Cà phê là một trong những đồ uống phổ biến nhất thế giới và thường được nhắc đến với nhiều lợi ích sức khỏe nhờ chứa caffeine và chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, điều tạo khác biệt lớn lại nằm ở lượng đường được thêm vào mỗi ly. Dưới đây là một số tác dụng phụ tiềm ẩn khi thường xuyên uống cà phê có đường.
Dễ tăng lượng calo nạp vào
Nhiều người nghĩ thêm vài thìa đường trong cà phê là không đáng kể, nhưng khi kết hợp thêm sữa đặc, chất tạo ngọt hoặc kem béo, lượng calo có thể tăng nhanh.
Theo Healthline, một số đồ uống cà phê pha sẵn chứa lượng đường tương đương nước ngọt có gas. Do ở dạng lỏng nên cơ thể thường tiêu thụ nhanh mà không tạo cảm giác no rõ rệt, khiến tổng năng lượng nạp vào tăng lên.
Các chuyên gia cũng cảnh báo trên trang Health, thói quen thêm nhiều đường hoặc chất tạo ngọt vào cà phê có thể trở thành nguồn “calo ẩn” mỗi ngày, nhất là với người uống nhiều ly thường xuyên.
Tăng đường huyết
Theo Verywell Health, các loại đồ uống nhiều đường là một trong những nguồn bổ sung đường phổ biến nhất trong chế độ ăn hiện đại. Đường bổ sung khiến lượng glucose trong máu tăng nhanh sau khi uống. Nếu duy trì thường xuyên, điều này có thể ảnh hưởng khả năng kiểm soát đường huyết và làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2 ở một số người.
Có thể làm giảm lợi ích vốn có của cà phê
Uống cà phê đen được cho là có liên quan đến lợi ích cho sức khỏe tim mạch, gan và não bộ khi dùng ở mức hợp lý. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc thêm quá nhiều đường có thể làm giảm một phần tác dụng tích cực này. Trang Healthline cho rằng lợi ích sức khỏe của cà phê chủ yếu đến từ cà phê nguyên chất, thay vì các loại cà phê pha nhiều đường và kem
Dễ tạo thói quen thích đồ ngọt
Theo Times of India, khi quen với vị cà phê nhiều đường, nhiều người dần cảm thấy cà phê ít ngọt hoặc cà phê đen trở nên khó uống hơn. Điều này có thể làm khẩu vị thay đổi theo hướng phụ thuộc vào vị ngọt.
Các chuyên gia cho rằng thói quen này không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích của cà phê mà còn có thể khiến nhu cầu tiêu thụ đồ uống ngọt và thực phẩm nhiều đường tăng lên theo thời gian.
Bao nhiêu đường là hợp lý?
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nếu muốn giữ lợi ích của cà phê, nên giảm dần lượng đường thay vì thêm nhiều chất tạo ngọt, sữa đặc hoặc kem béo. Một vài thay đổi nhỏ như giảm một nửa lượng đường hoặc chọn cà phê ít ngọt có thể giúp giảm đáng kể lượng đường bổ sung tiêu thụ mỗi ngày.
Cà phê không nhất thiết phải uống hoàn toàn không đường, nhưng càng ít đường, cơ thể càng nhận được nhiều lợi ích hơn từ thức uống này.
Theo bác sĩ Harsha Mandadi Varadaraju, chuyên gia thận học tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), thận hoạt động âm thầm mỗi ngày để lọc độc tố, loại bỏ dịch dư thừa, điều hòa huyết áp và duy trì sức khỏe xương. Trên thực tế, phần lớn mọi người chỉ chú ý đến thận khi cơ quan này đã gặp vấn đề, điển hình từ các “sai lầm” về dinh dưỡng dưới đây.
Việc ăn quá nhiều muối làm tăng huyết áp - một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương thận. Huyết áp cao kéo dài khiến thận phải hoạt động quá sức và dần suy yếu, theo Times of India (Ấn Độ).
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo nên tiêu thụ dưới 5 g muối/ngày, nhưng nhiều gia đình lại tiêu thụ tới 20 - 25 g mỗi ngày (cao gấp 4 - 5 lần). Nguồn muối không chỉ đến từ việc nêm nếm khi nấu ăn mà còn “ẩn” trong đồ ăn đóng gói, thức ăn vặt, dưa muối và thực phẩm chế biến sẵn.
Do đó, bác sĩ Varadaraju khuyên nên hạn chế thực phẩm nhiều muối; ông cũng lưu ý rằng muối hồng Himalaya không “tốt cho thận” hơn muối thường như nhiều người nghĩ. Với thận, đó vẫn chỉ là muối.
Nhiều người hiện nay có xu hướng ăn nhiều protein hơn mức cần thiết. Theo bác sĩ Varadaraju, người khỏe mạnh thường cần khoảng 0,8 - 1 g protein/kg cân nặng mỗi ngày. Ví dụ, người nặng 70 kg cần khoảng 56 - 70 g protein/ngày. Người tập gym hoặc vận động cường độ cao có thể cần nhiều protein hơn nếu chức năng thận bình thường. Tuy nhiên, với người đã mắc bệnh thận, ăn quá nhiều protein có thể khiến thận phải làm việc vất vả hơn để xử lý chất thải chuyển hóa.
Rau xanh và trái cây thường tốt cho sức khỏe, nhưng với người mắc bệnh thận, một số loại cần hạn chế. Nguyên nhân là vì nhiều thực phẩm chứa kali hoặc phốt pho - đây là các khoáng chất mà thận khỏe mạnh có thể đào thải dễ dàng, nhưng thận đang suy yếu thì không. Do đó, chế độ ăn cho người bệnh thận cần được cá nhân hóa thay vì áp dụng chung 1 thực đơn cho mọi người.
Bác sĩ Varadaraju nhấn mạnh rằng bảo vệ thận không chỉ nằm ở thực phẩm. Duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục đều đặn, hạn chế đồ chế biến sẵn, nước ngọt, bỏ thuốc lá và giảm rượu bia đều giúp thận “già đi” chậm hơn.
Ngoài ra, uống đủ nước cũng giúp giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Nhu cầu nước tùy thuộc mức độ vận động ở mỗi người. Mục tiêu là duy trì lượng nước tiểu khoảng gần 2 lít/ngày với màu vàng nhạt. Vì khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc, khoáng chất dễ kết tinh và hình thành sỏi thận.
TS.BS Lê Vũ Tân, Bệnh viện Bình Dân (TPHCM) chia sẻ với phóng viên Dân trí thông tin trên vào sáng 8/7.
Theo bác sĩ Tân, vừa qua anh đã tiếp nhận điều trị cho một trường hợp nam thanh niên khoảng 30 tuổi, đến phòng khám trong tình trạng dở khóc dở cười vì sự cố ở vùng kín. Chàng trai cho biết, vì vội vã nên sau khi đi vệ sinh đã kéo khóa quần (phéc-mơ-tuya) quá nhanh, khiến dây kéo vô tình dính chặt vào đầu dương vật.
Sự cố bất ngờ khiến nạn nhân đau đớn và hoảng loạn. Tìm mọi cách giải cứu vùng kín bất thành, chàng trai phải cắt toàn bộ chiếc quần, chỉ chừa lại phần dây kéo dính trên bao quy đầu đến gặp bác sĩ.
Sau khi thăm khám và xem xét kỹ tình trạng, bác sĩ quyết định xử lý bằng cách gây tê tại chỗ để giảm đau ngay lập tức cho bệnh nhân, sau đó khéo léo kéo phéc-mơ-tuya ngược lại hướng bị kẹt.
Việc giải cứu nam thanh niên diễn ra thuận lợi và dễ dàng. Sau khi dị vật được tháo ra khỏi cơ thể, bệnh nhân may mắn không gây tổn thương sâu đến cấu trúc bên trong và cũng không cần phải khâu vết thương.
Theo bác sĩ Tân, đây không phải lần đầu anh tiếp nhận cấp cứu nam giới gặp tai nạn với dây kéo khóa quần. Trong đó, có những trường hợp tự xử lý tại nhà không đúng, khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Cụ thể, bệnh nhân nếu can thiệp chậm trễ hoặc sai cách có thể khiến dương vật tổn thương, rách da quy đầu, chảy máu, thậm chí phải chịu một cuộc phẫu thuật khâu lại da vùng kín.
Bác sĩ khuyến cáo, nam giới khi đi vệ sinh hoặc mặc quần áo cần lưu ý kéo khóa quần thật chậm và quan sát kỹ. Nếu chẳng may gặp sự cố, không nên tự giật dây kéo ra có thể dẫn đến tổn thương nặng hơn. Thay vào đó, cần gặp bác sĩ chuyên khoa để xem xét tình trạng cụ thể và có hướng xử lý phù hợp.
World Cup kéo dài gần một tháng với hàng chục trận đấu, nhiều trận diễn ra lúc nửa đêm hoặc rạng sáng theo giờ Việt Nam, khiến không ít người hâm mộ thức khuya liên tục để theo dõi. Việc đảo lộn giấc ngủ, ăn uống thất thường và cảm xúc quá khích khi xem bóng đá có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, thậm chí đột quỵ ở người có bệnh nền.
TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết việc thức khuya kéo dài trong mùa World Cup có thể ảnh hưởng đáng kể đến nhịp sinh học của cơ thể. Các trận đấu diễn ra tại châu Âu, châu Mỹ thường rơi vào khung giờ khuya hoặc rạng sáng ở Việt Nam, khiến nhiều người phải hy sinh giấc ngủ để theo dõi.
"World Cup có hàng chục trận đấu, gần như ngày nào cũng có, nếu thức trắng để xem liên tục cả mùa thì cơ thể rất dễ kiệt sức", bác sĩ Công nói.
Theo ông, thức khuya kéo dài kết hợp ăn uống thất thường là yếu tố làm thay đổi đồng hồ sinh học, thúc đẩy rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp và thay đổi nhịp tim. Đây cũng là lý do nguy cơ đột quỵ não, nhồi máu cơ tim có thể tăng lên ở những người vốn có bệnh lý nền hoặc yếu tố nguy cơ tim mạch.
Tuy nhiên, bác sĩ không khuyến cáo người hâm mộ phải từ bỏ bóng đá. "Đây là môn thể thao vua, việc xem những trận đấu hay là nhu cầu chính đáng", ông nói, song nhấn mạnh cần theo dõi một cách hợp lý để tránh ảnh hưởng sức khỏe.
Lời khuyên đầu tiên là không nên dàn trải xem quá nhiều trận. Người hâm mộ nên chọn những trận thật sự yêu thích hoặc có tính chất quan trọng thay vì cố thức xuyên suốt mùa giải. Theo bác sĩ Công, việc thức đêm liên tục trong nhiều tuần có thể khiến các vấn đề tim mạch gia tăng sau mùa bóng.
Bên cạnh đó, người xem nên ngủ bù khoảng một đến hai giờ trước khi trận đấu diễn ra, nhất là khi vẫn phải làm việc hoặc học tập vào ban ngày. Việc đi làm cả ngày rồi tiếp tục thức đến khuya theo dõi bóng đá sẽ khiến cơ thể mệt mỏi, tăng căng thẳng và tạo áp lực lên hệ tim mạch.
Giữa các trận đấu hoặc thời gian nghỉ giữa hiệp, người xem cũng nên tranh thủ thư giãn thay vì tiếp tục theo dõi bình luận hoặc giữ trạng thái căng thẳng kéo dài. Những cảm xúc quá khích như hồi hộp, bực tức khi đội bóng yêu thích thua trận có thể khiến huyết áp tăng cao đột ngột ở người có bệnh nền.
Đặc biệt, người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch cần duy trì thuốc đúng giờ. Theo bác sĩ Công, nhiều người quá háo hức xem bóng đá nên quên uống thuốc buổi tối, đến khi xúc động mạnh hoặc tức giận vì kết quả trận đấu thì huyết áp tăng vọt, làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Ngoài ra, bia rượu và đồ ăn nhiều dầu mỡ là thói quen cần hạn chế trong mùa bóng đá. "Nhiều người buồn vui theo trận đấu rồi uống bia rượu quá mức, không chỉ ảnh hưởng tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ bệnh dạ dày, gan", bác sĩ nói.
Chuyên gia khuyến cáo người có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim hoặc bệnh mạch vành cần đặc biệt thận trọng khi thức khuya xem bóng đá, tránh để niềm vui thể thao trở thành gánh nặng cho sức khỏe.
