Tại phiên thảo luận hội trường chiều 20/4, đại biểu Trần Văn Khải, Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cho rằng trong bối cảnh rủi ro thương mại và địa chính trị khó dự báo, đầu tư công cần được đẩy nhanh nhưng phải “nhanh hơn và thông minh hơn. Ưu tiên tập trung là hạ tầng số, hạ tầng năng lượng và hạ tầng đổi mới sáng tạo để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
Theo ông, rủi ro lớn nhất hiện nay nằm ở công nghệ. Vòng đời công nghệ ngày càng ngắn trong khi quy trình đầu tư còn kéo dài, nếu chậm một nhịp sẽ làm mất lợi thế, chậm một nhịp, đất nước sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển.
Đại biểu cũng chỉ ra khoảng trống thể chế đối với đầu tư vào tài sản vô hình như dữ liệu, phần mềm lõi, thuật toán, sở hữu trí tuệ. Nếu thiếu cơ chế đặt hàng, khoán chi và mua sắm theo kết quả, quá trình chuyển đổi số sẽ bị kéo lùi và khó tạo ra năng suất như kỳ vọng. Một rủi ro khác là an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu. Khi mức độ số hóa ngày càng sâu, bề mặt tấn công mở rộng, các sự cố mạng có thể làm gián đoạn dịch vụ công và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, nút thắt về năng lượng và môi trường cũng được nhấn mạnh. Các trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tiêu thụ lượng điện lớn, nếu không gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và tiêu chuẩn xanh, tăng trưởng số có thể bị kìm hãm bởi hạ tầng điện và áp lực phát thải.
Để vượt qua các thách thức, ông Khải đề nghị Chính phủ đổi mới thể chế, phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường giám sát theo kết quả. Các bộ, ngành cần thiết lập cơ chế quản trị danh mục dự án theo Nghị quyết 57, tránh đầu tư dàn trải, trùng lặp.
Ông cũng kiến nghị cho phép áp dụng cơ chế đặt hàng, khoán chi và thử nghiệm có kiểm soát đối với các nhiệm vụ khoa học công nghệ, dữ liệu và nền tảng số; đồng thời quy định rõ quản trị rủi ro, trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới vì lợi ích chung.
Đại biểu nhấn mạnh an ninh mạng cần được coi là cấu phần bắt buộc trong mọi dự án số sử dụng ngân sách, bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế, có đủ kinh phí cho giám sát, sao lưu, khôi phục và kiểm thử dữ liệu độc lập. Các nền tảng dữ liệu định danh, logistics, y tế, giáo dục cần được ưu tiên đầu tư.
“Cần tăng đầu tư cho đào tạo STEM, quản lý dự án số, thu hút chuyên gia, đồng thời huy động khu vực tư nhân tham gia đầu tư theo mô hình đối tác công tư phù hợp”, ông nói.
Startup thiếu vốn, thiếu chính sách, khó bứt phá
Đại biểu Nguyễn Văn Huy, Phó đoàn Hưng Yên, cũng cho rằng khi các động lực tăng trưởng truyền thống suy giảm, hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố then chốt nhưng đang bị cản trở bởi nhiều điểm nghẽn.
Theo ông, khởi nghiệp không còn là xu hướng mà đã trở thành động lực quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam vẫn thiếu đồng bộ về chính sách, còn chồng chéo, thiếu nhất quán giữa các luật và văn bản dưới luật. Các quy định liên quan đến đầu tư mạo hiểm, ưu đãi thuế và thử nghiệm chính sách chưa hoàn thiện, khiến nhiều ý tưởng khó triển khai trong thực tế.
Liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái còn lỏng lẻo, tình trạng “mạnh ai nấy làm” vẫn phổ biến. Nhiều kết quả nghiên cứu khoa học chưa được thương mại hóa hiệu quả. Doanh nghiệp khởi nghiệp gặp khó trong tiếp cận công nghệ, trong khi nhà đầu tư thiếu thông tin và niềm tin để rót vốn.
Một điểm nghẽn lớn khác là nguồn vốn. Dù đã có sự tham gia của một số quỹ đầu tư trong và ngoài nước, quy mô và tính đa dạng vẫn hạn chế. Các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt ở giai đoạn đầu, rất khó tiếp cận vốn do thiếu tài sản bảo đảm. Nhiều dự án tiềm năng phải tìm vốn từ nước ngoài hoặc thu hẹp quy mô, thậm chí dừng hoạt động.
Theo đại biểu Hưng Yên, những hạn chế này không chỉ làm suy giảm hiệu quả của hệ sinh thái khởi nghiệp mà còn khiến Việt Nam bỏ lỡ cơ hội phát triển trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Do đó ông kiến nghị Chính phủ rà soát, hoàn thiện pháp luật về đổi mới sáng tạo, đồng thời bổ sung nội dung xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp vào Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026-2030.
Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Phó chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm.
Ông đề nghị tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP, khuyến khích doanh nghiệp trích Quỹ khoa học công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng; xây dựng Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số.
“Thu hút đầu tư nước ngoài cần chuyển từ thu hút theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực trong nước và liên kết với doanh nghiệp nội địa”, ông Thắng nói, đề nghị xây dựng chính sách đột phá để thu hút chuyên gia trong và ngoài nước tham gia phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Một siêu nhà máy robot tích hợp trí tuệ nhân tạo hiện thân (Embodied AI) đầu tiên của vùng Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc đã chính thức đi vào hoạt động tại Khu công nghiệp công nghệ cao Diệc Trang (Yi Zhuang), phía đông nam thủ đô Bắc Kinh.
Theo kế hoạch, nhà máy sẽ từng bước nâng công suất sản xuất từ hơn 10.000 robot mỗi năm hiện nay lên 20.000 robot vào năm 2027 và đạt 500.000 robot mỗi năm vào năm 2030.
Nhà máy được xây dựng theo định hướng sản xuất toàn diện, linh hoạt, tinh gọn và số hóa, hướng tới trở thành mô hình sản xuất robot hiện thân kiểu mẫu trên thế giới.
Robot hiện thân là các hệ thống thông minh có khả năng nhận thức, tương tác và thực hiện nhiệm vụ trong môi trường thực tế.
Về năng lực sản xuất, nhà máy cung cấp chuỗi dịch vụ khép kín từ chế tạo linh kiện cốt lõi, mô đun chức năng đến lắp ráp và kiểm thử sản phẩm hoàn chỉnh.
Cơ sở này sở hữu dây chuyền lắp ráp tự động được cho là tiên phong trong ngành, với 10 trạm lắp ráp có thể linh hoạt điều chỉnh độ cao và góc độ để phù hợp với nhiều dòng robot khác nhau. Quy trình lắp ráp được thực hiện đồng bộ từ thân dưới, thân trên đến đầu và tay robot.
Đáng chú ý, nhà máy được trang bị hệ thống thử nghiệm robot tự động hóa cao, trong đó có dây chuyền kiểm thử sử dụng ray treo dạng vòng khép kín. Hệ thống này có thể đồng thời vận chuyển từ 6 đến 12 robot hình người qua các trạm kiểm tra chức năng, chuyển động, thông tin và an toàn theo quy trình tự động.
Bên cạnh đó, trung tâm thử nghiệm của nhà máy được tích hợp nhiều hạng mục đánh giá như kiểm tra độ chính xác kết cấu, thử nghiệm điện - điện tử, mô phỏng môi trường, kiểm tra an toàn và xác thực độ tin cậy sản phẩm.
Theo đơn vị vận hành, hệ thống này giúp kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ giai đoạn nghiên cứu, phát triển đến sản xuất hàng loạt và bàn giao sản phẩm.
Hôm nay, 26.6, Bộ KH-CN đã tổ chức lễ ra mắt Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn. Đây là trung tâm cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, đóng vai trò kết nối nhu cầu nghiên cứu, thiết kế chip trong nước với hệ sinh thái sản xuất bán dẫn toàn cầu. Như vậy, Việt Nam trở thành một trong số ít quốc gia Đông Nam Á có hạ tầng hỗ trợ sản xuất thử chip ở cấp quốc gia.
Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin, Bộ KH-CN, Việt Nam chưa có năng lực sản xuất chip bán dẫn ở quy mô công nghiệp, trong khi hạ tầng nghiên cứu và sản xuất thử trong nước còn hạn chế. Các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp thiết kế chip chủ yếu phải đặt sản xuất thử tại các nhà máy nước ngoài, làm gia tăng chi phí, kéo dài thời gian triển khai và hạn chế khả năng thương mại hóa sản phẩm.
Chi phí chuyển từ bản thiết kế sang sản xuất thử chip (tape-out) hiện dao động từ 30.000 - 200.000 USD cho mỗi thiết kế, trong khi thời gian chờ sản xuất thường kéo dài từ 12 - 24 tháng. Trong khi đó, hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam đang phát triển nhanh với khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip, khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế và 166 cơ sở giáo dục đại học triển khai các chương trình đào tạo về bán dẫn và lĩnh vực liên quan. Theo thống kê ban đầu, đã có 12 đơn vị đăng ký nhu cầu sản xuất thử khoảng 30.000 chip.
Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được kỳ vọng sẽ tháo gỡ điểm nghẽn này. Thông qua mô hình Multi-Project Wafer (MPW) - cơ chế gộp nhiều thiết kế chip trên cùng một đợt chế tạo để giảm chi phí - trung tâm sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí sản xuất thử và thúc đẩy sự ra đời của các sản phẩm chip "Make in Vietnam".
Tại lễ ra mắt, trung tâm cũng đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 19 đối tác trong và ngoài nước, gồm: các tập đoàn công nghệ hàng đầu của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys; các đơn vị cung ứng dịch vụ sản xuất của Foundry hàng đầu thế giới TSMC, Global Foundries…; các trường đại học lớn của Việt Nam như 2 đại học quốc gia, ĐH Bách khoa Hà Nội…; các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ trong nước như Viettel, FPT, VSAP Lab…
Với khả năng lắp đặt nhanh chóng chỉ trong vài phút và kết nối Wi-Fi, người dùng có thể dễ dàng điều khiển và giám sát khóa từ xa. Tuy nhiên, một trong những tính năng nổi bật của nhiều khóa thông minh hiện nay có tên geofencing (khoanh vùng địa lý) có thể trở thành cơn ác mộng nếu không hoạt động đúng cách.
Tính năng geofencing sử dụng tín hiệu GPS để xác định vị trí của thiết bị. Ứng dụng đi kèm với khóa thông minh trên điện thoại hoặc máy tính bảng sẽ theo dõi vị trí của người dùng. Khi họ ra khỏi phạm vi, tính năng này sẽ tự động khóa cửa nếu cửa chưa được khóa. Ngược lại, khi người dùng trở về nhà, khóa sẽ tự động mở cửa, rất tiện lợi khi họ mang theo nhiều đồ tạp hóa.
Mặc dù geofencing được thiết kế để mang lại sự tiện ích, công nghệ GPS không phải lúc nào cũng hoàn hảo. Chỉ cần một chút nhiễu tín hiệu cũng có thể khiến tính năng này hoạt động không chính xác, dẫn đến việc khóa hoặc mở khóa ngoài ý muốn. Do đó, việc có một phương án dự phòng cho khóa thông minh là quan trọng.
Nhiều người dùng trên diễn đàn Apple HomeKit đã phản ánh về việc tính năng geofencing bị kích hoạt ngẫu nhiên, gây ra sự bất tiện. Để tránh tình huống khó xử, người dùng nên đầu tư vào một khóa thông minh có chìa khóa cơ, có thể được cất giữ ở nơi dễ dàng tiếp cận, như trong hộc đựng đồ trên xe hơi.
Tuy nhiên, người dùng cũng nên biết rằng geofencing chỉ là một trong nhiều phương thức khóa/mở khóa mà khóa thông minh cung cấp. Hầu hết các ứng dụng đều có nút khóa/mở khóa dễ dàng và nhiều thiết bị còn được trang bị máy quét sinh trắc học hoặc bàn phím để mở khóa bằng dấu vân tay hoặc mã số. Một số khóa thậm chí cho phép chia sẻ quyền truy cập với bạn bè hoặc gia đình.
Mặc dù các thiết bị nhà thông minh mang lại nhiều lợi ích, không thể tránh khỏi những lỗi và trục trặc. Do đó, việc chuẩn bị cho những tình huống tiềm ẩn sẽ giúp người dùng có sẵn các phương pháp thay thế để sử dụng khi cần thiết.
