Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch sáng 14-7, giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng hơn 2% lên mức 85,11 USD/thùng, giá dầu WTI (Mỹ) cũng tăng tương tự lên 79,91 USD.
Đặc biệt, xu hướng này nối tiếp cú tăng gần 10% của phiên trước đó – mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ tháng 5-2020.
Đây cũng là mức giá mới cao nhất kể từ sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MoU) tạm ngừng xung đột hôm 17-6.
Theo truyền thông Mỹ, đợt tăng giá lần này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 13-7 tuyên bố sẽ khôi phục phong tỏa các cảng của Iran gần eo biển Hormuz.
Ông cũng tuyên bố sẽ thu phí 20% đối với mọi hàng hóa vận chuyển qua tuyến hàng hải này, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã đổ vỡ.
Ông Trump nói Mỹ là “người bảo vệ” eo biển Hormuz và các nước sử dụng tuyến đường này cần trả phí bảo vệ. Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng xác nhận việc tái áp đặt phong tỏa sẽ có hiệu lực từ chiều 14-7 (giờ Mỹ).
Không chỉ các động thái từ phía Mỹ, những diễn biến quân sự mới tại Trung Đông cũng làm dấy lên lo ngại tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới sẽ tiếp tục bị gián đoạn.
Những ngày gần đây, Mỹ và Iran liên tục đáp trả nhau bằng các cuộc tấn công tại khu vực vùng Vịnh.
Bộ Quốc phòng UAE cũng xác nhận hai tàu chở dầu của nước này bị tên lửa Iran bắn trúng tại vùng biển Oman, khiến một thủy thủ thiệt mạng.
Cùng lúc, lực lượng Houthi ở Yemen tiếp tục phóng tên lửa nhắm vào Saudi Arabia, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng sang các quốc gia sản xuất dầu lớn ở Trung Đông.
Theo giới chuyên gia, thị trường đang quay trở lại trạng thái phải cộng thêm “phần bù rủi ro địa chính trị” vào giá dầu.
Điều này khiến kịch bản giá dầu vượt 100 USD/thùng không còn là điều quá xa vời nếu xung đột tiếp tục mở rộng và nhắm vào các cơ sở năng lượng trọng yếu.
Theo Hãng tin Reuters, các động thái quân sự mới không chỉ tác động tâm lý thị trường. Chúng còn làm tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thực sự, khi Mỹ tái phong tỏa các cảng Iran tại eo Hormuz. Động thái này có thể khiến Tehran đáp trả.
Ngay cả khi eo biển này chưa đóng hoàn toàn, việc tàu đổi tuyến, tăng phí bảo hiểm hoặc trễ hành trình cũng đủ khiến chi phí vận chuyển dầu tăng mạnh.
Nếu Mỹ áp mức phí 20% như đề xuất của Tổng thống Trump, một tàu chở dầu siêu lớn có thể phải trả tới 32 triệu USD mỗi chuyến – cao hơn nhiều so với mức phí Iran từng áp dụng. Khoản này nhiều khả năng sẽ được tính vào giá dầu.
Nhiều chuyên gia cho rằng giá dầu tăng chủ yếu do thị trường lo ngại rủi ro địa chính trị, hơn là do nguồn cung sụt giảm thực sự.
Nhưng nếu xung đột lan rộng hoặc eo Hormuz bị phong tỏa, nguy cơ này có thể nhanh chóng biến thành tình trạng thiếu hụt nguồn cung thật sự.
Trước động thái này, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã lên tiếng phản đối việc thu phí đối với hoạt động đi lại qua các eo biển quốc tế.
Theo báo Economic Times, các nhà phân tích cho biết tương lai của giá dầu thế giới hiện đang căng thẳng tột độ, phụ thuộc đáng kể vào mức độ leo thang xung đột tại vùng Vịnh.
Chuyên gia Bjarne Schieldrop của Ngân hàng SEB nhận định: nếu eo Hormuz không đóng cửa hoàn toàn, nhưng tình trạng mất an ninh kéo dài và đàm phán Mỹ – Iran (dự kiến 60 ngày) bị đóng băng, giá dầu có thể neo ở mức 80 USD/thùng, khó quay lại mức 70 USD như trước.
Ở kịch bản khác, theo chuyên gia Saul Kavonic của MST Marquee, nếu Iran hoặc các lực lượng do Iran hậu thuẫn mở rộng tấn công, nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng chiến lược khắp vùng Vịnh, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng.
Nuvama Institutional Equities phân tích kịch bản xấu nhất: nếu eo biển này bị phong tỏa kéo dài, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày có thể không ra được thị trường, gây khủng hoảng nguồn cung nghiêm trọng.
Trước đó, Giám đốc điều hành (CEO) Saudi Aramco, ông Amin Nasser, cảnh báo gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng gần 100 triệu thùng dầu mỗi tuần. Ông cho rằng phải đến năm 2027 thị trường mới bình ổn trở lại, khi đó giá dầu thậm chí bị đẩy lên mức 110 – 150 USD/thùng.
Trong khi đó, ngay cả khi xung đột sớm hạ nhiệt, giới vận tải biển lưu ý hoạt động qua eo Hormuz cũng khó phục hồi ngay. Nguyên nhân là vì còn phải rà phá thủy lôi, sửa chữa hạ tầng, khôi phục sản xuất dầu và quan trọng nhất là lấy lại niềm tin của các hãng tàu.
Tại cuộc gặp giữa ông Trump và các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa hôm 24.6 ở Điện Capitol, chủ nhân Nhà Trắng đã khẩu chiến với thượng nghị sĩ bang Louisiana Bill Cassidy, theo The Hill. Tranh cãi nổ ra vì ông Trump một mực bảo vệ quyết định phát động chiến dịch tấn công Iran, trong khi ông Cassidy cho rằng Nhà Trắng thiếu minh bạch trong việc cung cấp thông tin cho quốc hội về vấn đề này. Có lúc ông Trump đã yêu cầu ông Cassidy ngồi xuống.
Trước đó một ngày, Thượng viện Mỹ thông qua nghị quyết do đảng Dân chủ đề xuất nhằm ngăn chặn Tổng thống Trump ra lệnh thực hiện thêm hành động quân sự nhằm vào Iran. Nghị quyết được thông qua nhờ 4 phiếu ủng hộ từ phe Cộng hòa. Một nguồn thạo tin nói với CBS News rằng Tổng thống Trump rất bất mãn với các thành viên Cộng hòa, bao gồm ông Cassidy, vì đã làm việc với đảng Dân chủ trong việc xây dựng dự thảo nghị quyết.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra không hài lòng vì thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski đến trễ vì vướng lịch trình đã lên kế hoạch trước đó. Tại cuộc họp, bà Murkowski đặt câu hỏi khi ông Trump từ chối ký dự luật về nhà ở vốn được lưỡng đảng ủng hộ. Trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố chỉ ký dự luật trên sau khi quốc hội bỏ phiếu thông qua dự luật SAVE America (tạm dịch: Cứu nước Mỹ) vốn là nghị trình ưu tiên của ông nhằm buộc cử tri phải xuất trình bằng chứng về quốc tịch khi đăng ký tham gia bầu cử.
Các lãnh đạo Cộng hòa tại quốc hội đã nhiều lần khẳng định dự luật SAVE America không nhận được đủ sự ủng hộ để qua ải Thượng viện. Và bà Murkowski cho rằng hành động trên của Tổng thống Trump không có lợi cho chính quyền lẫn nước Mỹ. Hôm qua, ông Trump tiếp tục đẩy các thành viên Cộng hòa vào thế khó khi đưa ra gói ngân sách bổ sung, trong đó có chiến phí cho cuộc xung đột ở Iran.
40 năm sau thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử, Chernobyl vẫn chịu ô nhiễm phóng xạ nặng nề, với gần một nửa lượng caesium-137 từ lò phản ứng số 4 năm 1986 còn tồn tại, cùng các chất nguy hại như plutonium, tritium và americium.
Tuy nhiên việc vắng bóng con người tại đây đã vô tình tạo điều kiện cho hệ sinh thái phục hồi theo hướng đáng chú ý.
Theo báo Guardian, vùng cấm Chernobyl rộng 2.800km² cùng khu bảo tồn Polessky lân cận tại Belarus đã trở thành một trong những "khu bảo tồn ngoài ý muốn" lớn nhất châu Âu.
Theo nhà khoa học Jim Smith (Đại học Portsmouth), số lượng sói hiện cao gấp 7 lần trước thảm họa, trong khi các loài như nai sừng tấm, hươu và thỏ cũng tăng mạnh.
"Đây là minh chứng mạnh mẽ cho thấy tác động tương đối của tai nạn hạt nhân tồi tệ nhất thế giới thực tế không lớn bằng tác động tàn phá từ sự định cư của con người", ông Smith nhận định.
Kết luận tương tự cũng được đưa ra tại các "vùng đất không người" khác như Fukushima (Nhật Bản) - nơi heo rừng, khỉ Nhật Bản và gấu mèo xuất hiện nhiều hơn sau đợt sơ tán năm 2011.
Căng thẳng Bắc - Nam và sự vắng bóng con người tại khu phi quân sự bán đảo Triều Tiên đã biến nơi đây thành nơi trú ngụ của 38% các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hàn Quốc.
Tuy vậy, ảnh hưởng lâu dài của phóng xạ đến động vật hoang dã vẫn là chủ đề gây tranh cãi.
Nhiều báo cáo khoa học ghi nhận tổn thương di truyền lâu dài ở một số loài động vật có vú, chim và thực vật, đặc biệt là ở những khu vực có mức độ ô nhiễm cao nhất.
Ông Gennady Laptev thuộc Trung tâm Thủy văn Ukraine cho biết vẫn chưa thấy bằng chứng trực quan về đột biến, nhưng rất khó để khẳng định chắc chắn rằng hệ sinh thái đã tốt hơn trước.
"Đây là một câu hỏi phức tạp. Theo quan điểm của tôi, nếu động vật hoang dã dồi dào, nghĩa là chúng vẫn ổn", ông nói.
Những gì diễn ra tại Chernobyl đã mở ra cuộc tranh luận toàn cầu về năng lượng hạt nhân.
Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách nới lỏng quy định để thúc đẩy xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng cho rằng việc từ bỏ điện hạt nhân là "sai lầm chiến lược", khiến châu Âu phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu.
Ngược lại, các tổ chức môi trường như Greenpeace Ukraine cảnh báo rủi ro tai nạn hạt nhân vẫn hiện hữu và chi phí cao khiến nguồn năng lượng này kém cạnh tranh.
Ông Shaun Burnie - đại diện tổ chức - nhận định tương lai năng lượng nên thuộc về các nguồn tái tạo, thay vì một ngành công nghiệp vẫn chưa thể chứng minh tính an toàn và hiệu quả lâu dài.
"Sau hơn tám thập kỷ nhận trợ cấp khổng lồ và trải qua nhiều thảm họa hạt nhân, điện hạt nhân hiện chỉ sản xuất chưa đầy 10% điện năng và 4% năng lượng toàn cầu. Đó không phải là một bảng thành tích đáng tự hào.
Thứ mà nó vẫn làm rất tốt là mục đích thiết kế ban đầu - sản xuất plutonium cho vũ khí hạt nhân", ông nói thêm.
Mike Collins đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vòng hai của đảng Cộng hòa ở Georgia hôm 16/6 trước Derek Dooley, cựu huấn luyện viên bóng bầu dục. Dù được Thống đốc Brian Kemp hậu thuẫn, Dooley vẫn kém Collins 10 điểm trong vòng sơ bộ đầu tiên ngày 19/5 và cuối cùng Collins nhận được sự ủng hộ của ông Trump.
Collins sẽ đối đầu với Thượng nghị sĩ Jon Ossoff của đảng Dân chủ để cạnh tranh ghế thượng viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Collins, 58 tuổi, là doanh nhân đã giữ ghế hạ nghị sĩ đại diện cho khu vực bầu cử số 10 của bang Georgia từ năm 2023. Tổng thống Donald Trump ca ngợi ông là một chiến binh và người chiến thắng.
Tuy nhiên, nội bộ đảng Cộng hòa xuất hiện tâm lý lo ngại rõ rệt.
Một chiến lược gia Cộng hòa tại bang Georgia gọi Mike Collins là "ứng viên tệ nhất".
Chiến lược gia giấu tên này cho rằng Mike Collins có quá nhiều vấn đề cá nhân và sẽ gặp khó khăn lớn trong việc huy động quỹ tranh cử, dẫn chứng lập trường chống phá thai của nghị sĩ.
"Ông ấy sẽ thất bại ở khu vực đô thị Atlanta theo cách chưa từng có tiền lệ", chiến lược gia đảng Cộng hòa nói.
Mike Collins từng tự nhận mình là người "chống phá thai 100%, không có ngoại lệ", kể cả trường hợp hiếp dâm hay loạn luân. Các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn người Mỹ phản đối lệnh cấm triệt để như vậy.
Sau này, nhận thức được đây là một tử huyệt chính trị có thể khiến đảng Cộng hòa mất phiếu của cử tri phổ thông và cử tri nữ, ông Collins đã chủ động dịch chuyển lập trường. Hiện tại, ông tuyên bố ủng hộ 100% Luật Nhịp tim của bang Georgia. Đạo luật này cấm phá thai sau khoảng 6 tuần nhưng có bao gồm các trường hợp ngoại lệ như hiếp dâm, loạn luân hoặc để bảo vệ tính mạng của người mẹ.
Tuy nhiên, nhiều đảng viên đảng Cộng hòa vẫn lo ngại ông Collins không thể giành được lá phiếu từ lượng cử tri trung lập.
Luật phá thai hiện hành của bang Georgia cấm phá thai trong hầu hết các trường hợp sau khoảng 6 tuần của thai kỳ, trừ các trường hợp ngoại lệ như hiếp dâm, loạn luân hoặc để bảo vệ tính mạng của người mẹ.
Bên cạnh đó, ông Collins bị vướng vào cuộc điều tra của Ủy ban Đạo đức Hạ viện về cáo buộc rằng văn phòng của ông đã trả lương cho một thực tập sinh nhưng thực tế không làm việc. Trong cuộc tranh luận sơ bộ hồi tháng 4, ông Collins phủ nhận cáo buộc này, nói rằng cuộc điều tra dựa trên một "khiếu nại giả mạo" được đệ trình ẩn danh nhằm hạ bệ uy tín của ông.
Bang Georgia vốn được xem là thành trì vững chắc của đảng Cộng hòa nhưng đã thua liên tiếp ba cuộc bầu cử Thượng viện.
Tháng 1/2021, đảng Cộng hòa đã mất hai ghế Thượng viện Mỹ trong các cuộc bầu cử bổ sung, giúp đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Thượng viện trong hai năm đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Joe Biden.
Năm 2022, đảng Cộng hòa cũng để mất ghế vào tay Thượng nghị sĩ Dân chủ Raphael Warnock.
Và dù ông Trump đã thắng tại Georgia trong cuộc bầu cử năm 2024, các báo cáo tài chính vận động tranh cử liên bang gần đây cho thấy Thượng nghị sĩ Jon Ossoff đang có nguồn quỹ tranh cử nhiều hơn khoảng 30 triệu USD so với bất kỳ đối thủ Cộng hòa nào.
Về đối thủ của ông Mike Collins trong cuộc đua vào Thượng viện, hành trình chính trị của ông Ossoff cũng khá đặc biệt. Ông từng thất bại sít sao trong cuộc bầu cử bổ sung vào Hạ viện năm 2017, sau đó tranh cử Thượng viện năm 2020 và xếp sau thượng nghị sĩ đương nhiệm David Perdue của đảng Cộng hòa.
Tuy nhiên, do không ứng cử viên nào đạt quá bán, cuộc đua phải bước vào vòng hai và Ossoff đã giành chiến thắng.
Dẫu vậy, chính trường Mỹ, đặc biệt trong kỷ nguyên Trump, có thể thay đổi rất nhanh. Vẫn còn nhiều thời gian để cục diện chuyển hướng trước tháng 11, nhất là tại một bang có ảnh hưởng lớn trên toàn quốc như Georgia.
