Nguyên Phó chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan đã khẳng định với Báo điện tử Tuổi Trẻ: Nếu không bắt đầu từ “vốn con người” và tư duy hệ thống, mọi kế hoạch đầu tư vào phá Tam Giang – Cầu Hai dù lớn đến đâu cũng dễ rơi vào cảnh rời rạc.
* Sự khác biệt lớn nhất tạo nên “thương hiệu” của Tam Giang – Cầu Hai so với các đầm phá khác trên thế giới là gì, thưa ông?
– Ông Lê Minh Hoan: Thế giới không thiếu đầm phá nhưng ở Tam Giang – Cầu Hai có sự độc quyền về tự nhiên và nhân văn. Độ mặn của nước ở đây thay đổi liên tục trong 24 giờ, tạo ra những sản phẩm có hương vị không đâu có được.
Con tôm ở trong đầm phá Tam Giang có độ ngọt khác lạ so với con tôm ở Đồng bằng sông Cửu Long. Do vậy món tôm chua làm từ con tôm ở Tam Giang khác biệt hoàn toàn so với các nơi khác.
Đó là thương hiệu độc quyền mà chỉ có đầm phá Tam Giang – Cầu Hai có. Bây giờ thế giới cạnh tranh nhau bằng sự khác biệt và đầm phá Tam Giang đã có sẵn điều này.
Nhưng quan trọng hơn cả, bản sắc của Tam Giang nằm ở sự giao thoa giữa địa lý và nhân văn.
Chính cái khắc nghiệt của mưa bão miền Trung đã tạo nên những con người đầm phá vừa khắc khổ, vừa đầy nghị lực.
Sự khác biệt này không nằm ở diện tích hay chiều dài, mà nằm ở 40 vạn con người đang sống dựa vào nguồn tài nguyên này. Cư dân ven nước chính là “vốn”, là chủ thể giữ gìn hoặc hủy hoại môi sinh này.
* Nhưng thưa ông, làm sao để người dân tự nguyện bảo vệ môi trường khi áp lực “cơm áo gạo tiền” vẫn còn quá nặng nề?
– Chúng ta không thể yêu cầu người dân bảo vệ tương lai khi cái bụng họ đang đói ở hiện tại.
Chìa khóa nằm ở việc “trao quyền” và “đồng quản lý”. Nhà nước không thể đủ nhân lực hay ngân sách để canh gác từng con tôm, con cá suốt 24/24 giờ.
Chỉ khi nâng cao năng lực cộng đồng, để bà con tự tổ chức, tự quản lý và cùng hưởng lợi, khi ấy bà con sẽ biết tự bảo vệ tài nguyên nuôi sống mình.
Nhiệm vụ của chính quyền lúc này phải cùng quản lý, tin tưởng trao quyền, cùng hỗ trợ cộng đồng bằng cách tìm đầu ra cho cá tôm, tìm nguồn thu từ tổ chức du lịch sinh thái cho cộng đồng dân cư đầm phá.
Lúc đó cộng đồng đầm phá sẽ đoàn kết, cùng chung tay vào kế hoạch “đánh thức” Tam Giang – Cầu Hai.
Tôi luôn trăn trở về việc đưa người dân vào quá trình phác thảo ý tưởng ngay từ đầu, thay vì làm xong xuôi rồi mới xuống “họp dân” để thông báo.
Khi bà con thấy bóng dáng mình trong các bản kế hoạch phát triển đầm phá Tam Giang – Cầu Hai, sẽ làm việc với niềm tự hào: “Cái này là của chúng tôi, do chúng tôi cùng Nhà nước làm nên”. Sự tự hào và niềm tin đó là nguồn vốn vô hạn.
* Nhiều người lo ngại việc phát triển du lịch hay công nghiệp sinh thái sẽ làm “bê tông hóa” mặt nước. Ông có lời khuyên gì để chúng ta không lặp lại những bài học đứt gãy từ các vùng miền khác?
– Huế cần một trung tâm quản lý chiến lược về câu chuyện phát triển thương hiệu “Đầm phá Tam Giang – Cầu Hai”, nơi có những con người yêu Huế, có kiến thức về đầm phá và có cả những đại diện cộng đồng đầm phá ở đó.
Chiến lược phát triển phải dựa trên triết lý “Less is more” – ít hơn để được nhiều hơn. Thay vì đánh bắt tận diệt cá tôm để làm ra 3 hộp tôm chua bán với giá rẻ, hãy kể một câu chuyện thương hiệu thật hay để bán 1 hộp cho khách du lịch, cho thực khách phương xa với giá gấp ba lần.
Khi giá trị sản phẩm tăng lên nhờ tích hợp giá trị sinh thái, văn hóa và marketing, áp lực khai thác lên đầm phá sẽ giảm xuống. Và những sản phẩm đó gắn liền với thương hiệu “đầm phá Tam Giang – Cầu Hai”.
Bên cạnh đó, truyền thông phải có sự “chuyển ngữ”.
Đừng mang những thuật ngữ hàn lâm hay chính sách khô khan xuống nói với dân. Hãy dùng phương ngữ Huế, dùng sự gần gũi để giải thích cho bà con hiểu.
Mất phương ngữ là mất văn hóa, và khi người dân sợ hãi ngôn ngữ của chuyên gia, của văn bản hành chính, họ sẽ xa rời chính sách.
* Ông có kỳ vọng gì về sự đổi thay của đầm phá Tam Giang trong 10 năm tới hay không?
– Tôi mơ về một đầm phá Tam Giang không chỉ là nơi khai thác thủy sản, mà là một “trường học liên cấp” ngoài trời, một viện nghiên cứu mở về văn hóa và sinh thái.
Đó sẽ là nơi mời gọi thế giới đến không phải chỉ để “check-in” rồi về, mà để cùng khám phá, học tập và nhân lên các giá trị nhân văn, khoa học.
Tôi mong muốn có những cuộc thi khởi nghiệp dựa trên tài nguyên bản địa, thu hút những người trẻ Huế từ khắp nơi trở về kiến tạo quê hương.
Hãy nhớ rằng, mọi nguồn lực đầu tư đều hữu hạn, chỉ có sáng kiến và tâm huyết của con người là vô hạn.
Nếu chúng ta chuẩn bị tốt “vốn con người” từ bây giờ, những điều kỳ diệu chắc chắn sẽ xảy ra trên vùng đầm phá này.
Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện đầy cảm hứng này!
Ngày 28.5, Sở VH-TT-DL tỉnh Gia Lai đã phối hợp cùng Hiệp hội du lịch tỉnh tổ chức chương trình kết nối và giới thiệu du lịch Gia Lai với thị trường Úc nhằm thúc đẩy thu hút khách quốc tế đến địa phương.
Trong khuôn khổ chương trình, đoàn famtrip Úc đã đến khảo sát, trải nghiệm các sản phẩm du lịch tại khu vực Quy Nhơn - Gia Lai; tham quan nhiều điểm đến nổi bật như làng chài Nhơn Hải, đảo Hòn Khô, Eo Gió Nhơn Lý, cảng thị Nước Mặn, tháp Bánh Ít, làng nón Gò Găng…
Theo Hiệp hội du lịch Gia Lai, lượng khách Úc đến Quy Nhơn - Gia Lai thời gian gần đây tăng nhanh. Du khách Úc đánh giá cao cảnh quan biển, không khí trong lành, ẩm thực phong phú, con người thân thiện cùng các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của địa phương. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp Quy Nhơn được tạp chí du lịch Lonely Planet của Úc bình chọn vào top 25 điểm đến hàng đầu thế giới năm 2026.
Đại diện Hiệp hội du lịch Gia Lai cho biết, thị trường Úc có nhu cầu du lịch nước ngoài lớn, thời gian lưu trú dài và ưu tiên các trải nghiệm nghỉ dưỡng, khám phá văn hóa bản địa, ẩm thực và cà phê Việt Nam.
Vì vậy, chương trình famtrip lần này nhằm giúp các doanh nghiệp du lịch Úc tìm hiểu sâu hơn về tài nguyên và sản phẩm du lịch của Quy Nhơn - Gia Lai để xây dựng, quảng bá các tour phù hợp cho du khách Úc.
Bên cạnh hoạt động khảo sát, Hiệp hội du lịch Gia Lai còn tổ chức chương trình kết nối doanh nghiệp giữa các hội viên với đối tác Úc nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác kinh doanh.
Lễ hội do UBND phường Hòa Cường tổ chức, diễn ra từ ngày 30-6 đến 4-7, quy tụ 25 đoàn lân sư rồng tiêu biểu đến từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước như Phương Tế Đường, Chung Huy Đường, Nhơn Nghĩa Đường, Bạch Hổ, Nam Vương...
Ngay trong đêm khai mạc, tiếng trống hội dồn dập cùng những màn múa lân sư rồng đẹp mắt đã khuấy động không gian ven sông Hàn. Đông đảo người dân, du khách tập trung kín khu vực phố đi bộ để theo dõi các tiết mục biểu diễn và ghi lại những khoảnh khắc ấn tượng.
Điểm nhấn của lễ hội là các nội dung thi đấu lân Địa bửu và Mai hoa thung - những bộ môn đòi hỏi kỹ thuật cao, sự chính xác, bản lĩnh và khả năng phối hợp ăn ý của các vận động viên.
Bên cạnh các màn tranh tài, lễ hội còn có không gian ẩm thực, gian hàng OCOP, hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống, trò chơi dân gian và nhiều chương trình cộng đồng phục vụ người dân, du khách.
Ông Trương Thanh Dũng - Chủ tịch UBND phường Hòa Cường (TP Đà Nẵng) - cho biết thông qua nghệ thuật trình diễn lân sư rồng, tạo thành một sản phẩm, một điểm đến du lịch thể thao hằng năm tại phường Hòa Cường, phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa - thể thao của nhân dân và du khách.
Đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh Hòa Cường - Đà Nẵng là điểm vui chơi giải trí về đêm, đa dạng hóa các loại hình dịch vụ và tiện ích để thu hút khách du lịch và phục vụ cộng đồng, phát triển kinh tế ban đêm trên cơ sở lợi thế sẵn có về vị trí, cảnh quan của tuyến đường Bạch Đằng, cầu Rồng, cầu Nguyễn Văn Trỗi và kết nối khai thác các dịch vụ phục vụ du lịch tại các khu vực lân cận.
Trong các năm 2023 và 2024, quận Hải Châu (cũ) đã tổ chức thành công Liên hoan lân sư rồng mở rộng, thu hút hàng ngàn lượt người dân và du khách. Tiếp nối thành công đó, địa phương định hướng xây dựng lễ hội trở thành sự kiện văn hóa thường niên, từng bước hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng của Đà Nẵng mỗi dịp hè.
Sự kiện đã thu hút hàng ngàn lượt người dân, du khách tham gia, nhận được sự quan tâm rộng rãi của các cơ quan truyền thông; góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của nghệ thuật lân sư rồng.
"Tôi không thể đến chỗ bạn, bạn cần đi bộ ra chỗ tôi đang đỗ", Katie Williams, khách Australia nhận được tin nhắn chỉ vài giây sau khi tài xế Grab nhận cuốc xe ở khu vực Canggu. Dù Katie giải thích bố mẹ cô đã lớn tuổi, tài xế vẫn từ chối tiến vào khách sạn với lý do "quá nguy hiểm".
Sau hai lần bị hủy chuyến, gia đình Katie đành chấp nhận trả mức giá cao gấp đôi để sử dụng dịch vụ xe của người địa phương. Khách sạn cô lưu trú nằm trong "vùng cấm" không chính thức đối với các ứng dụng gọi xe tại hòn đảo này.
Thực chất, đây là cuộc tranh chấp địa bàn giữa các hãng gọi xe công nghệ và quyền lực của các banjar (hội đồng cộng đồng làng). Tại Bali, các đơn vị tự quản này có quyền đặt ra mức giá cước taxi đối với tài xế hoạt động trong địa phận của họ.
Các tài xế địa phương áp mức giá không thể thương lượng và luôn tính cước hai chiều. Nyoman, một lái xe bản địa, cho biết anh giữ lại 70% doanh thu mỗi chuyến, phần còn lại nộp cho quỹ từ thiện của banjar. Anh mô tả các ứng dụng gọi xe là "mối đe dọa" hạ giá thị trường mà không đóng góp cho cộng đồng.
"Ở Bali, chúng tôi bảo vệ truyền thống và đất đai của mình", anh nói.
Thông thường, chuyến đi từ sân bay quốc tế Denpasar đến thành phố Singaraja có giá từ 800.000 đến một triệu rupiah (45-56 USD). Nếu dùng ứng dụng công nghệ, du khách chỉ trả mức phí bằng hai phần ba.
Sự chênh lệch này dẫn đến cạnh tranh gay gắt và kéo theo các vụ bạo lực. Tháng 1/2023, một tài xế xe công nghệ bị đánh gục vì đón khách bên ngoài nhà hàng. Cuối năm ngoái, cảnh sát Canggu đã bắt giữ một tài xế địa phương vì hành vi chặn xe và tống tiền du khách 150.000 rupiah (khoảng 10 USD) trên đường ra sân bay.
"Bạo lực không phải là giải pháp tốt, tôi không thích điều đó", Nyoman nói dù anh biết điều này khó tránh và vẫn xảy ra.
Trên các diễn đàn mạng xã hội, tình trạng này bị nhiều du khách bức xúc gọi là "mafia taxi". Một số người cho biết từng bị tài xế say xỉn dọa giết nếu từ chối dịch vụ.
Trước tình trạng này, chính quyền đảo Bali năm 2024 đã phải lên tiếng cảnh báo du khách quốc tế nên tìm hiểu kỹ "các quy định nội bộ" tại nơi lưu trú và khuyến nghị các khách sạn phải minh bạch thông tin về dịch vụ vận chuyển để tránh xung đột.
Trong ba tháng đầu năm nay, số lượng khách quốc tế đến Bali đã giảm khoảng 800 lượt mỗi ngày, theo Thống đốc Bali Wayan Koster tiết lộ. Tuy nhiên, nguyên nhân giảm phần lớn đến từ xung đột Trung Đông khiến các chuyến bay bị cắt giảm.
Với ngành dịch vụ khách sạn của Bali, sự cạnh tranh ngầm này đã trở thành một gánh nặng gây thiệt hại tới công việc kinh doanh.
Theo Wayan Kariasa, quản lý khu nghỉ dưỡng The Ariras ở Candidasa phía đông Bali, các ứng dụng gọi xe hầu như không hoạt động ở đây, tài xế địa phương chiếm ưu thế. Để đến bãi biển chính trong khu vực, du khách cần di chuyển thêm 8 km. Họ khó gọi taxi công nghệ và thường phải dùng dịch vụ của các lái xe địa phương. Kariasa nói khách của ông "không hài lòng lắm về giá cả của tài xế".
Giá một chuyến Grab ước tính từ khu nghỉ dưỡng của Kariasa đến bãi biển Virgin là khoảng 30.000 rupiah (2 USD). Tài xế địa phương tính phí gấp 10 lần số đó, hoặc đôi khi lên đến 500.000 rupiah (28 USD) nếu họ thấy có thể ép giá được du khách.
Tuy nhiên, Kariasa không thể phàn nàn. Chính quyền địa phương kiểm soát các con đường bên ngoài cổng khu nghỉ dưỡng và mối quan hệ với các tài xế địa phương là điều ông phải bảo vệ cẩn thận như bất kỳ đánh giá nào trên TripAdvisor.
Những tình huống khó xử tương tự diễn ra ở Sanur, một phần của Ubud, Uluwatu và Canggu, buộc du khách phải cân nhắc giữa các ứng dụng, giá cả địa phương và việc tự đi bộ.
Tuy nhiên, thích nghi không phải giải pháp. Các khu vực cấm vào trên đảo vẫn còn tồn tại và cuộc chiến taxi ở Bali "còn lâu mới kết thúc" theo nhận định của nhiều người.
