Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo thông tư ban hành quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học để lấy ý kiến góp ý.
Tại dự thảo, lần đầu bộ đưa ra cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao.
Theo đó luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh sẽ được miễn quy trình phản biện độc lập khi đáp ứng điều kiện có ít nhất 3 bài báo khoa học là kết quả nghiên cứu liên quan trực tiếp đến nội dung luận án, được công bố trên tạp chí khoa học thuộc danh mục WoS hoặc Scopus, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1.
Trong các công bố này, nghiên cứu sinh phải là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ của các bài báo. Các công bố không quá 60 tháng tính đến thời điểm tổ chức đánh giá luận án.
Phản biện độc lập là quy trình đánh giá luận án trước khi nghiên cứu sinh bảo vệ luận án tại hội đồng đánh giá luận án.
Cơ sở đào tạo có trách nhiệm hoàn thành quy trình phản biện độc lập trong thời gian tối đa 6 tháng kể từ thời điểm nghiên cứu sinh nộp dự thảo luận án đã được đơn vị chuyên môn thông qua. Trong trường hợp phải thực hiện lấy ý kiến phản biện độc lập lần thứ hai theo quy định, thời gian được kéo dài thêm tối đa 3 tháng.
Với những trường hợp không thuộc diện miễn phản biện độc lập, luận án của nghiên cứu sinh sẽ được gửi lấy ý kiến phản biện của 2 nhà khoa học hoặc chuyên gia không thuộc cơ sở đào tạo ở trong nước hoặc nước ngoài.
Người được lấy ý kiến phản biện phải không có lợi ích liên quan trực tiếp đến nghiên cứu sinh hoặc người hướng dẫn.
Ý kiến của người phản biện độc lập phải kết luận rõ đồng ý hoặc không đồng ý về chất lượng chuyên môn của luận án.
Luận án được xác định đạt yêu cầu phản biện độc lập khi có ít nhất 2 ý kiến đồng ý của người phản biện độc lập. Trong trường hợp có 1 ý kiến không đồng ý, cơ sở đào tạo gửi luận án để lấy thêm ý kiến của 1 người phản biện độc lập khác làm căn cứ xem xét, quyết định.
Trường hợp có từ 2 ý kiến không đồng ý về chất lượng chuyên môn của luận án, cơ sở đào tạo yêu cầu nghiên cứu sinh và người hướng dẫn chỉnh sửa, bổ sung luận án và thực hiện quy trình phản biện độc lập lần thứ hai. Không thực hiện phản biện độc lập lần thứ ba.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về tổ chức bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết khi đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.
Dự thảo quy định chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ chỉ được tổ chức theo hình thức đào tạo chính quy nhằm tăng cường môi trường học thuật, nghiên cứu và bảo đảm chất lượng đào tạo nghiên cứu sinh.
Các cơ sở đào tạo được chủ động quyết định hình thức, phương thức tổ chức đào tạo, kế hoạch học tập toàn khóa và thời gian đào tạo chuẩn của từng chương trình. Đồng thời phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, công bằng trong tuyển sinh và tổ chức đào tạo.
Các cơ sở đào tạo được ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyển sinh, đăng ký dự tuyển, quản lý và lưu trữ hồ sơ người học khi bảo đảm độ tin cậy, tính xác thực và công bằng trong đánh giá người dự tuyển.
Dự thảo bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính liên thông giữa các trình độ đào tạo trong giáo dục đại học. Dự thảo quy định kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học dùng để công nhận, chuyển đổi tín chỉ có giá trị trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày hoàn thành học phần hoặc thời điểm được cấp chứng chỉ.
Người học phải hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn của chương trình.
Trường hợp quá thời gian đào tạo tối đa mà chưa hoàn thành chương trình, người học phải thực hiện xét lại điều kiện đầu vào theo quy định của cơ sở đào tạo và chỉ được bảo lưu các học phần, chứng chỉ còn thời hạn công nhận.
Đối với chương trình đào tạo tích hợp, người học tích lũy đủ số lượng tín chỉ của trình độ nào thì được xem xét công nhận và cấp bằng ở trình độ tương ứng theo quy định của chương trình đào tạo.
Sáng 5-4, gần 1.300 sinh viên Trường đại học Ngoại thương (FTU) sẽ được trường trao bằng tân cử nhân sớm nửa năm so với thời gian chương trình đào tạo chuẩn. Trong đó, nữ sinh Lương Vũ Ngọc Anh, 22 tuổi, quê Gia Lai, dẫn đầu với GPA gần tuyệt đối 3.99/4.0.
Cựu học sinh chuyên Anh Trường THPT chuyên Hùng Vương (Gia Lai) cho biết khi nhận thông tin là sinh viên đạt điểm cao nhất đợt tốt nghiệp sớm của trường đã rất bất ngờ và tự hào, bởi từ cấp 3 nữ sinh đã có nhiều lần nhận cảm xúc "vua về nhì", không nghĩ mình sẽ về nhất trong đợt tốt nghiệp này.
Năm 2022, Ngọc Anh chọn ra Hà Nội học tập vì thấy hồ sơ chuyên Anh của bản thân khá phù hợp với Trường đại học Ngoại thương, mong muốn tìm thêm những điểm khác biệt của bản thân.
Với IELTS 8.0 và học bạ nổi bật thời điểm đó đã giúp nữ sinh đạt mục tiêu ban đầu, trúng tuyển lớp Anh 2, ngành kinh tế đối ngoại chất lượng cao.
Vào đại học, Ngọc Anh cho biết tiếp cận các môn đại cương như toán cao cấp, kinh tế vĩ mô, triết học khá thuận lợi, cách học cần ghi chép nhiều tương tự cấp phổ thông. Với những kiến thức chưa hiểu, cô cùng bạn trong lớp chủ động trao đổi, tương tác với giảng viên.
Suốt quá trình học, nữ sinh chỉ có một điểm B duy nhất là môn chủ nghĩa xã hội khoa học, thuộc kỳ 2 của năm nhất. Tất cả các môn còn lại đều đạt điểm A.
"Khi làm điều gì tôi đều cố gắng để có một kết quả tròn trĩnh nhất để không tiếc nuối. Khi học trên lớp phải giữ nhịp và lắng nghe, không hiểu gì sẽ hỏi luôn, ghi chép những ý cốt lõi của môn để đỡ tốn thời gian ôn tập lại vào cuối kỳ", Ngọc Anh nói.
Từ năm hai, Ngọc Anh bắt đầu tham gia nghiên cứu khoa học theo nhóm. Dấu ấn nghiên cứu về yếu tố ảnh hưởng đến quyết định dùng xe điện giúp Ngọc Anh cùng các cộng sự đoạt giải bài báo xuất sắc tại hội thảo khoa học quốc gia về logistics tổ chức tại Hải Phòng năm 2025.
Cuối năm 2025, Ngọc Anh và một sinh viên trong trường làm một nghiên cứu liên quan đến ứng dụng, kết nối lý thuyết trò chơi với học máy, sau đó được đăng bài tại hội thảo quốc tế AAAI, tổ chức tại Singapore.
Ngọc Anh cho biết lúc mới lên đại học chỉ biết sử dụng tin học văn phòng cơ bản, chưa có kiến thức về học máy, trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính.
Tuy nhiên, nhờ giải ba cuộc thi Vô địch Tin học văn phòng thế giới (vòng quốc gia), cùng các khóa học về khoa học dữ liệu trong kinh tế và kinh doanh tại trường đã giúp cô củng cố kiến thức nền tảng để tiếp cận sâu hơn với các công cụ xử lý dữ liệu.
"Sau khi được học bản chất của dữ liệu và vận dụng các công cụ như python, SQL, tôi rất thích nên quyết định tham gia các cuộc thi về khoa học dữ liệu", Ngọc Anh nhớ lại.
Tham gia các cuộc thi dữ liệu chỉ là giả định, Ngọc Anh nghĩ mình phải tiếp xúc thật với những gì doanh nghiệp đang làm nên tìm cách ứng tuyển vào các công ty. Các vị trí công việc cô hướng đến là phân tích dữ liệu trong các doanh nghiệp, ngân hàng.
Tháng 10-2025, sau 4 vòng tuyển chọn gắt gao, cô trúng tuyển chính thức vào một ngân hàng với nhiệm vụ sử dụng các công cụ code để xây dựng, kiểm định mô hình học máy, nhằm đánh giá mức độ rủi ro của khách hàng về mặt thanh khoản.
Vừa đi làm, vừa hoàn thành khóa luận tốt nghiệp, Ngọc Anh nói đây là thời gian vất vả và đáng nhớ nhất. Ban ngày cô phải đi làm, tối về làm khóa luận tốt nghiệp tới 1-2h sáng. Phải tranh thủ cả giờ nghỉ trưa, ăn nhanh hơn, ngủ ít đi để chỉnh sửa nội dung và tra cứu dữ liệu, hoàn thành luận án kịp tiến độ.
Với sự cố gắng, nỗ lực hết mình, trong hơn 3 năm học đại học, Ngọc Anh từng nhiều lần đạt danh hiệu sinh viên tiêu biểu của năm, sinh viên 5 tốt cấp thành phố, giải thưởng cao liên quan đến các cuộc thi tìm kiếm tài năng khoa học dữ liệu...
Ngọc Anh cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục đi làm để lấy kinh nghiệm, trải nghiệm thực tế, sau đó sẽ học lên thạc sĩ. Hiện cô đang quan tâm đến các ngành mang tính phân tích định lượng, dữ liệu.
Theo yêu cầu mới của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tại Thông tư số 53 về quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học vừa được ban hành, đội ngũ giảng viên giảng dạy trình độ tiến sĩ phải có chức danh giáo sư, phó giáo sư hoặc có bằng tiến sĩ đúng chuyên ngành phụ trách học phần.
Đồng thời, giảng viên phải đáp ứng yêu cầu về năng lực nghiên cứu, giảng dạy, ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ số phục vụ giảng dạy, nghiên cứu khoa học cũng như hợp tác quốc tế.
Đối với giảng viên chưa có chức danh giáo sư, phó giáo sư, quy chế yêu cầu phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm giảng dạy hoặc tham gia nghiên cứu khoa học kể từ khi được cấp bằng tiến sĩ.
Nhóm giảng viên này cũng phải có kết quả nghiên cứu phù hợp với lĩnh vực chuyên môn giảng dạy theo quy định của cơ sở đào tạo và duy trì công bố khoa học hằng năm.
Ngoài đội ngũ giảng viên của cơ sở đào tạo, các trường được mời tham gia giảng dạy trình độ tiến sĩ đối với giáo sư, phó giáo sư hoặc người có bằng tiến sĩ đang công tác tại các cơ sở giáo dục đại học ở nước ngoài; các chuyên gia, nhà khoa học thuộc Chương trình thu hút chuyên gia, nhà khoa học là người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài theo quy định của Chính phủ.
Đối với đào tạo trình độ thạc sĩ, giảng viên phải đáp ứng các tiêu chuẩn của giảng viên đại học theo Luật Nhà giáo, chuẩn nghề nghiệp giảng viên, chuẩn chương trình đào tạo và các quy định pháp luật có liên quan.
Giảng viên phụ trách từng học phần phải có trình độ chuyên môn, năng lực nghiên cứu và năng lực nghề nghiệp phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra và yêu cầu chất lượng của chương trình đào tạo.
Riêng các ngành thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể thao, đào tạo giáo viên và sức khỏe, giảng viên chưa có bằng tiến sĩ vẫn được tham gia giảng dạy nếu có các danh hiệu như Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ sĩ Ưu tú, Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú, Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú.
Ngoài ra, huấn luyện viên, vận động viên đạt thành tích vô địch quốc gia, châu lục hoặc thế giới hoặc được phong cấp kiện tướng quốc gia và có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm nghề nghiệp phù hợp với nội dung giảng dạy, đáp ứng yêu cầu chuẩn chương trình đào tạo, được tham gia giảng dạy trong chương trình đào tạo.
Theo Thông tư 53, thời gian đào tạo chuẩn của trình độ tiến sĩ từ 3 năm (36 tháng) đến 4 năm (48 tháng) do cơ sở đào tạo quyết định, bảo đảm phần lớn nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình đào tạo trong thời gian này.
Mỗi nghiên cứu sinh có một kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa nằm trong khung thời gian đào tạo chuẩn phê duyệt kèm theo quyết định công nhận nghiên cứu sinh.
Hội đồng Giảng viên, Hội đồng Sinh viên đại học và học viên cao học của Đại học Stanford tuần qua bỏ phiếu thông qua quy định cử giám thị coi thi tại tất cả lớp học, bắt đầu áp dụng từ kỳ thu tới.
Điều này đồng nghĩa Bộ quy tắc Danh dự do sinh viên soạn thảo năm 1921, cho phép họ tự chịu trách nhiệm và giám sát lẫn nhau trong các kỳ thi, sẽ bị phá bỏ.
Giáo sư Toán Brian Conrad, thành viên Nhóm công tác về Liêm chính học thuật (AIWG), nhận định cơ chế hoạt động của Bộ quy tắc này đã tê liệt từ lâu. Các báo cáo gần đây cho thấy tỷ lệ gian lận ở mức rất cao. Năm học 2020-2021, trường ghi nhận 393 trường hợp vi phạm, nhưng không ca nào do sinh viên tự giác báo cáo. Con số này tăng mạnh so với con số 136 của hai năm học trước.
Bà Jennifer Schwartz Poehlmann, đồng trưởng nhóm AIWG, cho hay liên tục thấy học trò tìm đến mình trong trạng thái vô cùng bức xúc vì thấy bạn khác gian lận. Nhưng các em thường không biết tên người đó do lớp quá đông hoặc e ngại khi phải làm chứng, khiến các giáo sư không thể can thiệp.
Với quy định mới, các giáo sư kỳ vọng thiết lập lại văn hóa học thuật, giải quyết triệt để vấn đề gian lận. Hành động này của Stanford tiếp nối Đại học Princeton - nơi đã bỏ phiếu để đưa giám thị trở lại phòng thi với những lý do tương tự, cách đây chừng 10 ngày.
Theo giáo sư Conrad, sự trỗi dậy của các chatbot như ChatGPT sẽ khiến cuộc chiến chống gian lận học thuật những năm tới trở nên phức tạp hơn. Ông bày tỏ tiếc nuối khi các đại học hiện phải phụ thuộc nhiều vào các bài kiểm tra trực tiếp, thay vì tính điểm dựa trên bài tập về nhà như trước.
Dù vậy, nhiều giảng viên Stanford rất hào hứng với quy chế mới. Giáo sư Conrad cho biết hội đồng trường rất nóng lòng chờ đến mùa thu tới, thậm chí nhiều người muốn áp dụng việc có giám thị ngay từ thời điểm này.
Ra đời năm 1885, Đại học Stanford nay luôn nằm trong top 5 đại học tốt nhất Mỹ. Trường có khoảng 7.900 sinh viên đại học, với tỷ lệ chấp thuận chỉ khoảng 4%, theo US News.
