Ngày 25-5, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Tại quyết định vừa ban hành, Bộ Khoa học và Công nghệ nêu rõ các hành vi vi phạm liêm chính khoa học gồm: ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học…
Các hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp bao gồm: che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu; không được sự đồng ý tự nguyện bằng văn bản hoặc các hình thức khác tương tự của đối tượng nghiên cứu khi nghiên cứu trên người; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm thu thập trong nghiên cứu mà không có sự cho phép…
Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết hành vi ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu là hành vi vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học.
Hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm.
Do vậy, bộ yêu cầu cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể căn cứ vào vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ, hậu quả của vi phạm để quy định biện pháp xử lý phù hợp.
Ví dụ như: nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ vô thời hạn hoặc trong thời gian nhất định; yêu cầu rút bài báo/ấn phẩm khoa học có liên quan đến hành vi vi phạm;
Yêu cầu hoàn trả kinh phí đã nhận khi bài báo/ấn phẩm bị rút hoặc bị kết luận vi phạm; thu hồi kinh phí và các danh hiệu, khen thưởng liên quan đến kết quả vi phạm; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Quy định vừa ban hành yêu cầu người tham gia nghiên cứu sử dụng trí tuệ nhân tạo cần đảm bảo 6 yêu cầu.
Thứ nhất, không sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật.
Thứ hai, không sử dụng tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra chưa kiểm chứng làm tài liệu tham khảo.
Thứ ba, cung cấp đầy đủ tên công cụ, phiên bản, phạm vi sử dụng trí tuệ nhân tạo được sử dụng trong quá trình nghiên cứu khoa học; ghi rõ các nội dung nghiên cứu được hoàn toàn tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo.
Thứ tư, không đưa dữ liệu mật/chưa công bố lên nền tảng trí tuệ nhân tạo trái quy định pháp luật.
Thứ năm, trí tuệ nhân tạo chỉ được coi là công cụ hỗ trợ và người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về các nội dung, sản phẩm, tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra.
Thống kê của Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) tính đến hôm nay (8.4), có 118 cơ sở đào tạo ĐH và CĐ trong cả nước đăng ký sử dụng điểm thi đánh giá năng lực để xét tuyển năm nay. Đáng chú ý, trong đó có nhiều trường quân đội.
Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM có 8 trường thành viên gồm: Trường ĐH Bách khoa, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, Trường ĐH Kinh tế-Luật, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, Trường ĐH Công nghệ thông tin, Trường ĐH Quốc tế, Trường ĐH An Giang, Trường ĐH Khoa học sức khỏe.
Trong số 99 đơn vị ĐH ngoài hệ thống, có nhiều các ĐH như: ĐH Đà Nẵng, ĐH Huế, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Duy Tân…
Nhiều trường quân đội cũng xuất hiện trong danh sách này, như: Học viện Hải quân, Học viện Khoa học quân sự, Học viện Kỹ thuật quân sự, Học viện Hậu cần, Học viện Phòng không-Không quân, Học viện Quân y, Trường Sĩ quan công binh (Trường ĐH Ngô Quyền), Trường Sĩ quan lục quân 2 (Trường ĐH Nguyễn Huệ), Trường Sĩ quan đặc công, Trường Sĩ quan không quân, Trường Sĩ quan phòng hóa, Trường Sĩ quan thông tin (Trường ĐH Thông tin liên lạc), Trường Sĩ quan kỹ thuật quân sự (Trường ĐH Trần Đại Nghĩa)…
Ngoài ra, 11 trường CĐ cũng sử dụng điểm bài thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM để xét tuyển năm nay.
Danh sách 118 đơn vị ĐH-CĐ xét điểm thi đánh giá năng lực năm 2026 cụ thể như bảng sau:
Trước đó, sáng 5.4, 133.489 thí sinh đã tham dự đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức (đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký dự thi). Kỳ thi đồng thời diễn ra tại 15 tỉnh, thành phố tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau. Không chỉ số thí sinh dự thi tăng cao kỷ lục, năm nay số đơn vị đăng ký sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển cũng tăng (năm 2025 có 111 đơn vị).
Ở các trường hiện nay không khó bắt gặp những thông báo vận động đóng góp từ ban phụ huynh các lớp cho tiết mục văn nghệ. Từ tiền thuê biên đạo, trang phục, đạo cụ, âm thanh, ánh sáng cho đến chi phí tập luyện… tất cả cộng lại có thể lên tới chục triệu đồng. Đây là xu hướng phổ biến ở nhiều trường học, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Ban đầu, các hoạt động phong trào vốn mang ý nghĩa tạo sân chơi lành mạnh, giúp học sinh thư giãn sau giờ học và gắn kết tập thể. Nhưng, theo thời gian, nhiều nơi đã "nâng cấp" các tiết mục thành những màn trình diễn công phu, gần như bán chuyên nghiệp. Sự đầu tư quá mức này vô tình tạo ra áp lực cạnh tranh giữa các lớp.
Hệ quả là phụ huynh trở thành "nhà tài trợ bất đắc dĩ". Dù không phải ai cũng sẵn lòng chi trả, nhưng trước tâm lý "vì tập thể", "vì con mình không bị thiệt thòi", nhiều người vẫn phải miễn cưỡng đóng góp. Điều này đặc biệt gây áp lực với những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế.
Ngay cả chính những giáo viên chủ cũng thừa nhận là "bất dĩ lắm mới theo phong trào của lớp như thế", vì sợ "lớp mình thua lớp khác, vì điểm thi đua của học sinh và giáo viên trong trường...".
Cô L.T.H, một giáo viên tại TP.HCM nêu quan điểm: "Phụ huynh cũng nên tạo điều kiện cho con em tham gia phong trào nhưng cần trong phạm vi điều kiện hợp lý thôi. Chứ đầu tư nhiều tiền quá, nhiều gia đình cũng rất khó khăn".
Một tiết mục văn nghệ phong trào chỉ diễn ra trong vài phút trên sân khấu. Nhưng để có được vài phút ấy, phụ huynh phải bỏ ra một khoản tiền không nhỏ. Khi chi phí vượt quá giá trị thực tế của hoạt động, câu chuyện không còn đơn thuần là phong trào nữa mà đã trở thành một "cuộc đua ngầm" về tài chính.
Điều đáng lo hơn là, giá trị giáo dục mà học sinh nhận được từ những tiết mục ấy lại khá hạn chế. Khi mọi thứ đã được "làm sẵn" bởi người lớn (từ ý tưởng, biên đạo đến cách thể hiện) thì học sinh gần như chỉ làm theo hướng dẫn, thậm chí là "diễn cho đúng bài".
Trong nhiều trường hợp, các em không thực sự hiểu ý nghĩa của tiết mục mình tham gia, cũng không có cơ hội phát huy sự sáng tạo hay rèn luyện kỹ năng tổ chức, làm việc nhóm. Thay vì tự tìm tòi, tập luyện, điều chỉnh và hoàn thiện, các em chỉ cần tập theo lịch, theo động tác đã được dựng sẵn.
Chính điều này làm giảm đi giá trị cốt lõi của hoạt động phong trào vốn phải là môi trường để học sinh học kỹ năng sống. Khi sự cạnh tranh giữa các lớp trở nên nặng nề, mục tiêu giáo dục bị đẩy xuống hàng thứ yếu, nhường chỗ cho việc "trình diễn cho đẹp", "thi cho có giải".
Trong khi đó, nếu sử dụng khoản tiền ấy một cách hợp lý, chẳng hạn thuê người hướng dẫn kỹ năng mềm, tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa, hay đơn giản là để học sinh tự lên ý tưởng và tập luyện... thì giá trị giáo dục mang lại sẽ cao hơn nhiều. Khi học sinh tự tham gia vào quá trình xây dựng tiết mục, các em sẽ học được cách làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn, quản lý thời gian, thậm chí là lãnh đạo và chịu trách nhiệm. Những kỹ năng này quan trọng hơn rất nhiều so với một màn trình diễn chỉn chu nhưng thiếu "chất học sinh".
Ngoài ra, việc chi tiêu quá mức cho hoạt động phong trào còn có thể tạo ra những hệ lụy về nhận thức. Trẻ có thể dần hình thành suy nghĩ rằng muốn thành công hay được ghi nhận thì phải có sự đầu tư lớn về tiền bạc, thay vì nỗ lực cá nhân và sự sáng tạo. Đây là điều đi ngược lại với tinh thần giáo dục mà nhà trường hướng tới.
Chiều nay 10.5, Trường tiểu học và THCS Hải Thọ, Trường tiểu học và THCS Bùi Dục Tài (cùng thuộc xã Diên Sanh, tỉnh Quảng Trị) đã có báo cáo cụ thể về vụ việc một nữ sinh lớp 7 bị đánh hội đồng.
Cụ thể, trong báo cáo được đại diện 2 trường gửi cho Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Trị và UBND xã Diên Sanh, vụ xô xát được xác định xảy ra vào lúc 18 giờ ngày 9.5 tại khu vực xã Vĩnh Định.
Ban đầu, có 3 học sinh lớp 8 thuộc Trường tiểu học và THCS Hải Thọ cùng 1 học sinh lớp 8 của Trường tiểu học và THCS Bùi Dục Tài có mâu thuẫn cá nhân với học sinh lớp 7 Trường tiểu học và THCS Hải Ba (xã Vĩnh Định). Vì vậy, hai bên đã rủ nhau về xã Vĩnh Định để "giải quyết mâu thuẫn" và dẫn đến vụ xô xát.
Vụ việc khiến nữ sinh lớp 7 phải chuyển vào Bệnh viện Trung ương Huế để kiểm tra sức khỏe hiện vẫn đang điều trị tại bệnh viện.
Sau khi làm rõ vụ việc và xác định được thông tin các em học sinh tham gia đánh nữ sinh lớp 7, Trường tiểu học và THCS Hải Thọ, Trường tiểu học và THCS Bùi Dục Tài đã thông báo đến các giáo viên, phụ huynh phối hợp với công an xã để xử lý, giáo dục các em học sinh theo quy định.
Đại diện lãnh đạo cả 2 trường cho biết, sự việc xảy ra ngoài thời gian học tập, ngoài khuôn viên nhà trường, xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân; tuy nhiên, nhà trường nhận thấy đây là vụ việc ảnh hưởng đến môi trường giáo dục và hình ảnh học sinh nên cần phối hợp giáo dục, ngăn ngừa kịp thời.
Như Thanh Niên đã thông tin vào sáng nay 10.5, UBND xã Diên Sanh vào cuộc xác minh, làm rõ các học sinh trên địa bàn có liên quan về vụ việc đánh đập một nữ sinh lớp 7 ở xã khác.
Trước đó, mạng xã hội xuất hiện clip ghi lại cảnh nhóm khoảng 4 - 5 học sinh tụ tập trên một khu đất trống tại tỉnh Quảng Trị, sau đó lao vào dùng tay đánh liên tiếp vào vùng đầu, mặt và giật tóc khiến một học sinh bị đánh phải nhập viện.
