Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Environmental Science and Technology của Viện Đại học California, Davis (UC Davis, UCD, hoặc Davis) lại đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: hít phải các hợp chất khử trùng có thể gây tổn thương phổi nghiêm trọng hơn nhiều so với đường tiêu hóa.
Trọng tâm của nghiên cứu là nhóm hợp chất amoni bậc bốn, còn gọi là QAC, một thành phần phổ biến trong nhiều sản phẩm khử trùng từ thập niên 1940, như Lysol hay Roccal. Đây là các chất có khả năng tiêu diệt vi khuẩn, vi rút hiệu quả, nên được sử dụng rộng rãi trong gia đình, bệnh viện và công nghiệp.
Dù không dễ bay hơi, QAC thường xuất hiện trong các dạng xịt, khiến chúng có thể phát tán thành các hạt nhỏ trong không khí và dễ dàng đi vào đường hô hấp. Ngoài ra các hợp chất này còn có mặt trong nhiều sản phẩm khác như nước súc miệng, thuốc xịt mũi, giấy thơm hay nước làm mềm vải, làm tăng nguy cơ phơi nhiễm một cách vô thức.
Kết quả gây bất ngờ: Hít vào độc hơn gấp 100 lần so với nuốt.
Theo nhóm nghiên cứu do Gino Cortopassi dẫn đầu, thí nghiệm trên chuột cho thấy khi hít phải QAC, mức độ tổn thương phổi và nguy cơ tử vong cao hơn tới 100 lần so với khi các chất này được đưa vào cơ thể qua đường uống.
Đáng chú ý, ở mức phơi nhiễm tương đương với nồng độ QAC từng được ghi nhận trong máu người, chuột đã xuất hiện tổn thương phổi rõ rệt.
Điều này làm dấy lên lo ngại rằng con người cũng có thể đối mặt với những rủi ro tương tự khi thường xuyên sử dụng các sản phẩm xịt khử trùng.
Cơ chế chính nằm ở cách cơ thể phản ứng với các chất xâm nhập. Khi nuốt phải, hệ tiêu hóa có thể phần nào xử lý và đào thải các chất độc. Ngược lại, khi hít vào, các hạt hóa chất siêu nhỏ có thể đi sâu vào phổi, tiếp xúc trực tiếp với các tế bào hô hấp mỏng manh và gây tổn thương nhanh chóng.
Phổi không chỉ là cơ quan trao đổi khí mà còn rất nhạy cảm với các tác nhân hóa học. Một khi bị tổn thương, quá trình phục hồi thường chậm và có thể dẫn đến các bệnh mạn tính.
Nghiên cứu đặt ra nghi vấn về mối liên hệ giữa việc tiếp xúc lâu dài với QAC trong không khí và các bệnh như hen suyễn hay bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đây đều là những bệnh lý đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt ở các đô thị và môi trường kín.
Trước đó, một nghiên cứu năm 2021 cũng phát hiện khoảng 80% người tham gia có thể phát hiện QAC trong máu. Những người có nồng độ cao hơn lại có mức năng lượng tế bào thấp hơn, cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đến ty thể, “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Điều đáng nói là QAC không dễ hấp thu qua da hay đường tiêu hóa, khiến các nhà khoa học nghi ngờ rằng đường hô hấp chính là con đường xâm nhập chủ yếu.
Phát hiện này không đồng nghĩa với việc cần loại bỏ hoàn toàn các sản phẩm khử trùng, nhưng đặt ra yêu cầu phải sử dụng chúng một cách thận trọng hơn.
Việc lạm dụng xịt khử trùng trong không gian kín, không thông gió có thể vô tình khiến người dùng hít phải lượng hóa chất vượt mức an toàn.
Các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng dạng xịt khi không cần thiết, ưu tiên lau chùi bằng dung dịch thay vì phun trực tiếp vào không khí, và đảm bảo không gian được thông thoáng khi vệ sinh.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn là mối đe dọa, việc duy trì vệ sinh là cần thiết. Tuy nhiên nghiên cứu từ University of California, Davis nhấn mạnh rằng không phải mọi phương pháp khử khuẩn đều vô hại.
Câu hỏi đặt ra không phải là “có nên khử trùng hay không”, mà là “khử trùng như thế nào để an toàn”. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hóa chất sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra lựa chọn thông minh hơn, tránh những rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe lâu dài.
Edson Brandão, một người có sức ảnh hưởng (influencer) gốc Brazil, hiện sống ở Hà Lan, gây xôn xao mạng xã hội khi tiết lộ tuổi thật - 59. Ở tuổi trung niên nhưng ông tự nhận thấy tinh thần mình luôn duy trì ở trạng thái của tuổi 30.
Không ít người trong lần đầu gặp gỡ đều lầm tưởng Edson chỉ mới ngoài 20 tuổi, thậm chí, ông từng bị từ chối cho vào hộp đêm vì nhân viên cho rằng chưa đủ tuổi vị thành niên khi không xuất trình được giấy tờ tùy thân.
Ông có hơn 727.000 người theo dõi trên Instagram và là tác giả cuốn Trẻ trung sau tuổi 40: Cẩm nang để sống trẻ hơn và khỏe mạnh hơn.
"Tôi chưa từng phẫu thuật thẩm mỹ hay động đến botox. Bí quyết của tôi chỉ nằm ở hai chữ: kiên trì. Bất kỳ ai cũng có thể làm được điều đó", Brandão nói trong các cuộc phỏng vấn gần đây.
Bước ngoặt đến vào năm ông tròn 40 tuổi. Brandão nhận ra rằng sự lão hóa "không diễn ra sau một đêm, mà tích tụ từ những thói quen hàng ngày". Kể từ đó, ông xây dựng một lộ trình và giữ nguyên suốt 19 năm như tập kháng lực kết hợp 40 phút cardio mỗi ngày, ăn trái cây theo mùa và thực phẩm sạch, loại bỏ hoàn toàn đồ chiên rán, đường, phô mai, bánh mì trắng và thức ăn nhanh.
"Chúng chỉ làm bạn cạn kiệt năng lượng và đẩy nhanh quá trình lão hóa. Quên botox đi, tôi chọn ăn trái cây", ông nói
Một phân tích tổng hợp năm 2020 trên Nutrients ghi nhận hạt chia chứa hàm lượng omega-3 dạng ALA cao, cùng với chất xơ hòa tan và không hòa tan, canxi, magie, kẽm và các hợp chất chống oxy hóa. Khi ngâm vào nước, hạt chia giải phóng một lớp gel gọi là mucilage, bao phủ thành ruột, hỗ trợ nhu động và kéo dài cảm giác no. Tổ chức Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến nghị bổ sung khoảng một thìa canh hạt chia hoặc hạt lanh vào bữa ăn hàng ngày.
Brandão uống hỗn hợp này mỗi sáng, cho hạt chia vào nước, chờ 10 đến 15 phút cho hạt nở, vắt thêm nửa quả chanh, khuấy đều rồi uống ngay. Ông gọi đây là "loại nước detox tự nhiên mạnh mẽ nhất hành tinh", còn chanh đóng vai trò "bí mật thực sự" giúp nhân đôi hiệu quả, bổ sung vitamin C, hỗ trợ gan và giảm tình trạng tích nước.
"Hạt chia đi vào hệ tiêu hóa, nhẹ nhàng quét sạch độc tố, giảm đầy hơi và giữ cho bạn no trong nhiều giờ", ông mô tả.
Bất chấp những nghi ngờ về tuổi thật hay ý kiến cho rằng ông "sợ già", Edson chia sẻ lão hóa là quy luật tự nhiên, hy vọng thông qua trải nghiệm cá nhân để chứng minh rằng chỉ cần duy trì thói quen tốt vẫn có thể giữ được trạng thái đỉnh cao ngay cả khi cận kề tuổi 60.
"Tôi hiểu rằng nếu không bắt đầu chăm sóc bản thân ngay bây giờ, chắc chắn sau này tôi sẽ phải hối hận", ông nói.
Tin vui là nghiên cứu vừa được công bố tạp chí y khoa British Journal of Sports Medicine đã tìm ra câu trả lời cho vấn đề vừa nêu.
Các nhà khoa học từ Đại học Bách khoa Ma Cao, Trung Quốc, đã phân tích dữ liệu của 17.088 người tham gia từ Ngân hàng Sinh học Anh UK Biobank, ở độ tuổi trung bình là 57. Những người tham gia được đeo thiết bị theo dõi mức độ vận động và được đo lượng oxy tối đa cơ thể cần khi tập luyện cường độ cao (VO2) để đánh giá thể lực tim mạch - mức độ hiệu quả của tim, phổi và cơ bắp trong việc cung cấp và sử dụng oxy.
Trong thời gian theo dõi khoảng 7,8 năm, đã xảy ra 1.233 biến cố tim mạch, bao gồm 874 ca rung nhĩ, 156 ca nhồi máu cơ tim, 111 ca suy tim và 92 ca đột quỵ.
Kết quả đã phát hiện:
Tập thể dục 150 phút mỗi tuần giúp giảm 7 - 8% nguy cơ đau tim và đột quỵ.
Đáng chú ý, mức giảm nguy cơ đạt được cao nhất, lên đến hơn 30% khi tập từ 560 - 610 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải đến mạnh như đi bộ nhanh, chạy hoặc đạp xe, tương đương 80 - 87 phút mỗi ngày, theo trang tin y khoa News Medical.
Con số này cao hơn từ 3 - 4 lần so với khuyến nghị sức khỏe cộng đồng hiện tại là người lớn nên tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải đến mạnh như đi bộ nhanh, chạy hoặc đạp xe.
Thể lực tim mạch ở mỗi người có sự khác biệt đáng kể và được xem là một chỉ dấu quan trọng phản ánh sức khỏe tim mạch tổng thể. Các nhà nghiên cứu cho biết người có thể lực tim mạch kém thường đối mặt nguy cơ cao hơn bị đau tim, đột quỵ và tử vong sớm.
Bia hiếm khi được coi là một thức uống tốt cho sức khỏe, nhưng chứa một số vitamin và khoáng chất mà cơ thể có thể cần.
Theo Food and Wine, nghiên cứu được công bố trên Journal of Agricultural and Food Chemistry đã tập trung vào vitamin B6 giúp cải thiện tâm trạng. Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã phân tích 65 loại bia khác nhau để đánh giá thành phần dinh dưỡng của chúng.
Các nhà nghiên cứu phát hiện một loại bia lager (bia được sản xuất bằng phương pháp lên men chìm ở nhiệt độ thấp và ủ lạnh trong thời gian dài - PV) bình thường trong nghiên cứu cung cấp 20% lượng vitamin B6 khuyến nghị theo chế độ ăn của người Mỹ, trong khi bia lager không cồn cung cấp gần 59% lượng khuyến nghị hằng ngày.
Mặc dù các chuyên gia dinh dưỡng chưa sẵn sàng gọi bia không cồn là một "thức uống lành mạnh", nhưng nhiều người đồng tình rằng đây là thông tin đáng lưu ý.
Vitamin B6 có mặt tự nhiên trong một số thực phẩm, là dưỡng chất quan trọng trong việc tạo ra các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và dopamine có thể cải thiện tâm trạng. Loại vitamin này cũng quan trọng đối với sức khỏe não bộ, chuyển hóa năng lượng và chức năng tế bào nói chung, giúp cơ thể chuyển hóa protein.
Theo tiến sĩ Michael Rychlik, đồng tác giả nghiên cứu và là chủ tịch bộ môn hóa học thực phẩm phân tích tại Đại học Kỹ thuật Munich (Đức), malt chứa lượng đáng kể vitamin B6 và do đó với đặc tính là vitamin tan trong nước, B6 dễ dàng được chuyển vào tất cả các loại bia nếu được sản xuất từ malt.
Nghiên cứu không so sánh tác động sức khỏe của việc uống bia có cồn và không cồn. Tuy nhiên đối với những người thích bia, bia không cồn là cách để họ tận hưởng hương vị tương tự mà không phải hấp thụ cồn và các tác dụng phụ tiêu cực tiềm ẩn như rối loạn giấc ngủ.
Bia không cồn cũng có xu hướng ít calo hơn so với các loại có cồn. Khía cạnh xã hội khi uống bia không cồn cùng bạn bè cũng có thể góp phần cải thiện tâm trạng.
Tuy vậy các chuyên gia không khuyến nghị uống bia không cồn chỉ vì muốn bổ sung vitamin B6. Theo tiến sĩ Sonya Angelone, chuyên gia dinh dưỡng tại San Francisco (Mỹ), những loại đồ uống này không giàu dinh dưỡng. Chúng thiếu protein, chất xơ và các dưỡng chất quan trọng khác. Bia không cồn có thể bị tiêu thụ quá mức nếu được xem là một loại đồ uống lành mạnh.
Vitamin B6 có trong nhiều thực phẩm như cá, nội tạng, khoai tây, trái cây không phải họ cam quýt và ngũ cốc. Ăn chế độ cân bằng với ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau, protein nạc và chất béo không bão hòa sẽ giúp tiêu thụ đủ vitamin B6 mà không cần tìm đến bia.
