Học viện Nông nghiệp Việt Nam tạm dừng quy định ‘sinh viên phải tham gia câu lạc bộ suốt 2 năm’

Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.

Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.

Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.

Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).

"Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói", ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.

Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.

Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.

Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.

Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.

"Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ", ông Yau nói.

Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.

Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.

Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.

"Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng", ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.

Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.

Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,...

Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho "lý thuyết vạn vật" có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.

Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.

"Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm", Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.

Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.

Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).

Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.

Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.

"Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học", ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.

Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng 10-5, Trường tiểu học-THCS-THPT Trương Vĩnh Ký, TP.HCM đã tổ chức lễ trưởng thành và tri ân dành cho học sinh khối 12 năm học 2025 - 2026.

Tại buổi lễ, Đỗ Khánh Ngọc, học sinh lớp 12A1, đã kể về mẹ nuôi của mình:

"Tôi không có một tuổi thơ trọn vẹn như bao người bạn đồng trang lứa khác. Khi tôi ba tuổi, cha mẹ tôi đã chọn tìm những con đường hạnh phúc mới. Mặc dù chưa kịp hiểu hai chữ "ly hôn" là gì nhưng ngày hôm ấy, tôi đã khóc nấc lên vì không thấy ba và mẹ của mình. Trong hoàn cảnh đó, tôi đã may mắn được gặp mẹ Ba (một người bà con bên nội của Khánh Ngọc - PV)".

"Mẹ Ba không sinh ra tôi nhưng đã dang rộng vòng tay đón tôi về nuôi dưỡng bằng tất cả tình yêu thương. Mẹ Ba thức dậy sớm mỗi ngày để lo cho tôi từng bữa ăn, cặm cụi giặt cho tôi từng chiếc áo. Những đêm tôi sốt cao, mẹ Ba đã ở bên cạnh chăm sóc tôi cả một đêm dài.

Những năm tiểu học, mẹ Ba cầm tay tôi rèn chữ, dạy học mỗi đêm. Tuổi thơ của tôi không có những chuyến đi chơi xa, tôi chỉ cùng cha mẹ làm một chiếc diều nhỏ, cứ mỗi buổi chiều gió mát là gia đình tôi cùng nhau đi thả diều. Những kỷ niệm ấy đã đi theo tôi suốt năm tháng sau này, trở thành động lực để tôi không bỏ cuộc trước mọi khó khăn.

Giờ đây, là một học sinh lớp 12 - đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời, tôi mới thấm thía hai chữ "ơn nghĩa". Tôi hiểu được rằng mình không chỉ mang ơn sinh thành mà còn mang ơn dưỡng dục - một ân tình sâu nặng không gì có thể đong đếm. Mẹ Ba không cho tôi một hình hài, nhưng lại mang đến cho tôi một mái ấm, cho tôi biết thế nào là yêu thương, là sự bao dung của một người mẹ.

Tôi muốn nói với mẹ rằng: Con cảm ơn mẹ Ba vì ngày ấy đã nắm lấy đôi tay con trước sóng gió của cuộc đời…".

Ngồi phía dưới sân khấu, không chỉ có bà Đỗ Thị Huệ - mẹ Ba của Khánh Ngọc, mà rất nhiều phụ huynh, học sinh khác đã nghẹn ngào rơi nước mắt. Bà Huệ chia sẻ: "Tôi không ngờ Khánh Ngọc lại sâu sắc như thế! Suốt 12 năm học phổ thông, con luôn ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập, như vậy là vợ chồng tôi vui lắm rồi. Hôm nay nghe con tâm sự những điều ẩn chứa tận đáy lòng, tôi vừa vui vừa xúc động. Con gái đã lớn thật rồi, thực sự trưởng thành rồi".

Cũng tại buổi lễ, câu chuyện của Lê Quỳnh Anh, học sinh 12A12, lại khiến các bạn đồng trang lứa suy ngẫm. Bởi Quỳnh Anh ra đời khi tuổi thai mới hơn 7 tháng khiến cho ba mẹ mình vất vả hơn gấp nhiều lần:

"Có những đêm, cả nhà mất ngủ chỉ vì con tím tái, thở dốc. Ba mẹ bế con chạy vội vào bệnh viện trong ánh đèn vàng vọt. Ba không than mệt. Mẹ không khóc, chỉ nhìn con với ánh mắt đầy lo âu, như thể chỉ cần rời mắt một giây thôi, con sẽ rời khỏi vòng tay ba mẹ.

Những đêm mưa lớn, điện chập chờn, ba phải thức dậy, khoác vội chiếc áo, ra canh ao nuôi tôm… Cũng chính từ cái nghề nuôi tôm vất vả ấy, ba mẹ đã dành dụm từng chút để cho con ăn học.

Và khi con lớn… Nhiều lần con đã bướng bỉnh, cãi lời ba mẹ. Những điều mà khi ấy con nghĩ là cá tính, nhưng sau này con mới hiểu đó là sự non nớt của một đứa trẻ chưa kịp hiểu lòng ba mẹ.

Con xin lỗi ba mẹ vì những lúc chưa đủ thấu hiểu, vì đã từng vô tâm, vì đã lớn lên trong yêu thương nhưng lại có lúc quên đi điều đó".

Phát biểu tại buổi lễ, ông Huỳnh Quốc Nhanh, phụ huynh em Huỳnh Gia Phát, học sinh lớp 12A14, nhấn mạnh: "Trên hành trình lớn lên của các con, có những lúc cha mẹ nghiêm khắc, có những lần la mắng, nhưng đó là những khi không thể nói hết tình yêu thương bằng lời. Sâu thẳm trong tim, tất cả đều chỉ vì một điều giản dị: mong các con trở thành người tốt, sống tử tế và vững vàng trước cuộc đời. Đối với cha mẹ, điều hạnh phúc nhất không phải chỉ là nhìn thấy con đạt điểm cao hay thành công sau này mà là nhìn thấy con trưởng thành hơn mỗi ngày, biết yêu thương, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội".

Một số hình ảnh của buổi lễ trưởng thành tại Trường tiểu học-THCS-THPT Trương Vĩnh Ký:

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trong buổi lễ tổng kết năm học, hình ảnh một cô giáo nhận “giấy khen” từ chính học sinh của mình đã thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Tấm giấy khen được trình bày đơn giản, viết tay nắn nót nhưng chứa đựng tình cảm chân thành của cả lớp dành cho giáo viên chủ nhiệm.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, cô Nguyễn Thị Hương (giáo viên chủ nhiệm lớp 6H, Trường THCS Lê Lợi, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An) không giấu nổi niềm hạnh phúc khi nhận được tấm giấy khen độc lạ.

“Sau khi tôi phát giấy khen cho các học trò xong, các em bất ngờ ùa lên, trao cho tôi một tấm giấy khen tự chế. Lúc ấy, tôi đứng hình mất vài giây, vừa bất ngờ vừa xúc động đến nghẹn ngào", cô nói.

Điều khiến nữ giáo viên trân quý nhất là tấm giấy khen này được chuẩn bị hoàn toàn thủ công. Từ dòng chữ nắn nót cho đến hàng chục chữ ký của các thành viên trong lớp ở phía dưới.

"Tờ giấy khen vừa đáng yêu, vừa chân tình. Trong sự nghiệp đi dạy, có lẽ đây là món quà đặc biệt nhất mà tôi khó quên được", cô Hương tâm sự.

Năm học vừa qua cũng là năm đầu tiên cô Hương đồng hành cùng học sinh ở bậc THCS. Cô nhớ lại những ngày đầu nhận lớp, nhiều học sinh còn rụt rè, nhút nhát. Tuy nhiên, sau những giờ học và hoạt động trải nghiệm, khoảng cách giữa cô trò dần được kéo gần hơn.

Nữ giáo viên nhớ nhất dịp lớp tham gia gian hàng ngày Tết với chủ đề ẩm thực Việt - Pháp. Nhìn những học trò nhỏ ngày thường còn bỡ ngỡ, nay bỗng chốc tự tin, chủ động chuẩn bị từng món ăn, đoàn kết để tỏa sáng theo cách riêng, cô biết sợi dây gắn kết giữa mình và các em đã thực sự bền chặt.

Cô Hương bộc bạch rằng nghề giáo thời nay không thiếu những áp lực. Từ áp lực chỉ tiêu, chất lượng bài giảng cho đến cả những góc nhìn đôi khi còn khắt khe, thiếu thấu hiểu trên mạng xã hội. Nhưng chính những món quà tinh thần vô giá của các em đã giúp thầy cô cảm thấy được an ủi, động viên.

“Tôi nhận ra điều ý nghĩa nhất của nghề giáo không chỉ là dạy chữ mà là dạy cách làm người. Cứ giáo dục các em bằng chữ tâm, truyền cho các em năng lượng tích cực, tự khắc các em sẽ lớn lên thành những người tử tế”, cô chia sẻ.

Chứng kiến khoảnh khắc xúc động của cô trò, chị Nguyễn Thị Thuận (phụ huynh em Lê Bình Tuệ Anh, lớp 6H) không khỏi ngạc nhiên và tự hào về sự trưởng thành của con mình. Chị đã đăng tải giấy khen lên mạng xã hội và nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng mạng.

Chị Thuận cười chia sẻ: “Bình thường ở nhà cháu viết chữ khá cẩu thả, thế mà hôm đó ngồi nắn nót từng nét một để làm giấy khen tặng cô. Bản thân làm cha làm mẹ như tôi cũng thấy ấm lòng vì các con đã học được cách biết ơn, biết yêu thương”.

Trong mắt các phụ huynh, cô Hương dù là một giáo viên trẻ nhưng lại có sự thấu hiểu và tâm lý đáng nể. Cô nắm rõ tính cách, điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh để có cách động viên, uốn nắn phù hợp. Trên lớp, cô vừa là người thầy nghiêm khắc, vừa là người bạn lớn cởi mở, luôn chủ động kết nối với gia đình.

"Con tôi đi học về ngày nào cũng kể chuyện về cô. Không chỉ học sinh mà phụ huynh cũng mong sang năm tiếp tục được cô làm chủ nhiệm”, chị Thuận bày tỏ.

Tin Gốc: Dân Trí