Tôi 45 tuổi, bị đau dạ dày nhiều năm và từng nhiễm vi khuẩn HP. Gần đây tôi thường buồn nôn, chán ăn và đi ngoài phân đen nên rất lo lắng không biết đây có phải dấu hiệu ung thư dạ dày hay không?
(Tuấn Minh – Thái Nguyên)
ThS.BS Nguyễn Thế Phương, Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai trả lời:
Những triệu chứng của bác cho thấy dạ dày đang có tổn thương kéo dài và có thể được xem là bệnh lý mạn tính.
Tuy nhiên, để khẳng định có nguy cơ ung thư dạ dày hay không thì cần thăm khám và làm các xét nghiệm chuyên sâu.
Trên thực tế, ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng đặc hiệu. Các biểu hiện ban đầu nhiều khi chỉ giống viêm dạ dày mạn tính hoặc loét dạ dày thông thường như đau âm ỉ vùng thượng vị, đầy bụng, buồn nôn hay chán ăn.
Riêng tình trạng đi ngoài phân đen là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý vì có thể liên quan đến xuất huyết tiêu hóa.
Vì vậy, bác nên đi nội soi dạ dày càng sớm càng tốt, đặc biệt tại các cơ sở chuyên sâu có hệ thống máy móc hiện đại và bác sĩ có nhiều kinh nghiệm.
Thông qua nội soi, bác sĩ có thể đánh giá chính xác tổn thương, phát hiện sớm bất thường nếu có và giúp người bệnh yên tâm hơn khi kết quả nằm trong giới hạn bình thường.
Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày ở mức trung bình cao trong khu vực Đông Nam Á. Bên cạnh yếu tố vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), chế độ ăn uống và lối sống đóng vai trò đặc biệt quan trọng.
HP được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư nhóm 1 đối với dạ dày. Vi khuẩn này gây viêm dạ dày mạn tính kéo dài. Theo thời gian, quá trình viêm có thể dẫn đến teo niêm mạc, dị sản ruột, loạn sản và cuối cùng là ung thư biểu mô tuyến.
Tuy nhiên, không phải mọi người nhiễm HP đều tiến triển thành ung thư. Nguy cơ gia tăng khi có sự kết hợp của nhiều yếu tố khác, đặc biệt là thói quen ăn uống.
Chế độ ăn nhiều muối là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Thực phẩm ướp muối, lên men, xông khói, thịt cá muối, dưa muối, thực phẩm chứa nitrit và nitrosamine có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Trong văn hóa ẩm thực Việt Nam, ăn mặn và sử dụng các món muối chua là thói quen phổ biến. Nhiều gia đình thường xuyên dùng dưa muối, cà muối, cá khô, thịt ướp mặn, đồ hun khói hoặc đồ nướng cháy cạnh. Khi sử dụng kéo dài, các yếu tố này có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ hình thành tế bào ác tính.
Bên cạnh đó, chế độ ăn ít rau xanh và trái cây tươi cũng là vấn đề đáng lưu ý. Rau quả chứa nhiều chất chống oxy hóa, vitamin và chất xơ có vai trò bảo vệ niêm mạc tiêu hóa. Việc thiếu hụt những thành phần này làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của cơ thể
Hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ độc lập. Người đang hút thuốc có nguy cơ ung thư dạ dày cao hơn khoảng 30% đến 50% so với người không hút. Rượu bia sử dụng nhiều cũng góp phần làm tăng nguy cơ, đặc biệt khi đi kèm hút thuốc và nhiễm HP.
Ngoài ra, béo phì, hội chứng chuyển hóa và trào ngược dạ dày thực quản được ghi nhận liên quan nhiều hơn đến ung thư vùng tâm vị (vị trí nối giữa thực quản và dạ dày).
Ngày 3.4, Bệnh viện Bình Định (ở phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) tổ chức hội nghị khoa học quốc tế với chủ đề “Đột phá trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý tim mạch”, thu hút khoảng 250 đại biểu là các chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự.
Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận nhiều báo cáo khoa học, cập nhật những tiến bộ mới trong lĩnh vực tim mạch, đặc biệt là các giải pháp nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phức tạp. Nội dung trao đổi nhấn mạnh vai trò của công nghệ và kinh nghiệm lâm sàng trong việc cải thiện hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.
Ông Đỗ Văn Tứ, Tổng giám đốc Bệnh viện Bình Định, cho biết chuỗi sự kiện lần này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong chiến lược nâng cao chất lượng khám chữa bệnh của đơn vị. Theo ông Tứ, việc mở rộng hợp tác với các bệnh viện tuyến đầu không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, mà hướng đến mục tiêu chuyển giao, làm chủ các kỹ thuật y khoa hiện đại ngay tại địa phương, đặc biệt trong lĩnh vực tim mạch.
“Chúng tôi mong muốn đưa những tiến bộ y học tiên tiến nhất đến gần hơn với người dân, giúp giảm chi phí, hạn chế việc chuyển tuyến, đồng thời đảm bảo cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao một cách công bằng”, ông Tứ nói.
Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Bệnh viện Bình Định tiến hành ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chuyên môn với nhiều đơn vị y tế uy tín, gồm: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Thống Nhất và Viện Tim mạch Quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai). Các nội dung hợp tác tập trung vào đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng điều trị bệnh tim mạch tại địa phương.
Được biết, từ ngày 1 - 4.4, Bệnh viện Bình Định triển khai chuỗi hoạt động chuyên môn và hợp tác quốc tế. Trong đó, ngày 2.4 diễn ra chương trình giao lưu giữa các chuyên gia tim mạch hàng đầu đến từ Mỹ như Giáo sư Minh Bùi, Giáo sư Huy Phan. Tại đây, ê kíp chuyên gia đã trực tiếp thực hiện kỹ thuật đặt máy phá rung cho một bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn ngay tại phòng can thiệp tim mạch.
Nhiều người hiện nay vẫn tin rằng nhịn ăn sáng là một phương pháp hiệu quả để cắt giảm calo và kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, theo Cử nhân dinh dưỡng Mai Thị Thùy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP HCM, thực tế hoàn toàn ngược lại.
Thói quen bỏ bữa hoặc ăn uống không điều độ chính là nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể mất khả năng điều hòa và làm đường huyết tăng vọt một cách khó kiểm soát vào các bữa ăn tiếp theo.
Bữa sáng từ lâu đã được coi là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày và điều này hoàn toàn có cơ sở khoa học. Sau một đêm dài ngủ say, cơ thể bạn đã trải qua một khoảng thời gian nhịn ăn liên tục. Vì vậy, buổi sáng là thời điểm sống còn để bổ sung năng lượng, giúp cơ thể khởi đầu ngày mới tràn đầy sức sống.
Các nghiên cứu cho thấy, việc bỏ ăn sáng hoặc ăn sáng không thường xuyên có liên quan mật thiết đến tình trạng tăng cân. Không dừng lại ở đó, thói quen tai hại này còn kéo theo nhiều hệ lụy bất lợi khác cho sức khỏe, bao gồm việc làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 và hội chứng chuyển hóa. Ngược lại, những người duy trì thói quen ăn sáng đều đặn có thể giảm thiểu được các nguy cơ này, đồng thời cải thiện đáng kể phản ứng của glucose và insulin trong suốt cả ngày.
Bên cạnh tần suất ăn, thành phần của bữa sáng cũng là một yếu tố quyết định đến sức khỏe. Chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo, một chế độ ăn sáng chứa quá nhiều carbohydrate hấp thụ nhanh có liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn.
Hiện nay, do nhịp sống bận rộn, nhiều người thường có thói quen chọn các bữa ăn sáng nhanh, tiện lợi nhưng lại sử dụng thực phẩm chế biến sẵn có chỉ số đường huyết (GI) cao. Có thể kể đến các món ăn quen thuộc như: các loại bánh ngọt, xôi, cà phê sữa, trái cây ngọt, hay các loại ngũ cốc ngọt không nguyên cám chế biến sẵn... Những thực phẩm này là thủ phạm khiến đường huyết tăng vọt hoặc trồi sụt thất thường ngay sau khi ăn, gây ra những mối nguy hại lớn cho sức khỏe.
Cử nhân Thùy cho biết việc nạp các thực phẩm kể trên khiến lượng đường trong máu tăng lên rất nhanh. Sự tăng đột biến lượng đường trong máu sẽ kích hoạt tuyến tụy lập tức tiết ra một lượng lớn insulin để xử lý, dẫn đến hệ quả là lượng đường trong máu lại giảm xuống nhanh chóng. Lượng đường sau đó có thể tụt xuống quá thấp, khiến bạn cảm thấy cơ thể run rẩy, cáu kỉnh hoặc đói cồn cào chỉ sau 1 đến 2 giờ. Y học gọi đây là tình trạng hạ đường huyết phản ứng.
Dù vậy, chuyên gia cũng lưu ý điều quan trọng cần nhớ là nếu thỉnh thoảng chúng ta mới ăn đồ ngọt thì sẽ không gây ra tác động tiêu cực lâu dài. Tất cả nguy cơ đối với sức khỏe phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng của tổng thể chế độ ăn uống hằng ngày.
Để bảo vệ hệ chuyển hóa, các chuyên gia khuyến nghị một bữa sáng giàu protein hoặc các axit béo không bão hòa (UFA) là sự lựa chọn tối ưu. Các dưỡng chất này có khả năng làm giảm phản ứng glucose và insulin bằng cách thay thế các carbohydrate tạo glucose trong bữa ăn.
Ngoài ra, bữa sáng còn đóng vai trò đóng góp quan trọng vào tổng lượng chất xơ cần thiết cho cơ thể mỗi ngày. Chất xơ không chỉ hỗ trợ hiệu quả cho hệ vi sinh đường ruột thông qua quá trình lên men diễn ra ở đại tràng, mà còn có tác dụng làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate vào máu. Nhờ cơ chế đó, chất xơ giúp ổn định đường huyết và mang lại nhiều lợi ích to lớn cho sức khỏe tổng thể.
Để có một sức khỏe vững chắc, hãy bắt đầu ngày mới với một bữa ăn cân bằng, khoa học bao gồm đầy đủ: protein, chất xơ và chất béo lành mạnh. Sự kết hợp giữa protein và chất xơ sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa, giữ cho lượng đường trong máu luôn ở mức bình định, không bị lên xuống thất thường như khi tiêu thụ carbohydrate tinh chế chứa nhiều đường.
"Thay vì chọn những bữa ăn tiện lợi nhưng kém lành mạnh, người tiêu dùng có thể ưu tiên các thực phẩm vừa nhanh gọn vừa tốt cho sức khỏe như trứng, sữa chua Hy Lạp, các loại đậu hạt, ngũ cốc, yến mạch hay bánh mì nguyên cám...", chuyên gia đưa ra lời khuyên.
Chương trình nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe dự phòng cho công nhân lao động tại các khu công nghiệp cũng như hưởng ứng Tháng Công nhân 2026, chỉ thị của Thủ tướng về khám sức khỏe định kỳ.
Tại ngày hội, hơn 3.000 công nhân và người lao động được khám, tư vấn sức khỏe miễn phí về nội tổng quát, siêu âm, điện tim, chụp X-quang và tư vấn dinh dưỡng, sức khỏe sinh sản, sàng lọc ung thư, đo mật độ xương, cấp phát thuốc miễn phí.
Điểm nhấn của chương trình là các "Trạm trao khỏe" về hô hấp, làn da và xương khớp. Tại đây, công nhân được các bác sĩ chuyên khoa trực tiếp tư vấn, thăm khám những bệnh lý thường gặp do đặc thù lao động như bệnh hô hấp, đau nhức xương khớp, lão hóa da hay sỏi tiết niệu.
Ngoài khám chữa bệnh, chương trình còn tổ chức giao lưu, chơi trò chơi và tặng quà động viên tinh thần người lao động trong Tháng Công nhân.
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn - Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, chương trình "Trao sức khỏe công nhân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh năm 2026" nhằm nâng cao nhận thức của người lao động về phòng bệnh hơn chữa bệnh, xây dựng lối sống lành mạnh.
Ông Tuấn mong muốn cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp quan tâm, chăm sóc sức khỏe công nhân, coi người lao động là trung tâm của quá trình phát triển.
Riêng tại Bắc Ninh, chương trình dự kiến khám sức khỏe cho khoảng 10.000 công nhân lao động. Sau ngày hội, việc khám sức khỏe sẽ tiếp tục diễn ra tại các khu nhà trọ, khu lưu trú công nhân và doanh nghiệp.
Trong khi đó, ông Nguyễn Hồng Thái - Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh - cho biết tỉnh hiện có hơn 800.000 công nhân lao động, trong đó hơn 600.000 là đoàn viên công đoàn.
Với vai trò là trung tâm công nghiệp phát triển năng động, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm chăm lo sức khỏe, đời sống và điều kiện làm việc cho người lao động. Đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội, y tế cơ sở và các thiết chế phục vụ công nhân tại khu công nghiệp.
Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh đề nghị các doanh nghiệp tăng cường phối hợp với tổ chức công đoàn trong khám sức khỏe, tầm soát bệnh nghề nghiệp của đội ngũ người lao động, coi đầu tư cho sức khỏe công nhân là đầu tư cho sự phát triển bền vững.
Cùng ngày, lãnh đạo Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam và tỉnh Bắc Ninh đã thăm hỏi, động viên nhiều công nhân lao động đang điều trị tại Bệnh viện Ung bướu tỉnh Bắc Ninh, trong đó có chị Nguyễn Thị Oanh (trú phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh).
Hơn 10 năm gắn bó với một công ty may, chị Oanh lĩnh lương khoảng 7 triệu đồng/tháng. Công việc đều đặn, bình thường cho đến đầu năm 2026, chị phát hiện mắc ung thư tuyến giáp.
Vừa trải qua ca phẫu thuật cách đây vài ngày, chị chỉ mong bản thân cố gắng vượt qua, sức khỏe hồi phục để tiếp tục kiếm tiền nuôi con.
Tại phòng điều trị còn có chị Nguyễn Thị Hoài (xã Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Ninh) đang điều trị ung thư. Chị kể ngày biết thông tin, chị suy sụp, khóc rất nhiều vì gia đình khó khăn, 3 con nhỏ đang tuổi ăn học. Vì hoàn cảnh, chị gắn bó với nghề may nhiều năm nay, thu nhập 8-9 triệu đồng/tháng.
"Tôi chỉ mong sớm chữa khỏi bệnh để trở lại cuộc sống bình thường, quay lại doanh nghiệp làm việc, có thu nhập nuôi các con nên người", chị Hoài chia sẻ.
