Từ quán cà phê, taxi công nghệ đến hàng ăn vỉa hè, mã QR hiện diện ở gần như mọi điểm thanh toán. Ông Sharad Jain, Giám đốc quốc gia của Mastercard tại Việt Nam, Lào và Campuchia, chia sẻ với VnExpress về sự hình thành lối sống số mới ở Việt Nam.
– Điều gì khiến ông ấn tượng nhất về thị trường thanh toán số Việt Nam?
– Việt Nam là một trong những thị trường thanh toán số năng động nhất tôi từng thấy. Báo cáo New Payments Index của chúng tôi chỉ ra, 70% người Việt ưu tiên các phương thức thanh toán mới và hiện đại, cao nhất châu Á – Thái Bình Dương.
Điểm nổi bật không chỉ là tốc độ tăng trưởng, mà là cách thanh toán số len lỏi và cắm rễ vào đời sống hàng ngày. Ở nhiều quốc gia khác, thanh toán số chủ yếu phổ biến tại thành phố lớn hoặc nhóm người dùng trẻ. Nhưng tại Việt Nam, sự thay đổi diễn ra rộng hơn rất nhiều, tác động đến mọi tầng lớp người dân.
Bạn có thể thấy mã QR ở khắp nơi, từ quán cà phê, taxi đến hàng rong, cho thấy người Việt thích nghi nhanh với công nghệ mới, và ưu tiên dùng thiết bị di động. Họ cũng rất cởi mở với công nghệ mới. Nếu giải pháp đủ tiện lợi, họ sẵn sàng thay đổi thói quen rất nhanh.
Thanh toán số tại Việt Nam không còn là công nghệ mới nữa, mà dần trở thành trải nghiệm mặc định trong đời sống hàng ngày.
– Ở góc nhìn của một người nước ngoài sống tại Việt Nam, trải nghiệm đó khác biệt thế nào?
– Tôi sẽ gói gọn bằng hai từ: tiện lợi và tích hợp sâu.
Tại nhiều thị trường, vẫn có khoảng cách khá rõ giữa hệ thống bán lẻ hiện đại và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Nhưng ở Việt Nam, bạn hoàn toàn có thể ra đường cả ngày mà không cần dùng ví vật lý.
Từ gọi xe công nghệ, thanh toán hóa đơn đến mua đồ ăn vỉa hè, hầu hết đều có thể thực hiện ngay trên chiếc điện thoại. Điều này phản ánh cách người Việt tiếp cận công nghệ, cùng một lối sống “thuần di động”.
– Ông đánh giá gì khi mã QR trở thành phương thức thanh toán phổ biến ở Việt Nam, sau Covid-19?
– Sự phát triển nhanh chóng của thanh toán QR tại Việt Nam là một hiện tượng đặc biệt. Dữ liệu năm 2024 của chúng tôi cho thấy QR là phương thức thanh toán phổ biến nhất trong nước, với khoảng 65% người tiêu dùng sử dụng.
Chúng tôi cũng từng chứng kiến xu hướng tương tự tại Trung Quốc, Ấn Độ hay Indonesia. Tuy nhiên, câu chuyện của Việt Nam đang vượt ra ngoài phạm vi thanh toán đơn thuần.
Người dùng Việt dần hình thành một “lối sống số”, họ muốn mọi trải nghiệm diễn ra nhanh, đơn giản và tích hợp trên điện thoại. Điều này cũng được phản ánh bằng số liệu khi kết quả một báo cáo của Mastercard cho thấy, 93% người dùng Việt có xu hướng linh hoạt sử dụng từ 5 phương thức thanh toán trở lên
– Nhưng sự phổ biến của mã QR cũng khiến nhiều khách nước ngoài gặp khó khăn, khi một số cửa hàng không còn dùng máy POS hoặc chấp nhận thẻ quốc tế?
– Đây là vấn đề xuất hiện tại các thị trường tăng trưởng nhanh về thanh toán mã QR. Trên thực tế, việc hộ kinh doanh nhỏ ưu tiên phương thức thanh toán qua điện thoại cũng dễ hiểu, bởi nó tiết kiệm chi phí hơn so với đầu tư máy POS truyền thống. Tuy nhiên, điều đó vô tình lại tạo ra rào cản cho du khách quốc tế – những người quen chi tiêu bằng thẻ không tiếp xúc (contactless) hoặc ví điện tử toàn cầu.
Từ góc độ kinh tế du lịch, việc chấp nhận đa phương thức rất quan trọng. Khi du khách có thể thanh toán dễ dàng, họ thường chi tiêu nhiều hơn và trải nghiệm nhiều dịch vụ địa phương hơn.
Bài toán hiện nay không phải mã QR hay thẻ thay thế nhau, mà làm sao để các phương thức này cùng tồn tại và kết nối. Chúng tôi đã phối hợp với đối tác trong nước giúp khách quốc tế thanh toán tại các điểm quét mã QR nội địa. Một cách khác là hỗ trợ người bán biến smartphone thành thiết bị thanh toán thay cho máy POS truyền thống.
– Việt Nam hưởng lợi gì nếu tiếp tục chuyển đổi số mảng thanh toán?
– Thanh toán số giúp giảm nhiều “điểm nghẽn” khi người dùng tương tác với các dịch vụ số. Với người dân địa phương, lợi ích dễ thấy là sự tiện lợi, tốc độ và khả năng quản lý chi tiêu tốt hơn. Với khách du lịch, tác động còn rõ hơn khi họ không còn phải lo đổi tiền mặt hoặc tìm nơi chấp nhận thanh toán thẻ. Điều này giúp trải nghiệm người dùng trở nên liền mạch hơn, đồng thời kích thích việc mở hầu bao của khách quốc tế.
Ở góc độ kinh tế, việc số hóa giao dịch giúp tăng tính minh bạch và thúc đẩy tài chính toàn diện. Khi có dữ liệu giao dịch số, doanh nghiệp nhỏ cũng dễ tiếp cận nguồn vốn chính thống hơn để mở rộng kinh doanh.
– Khi thanh toán số dần phổ cập, cuộc đua tiếp theo của ngành sẽ là gì?
– Trong 5-10 năm tới, trọng tâm của ngành thanh toán có thể sẽ chuyển từ việc mở rộng người dùng sang cải thiện trải nghiệm.
Một xu hướng lớn là “thanh toán nhúng”, tức tích hợp vào mọi trải nghiệm người dùng. Điều này đặc biệt rõ trong thương mại điện tử và mạng xã hội, nơi khoảng cách giữa xem sản phẩm và mua hàng ngày càng được rút ngắn.
Xu hướng tiếp theo là AI tham gia sâu hơn vào hoạt động thương mại. Các trợ lý AI có thể hỗ trợ người dùng thực hiện một số giao dịch như đặt xe, mua sắm định kỳ hoặc lên kế hoạch du lịch. Tuy nhiên, khi thanh toán trở nên “vô hình”, niềm tin số vào khả năng bảo vệ dữ liệu sẽ trở thành yếu tố quyết định.
Một hệ thống AI phục vụ huấn luyện hoặc suy luận mô hình có thể tiêu thụ lượng điện năng lớn, tạo ra lượng nhiệt đáng kể và phải hoạt động liên tục trong thời gian dài. Trong bối cảnh đó, việc kiểm tra từng linh kiện riêng lẻ không còn đủ để đánh giá khả năng vận hành của toàn bộ hệ thống.
Tại Computex 2026, ASUS đã mở cửa AI Lab, nơi hãng sử dụng để mô phỏng nhiều điều kiện vận hành khác nhau dành cho máy chủ AI và hạ tầng trung tâm dữ liệu. Thay vì tập trung vào thông số phần cứng, phần lớn nội dung buổi tham quan xoay quanh cách các hệ thống được thử nghiệm trước khi đưa vào môi trường thực tế.
Điều gì xảy ra khi nhiệt độ môi trường tăng cao hoặc độ ẩm thay đổi liên tục? Đây là một trong những tình huống được tái hiện trong các phòng thử nghiệm của AI Lab nhằm đánh giá độ ổn định của máy chủ AI.
Tại đây, các kỹ sư có thể kiểm tra hệ thống trong nhiều điều kiện nhiệt độ và độ ẩm khác nhau để theo dõi khả năng vận hành của phần cứng. Một số khu vực được thiết kế để mô phỏng môi trường hoạt động khắc nghiệt hơn so với điều kiện thông thường, qua đó đánh giá mức độ ổn định của hệ thống khi phải hoạt động liên tục trong thời gian dài.
Bên cạnh các bài kiểm tra môi trường, ASUS cũng đề cập đến khu vực mô phỏng trung tâm dữ liệu với đầy đủ các thành phần liên quan đến nguồn điện, làm mát và quản lý hệ thống. Mục tiêu là tái hiện điều kiện vận hành thực tế thay vì chỉ đánh giá hiệu năng ở cấp máy chủ đơn lẻ.
Các thử nghiệm được thực hiện ở cả cấp máy chủ và tủ máy chủ (rack). Cách tiếp cận này cho phép kỹ sư theo dõi tác động của nhiệt độ môi trường, luồng gió làm mát cũng như mức tiêu thụ điện năng khi nhiều hệ thống hoạt động đồng thời.
Một câu hỏi khác được đặt ra trong buổi tham quan là vì sao cần mô phỏng cả trung tâm dữ liệu thay vì chỉ kiểm tra từng thiết bị riêng lẻ. Câu trả lời nằm ở sự thay đổi của hạ tầng AI trong vài năm gần đây. Khi các cụm máy chủ ngày càng lớn và mật độ tính toán tăng cao, những yếu tố như nguồn điện, khả năng tản nhiệt và độ ổn định của toàn hệ thống trở thành bài toán quan trọng không kém hiệu năng xử lý.
ASUS cho biết AI Lab còn được sử dụng để đánh giá thiết kế, xác minh khả năng vận hành của hệ thống trước khi xuất xưởng và hỗ trợ khách hàng trong quá trình triển khai. Dù đây là một phần trong năng lực nghiên cứu và phát triển của hãng, những gì được giới thiệu tại Computex 2026 cũng phản ánh xu hướng chung của ngành hạ tầng AI, nơi việc kiểm thử ở quy mô trung tâm dữ liệu đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng.
Ẩn sau thanh tìm kiếm và các menu bên cạnh Google Maps là những tính năng nâng tầm ứng dụng này từ một công cụ hướng dẫn giao thông đơn giản thành một trợ lý cá nhân thực thụ, hỗ trợ tăng năng suất và đảm bảo an toàn.
Nếu muốn sử dụng Google Maps thành thạo như một chuyên gia, dưới đây là các chức năng "ẩn" hứa hẹn mang lại cho người dùng một trải nghiệm thú vị hơn.
Để biết khoảng cách chính xác giữa hai tòa nhà hoặc chiều dài của một mảnh đất mà không tính đường sá, Google Maps có thước đo tích hợp sẵn.
Việc quên mất mình đã đỗ xe ở đâu trong bãi đỗ xe khổng lồ là một điều gây khó chịu thường gặp. Ứng dụng Google Maps giải quyết vấn đề này chỉ trong hai giây.
Đi bộ quanh những thành phố xa lạ có thể gây bối rối, đặc biệt là khi ra khỏi tàu điện ngầm. Tính năng Live View sử dụng camera điện thoại để chiếu những mũi tên khổng lồ lên thế giới thực.
Khi về nhà một mình hay muốn gia đình/bạn bè biết bản thân đi đến đâu, người dùng có thể chia sẻ vị trí theo thời gian thực.
Nếu đi du lịch nước ngoài hoặc đến khu vực có vùng phủ sóng mạng không ổn định, đừng chỉ dựa vào mạng 4G hoặc 5G.
Đã bao giờ người dùng thử nhớ lại tên của nhà hàng tuyệt vời mà mình đã đến cách đây 3 tháng chưa? Tính năng "Dòng thời gian của bạn" sẽ ghi nhớ điều đó.
Người dùng hoàn toàn có thể xem con phố mình đang sống trông như thế nào cách đây 10 hoặc 15 năm, tùy thuộc dữ liệu mà Google đã cập nhật.
Google Maps đã phát triển từ một công cụ dẫn đường thành một nền tảng giúp dễ dàng truy cập và thuận tiện hơn. Trải nghiệm những tính năng này không chỉ đơn giản hóa công việc hằng ngày của người dùng mà còn biến smartphone thành một thiết bị thông minh và mạnh mẽ hơn nhiều.
Sau đợt nắng nóng kỷ lục cuối tuần qua ở một số khu vực, châu Âu tuần này tiếp tục đối mặt với mức nhiệt khó chịu. Các chuyên gia dự báo thời tiết tại Severe Weather Europe cảnh báo, nhiệt độ đang cao hơn mức trung bình khí hậu dài hạn 12-16 độ C trong bối cảnh khí nhà kính tiếp tục nung nóng Trái Đất.
Khu vực phía nam và tây nam châu Âu, bao gồm Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, dự kiến hứng chịu mức nhiệt ban ngày lên tới 38 độ C, trong đó nhiều vùng thuộc Pháp bị đặt trong tình trạng cảnh báo nhiệt độ cao trung bình. Những nước phía bắc như Đức và Anh cũng ghi nhận ngưỡng nhiệt tối đa vượt 30 độ C.
Cơ quan thời tiết Anh Met Office hôm 25/5 ghi nhận nắng nóng chạm mức 34,8 độ C tại Kew Gardens, tây nam London, cao hơn 2 độ so với kỷ lục trước đó của tháng 5. "Mức nhiệt này là điều bất thường ở Anh ngay cả vào giữa mùa hè, chưa nói đến tháng 5", cơ quan này cho hay.
"Thời tiết ở đây giống như một phiên bản địa ngục thu nhỏ, nóng như thiêu như đốt. Thực sự rất nóng", Liza Nizari, 10 tuổi, chia sẻ với AFP khi đến thăm London, nơi nhiệt độ trung bình vào thời điểm này trong năm thường chỉ vào khoảng 17-18 độ C.
Cơ quan khí tượng Météo-France (Pháp) cho rằng hiện tượng vòm nhiệt là nguyên nhân khiến trời đặc biệt oi bức. Severe Weather Europe cũng đồng ý rằng một "vòm nhiệt cực mạnh và bất thường" đang bao trùm Tây và Trung Âu. "Không khí sẽ còn nóng hơn ở nhiều quốc gia trong những ngày tới, khi vòm nhiệt trên cao tiếp tục mạnh lên. Do hiện tượng này hạn chế đối lưu thẳng đứng và mây che phủ, cả ngưỡng nhiệt tối đa và tối thiểu đều sẽ thách thức các kỷ lục theo tháng tại hàng trăm trạm đo ở Tây Âu", theo Severe Weather Europe.
Theo Euronews, thuật ngữ "vòm nhiệt" hay "bong bóng nhiệt" bắt đầu phổ biến vào những năm 2010. Vòm nhiệt hình thành khi một hệ thống áp cao phát triển ở tầng khí quyển trên, khiến không khí bên dưới chìm xuống và bị nén lại - làm tăng nhiệt ở tầng khí quyển thấp. Tuy nhiên, do không khí nóng giãn nở, nó tạo thành một mái vòm phồng lên, giữ nhiệt bên trong. Thông thường, gió có thể dịch chuyển vùng áp cao, nhưng vì vòm nhiệt trải rất rộng, hệ thống thời tiết này gần như đứng yên.
Reuters so sánh vòm nhiệt hoạt động giống như đậy nắp nồi nước đang sôi. Do cản trở mây hình thành, vòm nhiệt cho phép nhiều bức xạ Mặt Trời chiếu xuống mặt đất hơn. Hiện tượng này tạo ra những ngày trời quang, nắng ráo và lặng gió.
Vòm nhiệt càng tồn tại lâu phía trên một khu vực, các bề mặt tối màu bên dưới như đường xá, nhà cửa, càng hấp thụ và giữ nhiệt nhiều hơn, mặt đất càng khô hơn. Điều này cũng làm tăng nguy cơ cháy rừng, vì sức nóng làm khô thảm thực vật. Vòm nhiệt có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần rồi tan biến khi một hệ thống thời tiết khác, chẳng hạn giông bão hoặc khối áp thấp mát hơn, đẩy khối áp cao đi.
Vòm nhiệt khác với sóng nhiệt. Met Office định nghĩa sóng nhiệt là "giai đoạn thời tiết nóng bức kéo dài so với điều kiện dự kiến của khu vực vào thời điểm đó trong năm, có thể kèm theo độ ẩm cao". Vòm nhiệt thường xuyên gây ra sóng nhiệt do giữ nhiệt và làm nhiệt độ tăng cao.
Ioanna Vergini, nhà sáng lập wfy24.com, nền tảng phân tích dữ liệu thời tiết và xu hướng dao động khí hậu, giải thích với Euronews, mùa hè ở châu Âu không chỉ ngày càng nóng mà còn kéo dài hơn. "Điều từng được gọi là hiện tượng tháng 7 đang xuất hiện vào giữa tháng 5. Các nghiên cứu khí hậu ước tính, những đợt sóng nhiệt tháng 6 ở châu Âu hiện có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 10 lần so với thời kỳ tiền công nghiệp, xu hướng tương tự cũng đang dần hiện rõ trong tháng 5".
Theo Cơ quan Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) thuộc Liên minh châu Âu (EU), 2024, 2023, 2025 lần lượt là những năm nóng nhất từng ghi nhận trên toàn cầu. Năm ngoái, hàng chục quốc gia ghi nhận mức nhiệt vượt 40 độ C, nhiều nơi hứng chịu hạn hán, cháy rừng.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Hoàng gia London và Trường Y học Nhiệt đới và Vệ sinh London phân tích 854 thành phố châu Âu, kết luận biến đổi khí hậu dẫn đến 68% trong số 24.400 ca tử vong do nắng nóng vào hè năm 2025. Nghiên cứu công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cùng năm cũng cho thấy, các mô hình khí quyển gây ra hiện tượng thời tiết cực đoan như vòm nhiệt và lũ lụt, tăng gần gấp ba lần kể từ những năm 1950 do tình trạng biến đổi khí hậu mà con người gây ra.
