Khi phiên bản châu Á của Eurovision Song Contest được lên kế hoạch tổ chức tại Bangkok (Thái Lan) trong năm nay, nhiều người xem đó là bước mở rộng tự nhiên của một format toàn cầu. Nhưng ở chiều ngược lại, công chúng cũng nhận ra trong vài năm qua, chính châu Á cũng đã bắt đầu xuất khẩu những “công thức giải trí” của riêng mình và được thế giới mua lại.
Trước, các format giải trí lớn của thế giới như: Next Top Model, The Voice, X-Factor, American Idol, Got Talent… đều có điểm chung là được sinh ra ở trời Tây và được “bản địa hóa” tại các thị trường châu Á.
Tuy nhiên, khoảng 5-7 năm trở lại đây, cục diện thay đổi. Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và gần đây là cả Thái Lan, Việt Nam bắt đầu phát triển những chương trình mang tính nguyên bản cao hơn, không chỉ để phục vụ thị trường nội địa mà còn hướng đến khán giả khu vực.
Một trong những ví dụ rõ ràng nhất là Masked singer – chương trình bắt nguồn từ Hàn Quốc. Format này sau đó được bán bản quyền sang Mỹ với phiên bản The masked singer và nhanh chóng trở thành hit rating trên truyền hình Mỹ rồi lan rộng sang hàng chục quốc gia khác. Tại Việt Nam, phiên bản có tên Ca sĩ mặt nạ cũng rất đình đám.
Một ví dụ khác là Running man. Dù không phải là format bán bản quyền theo cách truyền thống nhưng chương trình này đã được Trung Quốc phát triển thành Keep running – một trong những show giải trí ăn khách nhất nhiều năm liền. Sau đó mô hình show thực tế thiên về tương tác và thể lực này tiếp tục được nhiều quốc gia học hỏi và biến tấu, trong đó có Việt Nam với tên gọi Chạy đi chờ chi.
Những show như Produce 101 hay các phiên bản Đạp gió (Sisters who make waves), Anh trai vượt ngàn chông gai (Call me by fire), Tân binh tài năng (Show it all)… không còn đơn thuần là chương trình giải trí. Chúng trở thành một “hệ sinh thái” hoàn chỉnh gồm: đào tạo, ra mắt nghệ sĩ, xây dựng fandom, tổ chức concert, bán nội dung số. Tất cả được tích hợp trong cùng một format.
Điều đáng chú ý là chính các format này lại đang được “xuất khẩu ngược” sang nhiều quốc gia khác. Tức là giờ đây châu Á không chỉ mua bản quyền mà còn bán lại ý tưởng.
Một xu hướng nổi bật khác là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các chương trình thực tế mang tính xuyên quốc gia, nơi nghệ sĩ từ nhiều nền văn hóa cùng tham gia trong một format chung.
Điều này không chỉ tạo ra sự đa dạng về màu sắc giải trí mà còn là chiến lược “xuất khẩu văn hóa mềm” (soft power) một cách tinh vi. Đảo thiên đường (CATS, sản xuất năm 2024) hay Tân binh thăng cấp (Yeah1, sản xuất năm 2025)… là những ví dụ điển hình cho format này.
Khi các nghệ sĩ Thái Lan, Trung Quốc hay Việt Nam cùng xuất hiện trong một chương trình, họ không chỉ đại diện cho cá nhân mà còn mang theo bản sắc văn hóa của quốc gia mình.
Khán giả vì thế không còn tiếp cận văn hóa qua những sản phẩm “đóng gói sẵn” mà thông qua sự tương tác trực tiếp giữa các nghệ sĩ. Đây là điểm khác biệt rất lớn so với làn sóng Hallyu (Hàn Quốc) trước đây, vốn chủ yếu là xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh. Giờ đây châu Á đang xuất khẩu cả quá trình tạo ra sản phẩm.
Việc xây dựng một phiên bản tương tự Eurovision Song Contest tại châu Á không phải là ý tưởng mới. Nhưng nếu thành hiện thực, nó phản ánh một xu hướng lớn hơn. Đó là châu Á đã đủ tự tin để tham gia vào “sân chơi format toàn cầu”, không chỉ với tư cách người mua mà là đối tác đồng sáng tạo.
Eurovision, ra đời từ năm 1956, vượt qua tầm là một cuộc thi âm nhạc, nó là biểu tượng của sự kết nối văn hóa châu Âu. Nếu châu Á có một sân chơi tương tự, đó sẽ là bước khẳng định rằng khu vực này đã đủ năng lực để tạo ra một “trục văn hóa” riêng, thay vì xoay quanh các trung tâm cũ như Mỹ hay châu Âu.
Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ bởi châu Á là một khu vực đa dạng về ngôn ngữ, chính trị, tôn giáo và thị hiếu. Việc tìm ra một format có thể dung hòa tất cả những yếu tố này đòi hỏi không chỉ nguồn lực tài chính mà còn cả sự tinh tế trong cách tiếp cận văn hóa. Dẫu vậy, việc dự án này được xúc tiến cho thấy rằng châu Á đã sẵn sàng nghĩ và chơi lớn hơn! Sự chuyển dịch này không ngẫu nhiên mà có. Đó là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng.
Trước hết là quy mô khán giả. Với hàng tỉ người dùng Internet và mạng xã hội, châu Á hiện là thị trường tiêu thụ nội dung lớn nhất thế giới.
Điều này tạo điều kiện để các nhà sản xuất thử nghiệm, tối ưu và phát triển format ngay trong khu vực, trước khi nghĩ đến việc xuất khẩu.
Thứ hai là sự phát triển của nền tảng số. Các nền tảng video, mạng xã hội và streaming giúp nội dung dễ dàng vượt qua biên giới. Một show thực tế tại Trung Quốc hay Hàn Quốc hoàn toàn có thể trở thành hiện tượng tại Việt Nam, Thái Lan hay thậm chí là Mỹ, chỉ sau vài ngày.
Cuối cùng là sự thay đổi trong tư duy sáng tạo. Thế hệ nhà sản xuất trẻ tại châu Á không còn mặc định rằng “chuẩn mực” phải đến từ phương Tây. Họ sẵn sàng thử nghiệm, pha trộn và tạo ra những format mang bản sắc riêng – đôi khi rất khác biệt nhưng lại có sức hút toàn cầu.
Sẽ còn quá sớm để nói rằng châu Á đã thay thế phương Tây trong việc dẫn dắt văn hóa đại chúng toàn cầu. Nhưng rõ ràng, cán cân đang dần dịch chuyển. Dẫu còn nhiều thách thức, châu Á dần chứng minh mình đang tiến gần hơn tới vị thế của một “công xưởng sản xuất văn hóa đại chúng”, thậm chí là “người định hình xu hướng” mới của thế giới.
Dù Bước chân vào đời chọn cái kết mở, có ý kiến cho rằng việc Quân trở lại là chi tiết ngầm khẳng định Thương sẽ quay về với mối tình cũ. Điều này khiến không ít người xem cảm thấy hụt hẫng.
Bước chân vào đời kể về ba chị em Thương, Trang và Minh. Sau khi ba mẹ qua đời, họ từ vùng quê nghèo lên thành phố lập nghiệp và học tập, liên tục đối mặt với áp lực cơm áo gạo tiền cùng những mối quan hệ phức tạp.
Trang từng sa vào cạm bẫy, Minh trong tuổi nổi loạn, còn Thương bị mẹ của Quân phản đối chuyện tình yêu gay gắt. Bà dùng lời lẽ miệt thị gia đình Thương nặng nề.
Tuy nhiên, điều may mắn, bên cạnh ba chị em vẫn có những người tốt giúp đỡ vượt qua khó khăn. Đó là cô giáo Giang - bạn Thương, là anh hàng xóm Hưng yêu thầm Trang, Lâm - anh họ Quân luôn bên cạnh giúp đỡ vật chất lẫn tinh thần.
Ở chặng cuối, khi câu chuyện dần đi theo hướng tích cực, mối quan hệ giữa Thương và Lâm (Mạnh Trường) tạo được nhiều thiện cảm nhờ "phản ứng hóa học" ăn ý. Không ít khán giả tích cực "đẩy thuyền" cho cặp đôi này.
Tuy nhiên, sự xuất hiện của Quân trong những giây cuối cùng khiến nhiều người xem thất vọng. Một khán giả bình luận: "Đáng lẽ mọi thứ sẽ hoàn hảo ở tập cuối cho đến khi Quân xuất hiện. Tụt mood, cảm giác vai của Lâm và Hưng chỉ để gỡ rối".
Một ý kiến khác cho rằng: "Phim cắt mấy giây cuối là được rồi, dừng ở khúc Lâm cười thì phim trọn vẹn hơn. Tôi chấp nhận kết mở nhưng không phải kiểu này".
Nhiều người xem cũng nhận định Thương và Quân chỉ nên là ký ức tuổi trẻ, trong khi Lâm mới là người phù hợp để đồng hành lâu dài với Thương.
Trailer phim Bước chân vào đời
Ra mắt từ tháng 2, Bước chân vào đời là một trong những bộ phim truyền hình tạo nên nhiều tranh luận suốt thời gian phát sóng.
Khán giả từng bàn tán về tạo hình nhân vật Thương do Quỳnh Kool đảm nhận. Dù xuất thân nghèo khó, nhân vật lại xuất hiện với hình ảnh quá chỉn chu: tóc luôn bóng mượt, trang phục cầu kỳ, thậm chí trang điểm lộng lẫy khi ra mắt gia đình người yêu. Hình ảnh Thương khóc nhiều trong một số tập cũng khiến khán giả cảm thấy nhàm chán.
Ngoài ra, một số chi tiết bị cho là thiếu thực tế, như việc Trang chỉ là sinh viên thực tập nhưng được giao phụ trách dự án lớn.
Dẫu vậy, phim vẫn thu hút sự chú ý nhờ câu chuyện gần thực tế xã hội hiện nay. Có người cho rằng nhìn thấy mình và những người sống xung quanh trong hành trình trưởng thành của ba chị em.
Theo Sohu, diễn viên dự thảm xanh bế mạc Liên hoan phim quốc tế Bắc Kinh, diễn ra cuối tuần trước. Lễ bế mạc phát video về những minh tinh nổi bật Trung Quốc qua các thời kỳ, trong đó có Chu Lâm. Ban tổ chức nhận định bà là một trong diễn viên có vẻ đẹp "được thời gian gìn giữ, khí chất khó ai có thể bắt chước, diễn xuất và phong thái định nghĩa điện ảnh Trung Quốc một thời kỳ". Ban tổ chức so sánh khí chất của bà gần với hoa mẫu đơn.
Nghệ sĩ mặc trang phục tông đen trắng, giữ kiểu tóc ngắn nhiều năm. Các video bà trên thảm xanh thu hút chú ý của nhiều khán giả. Các fan bình luận trên mạng xã hội Red Note: "Nữ vương bước đi thanh thoát như gió", "Khí chất của bà quả là hiếm có, 74 tuổi vẫn đằm thắm như trước", "Tiếc là bà nghỉ đóng phim sớm".
Nghệ sĩ vắng bóng làng phim hơn 10 năm qua, chỉ thi thoảng ghi hình chương trình ngâm thơ, văn hóa văn nghệ. Đời thường, bà đọc sách, du lịch. Theo Beijing News, diễn viên tập gym hàng ngày, chơi các môn bóng rổ, bơi, nhờ vậy sức khỏe tốt. Chu Lâm du lịch nhiều, ghi lại cảnh vật, con người làm bà cảm động. Nghệ sĩ nói luôn tò mò, háo hức trước khi đến những vùng đất mới.
Diễn viên kín tiếng đời tư, bà kết hôn từ trước khi vào đoàn phim Tây du ký của đạo diễn Dương Khiết. Vì mối duyên trong phim với Đường Tăng (Từ Thiếu Hoa), vợ chồng Chu Lâm vướng nhiều tin đồn ly hôn, khiến họ dở khóc dở cười. Diễn viên từng cho biết bà và chồng tin tưởng nhau, tình cảm chưa hề bị ảnh hưởng bởi lời đồn đoán. Vợ chồng Chu Lâm không có con.
Nghệ sĩ sinh năm 1952, tốt nghiệp Học viện Y khoa Trung Quốc năm 1978. Năm 1981, bà thi vào Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, ngành Biểu diễn, từ đó theo con đường nghệ thuật. Năm 30 tuổi, Chu Lâm vào đoàn phim Tây du ký của đạo diễn Dương Khiết, đóng quốc vương Nữ Nhi Quốc - người si mê Đường Tăng.
Phần phim này, đạo diễn và biên kịch thay đổi nội dung khá nhiều so với nguyên tác, đặc biệt là tâm lý Đường Tăng. Trong tiểu thuyết, nhân vật hoàn toàn như sắt đá trước tình cảm nam nữ còn ở bộ phim, Đường Tăng có lúc bối rối trước nữ vương. Đạo diễn từng nói muốn cho thấy Đường Tăng cũng là người phàm, mấu chốt là ông gạt đi tất cả vì con đường thỉnh kinh.
Tập 182 của Mái ấm gia đình Việt lên sóng với sự dẫn dắt của MC Đại Nghĩa cùng 2 khách mời là ca sĩ bolero Phương Anh và ca sĩ Nguyễn Đình Vũ. Trong chương trình, dàn nghệ sĩ cùng hợp sức vượt qua các thử thách, mang tiền thưởng về hỗ trợ những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.
Câu chuyện của Nguyễn Thảo Vân khiến nhiều người xót xa. Từ nhỏ, em đã thiếu vắng tình yêu thương của cha mẹ, lớn lên trong sự đùm bọc của bà ngoại là Nguyễn Thị Hồng (68 tuổi). Để nuôi cháu, bà Hồng làm thuê các công việc như nhổ sắn, cắt cỏ, thu hoạch hoa màu.
Tuy nhiên, sức khỏe của bà ngày càng suy yếu sau các ca phẫu thuật mắt và khớp gối. Gia đình thuộc diện cận nghèo, không có nguồn hỗ trợ thường xuyên ngoài bảo hiểm y tế, khiến cuộc sống luôn trong tình trạng thiếu trước hụt sau.
Nhà cách trường hơn 10 km và không có phương tiện đi lại, để Thảo Vân tiếp tục học, bà ngoại phải gửi em ở trọ tại nhà một người quen gần trường. Từ đó, cô bé sống xa bà, sớm học cách tự lập khi tuổi còn rất nhỏ. Mỗi tháng, bà gửi cho Thảo Vân khoảng 1 triệu đồng để chi trả tiền trọ và sinh hoạt. Công việc làm thuê bấp bênh khiến nhiều tháng không có thu nhập, bà phải ghi nợ rồi chắt chiu trả dần, khiến cuộc sống hai bà cháu càng thêm chật vật. Để san sẻ phần nào, Thảo Vân tranh thủ làm thêm sau giờ học để kiếm tiền trang trải.
Sống một mình trong căn phòng trọ chật hẹp, thiếu thốn, Thảo Vân phải tự lo toàn bộ sinh hoạt hằng ngày. Những lúc ốm đau hay buồn tủi, em không có người thân bên cạnh. Nhiều đêm nhớ bà, nhớ mẹ, cô bé lặng lẽ khóc, khao khát được sống trong vòng tay yêu thương của gia đình. Dù vậy, cô bé vẫn nỗ lực học tập, ước mơ có công việc ổn định để chăm sóc bà ngoại.
Đại Nghĩa không giấu được sự xót xa trước hoàn cảnh của Thảo Vân khi còn nhỏ đã phải sống xa gia đình, sớm tự lập. Anh xúc động trước tinh thần học tập của em khi chưa từng nghĩ đến việc bỏ học, thậm chí còn tranh thủ làm thêm để phụ giúp bà. Nam MC cũng bày tỏ sự cảm phục trước bà Hồng - người bà tần tảo, dù tuổi cao, sức yếu, thường xuyên đau nhức vẫn cố gắng lao động nuôi cháu. Đồng thời, anh không giấu được sự lo lắng cho sức khỏe của bà và gửi lời động viên bà giữ gìn sức khỏe để tiếp tục là chỗ dựa tinh thần cho Thảo Vân.
Ca sĩ Phương Anh Bolero cũng bày tỏ sự cảm phục trước nghị lực của hai bà cháu. Sự tự lập và tinh thần vượt khó của cô bé khiến cô xúc động. Nữ ca sĩ chia sẻ bản thân không dám sống một mình, nên càng thêm khâm phục cô bé 14 tuổi. Cô gửi lời động viên, mong Thảo Vân tiếp tục mạnh mẽ theo đuổi ước mơ, thay đổi cuộc sống và chăm lo cho bà ngoại trong tương lai.
Ca sĩ Nguyễn Đình Vũ cũng không giấu được sự xót xa khi lắng nghe câu chuyện. Anh cho rằng tình cảm bà cháu là điều vô cùng đáng quý, đồng thời khẳng định sự hiếu thảo của Thảo Vân chính là niềm tự hào lớn nhất của bà. Nam ca sĩ tin rằng với ý chí và nghị lực hiện tại, em sẽ vượt qua khó khăn để vươn lên trong cuộc sống.
