Người tham gia nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ không được sử dụng AI để tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật.
Không sử dụng tài liệu do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm chứng làm tài liệu tham khảo. Khi sử dụng AI trong quá trình nghiên cứu, cá nhân liên quan phải cung cấp đầy đủ tên công cụ, phiên bản, phạm vi sử dụng AI, đồng thời ghi rõ các nội dung nghiên cứu hoàn toàn do AI tạo ra.
Hướng dẫn quy định không đưa dữ liệu mật hoặc dữ liệu chưa công bố lên nền tảng AI trái quy định pháp luật. AI được xác định là công cụ hỗ trợ, người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về các nội dung, sản phẩm, tài liệu do AI tạo ra.
Với dữ liệu nghiên cứu, yêu cầu thu thập dữ liệu khách quan, đầy đủ, truy xuất được. Không chọn lọc dữ liệu để đạt kết quả mong muốn, ghi chép nhật ký nghiên cứu, không xóa dấu vết chỉnh sửa, lưu cả dữ liệu chưa công bố, lưu trữ, sao lưu, bảo mật, chia sẻ dữ liệu phù hợp. Không mua dữ liệu nghiên cứu giả hoặc thuê bên thứ ba tạo dữ liệu thiếu minh bạch.
Theo hướng dẫn, các hành vi vi phạm liêm chính khoa học được nêu gồm ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu, giả mạo dữ liệu, đạo văn dưới mọi hình thức, ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự, cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình đánh giá, phản biện, xét duyệt bản thảo công bố khoa học.
Về đạo đức nghề nghiệp, hướng dẫn đề cập các hành vi như che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng, truyền bá thông tin sai sự thật, xuyên tạc kết quả nghiên cứu, nghiên cứu trên người khi chưa có sự đồng ý tự nguyện bằng văn bản hoặc hình thức tương tự của đối tượng nghiên cứu, tiết lộ dữ liệu nhạy cảm thu thập trong nghiên cứu khi chưa được phép.
Các hành vi khác gồm sử dụng thiết bị, kinh phí, vật tư phục vụ mục đích cá nhân, không công khai mối quan hệ tài chính, nguồn tài trợ nghiên cứu, các xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến tính khách quan, độc lập, kết quả nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ hoặc sản phẩm mới gây tác động tiêu cực đến môi trường, tài nguyên thiên nhiên hoặc sức khỏe cộng đồng khi chưa có biện pháp đánh giá tác động và kiểm soát.
Các cơ quan tài trợ kinh phí, tổ chức khoa học và công nghệ có trách nhiệm ban hành, tổ chức thực hiện và kiểm tra việc tuân thủ quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong cơ quan, tổ chức mình.
Các tổ chức phải thiết lập cơ chế rà soát nội bộ về dữ liệu, tác giả, trích dẫn, đồng thuận tham gia nghiên cứu, bảo mật dữ liệu, lưu trữ hồ sơ nghiên cứu.
Hướng dẫn cũng yêu cầu tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong cơ quan, tổ chức.
Khi nhận được thông tin về dấu hiệu vi phạm, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ tổ chức xác minh sơ bộ, thành lập hội đồng tư vấn gồm những cá nhân có chuyên môn phù hợp, độc lập với nội dung vụ việc, tổ chức xác minh.
Tùy vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ và hậu quả của vi phạm, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể quy định biện pháp xử lý phù hợp.
Các hình thức được nêu gồm nhắc nhở, phê bình, cảnh cáo bằng văn bản, yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai, dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện.
Trong thế giới công nghệ thay đổi với tốc độ chóng mặt, khái niệm 'đón đầu tương lai' (future-proofing) thường là một cái bẫy marketing khéo léo khiến người dùng chi trả quá mức cho những linh kiện PC với hiệu năng mà họ có thể không bao giờ dùng hết.
Nhiều người sẵn sàng chi hàng chục triệu đồng cho những mẫu card đồ họa (GPU) hay bộ vi xử lý (CPU) cao cấp với suy nghĩ: "Mua một lần dùng cho 10 năm". Thế nhưng thực tế phũ phàng hơn nhiều. Tốc độ đổi mới công nghệ hiện nay khiến một chiếc card đồ họa cao cấp nhất hôm nay có thể bị các dòng tầm trung của 2 năm sau vượt mặt nhờ các công nghệ AI và khử răng cưa thế hệ mới.
Thay vì bỏ thêm 30 - 50% chi phí chỉ để đổi lấy 10 - 20% hiệu năng chênh lệch mà mắt thường khó nhận ra, các chuyên gia lắp ráp PC lâu năm khuyên bạn nên tập trung vào những linh kiện tầm trung có tỷ lệ hiệu năng trên giá thành (P/P) tốt nhất. Khoản tiền tiết kiệm được từ việc không chạy theo cấu hình 'đỉnh' có thể mang lại trải nghiệm tuyệt vời hơn nếu được đầu tư đúng chỗ.
Hãy tự đặt câu hỏi: Sau 2 tuần lắp máy, liệu bạn có còn quan tâm đến điểm số benchmark hay sẽ quan tâm đến việc lưng bị đau vì chiếc ghế kém chất lượng? Sự thật là những thứ bạn tương tác trực tiếp hằng ngày mới là thứ thực sự xứng đáng để đầu tư lâu dài:
Đừng để nỗi sợ 'lỗi thời' đè nặng lên ví tiền của bạn. Thay vì cố gắng sở hữu linh kiện mạnh nhất để rồi nhanh chóng trở nên lạc hậu, hãy xây dựng một dàn máy cân bằng. Đầu tư vào những món đồ ngoại vi bền bỉ và không gian ngồi thoải mái chính là cách 'đón đầu tương lai' thực tế nhất mà sức khỏe và túi tiền của bạn thực sự cần.
Mặc dù cả hai lỗ có kích thước giống nhau, nhưng chức năng của chúng lại hoàn toàn khác biệt. Một lỗ là micro, trong khi còn lại là lỗ thông hơi. Tính năng này không chỉ xuất hiện trên dòng Galaxy S26 mà còn có mặt trên các dòng điện thoại Galaxy cao cấp khác của Samsung, như Galaxy S25.
Trong khi đó, một số mẫu điện thoại Galaxy cũ hơn lại có thiết kế khác biệt. Chẳng hạn như Galaxy S23, nơi mà lỗ micro thứ hai và lỗ thông hơi nằm ở phía dưới, trong khi các dòng Galaxy S22 và S21 cũng chỉ có hai lỗ dành riêng cho micro.
Được biết, Samsung đã thiết kế nhiều lỗ trên điện thoại Galaxy nhằm mục đích khử tiếng ồn và tăng khả năng chống nước. Micrô giúp giảm tiếng ồn, trong khi lỗ thông hơi cân bằng áp suất để bảo vệ lớp chống nước. Công nghệ này sử dụng một lớp màng tương tự như Gore-Tex để ngăn nước xâm nhập, đồng thời cũng hỗ trợ khả năng thoáng khí cho thiết bị.
Vấn đề trong thiết kế lỗ nhỏ mới từ Samsung chính là chúng có thể gây nhầm lẫn cho người dùng vì rất khó để phân biệt lỗ nào là micro, còn lỗ nào để thông hơi. Thông thường, lỗ bên phải là lỗ thông hơi, trong khi lỗ bên trái là micro. Nhưng để xác nhận chính xác, người dùng có thể tham khảo hướng dẫn sử dụng trực tuyến của Samsung cho từng kiểu điện thoại cụ thể.
Một chi tiết khác mà người dùng cũng nên biết chính là việc sử dụng ốp lưng điện thoại cũng cần được chú ý, vì một chiếc ốp lưng không vừa vặn có thể che phủ các lỗ này, dẫn đến việc micro hoạt động kém hiệu quả và làm giảm chất lượng cuộc gọi.
Ngoài Samsung, một số hãng điện thoại khác cũng trang bị nhiều lỗ xung quanh thân máy, thậm chí bao gồm cả lỗ micro thứ ba ở phía dưới khung máy, như trường hợp của Pixel 9 Pro. Thiết kế này của Pixel 9 Pro giúp cải thiện khả năng khử nhiễu, trong đó lỗ micro dưới tập trung thu giọng nói của người dùng, trong khi các lỗ khác thu âm thanh xung quanh để nâng cao độ rõ nét của âm thanh trong các cuộc gọi.
Ngày 30-11-2022, chỉ một ngày sau khi đội tuyển Mỹ vượt qua vòng bảng World Cup tại Qatar, ChatGPT ra mắt toàn cầu. Khi đó, rất ít người nhận ra bóng đá - môn thể thao giàu cảm xúc và bất định bậc nhất - vừa bước vào giao điểm với kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).
Bốn năm sau, World Cup 2026 tại Mỹ, Canada và Mexico đang tới gần. AI bắt đầu tham gia phân tích chiến thuật, mô phỏng trận đấu và dự đoán nhà vô địch, đặt ra câu hỏi: liệu AI có thực sự hiểu bóng đá?
Trước giải đấu, các chuyên gia Trung Quốc yêu cầu 6 mô hình AI dự đoán nhà vô địch World Cup 2026. Tất cả đều chọn Tây Ban Nha, dựa trên chức vô địch EURO 2024, chuỗi 31 trận bất bại và thế hệ cầu thủ trẻ như Lamine Yamal, Pedri, cùng bộ khung ổn định với Rodri. Siêu máy tính Opta cũng đánh giá Tây Ban Nha có khoảng 17% cơ hội đăng quang, cao nhất giải.
Ông Vương Kim Kiều (Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc) nhận định: nếu chỉ xét dữ liệu và xác suất, Tây Ban Nha là lựa chọn an toàn nhất.
Tuy nhiên khi yêu cầu AI không dựa vào thống kê mà dựa vào "hiểu biết bóng đá", kết quả thay đổi. ChatGPT và DeepSeek lúc này chọn Pháp, nhấn mạnh đẳng cấp của Kylian Mbappe, chiều sâu đội hình, bản lĩnh ở các giải lớn và kinh nghiệm từ chức vô địch World Cup 2018 cùng ngôi á quân 2022.
Theo ông Vương Kim Kiều, điều đó cho thấy AI có thể thay đổi cách suy luận: khi bám dữ liệu thì thiên về xác suất, khi "cảm nhận" thì chuyển sang các yếu tố như tâm lý, tài năng hay vận may. Nhưng AI vẫn chưa thể kết hợp ổn định các lớp yếu tố này như con người, mà chủ yếu là công cụ tổ chức thông tin.
Ông Mã Đức Hưng - Phó tổng biên tập Titan Sports - cho rằng AI hiện mới dừng ở mức xử lý và tái cấu trúc dữ liệu, chưa có "nhận thức bóng đá" độc lập. Trong khi đó chuyên gia La Nguyên cảnh báo chất lượng dữ liệu bóng đá trên Internet cũng đang suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của AI.
World Cup 2010 từng ghi dấu "bạch tuộc tiên tri" Paul với chuỗi dự đoán chính xác, biểu tượng cho sự khó lường của bóng đá.
Sau 16 năm, câu hỏi đặt ra là AI có thể thay thế "tiên tri" này không. Một số chuyên gia cho rằng về xác suất là có thể, nhưng ngay cả khi dự đoán đúng, đó vẫn chỉ là sự trùng hợp của những biến số. Những yếu tố như không khí phòng thay đồ, mâu thuẫn nội bộ, áp lực tâm lý hay biến cố cá nhân đều nằm ngoài khả năng cảm nhận của máy móc.
Nhà báo Mã Khả Hân cho rằng AI còn hạn chế trong việc đánh giá phong độ theo thời gian thực, trong khi bình luận viên Nhan Cường gọi đó là "những yếu tố vô hình" làm nên bản sắc bóng đá.
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất AI sẽ ngày càng quan trọng trong thể thao hiện đại, từ phân tích dữ liệu, mô phỏng trận đấu đến hỗ trợ chiến thuật. Nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người.
Ông Vương Kim Kiều nhấn mạnh AI có thể tìm ra quy luật, nhưng trực giác, kinh nghiệm và khả năng chấp nhận rủi ro vẫn là của huấn luyện viên. Bóng đá vì thế không thể trở thành một bài toán thuần túy.
AI có thể tính xác suất vô địch, nhưng không thể đo được cảm xúc, những khoảnh khắc bùng nổ hay các cuộc lội ngược dòng phi lý. Và khi World Cup 2026 diễn ra, phần quyết định có lẽ vẫn nằm ở những điều thuật toán chưa thể gọi tên: cảm xúc, bản lĩnh và sự bất ngờ của con người.
