Ngày 5.5 nữ bệnh nhân N.T.T.H (37 tuổi, ở Hà Nội) đã được ra viện sau 3 tuần ghép tế bào gốc tự thân điều trị u lympho không Hodgkin tế bào B hệ thần kinh T.Ư, là bệnh ác tính hiếm gặp, dễ tái phát.
Trước đó, năm 2025, chị H. bị liệt, cấp cứu tại bệnh viện về ngoại khoa, được phát hiện u não ác tính. Khi đó, do tính chất khối u, các bác sĩ đã phẫu thuật nhưng chỉ có thể phẫu thuật được khoảng 70%, không thể lấy hết khối u.
Tháng 5.2025, bệnh nhân vào điều trị tại Trung tâm Huyết học, Bệnh viện 19 – 8 trong tình trạng nặng do đã ở giai đoạn muộn của bệnh, khối u kích thước khá lớn (8 x 10 mm).
Tại đây, sau 3 đợt truyền hóa chất, với phác đồ điều trị hóa chất liều rất cao, khối u đã “tiêu” hết. Quá trình điều trị bệnh nhân cũng đã trải qua các diễn biến rất nặng: suy thận cấp, suy giảm toàn bộ miễn dịch, nấm họng, loét miệng…, được điều trị, chăm sóc toàn diện bởi các chuyên khoa: huyết học truyền máu, chống nhiễm khuẩn, dinh dưỡng…
“Tuy nhiên, đây là bệnh nguy hiểm, khả năng tái phát rất cao, do đó, bệnh nhân được hội chẩn và được chỉ định ghép tế bào gốc tự thân để ngăn ngừa tái phát, sau 7 đợt truyền hóa chất, với sự hỗ trợ của Viện Huyết học – truyền máu T.Ư”, bác sĩ Lê Thị Thùy Dương (Trung tâm Huyết học – truyền máu, Bệnh viện 19 – 8) cho biết.
Theo bác sĩ Dương, quá trình ghép tế bào gốc yêu cầu rất ngặt nghèo về kiểm soát nhiễm khuẩn, do người bệnh cần truyền hóa chất liều rất cao, miễn dịch gần như bằng không. Bệnh nhân được theo dõi, chăm sóc y tế đặc biệt, theo dõi sát sao diễn biến sức khỏe. Sau khoảng 3 tuần truyền tế bào gốc, bệnh nhân H. ra viện với tình trạng sức khỏe khả quan.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Phạm Thị Việt Anh, Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Huyết học – truyền máu, Bệnh viện 19-8, cho biết, trong lực lượng y tế công an nhân dân, Bệnh viện 19 – 8 là đơn vị đi đầu triển khai kỹ thuật ghép tế bào gốc tự thân trong điều trị các bệnh lý huyết học.
“Trước đây, vào điều trị chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ công an. Với bệnh nhân H., đây là lần đầu tiên chúng tôi thực hiện thành công ca ghép cho một bệnh nhân ngoài lực lượng công an nhân dân. Các kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ cao của bệnh viện không chỉ phục vụ lực lượng công an mà đang từng bước được mở rộng để phục vụ người dân”, bác sĩ Phạm Thị Việt Anh chia sẻ.
Với thành công trong điều trị ca bệnh ác tính hiếm gặp, PGS-TS Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Bệnh viện 19-8, nhìn nhận, ca ghép khẳng định đội ngũ y bác sĩ của bệnh viện đã làm chủ các kỹ thuật điều trị chuyên sâu, hiện đại, là tiền đề quan trọng để bệnh viện tiếp tục phát triển các kỹ thuật chuyên sâu trong thời gian tới, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, thêm cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.
Theo Đài CCTV và Global Times, Trung Quốc đã đưa các "phôi thai nhân tạo" lên trạm vũ trụ Thiên Cung nhằm nghiên cứu liệu con người có thể sinh sản trong môi trường không trọng lực hay không. Đáng chú ý, thí nghiệm này được cho là đầu tiên trên thế giới.
Theo đó, các mẫu phôi được tàu chở hàng không người lái Tianzhou-10 mang lên trạm Thiên Cung hôm 12-5 cùng 67 hạng mục nghiên cứu khoa học khác.
Trưởng dự án Yu Leqian - giáo sư thuộc Viện Động vật học, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc - cho biết mục tiêu của nghiên cứu là tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực và bức xạ vũ trụ lên giai đoạn phát triển sớm của sự sống.
"Đây là nỗ lực đầu tiên nhằm trả lời câu hỏi liệu con người có thể sống sót và sinh sản trong không gian hay không. Tôi hy vọng câu trả lời là có", ông Yu nói.
Theo nhóm nghiên cứu, các "phôi nhân tạo" được tạo từ tế bào gốc với cấu trúc tương tự phôi người thật, nhưng không thể phát triển thành con người hoàn chỉnh. Chúng được sử dụng để nghiên cứu giai đoạn phát triển quan trọng từ ngày thứ 14 đến 21 sau thụ tinh - thời điểm các cơ quan bắt đầu hình thành.
Các nhà khoa học cho biết bất kỳ bất thường nào trong giai đoạn này đều có thể dẫn tới dị tật hoặc bệnh bẩm sinh về sau.
Trước đó, việc nghiên cứu phôi người sau giai đoạn 14 ngày bị hạn chế bởi các quy định đạo đức quốc tế. Tuy nhiên từ năm 2021, Hiệp hội Quốc tế Nghiên cứu Tế bào gốc đã nới lỏng giới hạn này, với điều kiện phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt hơn.
Theo CCTV, các phôi sẽ phát triển trong 5 ngày trên trạm Thiên Cung dưới sự giám sát của các phi hành gia Trung Quốc. Hệ thống tự động sẽ thay dung dịch dinh dưỡng mỗi ngày trước khi các mẫu được đông lạnh và đưa trở lại Trái đất để phân tích.
Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc cho biết nghiên cứu không chỉ phục vụ sinh học cơ bản mà còn hướng tới tương lai con người cư trú dài hạn trong không gian, thậm chí trên Mặt trăng hoặc Sao Hỏa.
Trước đó năm 2023, các nhà khoa học Nhật Bản từng đưa phôi chuột lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và bước đầu kết luận trọng lực không ảnh hưởng đáng kể đến sự hình thành phôi nang. Do đó, thí nghiệm của Trung Quốc trên phôi nhân tạo người được kỳ vọng sẽ mang lại những dữ liệu chính xác và sát thực hơn với sức khỏe con người.
Cảm giác buồn ngủ vào đầu giờ chiều là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể. Một giấc ngủ trưa ngắn có thể giúp cơ thể nghỉ ngơi và phục hồi năng lượng mà không gây cảm giác uể oải sau khi thức dậy.
Não bộ tỉnh táo hơn
Sau nhiều giờ làm việc hoặc học tập, não bộ bắt đầu suy giảm khả năng tập trung. Theo Healthline, một giấc ngủ ngắn từ 10 đến 20 phút có thể cải thiện sự tỉnh táo, giảm buồn ngủ và tăng khả năng chú ý trong những giờ tiếp theo.
Giấc ngủ ngắn còn giúp não bộ tạm nghỉ ngơi, từ đó xử lý thông tin hiệu quả hơn khi quay lại công việc. Đây là lý do nhiều chuyên gia gọi giấc ngủ trưa ngắn là "power nap" tức giấc ngủ tiếp năng lượng.
Cải thiện trí nhớ
Không chỉ giúp tỉnh táo, ngủ trưa còn có lợi cho khả năng ghi nhớ. Giấc ngủ ngắn này hỗ trợ quá trình củng cố ký ức, giúp não bộ lưu trữ và xử lý thông tin tốt hơn. Điều này đặc biệt hữu ích với những người phải học tập hoặc làm việc trí óc cường độ cao. Một giấc ngủ ngắn vào đầu giờ chiều có thể tăng khả năng tiếp thu kiến thức mới và ghi nhớ thông tin lâu hơn.
Tâm trạng tích cực hơn
Cảm giác cáu gắt, thiếu kiên nhẫn hoặc mất động lực vào buổi chiều có thể liên quan đến tình trạng mệt mỏi tích lũy. Ngủ trưa ngắn giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và tăng cảm giác dễ chịu, theo Verywell Health.
Các chuyên gia cho rằng những khoảng nghỉ ngắn trong ngày có thể giảm căng thẳng cho hệ thần kinh, từ đó cải thiện tâm trạng và hỗ trợ cơ thể ứng phó tốt hơn với stress.
Tăng hiệu quả công việc
Theo Mayo Clinic, ngủ trưa có thể cải thiện hiệu suất làm việc, tăng tốc độ phản ứng và giảm cảm giác mệt mỏi vào cuối ngày. Đối với người thường xuyên phải làm việc kéo dài hoặc thức dậy sớm, giấc ngủ ngắn giữa ngày giúp tái tạo năng lượng mà không làm ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ ban đêm.
Các chuyên gia trên trang Prevention cho biết ngủ trưa không thể thay thế giấc ngủ ban đêm, nhưng có thể giúp cơ thể phục hồi phần nào khi ngủ không đủ giấc trong thời gian ngắn.
Một số lưu ý
Dù ngủ trưa mang lại nhiều lợi ích, thời lượng quá dài lại có thể gây tác dụng ngược. Theo Phòng khám Cleveland, ngủ trên 30 phút làm tăng nguy cơ rơi vào giai đoạn ngủ sâu, khiến nhiều người thức dậy trong trạng thái lơ mơ, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung.
Để đạt hiệu quả tốt nhất, các chuyên gia khuyến cáo không nên ngủ quá lâu hoặc quá sát giờ đi ngủ buổi tối. Nếu thường xuyên cảm thấy buồn ngủ vào ban ngày dù đã ngủ đủ giấc vào ban đêm, bạn nên cân nhắc kiểm tra sức khỏe vì đây có thể là dấu hiệu của rối loạn giấc ngủ hoặc một số vấn đề khác.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Âu Văn Khê, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, không phải mọi cơn đau đầu ở người trên 50 tuổi đều do bệnh nguy hiểm. Nhưng người bệnh nên đi khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:
Dù đau đầu là biểu hiện thường gặp, nhưng bác sĩ Khê lưu ý người dân cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi đau đầu đi kèm một trong các dấu hiệu sau:
“Những dấu hiệu trên có thể liên quan đến đột quỵ, xuất huyết não, viêm màng não, tăng nhãn áp góc đóng cấp hoặc một số bệnh lý cần xử trí khẩn cấp. Người bệnh không nên tiếp tục tự thoa dầu, dán cao hoặc chờ cơn đau tự hết”, bác sĩ Văn Khê nói.
Từ đó, bác sĩ Khê cho hay việc sử dụng dầu gió, cao dán chỉ nên được cân nhắc khi:
“Người bệnh không được bôi hoặc dán cao dán lên trán, thái dương, mặt hay vùng gần mắt nếu nhà sản xuất không cho phép. Không nên tự tăng lượng dầu, số miếng dán, số lần sử dụng hoặc kéo dài thời gian dán. Nếu cơn đau ngày càng tăng, xuất hiện thường xuyên hơn, tái phát nhanh hoặc thay đổi tính chất, cần ngừng tự xử lý và đi khám”, bác sĩ Khê lưu ý.