Tại phiên thảo luận hội trường chiều 20/4, đại biểu Trần Văn Khải, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cho rằng trong bối cảnh rủi ro thương mại và địa chính trị khó dự báo, đầu tư công cần được đẩy nhanh nhưng phải “nhanh hơn và thông minh hơn. Ưu tiên tập trung là hạ tầng số, hạ tầng năng lượng và hạ tầng đổi mới sáng tạo để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Theo ông, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở công nghệ. Vòng đời công nghệ ngày càng ngắn trong khi quy trình đầu tư còn kéo dài, nếu chậm một nhịp sẽ làm mất lợi thế, chậm một nhịp, đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển.
Đại biểu cũng chỉ ra khoảng trống thể chế đối với đầu tư vào tài sản vô hình như dữ liệu, phần mềm lõi, thuật toán, sở hữu trí tuệ. Nếu thiếu cơ chế đặt hàng, khoán chi và mua sắm theo kết quả, quá trình chuyển đổi số sẽ bị kéo lùi và khó tạo ra năng suất như kỳ vọng. Một rủi ro khác là an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu. Khi mức độ số hóa ngày càng sâu, bề mặt tấn công mở rộng, các sự cố mạng có thể làm gián đoạn dịch vụ công và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, nút thắt về năng lượng và môi trường cũng được nhấn mạnh. Các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tiêu thụ lượng điện lớn, nếu không gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và tiêu chuẩn xanh, tăng trưởng số có thể bị kìm hãm bởi hạ tầng điện và áp lực phát thải.
Để vượt qua các thách thức, ông Khải đề nghị Chính phủ đổi mới thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường giám sát theo kết quả. Các bộ, ngành cần thiết lập cơ chế quản trị danh mục dự án theo Nghị quyết 57, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.
Ông cũng kiến nghị cho phép áp dụng cơ chế đặt hàng, khoán chi và thử nghiệm có kiểm soát đối với các nhiệm vụ khoa học công nghệ, dữ liệu và nền tảng số; đồng thời quy định rõ quản trị rủi ro, trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới vì lợi ích chung.
Đại biểu nhấn mạnh an ninh mạng cần được coi là cấu phần bắt buộc trong mọi dự án số sử dụng ngân sách, bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, có đủ kinh phí cho giám sát, sao lưu, khôi phục và kiểm thử dữ liệu độc lập. Các nền tảng dữ liệu định danh, logistics, y tế, giáo dục cần được ưu tiên đầu tư.
“Cần tăng đầu tư cho đào tạo STEM, quản lý dự án số, thu hút chuyên gia, đồng thời huy động khu vực tư nhân tham gia đầu tư theo mô hình đối tác công tư phù hợp”, ông nói.
Startup thiếu vốn, thiếu chính sách, khó bứt phá
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn Hưng Yên, cũng cho rằng khi các động lực tăng trưởng truyền thống suy giảm, hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố then chốt nhưng đang bị cản trở bởi nhiều điểm nghẽn.
Theo ông, khởi nghiệp không còn là xu hướng mà đã trở thành động lực quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam vẫn thiếu đồng bộ về chính sách, còn chồng chéo, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật. Các quy định liên quan đến đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế và thử nghiệm chính sách chưa hoàn thiện, khiến nhiều ý tưởng khó triển khai trong thực tế.
Liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái còn lỏng lẻo, tình trạng “mạnh ai nấy làm” vẫn phổ biến. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả. Doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó trong tiếp cận công nghệ, trong khi nhà đầu tư thiếu thông tin và niềm tin để rót vốn.
Một điểm nghẽn lớn khác là nguồn vốn. Dù đã có sự tham gia của một số quỹ đầu tư trong và ngoài nước, quy mô và tính đa dạng vẫn hạn chế. Các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt ở giai đoạn đầu, rất khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Nhiều dự án tiềm năng phải tìm vốn từ nước ngoài hoặc thu hẹp quy mô, thậm chí dừng hoạt động.
Theo đại biểu Hưng Yên, những hạn chế này không chỉ làm suy giảm hiệu quả của hệ sinh thái khởi nghiệp mà còn khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội phát triển trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Do đó ông kiến nghị Chính phủ rà soát, hoàn thiện pháp luật về đổi mới sáng tạo, đồng thời bổ sung nội dung xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp vào Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026-2030.
Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm.
Ông đề nghị tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP, khuyến khích doanh nghiệp trích Quỹ khoa học công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng; xây dựng Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số.
“Thu hút đầu tư nước ngoài cần chuyển từ thu hút theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực trong nước và liên kết với doanh nghiệp nội địa”, ông Thắng nói, đề nghị xây dựng chính sách đột phá để thu hút chuyên gia trong và ngoài nước tham gia phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Kể từ khi viên pin Lithium-ion thương mại đầu tiên xuất xưởng vào năm 1991, thế giới công nghệ đã chứng kiến một bước chuyển mình vĩ đại. Từ những chiếc smartphone mỏng nhẹ cầm trên tay cho đến những chiếc xe điện (EV) thông minh gánh vác cả hệ thống giao thông tương lai, tất cả đều vận hành dựa trên sự di chuyển của các ion Lithium giữa hai đầu cực. Công trình nghiên cứu vĩ đại này đã mang về giải thưởng Nobel danh giá vào năm 2019 cho các nhà khoa học.
Tuy nhiên, việc pin Lithium-ion sở hữu mật độ năng lượng cao không đồng nghĩa với việc chúng là những linh kiện 'bất tử'. Giới chuyên gia phần cứng cảnh báo chính sự chủ quan và những thói quen sạc pin 'ngược đãi' của người dùng đang là nguyên nhân hàng đầu khiến các cell pin bị thoái hóa cấu trúc, chai lì linh kiện và thậm chí là đối mặt với nguy cơ cháy nổ.
Sai lầm phổ biến nhất của người dùng di động là thói quen tắt bỏ các tính năng tối ưu, sạc thông minh chỉ vì muốn thiết bị luôn đạt mức sạc 100% trong thời gian ngắn nhất. Về mặt kỹ thuật, việc ngâm viên pin ở mức điện áp đỉnh 100% liên tục, đặc biệt là thói quen cắm sạc qua đêm không có kiểm soát, sẽ tạo ra áp lực vật lý lớn lên các cell pin, đẩy nhanh quá trình thoái hóa. Các chuyên gia khẳng định 80% chính là điểm lý tưởng nhất để duy trì trạng thái cân bằng và kéo dài tuổi thọ pin.
Bên cạnh đó, việc sử dụng các củ sạc, cáp sạc giá rẻ trôi nổi của bên thứ ba không có chứng nhận an toàn cũng là một hành động gây hại viên pin. Những phụ kiện kém chất lượng này thường có dòng điện không ổn định, thiếu các chip kiểm soát nhiệt lượng, dễ gây ra hiện tượng quá nhiệt.
Pin Lithium-ion cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ. Việc sạc điện thoại khi đặt trên các bề mặt giữ nhiệt như nệm, gối hoặc sạc dưới ánh nắng mặt trời gay gắt trong xe ô tô sẽ làm bẻ gãy cấu trúc hóa học bên trong, hình thành các lớp mạ Lithium vĩnh viễn gây sụt giảm dung lượng không thể phục hồi. Ngược lại, việc cắm sạc trong môi trường quá lạnh (dưới mức đóng băng) mà không làm ấm máy cũng tạo ra hiện tượng mạ Lithium kim loại tương tự lên cực dương, bóp nghẹt chu trình điện phân của pin.
Nếu như trên smartphone, các thuật toán quản lý năng lượng đã tương đối hoàn thiện để gánh vác các củ sạc công suất lớn, thì trên xe điện (EV) - ngành công nghệ đang bùng nổ - câu chuyện sạc nhanh lại là một bài toán cơ khí áp lực hơn nhiều. Do nhu cầu tiện lợi, nhiều chủ xe có thói quen liên tục tìm đến các trạm sạc nhanh dòng điện một chiều (DC) có công suất trên 100 kW để làm đầy pin trong vòng chưa đầy một tiếng.
Các số liệu nghiên cứu thực tế chỉ ra một kết quả gây bất ngờ: Trong khi các xe điện sử dụng phương thức sạc thông thường chỉ có tỷ lệ thoái hóa pin tự nhiên khoảng 1,5% mỗi năm, thì những chiếc xe thường xuyên bị nạp bởi dòng sạc nhanh DC công suất cao có tỷ lệ thoái hóa tăng lên gấp đôi, khi chạm mức 3% mỗi năm.
Điện áp cao từ sạc nhanh liên tục đẩy nhiệt độ của khối pin lên mức cực hạn, làm căng các cell pin và kích phát sự hình thành của các tinh thể Lithium dạng nhánh cây trên cực dương, vốn là nguyên nhân gây ra hiện tượng đoản mạch và hỏng hóc toàn bộ hệ thống pin trị giá hàng trăm triệu đồng.
Trong vài tuần qua, Samsung đã bắt đầu triển khai các công cụ AI mới từ Galaxy S26 lên các dòng máy cũ. Tuy nhiên, thông tin gây phấn khích nhất chính là việc tính năng Horizontal Lock - một 'vũ khí bí mật' giúp người dùng quay phim với khung hình luôn ổn định - cũng đang trên đường đến với người dùng các thế hệ trước.
Horizontal Lock là một phần của tính năng Super Steady. Nó cho phép khóa khung hình theo đường chân trời, giúp video luôn giữ được độ cân bằng hoàn hảo ngay cả khi bạn xoay điện thoại 360 độ. Điều này giúp thay thế hoàn toàn các thiết bị chống rung vật lý (gimbal) cồng kềnh, một bước đi nhất quán của Samsung trong việc dùng phần mềm để thay thế phụ kiện rời.
Trước đó, dòng Galaxy S26 đã gây ấn tượng mạnh khi tích hợp sẵn màn hình bảo mật (Privacy Screen) thay cho miếng dán chống nhìn trộm và kính cường lực Gorilla Glass Armor 2 bền bỉ đến mức không cần dán màn hình. Giờ đây, sức mạnh phần mềm này đang dần được 'chia sẻ' xuống các phân khúc thấp hơn.
Theo các thông tin mới nhất, từ ngày 6.5, Samsung bắt đầu phát hành bản cập nhật ổn định của One UI 8.5. Hiện tại, danh sách các thiết bị đủ điều kiện nhận bản cập nhật tại thị trường Hàn Quốc bao gồm:
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi máy đều nhận được đặc quyền như nhau. Các dòng máy từ năm 2024 trở đi (như Galaxy S24) sẽ nhận được trọn bộ công cụ AI của S26 như Audio Eraser (khử nhiễu âm thanh) nâng cao, Creative Studio và Call Screening.
Trong khi đó, các dòng máy từ năm 2023 trở về trước (như Galaxy S23) có thể sẽ bị hạn chế một số tính năng AI yêu cầu phần cứng khắt khe của chip Snapdragon 8 Gen 3. Dù vậy, tin vui là trợ lý ảo Bixby mới (được tiếp sức bởi AI từ Perplexity) vẫn sẽ cập bến các dòng máy cũ này, mang lại trải nghiệm thông minh vượt trội so với phiên bản trước.
Tàu Artemis II rời bệ phóng lúc 5h35 ngày 2/4 (giờ Hà Nội), đưa bốn phi hành gia bay quanh Mặt Trăng, đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Tên của các thành viên đã được công bố cách đây hơn ba năm. Theo Space, ngoài tầm quan trọng về mặt kỹ thuật, dự án còn nổi bật nhờ quy tụ phi hành đoàn "tượng trưng cho giai đoạn chinh phục Mặt Trăng mới khi có lãnh đạo nhóm là người Mỹ, có thành viên nữ đầu tiên, người da màu đầu tiên và phi hành gia không phải người Mỹ đầu tiên du hành đến môi trường Mặt Trăng.
"Phi hành đoàn Artemis II đại diện cho hàng nghìn người đang làm việc không mệt mỏi để đưa chúng ta đến các vì sao", cựu giám đốc NASA Bill Nelson nói với Wired. "Đây là phi hành đoàn của nhân loại. Mỗi người đều có câu chuyện riêng, nhưng cùng nhau họ thể hiện phương châm chung E pluribus unum (từ nhiều thành một)".
Reid Wiseman
Sinh năm 1975 tại Baltimore, Wiseman là cựu chiến binh có 27 năm phục vụ trong Hải quân Mỹ với vai trò phi công. Ông tốt nghiệp cử nhân về kỹ thuật máy tính và hệ thống tại Viện Bách khoa Rensselaer, thạc sĩ về kỹ thuật hệ thống tại Đại học Johns Hopkins và chứng chỉ về hệ thống không gian từ Trường Cao học Hải quân ở Monterey, California.
Trở thành phi hành gia năm 2009, Wiseman thực hiện chuyến bay vào không gian đầu tiên năm 2014 trên tàu vũ trụ Soyuz của Nga, hướng tới Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS. Trong suốt sứ mệnh kéo dài 165 ngày khi đó, ông giữ vai trò kỹ sư bay và tích lũy 13 giờ đi bộ ngoài không gian, đồng thời tham gia hơn 200 thí nghiệm liên quan đến sinh lý học người, y học, khoa học vật lý, khoa học Trái Đất và vật lý thiên văn.
Với sự nghiệp chuyên môn lâu dài, Wiseman đảm nhận quyền chỉ huy Artemis II.
Victor J. Glover
Glover sinh năm 1976 tại Pomona, California, cũng là phi công hải quân tương tự Wiseman nhưng có kinh nghiệm nhiều hơn trong chiến đấu và thử nghiệm bay khi tích lũy hơn 3.500 giờ bay trên 40 loại máy bay, gồm 24 nhiệm vụ chiến đấu và hơn 400 lần hạ cánh trên tàu sân bay kể từ năm 2001. Ông có bằng cử nhân kỹ thuật tổng hợp từ Đại học Cal Poly San Luis Obispo.
Sau khi gia nhập NASA năm 2013, Glover đảm nhiệm các vai trò quan trọng trên mặt đất với tư cách là người liên lạc khoang tàu và sĩ quan điều hành các sứ mệnh Soyuz và Crew Dragon. Chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên của ông vào năm 2020 thuộc sứ mệnh SpaceX Crew-1. Dịp này, ông đã trải qua 168 ngày trên quỹ đạo, thực hiện bốn chuyến đi bộ ngoài không gian và tham gia vào nhiều hoạt động khoa học, bảo trì khác nhau.
Là cha của bốn đứa con, Glover cũng làm nên lịch sử khi trở thành người da màu đầu tiên du hành vào không gian sâu trong sứ mệnh Artemis II với vai trò phi công.
Christina Hammock Koch
Koch sinh năm 1979 ở Michigan, trở thành phi hành gia vào năm 2013. Bà có bằng cử nhân kỹ thuật điện và vật lý, bằng thạc sĩ kỹ thuật điện và bằng tiến sĩ danh dự từ Đại học bang North Carolina. Bà cũng từng du học tại Đại học Ghana.
Bà bắt đầu sự nghiệp với tư cách là kỹ sư tại Trung tâm Không gian Goddard của NASA, tham gia phát triển thiết bị cho một số nhiệm vụ. Sau đó, bà cũng là thành viên của một chương trình nghiên cứu về Nam Cực, cộng tác tại Phòng thí nghiệm Vật lý Ứng dụng của Đại học Johns Hopkins, nhân viên Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia (NOAA), trưởng trạm tại Đài quan sát Samoa thuộc Mỹ.
Chuyến bay dài ngày đầu tiên của Koch diễn ra vào năm 2019 trên tàu vũ trụ Soyuz MS-12. Sau 328 ngày liên tục trong không gian, bà đã lập kỷ lục về chuyến bay vào vũ trụ đơn lẻ dài nhất với một phụ nữ. Trong nhiệm vụ này, bà đã tham gia 6 chuyến đi bộ ngoài không gian, gồm ba chuyến đầu tiên chỉ do phụ nữ thực hiện, tích lũy được hơn 42 giờ hoạt động ngoài tàu vũ trụ.
Trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), bà đã góp mặt trong hàng trăm thí nghiệm khoa học và công nghệ, gồm các dự án robot nhằm cải tiến máy quang phổ từ tính alpha, nuôi cấy tinh thể protein cho mục đích dược phẩm và các thử nghiệm in sinh học 3D trong môi trường không trọng lực.
Ngoài niềm đam mê khoa học, bà có sở thích như lướt sóng, leo núi, hoạt động cộng đồng, chạy bộ, yoga, đi bộ đường dài, nhiếp ảnh và du lịch. Koch tham gia sứ mệnh Artemis II với vai trò chuyên gia.
Jeremy Hansen
Sinh năm 1976 tại London, Ontario (Canada), Hansen sớm có niềm đam mê với hàng không từ khi còn trẻ. Năm 12 tuổi, ông gia nhập Phi đội Thiếu sinh Không quân số 614 của Không quân Hoàng gia Canada, một trải nghiệm đánh dấu sự khởi đầu sự nghiệp hàng không của ông.
Sau đó, Hansen theo học tại Học viện Quân sự Hoàng gia Saint-Jean và tốt nghiệp xuất sắc với bằng cử nhân khoa học vũ trụ và bằng thạc sĩ vật lý. Ông sau đó làm phi công lái máy bay chiến đấu CF-18, phi công chiến thuật và sĩ quan tác chiến, với các trách nhiệm liên quan đến hiệu quả hoạt động của Bộ Tư lệnh Phòng không Bắc Mỹ, cũng như các cuộc tập trận triển khai và các nhiệm vụ ở Bắc Cực sau đó.
Năm 2009, Hansen được Cơ quan Vũ trụ Canada chọn là một trong hai ứng viên phi hành gia trong đợt tuyển dụng thứ ba. Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện vào năm 2011, ông bắt đầu làm việc tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ với vai trò liên lạc giữa Trái Đất và ISS.
Trong suốt sự nghiệp của mình, Hansen đã tham gia nhiều nhiệm vụ mô phỏng điều kiện khắc nghiệt. Ông là thành viên chương trình huấn luyện của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tại Italy, nơi ông sống 6 ngày dưới lòng đất. Năm 2014, ông tham gia sứ mệnh NEEMO 19 (huấn luyện phi hành gia dưới đáy đại dương), có 7 ngày ở Aquarius - phòng thí nghiệm chuyên phục vụ nghiên cứu đại dương và huấn luyện phi hành gia NASA.
Năm 2017, Hansen trở thành người Canada đầu tiên giám sát việc huấn luyện các ứng viên phi hành gia của Mỹ và Canada. Trên sứ mệnh Artemis II, ông sẽ đóng vai trò là chuyên gia nhiệm vụ.
Bảo Lâm tổng hợp
Phi hành gia Artemis II 'gặp khó' với Microsoft Outlook
Chương trình Mặt Trăng mới của Mỹ khác gì 54 năm trước?
Tàu Orion rời quỹ đạo Trái Đất tiến đến Mặt Trăng
Những 'ông lớn' tham gia chế tạo tên lửa và tàu vũ trụ trong Artemis II
