Huyền thoại cờ vua Hungary từ chối làm tổng thống

Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch sáng 14-7, giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng hơn 2% lên mức 85,11 USD/thùng, giá dầu WTI (Mỹ) cũng tăng tương tự lên 79,91 USD.

Đặc biệt, xu hướng này nối tiếp cú tăng gần 10% của phiên trước đó - mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ tháng 5-2020.

Đây cũng là mức giá mới cao nhất kể từ sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MoU) tạm ngừng xung đột hôm 17-6.

Theo truyền thông Mỹ, đợt tăng giá lần này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 13-7 tuyên bố sẽ khôi phục phong tỏa các cảng của Iran gần eo biển Hormuz.

Ông cũng tuyên bố sẽ thu phí 20% đối với mọi hàng hóa vận chuyển qua tuyến hàng hải này, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã đổ vỡ.

Ông Trump nói Mỹ là "người bảo vệ" eo biển Hormuz và các nước sử dụng tuyến đường này cần trả phí bảo vệ. Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng xác nhận việc tái áp đặt phong tỏa sẽ có hiệu lực từ chiều 14-7 (giờ Mỹ).

Không chỉ các động thái từ phía Mỹ, những diễn biến quân sự mới tại Trung Đông cũng làm dấy lên lo ngại tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới sẽ tiếp tục bị gián đoạn.

Những ngày gần đây, Mỹ và Iran liên tục đáp trả nhau bằng các cuộc tấn công tại khu vực vùng Vịnh.

Bộ Quốc phòng UAE cũng xác nhận hai tàu chở dầu của nước này bị tên lửa Iran bắn trúng tại vùng biển Oman, khiến một thủy thủ thiệt mạng.

Cùng lúc, lực lượng Houthi ở Yemen tiếp tục phóng tên lửa nhắm vào Saudi Arabia, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng sang các quốc gia sản xuất dầu lớn ở Trung Đông.

Theo giới chuyên gia, thị trường đang quay trở lại trạng thái phải cộng thêm "phần bù rủi ro địa chính trị" vào giá dầu.

Điều này khiến kịch bản giá dầu vượt 100 USD/thùng không còn là điều quá xa vời nếu xung đột tiếp tục mở rộng và nhắm vào các cơ sở năng lượng trọng yếu.

Theo Hãng tin Reuters, các động thái quân sự mới không chỉ tác động tâm lý thị trường. Chúng còn làm tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thực sự, khi Mỹ tái phong tỏa các cảng Iran tại eo Hormuz. Động thái này có thể khiến Tehran đáp trả.

Ngay cả khi eo biển này chưa đóng hoàn toàn, việc tàu đổi tuyến, tăng phí bảo hiểm hoặc trễ hành trình cũng đủ khiến chi phí vận chuyển dầu tăng mạnh.

Nếu Mỹ áp mức phí 20% như đề xuất của Tổng thống Trump, một tàu chở dầu siêu lớn có thể phải trả tới 32 triệu USD mỗi chuyến - cao hơn nhiều so với mức phí Iran từng áp dụng. Khoản này nhiều khả năng sẽ được tính vào giá dầu.

Nhiều chuyên gia cho rằng giá dầu tăng chủ yếu do thị trường lo ngại rủi ro địa chính trị, hơn là do nguồn cung sụt giảm thực sự.

Nhưng nếu xung đột lan rộng hoặc eo Hormuz bị phong tỏa, nguy cơ này có thể nhanh chóng biến thành tình trạng thiếu hụt nguồn cung thật sự.

Trước động thái này, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã lên tiếng phản đối việc thu phí đối với hoạt động đi lại qua các eo biển quốc tế.

Theo báo Economic Times, các nhà phân tích cho biết tương lai của giá dầu thế giới hiện đang căng thẳng tột độ, phụ thuộc đáng kể vào mức độ leo thang xung đột tại vùng Vịnh.

Chuyên gia Bjarne Schieldrop của Ngân hàng SEB nhận định: nếu eo Hormuz không đóng cửa hoàn toàn, nhưng tình trạng mất an ninh kéo dài và đàm phán Mỹ - Iran (dự kiến 60 ngày) bị đóng băng, giá dầu có thể neo ở mức 80 USD/thùng, khó quay lại mức 70 USD như trước.

Ở kịch bản khác, theo chuyên gia Saul Kavonic của MST Marquee, nếu Iran hoặc các lực lượng do Iran hậu thuẫn mở rộng tấn công, nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng chiến lược khắp vùng Vịnh, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng.

Nuvama Institutional Equities phân tích kịch bản xấu nhất: nếu eo biển này bị phong tỏa kéo dài, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày có thể không ra được thị trường, gây khủng hoảng nguồn cung nghiêm trọng.

Trước đó, Giám đốc điều hành (CEO) Saudi Aramco, ông Amin Nasser, cảnh báo gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng gần 100 triệu thùng dầu mỗi tuần. Ông cho rằng phải đến năm 2027 thị trường mới bình ổn trở lại, khi đó giá dầu thậm chí bị đẩy lên mức 110 - 150 USD/thùng.

Trong khi đó, ngay cả khi xung đột sớm hạ nhiệt, giới vận tải biển lưu ý hoạt động qua eo Hormuz cũng khó phục hồi ngay. Nguyên nhân là vì còn phải rà phá thủy lôi, sửa chữa hạ tầng, khôi phục sản xuất dầu và quan trọng nhất là lấy lại niềm tin của các hãng tàu.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Đài Phát thanh Truyền hình Iran (IRIB) hôm 17/6 công bố cuộc phỏng vấn 3 phi công tiêm kích F-5 trực tiếp tham gia chiến dịch tấn công căn cứ đồn trú Buehring của Mỹ hồi tháng 3. Chiến dịch diễn ra trong vòng 50 phút, được mô tả là có độ rủi ro cao và đòi hỏi hiệp đồng chặt chẽ, khi các chiến đấu cơ Iran phải bay cực thấp để xâm nhập không phận Kuwait.

"Ngay sau khi Iran bị tấn công, chúng tôi lập tức muốn tung đòn trả đũa. Căn cứ Buehring được đánh giá là mục tiêu mang tính chiến lược cao, do đây là một trong những nơi đối phương tập trung đông quân với năng lực chiến đấu cao nhất", chỉ huy biên đội kể lại.

3 phi công xuất kích trên hai chiếc F-5, phải duy trì độ cao cực thấp sau khi cất cánh để tránh radar của máy bay cảnh báo sớm, tiêm kích và hệ thống phòng không đối phương. Họ cũng không sử dụng điện đàm vô tuyến để loại bỏ nguy cơ đối phương chặn thu tín hiệu và phát hiện biên đội.

"Đường bay cực kỳ khó, chúng tôi di chuyển gần như sát mặt đất, thậm chí dưới cả đường dây điện cao thế. Độ cao tiêu chuẩn trong huấn luyện là khoảng 150 m, song chúng tôi đã bay dưới 15 m", chỉ huy biên đội cho hay.

Các tiêm kích Iran có lúc phải lách qua khoảng trống giữa hai tàu hàng trên biển. Họ bay thấp hơn cả mặt boong tàu, khiến nhiều thủy thủ phải thò đầu ra ngoài lan can và cúi xuống nếu muốn quan sát phi cơ lướt qua.

Sau khi xâm nhập không phận Kuwait, biên đội F-5 Iran tăng tốc để tiếp cận mục tiêu. Các máy bay chỉ trang bị bom thông thường, buộc họ bay thẳng qua đầu căn cứ Buehring để công kích, thay vì thả từ xa như bom lượn dẫn đường. "Chúng tôi cắt bom ngay khi bay đến căn cứ đối phương, đó là một trận oanh tạc dữ dội", chỉ huy Iran nói.

Phi công Iran cho biết căn cứ Buehring bị tàn phá trên diện rộng. "Nhiều trực thăng bị hất tung vì những vụ nổ bom, các chiến đấu cơ và phòng không của đối phương rơi vào hỗn loạn. Ba tiêm kích F-15E Mỹ đã bị bắn nhầm và rơi cùng lúc", chỉ huy nhiệm vụ nhớ lại.

Sĩ quan điều khiển vũ khí bay trên chiếc F-5 cùng chỉ huy chiến dịch cho hay nhiều vụ nổ thứ cấp đã xảy ra ở căn cứ Buehring khi biên đội thoát ly.

"Sau khi hoàn thành đòn tấn công, biên đội tiến hành cơ động để đánh lừa đối phương, khiến họ không thể theo dõi hay chặn kích chúng tôi. Các máy bay đều trở về không phận Iran an toàn và đáp xuống căn cứ được chỉ định", chỉ huy biên đội nhấn mạnh.

Phi công trên chiếc F-5 thứ hai nhấn mạnh quyết tâm thực hiện nhiệm vụ. "Nếu mất một máy bay, chiếc còn lại phải tiếp tục và hoàn thành nhiệm vụ trong bất cứ hoàn cảnh nào", người này nói.

"Chúng tôi không màng đến tính mạng trong các chiến dịch tung đòn tấn công tốc độ cao và cực kỳ rủi ro như vậy. Ưu tiên hàng đầu và tuyệt đối của chúng tôi là đất nước cùng người dân Iran", chỉ huy biên đội khẳng định.

Hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội đầu tháng 4 cho thấy một trực thăng vận tải hạng nặng CH-47 Chinook bị nát mũi, cùng hàng loạt thiệt hại về cơ sở hạ tầng ở căn cứ Buehring. Tuy nhiên, chưa rõ đây là hậu quả sau chiến dịch ném bom của biên đội F-5 Iran hay do máy bay không người lái tự sát tập kích.

NBC News cuối tháng 4 dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ tiết lộ tiêm kích F-5 Iran từng vượt qua nhiều lớp phòng không để ném bom căn cứ Buehring tại Kuwait hồi đầu xung đột. Đây là lần đầu cơ sở quân sự Mỹ bị máy bay cánh bằng có người lái của đối phương tấn công trong suốt nhiều năm qua.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ khi đó nói rằng chỉ có một chiếc F-5 tấn công mục tiêu, chứ không phải 2 máy bay như Iran công bố.

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.

Căn cứ Buehring được cho là "huyết mạch hậu cần" của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đóng vai trò trung tâm tập kết chính để triển khai lực lượng, tiến hành hoạt động duy trì và hỗ trợ chiến đấu cho những chiến dịch của Washington tại khu vực.

Vai trò quan trọng của Buehring khiến Mỹ triển khai mạng lưới phòng không đa tầng để bảo vệ cơ sở này, trong đó có lá chắn tầm xa Patriot và nhiều hệ thống phòng không tầm ngắn.

Tiêm kích hạng nhẹ F-5 được tập đoàn Northrop phát triển và đưa vào biên chế không quân Mỹ từ năm 1964, với tổng cộng hơn 2.600 chiếc được xuất xưởng trong giai đoạn 1959-1987.

Iran tiếp nhận tổng cộng 127 chiếc F-5A/B trước năm 1972, số máy bay này sau đó bị loại biên hoặc bán cho quốc gia khác. Trước khi Cách mạng Hồi giáo diễn ra năm 1979, không quân Iran sở hữu 181 chiếc thuộc phiên bản cải tiến F-5E/F và trinh sát cơ RF-5A. Tính đến năm 2024, lực lượng này còn vận hành ít nhất 35 tiêm kích F-5E một chỗ ngồi và 15 chiếc F-5F hai chỗ ngồi.

Biến thể F-5E được trang bị hai pháo cỡ nòng 20 mm, cùng 7 giá treo vũ khí với tải trọng tối đa 3.200 kg, có thể lắp bom thông thường, rocket, tên lửa đối không AIM-9 và thùng dầu phụ. Phiên bản này có bán kính chiến đấu khoảng 220 km khi mang hai tên lửa AIM-9 và lượng vũ khí không quá 2.400 kg.

Tin Gốc: Vnexpress

"Quan hệ Mỹ - Trung sẽ mạnh mẽ hơn"

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 14/5, Tổng thống Donald Trump cho biết “Chủ tịch Tập Cận Bình rất khéo léo khi đề cập đến việc Mỹ từng là một quốc gia suy yếu”.

Theo ông Trump, nhà lãnh đạo Trung Quốc có lẽ đang ám chỉ “những tổn thất to lớn mà Mỹ phải gánh chịu trong 4 năm dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, và về điểm này, ông Tập hoàn toàn đúng”.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump nhấn mạnh “sự trỗi dậy đáng kinh ngạc mà Mỹ đã thể hiện với thế giới trong 16 tháng ngoạn mục dưới thời chính quyền Trump”.

Ông Trump đề cập đến “thị trường chứng khoán và quỹ hưu trí Mỹ đạt mức cao kỷ lục, chiến thắng quân sự và mối quan hệ phát triển mạnh mẽ ở Venezuela, sự phá hủy quân sự đối với Iran (sẽ còn tiếp tục!), quân đội mạnh nhất thế giới từ trước đến nay, cường quốc kinh tế trỗi dậy, với kỷ lục 18 nghìn tỷ USD được các quốc gia khác đầu tư vào Mỹ, thị trường việc làm tốt nhất trong lịch sử Mỹ, với số người làm việc tại Mỹ hiện nay nhiều hơn bao giờ hết, chấm dứt chính sách DEI tàn phá đất nước, và rất nhiều điều khác mà không thể liệt kê hết được”.

Tổng thống Trump cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình đã chúc mừng ông về “rất nhiều thành tựu to lớn” mà Mỹ đã đạt được chỉ trong “thời gian ngắn”. Ông Trump cũng bày tỏ hy vọng mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ mạnh mẽ và tốt đẹp hơn.

“2 năm trước, thực tế, chúng ta là một quốc gia đang suy thoái. Về điều này, tôi hoàn toàn đồng ý với Chủ tịch Tập Cận Bình! Nhưng giờ đây, Mỹ là quốc gia sôi động nhất trên thế giới, và hy vọng mối quan hệ của chúng ta với Trung Quốc sẽ mạnh mẽ và tốt đẹp hơn bao giờ hết!”, ông Trump nhấn mạnh.

Thiết lập quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng

Trong bài phát biểu trước khi bắt đầu cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh ngày 14/5, Tổng thống Trump cũng nhấn mạnh “mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết”.

Tổng thống Trump ca ngợi “mối quan hệ tuyệt vời” giữa hai bên, đồng thời nói rằng ông “rất kính trọng” Chủ tịch Tập Cận Bình và Trung Quốc, ca ngợi ông là một “nhà lãnh đạo vĩ đại”.

Ông Trump nói thêm rằng phái đoàn Mỹ mong muốn thảo luận về thương mại song phương, nhấn mạnh “vinh dự” của phái đoàn Mỹ khi đến thăm Trung Quốc.

Tổng thống Trump cho biết nhóm các nhà lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu mà ông đưa đến Trung Quốc, bao gồm Giám đốc điều hành Tesla Elon Musk, Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang và Giám đốc điều hành Apple Tim Cook, đến đây để “bày tỏ sự kính trọng” và xây dựng hoạt động kinh doanh tại quốc gia này.

Tổng thống Trump sau đó nhấn mạnh rằng cuộc hội đàm của ông với Chủ tịch Tập Cận Bình "rất tốt đẹp", đồng thời gọi Trung Quốc là một đất nước tươi đẹp.

Về phần mình, Chủ tịch Tập Cận Bình cho biết Trung Quốc và Mỹ đã nhất trí xây dựng mối quan hệ mang tính xây dựng, chiến lược và ổn định như một định hướng mới cho quan hệ song phương.

"Cùng với Tổng thống Trump, chúng tôi đã nhất trí thiết lập “quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa Trung Quốc và Mỹ” như một định hướng mới cho quan hệ Trung - Mỹ", ông Tập Cận Bình phát biểu tại cuộc gặp với Tổng thống Trump.

Theo Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc và Mỹ nên sử dụng hiệu quả hơn các kênh tương tác giữa lực lượng vũ trang hai nước. Ông nêu rõ hai nước cũng nên mở rộng hợp tác trong thương mại, y tế, nông nghiệp, du lịch và thực thi pháp luật.

Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nói rằng Mỹ "nên tiếp cận vấn đề Đài Loan hết sức thận trọng".

Trong ngày đầu tiên của chuyến thăm tới Trung Quốc, Tổng thống Trump đã cùng hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình và trao đổi về nhiều vấn đề quan trọng.

Hai nhà lãnh đạo cũng cùng nhau tản bộ tại khu di tích Thiên Đàn ở Bắc Kinh và dự tiệc tối chiêu đãi do Chủ tịch Trung Quốc chủ trì.

Vào ngày 15/5, Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến sẽ dùng tiệc trà và ăn trưa cùng nhau, trước khi nhà lãnh đạo Mỹ kết thúc chuyến thăm và về nước.

Tin Gốc: Dân Trí