình đến cảng Sohar của Oman.
Đây là tàu hàng thứ tư bị kiểm tra kể từ khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải nhằm vào Iran, nhưng là trường hợp đầu tiên được trả tự do. Ít nhất ba tàu gồm Touska, Tifani và Majestic X đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ.
CENTCOM cho biết chiến dịch phong tỏa đã buộc 39 tàu thay đổi hành trình trong hơn 2 tuần qua, tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa trên khắp Trung Đông và khẳng định hoạt động này đã “cắt đứt mọi giao thương hai chiều của Iran”.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc các tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm các phương tiện có liên hệ với Mỹ và Israel, cùng những bên khác tham gia vào cuộc xung đột.
Trong khi đó, hải quân Mỹ thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Mỹ cũng mở rộng phạm vi thực thi phong tỏa, cũng như các loại hàng hóa có thể khiến tàu hàng bị kiểm tra hoặc tịch thu nếu liên quan Iran.
Một số chuyên gia hàng hải nhận định kiểm soát toàn bộ lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz là thách thức lớn, đồng thời cho rằng các tàu có thể né tránh bằng cách thay đổi dữ liệu định vị hoặc di chuyển qua vùng biển quốc gia khác.
Ông Ebrahim Rezaei, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran đã cảnh báo các quốc gia Vùng Vịnh rằng Tehran "không có lằn ranh đỏ" khi nói đến việc bảo vệ đất nước, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo phát động một "cuộc tấn công lớn khác" nhằm vào Iran.
"Các quốc gia vùng Vịnh đã đứng về phía ông Trump trong cuộc đối đầu giữa Iran và chính quyền Mỹ nên để mắt kỹ tới các giếng dầu và khí đốt của mình. Để bảo vệ an ninh của dân tộc Iran, chúng tôi không có bất kỳ lằn ranh đỏ nào", ông Rezaei cho biết.
Trước đó, vào cùng ngày, vị quan chức này cũng đưa ra lời cảnh báo nhắm vào ông Trump và các binh sĩ Mỹ liên quan đến những tuyên bố lặp đi lặp lại của Tổng thống Mỹ trong suốt cuộc xung đột rằng Washington sẽ kiểm soát đảo Kharg, nơi trung chuyển khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran.
Bên cạnh đó, ông Ali Akbar Velayati, cố vấn chính sách đối ngoại của Lãnh tụ Tối cao Iran đã cảnh báo rằng "Trục Kháng chiến" đang "sẵn sàng bóp cò" để "xóa sạch" lực lượng Mỹ khỏi khu vực.
Mặt khác, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cảnh báo nếu Iran tấn công 1, Mỹ sẽ đáp trả gấp 20 lần.
"Chúng tôi vừa tấn công họ (Iran) rất mạnh", ông nói với các phóng viên trên chuyên cơ sau hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ.
"Đó thực sự là hành động đáp trả những gì xảy ra đêm qua. Họ thực tế đã tấn công 3 con tàu chứ không phải 2, và khi họ tấn công, chúng tôi đáp trả mạnh hơn rất nhiều. Cứ mỗi lần họ tấn công chúng tôi, chúng tôi sẽ đánh trả theo tỷ lệ 20 chọi 1", nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định.
Ngày 8/7, ông Trump tuyên bố rằng lệnh ngừng bắn với Iran không còn hiệu lực.
Căng thẳng leo thang trong những ngày gần đây tại eo biển Hormuz, khi Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào hơn 80 mục tiêu của Iran vì Tehran tấn công 3 tàu thương mại đi qua tuyến hàng hải này mà không có sự phối hợp trước. Mỹ cáo buộc Iran là bên vi phạm lệnh ngừng bắn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đã tấn công 85 mục tiêu quân sự của Mỹ tại các quốc gia Vùng Vịnh để đáp trả.
Nhà đàm phán cấp cao của Iran, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf, cáo buộc Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, viện dẫn các cuộc không kích mới nhất, việc tái áp đặt các lệnh trừng phạt dầu mỏ, những hành động mà Tehran cho là vi phạm các "điều chỉnh" của Iran tại eo biển Hormuz, cũng như các cuộc tấn công liên tiếp của Israel nhằm vào Li Băng. Ông tuyên bố Iran sẽ "không khuất phục".
Các cuộc đàm phán hòa bình giữa Washington và Tehran đã bị tạm hoãn do lễ tang của cố Lãnh tụ Tối cao, Đại giáo chủ Iran Ali Khamenei. Các cuộc thương lượng được dự kiến sẽ tiếp tục sau khi lễ tang kéo dài 6 ngày tại Iran kết thúc. Hiện chưa rõ các cuộc tập kích "ăn miếng, trả miếng" này có ảnh hưởng tới tiến độ đàm phán trong tương lai hay không, khi 2 bên vẫn đang tỏ ra rất cứng rắn và không có ý định nhượng bộ.
Cơ quan Dự báo Thời tiết Quốc gia (NWS) của Mỹ cảnh báo rằng hàng chục kỷ lục nhiệt độ địa phương có thể bị phá vỡ, với nhiệt độ ở nhiều nơi vượt quá 100 độ F (38 độ C) và độ ẩm cao đẩy chỉ số nhiệt cảm nhận thực tế lên tới 115 độ F (46,11 độ C).
Hơn 60 triệu người ở Mỹ đang nằm trong diện cảnh báo nắng nóng, theo AFP dẫn thông báo từ NWS.
Tình trạng này xảy ra khi Mỹ chuẩn bị kỷ niệm 250 năm ngày độc lập, và khi nước này cùng với Canada và Mexico đồng đăng cai World Cup giữa cái nóng khắc nghiệt.
Chicago, thành phố lớn thứ ba của Mỹ, thông báo sẽ mở các trung tâm làm mát và cử nhân viên thành phố đi kiểm tra sức khỏe cho những người dân dễ bị tổn thương.
Tại New York, văn phòng Thị trưởng Zohran Mamdani thông báo họ đang triển khai một kế hoạch "chưa từng có, mang tính lịch sử" để đối phó với cái nóng, trong đó có cả việc sử dụng xe tải để cung cấp nước uống cho người dân, cũng như các trạm làm mát "lưu động" với quạt phun sương và khăn làm mát.
Trong khi đó, thủ đô Washington D.C được dự báo sẽ có nhiệt độ trên 100 độ F (khoảng 38 độ C) từ ngày 2.7 đến ngày 4.7, khi thành phố này tổ chức màn trình diễn pháo hoa trên Quảng trường Quốc gia mà theo ban tổ chức sẽ là màn trình diễn lớn nhất trong lịch sử để kỷ niệm 250 năm quốc khánh.
Các cơ quan y tế đang kêu gọi người dân theo dõi các dấu hiệu của bệnh liên quan nắng nóng, từ chuột rút và kiệt sức đến say nắng đe dọa tính mạng.
Tình trạng trẻ em chết trong xe hơi do bị bỏ quên lúc nắng nóng cũng là một mối lo ngại, với 9 trường hợp tử vong được báo cáo tại Mỹ từ đầu năm đến nay, so với mức trung bình 37 trường hợp mỗi năm, theo Hội đồng An toàn Quốc gia.
Nắng nóng gay gắt cũng đang hoành hành ở Trung Âu. Theo cơ quan khí tượng Slovakia, nhiệt độ ở nước này hôm 30.6 đã đạt kỷ lục mới 41,3 độ C, vượt qua kỷ lục cao nhất mọi thời đại là 41 độ C được thiết lập vào ngày hôm trước.
Bên kia biên giới, nhiệt độ đạt 42 độ C ở Szecseny (Hungary), vượt qua kỷ lục trước đó là 41,9 độ C từ năm 2007, theo thông báo của cơ quan khí tượng quốc gia HungaroMet trên Facebook.
Các hạn chế về tiêu thụ nước đã được áp đặt tại một số thành phố ở cả hai quốc gia châu Âu nói trên, nơi đã ở mức cảnh báo nắng nóng cao nhất trong nhiều ngày.
Các kỷ lục nhiệt độ cao nhất mọi thời đại đã bị phá vỡ trên khắp châu Âu trong đợt nắng nóng gay gắt kéo dài hơn một tuần qua, theo AFP.
Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), các cuộc không kích bắt đầu vào lúc 19h15 tối 11/7 theo giờ Mỹ (khoảng hơn 3h sáng nay 12/7 theo giờ Iran). Một quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công này vẫn đang tiếp diễn.
Các vụ nổ đã được báo cáo tại các thành phố Bushehr và Asaluyeh ở miền Nam Iran vào rạng sáng.
Cơ quan truyền thông nhà nước IRIB đưa tin về các vụ nổ ở Bandar Abbas và Sirik, trong khi Hãng thông tấn Mehr cho biết các tiếng nổ cũng được nghe thấy trên đảo Qeshm.
CENTCOM cho biết Mỹ đang “bắt Iran phải trả một cái giá đắt” theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump.
“Iran đã được trao thêm một cơ hội nữa để chứng minh sự tuân thủ Bản ghi nhớ sau khi phải chịu trách nhiệm về các cuộc tấn công trước đó vào các tàu thương mại, nhưng một lần nữa họ đã thất bại”, CENTCOM cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội X.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng bình luận trên mạng xã hội: “Iran đã đưa ra một lựa chọn tồi tệ. Giờ đây họ phải trả giá”.
Theo CENTCOM, các đợt không kích nhằm đáp trả việc Iran tấn công 3 tàu thương mại qua eo biển Hormuz hồi đầu tuần. Một tàu container treo cờ Cộng hòa Síp qua eo biển cũng bị tấn công vào hôm qua, một thành viên thủy thủ đoàn vẫn mất tích. Iran cáo buộc tàu này đã băng qua eo biển thông qua một tuyến đường không được phép.
Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) đã báo cáo về một sự cố gây ra hỏa hoạn trên tàu và làm hư hại một tàu chở container ở phía đông Oman. Hiện chưa rõ liệu đây có phải là con tàu mà Iran đã tấn công hay không.
Ngay sau vụ việc, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đóng cửa eo biển Hormuz.
IRGC đã lên án điều mà họ gọi là “sự can thiệp từ bên ngoài của các thế lực ngoại bang” dưới hình thức một vài tàu vận tải tìm cách băng qua eo biển thông qua “các tuyến đường không được phép”. Tuyên bố đã chỉ rõ một sự cố gần đây, trong đó IRGC đã bắn các phát súng cảnh cáo vào một con tàu như vậy.
“Trước tình trạng bấp bênh gây ra bởi sự can thiệp bất hợp pháp này từ các bên ngoài, eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa cho đến khi có thông báo mới và cho đến khi sự can thiệp của Mỹ vào khu vực chấm dứt. Không một tàu vận tải hay tàu quân sự nào được phép đi qua”, tuyên bố viết.
Eo biển Hormuz là trọng tâm chính của các cuộc họp hôm 11/7 giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi và người đồng cấp Oman. Một nguồn tin chia sẻ, Oman đã phác thảo một đề xuất tạm thời nhằm quản lý giao thông qua eo biển này thông qua hai tuyến đường được kiểm soát riêng biệt.
