Những ngày cuối tuần tại chợ Bến Thành (TP.HCM), không khó để bắt gặp các nhóm khách nước ngoài đi dạo, chụp ảnh và thưởng thức đồ ăn đường phố. Tuy nhiên, sau vài giờ tham quan, trên tay nhiều du khách chỉ là vài món quà nhỏ như móc khóa, cà phê hay áo thun.
Gần đó, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, chị Emily Carter, du khách đến từ Úc, cho biết ngân sách trong chuyến đi 7 ngày của chị tại VN chủ yếu dành cho khách sạn, ăn uống và di chuyển. “Tôi rất thích đồ ăn Việt. Chúng tôi thử nhiều quán địa phương và cũng đi spa khá nhiều. Tuy nhiên, để mua sắm thì tôi chưa thấy nhiều thứ thực sự hấp dẫn”, chị Carter nói.
Tương tự, anh Daniel Wong, du khách Singapore lần đầu đến TP.HCM, cũng cho hay phần lớn chi tiêu của anh tập trung cho ẩm thực và trải nghiệm văn hóa. “Tôi dành nhiều tiền cho cà phê, nhà hàng, bar rooftop và tour khám phá thành phố hơn là mua sắm. Nếu muốn mua hàng hiệu hay đồ công nghệ thì tôi có thể mua ở Singapore hoặc qua Bangkok có nhiều lựa chọn hơn”, anh Wong chia sẻ.
Theo ông Trần Xuân Hùng, Tổng giám đốc Công ty Viking, khách quốc tế đến VN hiện chủ yếu chi cho lưu trú, ăn uống, tham quan và một phần nhỏ cho quà tặng. Các mặt hàng được khách mua nhiều nhất vẫn là cà phê, bánh kẹo, trái cây, một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương…
Thực tế, kể từ sau đại dịch Covid-19, du lịch VN đã ghi nhận những bước nhảy vọt về số lượng khách quốc tế và nội địa, nổi lên như một điểm sáng trên trường du lịch quốc tế. Tuy nhiên, doanh thu vẫn chưa được cải thiện tương ứng. Tính tổng năm 2025, doanh thu ngành du lịch lần đầu tiên vượt mốc trên 1 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 37,8 tỉ USD. Song, một thống kê mới đây chỉ ra rằng: Trung bình mỗi khách quốc tế đến VN tiêu số tiền từ 1.050 – 1.150 USD, tăng không đáng kể so với thời điểm năm 2019 (bình quân 1.020 USD một người). Số tiền du khách tiêu ở VN thấp hơn tại Thái Lan xấp xỉ 500 USD, hay gần 1.000 USD nếu so với Singapore.
Đáng nói là thời gian lưu trú trung bình của khách cao cấp được ghi nhận đã tăng từ 10 ngày lên gần 14 ngày. Điều đó cho thấy chúng ta đã thành công kéo khách đến đông hơn, ở lại lâu hơn, nhưng vẫn chưa thể làm cho khách “móc hầu bao tới những đồng cuối cùng”.
Tại hội thảo “Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng” do Báo Thanh Niên tổ chức hôm 22.5 vừa qua, bà Lê Hồng Thủy Tiên, Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), nêu ra một con số rất đáng suy ngẫm từ Tổng cục Thống kê: Năm 2024, khách quốc tế chi tiêu tại VN đạt 12,19 tỉ USD, nhưng người Việt lại mang tới 12,57 tỉ USD ra nước ngoài để mua sắm. Như vậy, chỉ tính riêng mảng du lịch, VN đang nhập siêu gần 400 triệu USD. Người Việt đi du lịch trong nước thì chủ yếu chỉ chi cho vé máy bay, khách sạn, ăn uống, còn đi nước ngoài thì không tiếc “vài tháng lương” mua sắm.
Dẫn câu chuyện giữa 2 địa phương biên giới là Đông Hưng (Trung Quốc) với Móng Cái (VN), bà Thủy Tiên so sánh: Hai địa phương này cùng có khoảng cách biên giới tới cửa khẩu ngang nhau, nhưng doanh thu từ thương mại, du lịch lại cách rất xa. Cụ thể, năm 2024, thành phố Đông Hưng đón gần 16 triệu lượt khách, thu về 2,12 tỉ USD (khoảng 52.000 tỉ đồng) chủ yếu nhờ bán lẻ xuyên biên giới, trong đó khách người Việt chiếm tới 30%. Ở chiều ngược lại, Móng Cái dù đón 4 triệu lượt khách nhưng doanh thu du lịch chỉ vỏn vẹn 250 tỉ đồng.
“Cùng một dải biên giới nhưng giá trị thương mại nghiêng phần lớn về một phía. Có thể thấy, khoảng cách hàng chục lần về mức chi tiêu của khách không nằm ở địa lý, không nằm ở văn hóa, không nằm ở con người mà nằm ở chính sách khuyến khích du khách chi tiền. Du khách đến VN hiện nay sẵn sàng chi mạnh tay cho các dịch vụ cốt lõi như ăn ở, đi lại, tham quan, nhưng lại “thắt lưng buộc bụng” khi mua sắm. Vấn đề không phải là họ không có tiền, mà vì chúng ta chưa cho họ được lý do chính đáng để móc hầu bao”, bà Lê Hồng Thủy Tiên nhấn mạnh.
Thực tế, mua sắm luôn là một trong những hoạt động được du khách vô cùng quan tâm trong mỗi hành trình du lịch. Khách đến Nhật Bản muốn mua hàng nội địa Nhật, sang Thái Lan muốn tìm mua đồ Thái, tới Hàn Quốc là “lao” đến các khu mua sắm đồ nội địa Hàn, đến Trung Quốc cũng phải tấm tắc khen hàng nội địa Trung, còn nếu đi châu Âu thì “ôm chặt” những cửa hàng outlet, đồ hiệu…
Đó là lý do các điểm mua sắm là một phần không thể thiếu để tạo nên sản phẩm tour nước ngoài, bất kể châu Á hay châu Âu. Ngay cả người Việt, đi tour Thái về là xách theo vài lọ dầu, cao hổ cốt…; không ai ra khỏi cửa hàng sâm ở Hàn Quốc mà không xách theo vài túi sản phẩm. Và ngay cả dù chuyển qua đi tự túc thì mọi người vẫn luôn “lục lọi” những điểm mua sắm nổi tiếng nhất.
Đáng nói là không ai tới VN lại được giới thiệu để đi mua sắm. Giám đốc một doanh nghiệp lữ hành tại Hà Nội nói thẳng: “Đa số khách nước ngoài đều không thích mua sắm khi mua tour VN. Họ muốn dành thời gian trải nghiệm, tham quan và không quan tâm đến việc giảm giá”.
Ông Trần Thế Dũng, Tổng giám đốc Công ty CP Lữ hành Vietluxtour, cũng thừa nhận dù biết rất rõ “mỏ vàng” du khách còn rất nhiều dư địa, song hiện nay đa số các công ty lữ hành chưa dám tự tin đưa các điểm mua sắm vào chương trình của mình. Bởi VN chưa có những trung tâm mua sắm đạt chuẩn, tạo sự uy tín thương hiệu cho khách hàng nên nếu công ty du lịch đưa vào tour thì e ngại khách đánh giá là cố tình đưa chương trình bán hàng.
“Ngay như TP.HCM, trung tâm thương mại lớn nhất cả nước, là địa phương có đủ điều kiện nhất để thực hiện một tour du lịch kết hợp mua sắm nhưng cũng không có những trung tâm mua sắm lớn như outlet, chợ đêm, phố mua sắm đủ chuẩn cho khách du lịch. Cách đây vài năm, ông Jonathan Hạnh Nguyễn – Chủ tịch IPPG – từng đề cập việc xây dựng một khu factory outlet ở TP.HCM để đưa du khách tới mua hàng chất lượng, rồi hình thành một mô hình tổng hợp như Disneyland để khách tới vui chơi, tiêu tiền. Khi đó các doanh nghiệp lữ hành như chúng tôi đã rất mong chờ. Đáng tiếc là đến giờ TP vẫn chưa có. Chúng ta vẫn chưa làm tốt cả việc “dụ” du khách chi tiền và giữ dòng tiền chi tiêu của khách Việt ngay trên chính đất nước, địa phương mình”, ông Trần Thế Dũng thẳng thắn nhìn nhận.
Hôm nay, bên dòng Trà Bồng ấy, một hành trình mới đang được mở ra khi Quảng Ngãi xác định xây dựng đô thị mới Bình Sơn trở thành trung tâm động lực phát triển phía bắc tỉnh, với không gian đô thị hiện đại gắn với bản sắc sông nước.
Đó không chỉ là câu chuyện của những tuyến đường mới, những khu dân cư mới hay những công trình hạ tầng đang hình thành, mà còn là khát vọng của nhiều thế hệ người dân Bình Sơn về một quê hương phát triển, giàu đẹp, văn minh, nghĩa tình nhưng vẫn giữ được hồn cốt của vùng đất ven sông giàu truyền thống.
Ít có dòng sông nào ở Quảng Ngãi vừa mang vẻ đẹp hiền hòa vừa chứa đựng nhiều lớp trầm tích lịch sử như sông Trà Bồng. Từ thượng nguồn đổ về cửa biển Sa Cần, dòng sông uốn lượn qua những làng quê trù phú, những bến nước cổ và các khu dân cư đã hình thành từ hàng trăm năm trước. Nước sông quanh năm xanh biếc, lững lờ trôi giữa đôi bờ cây cối xanh tươi, tạo nên một cảnh quan đặc trưng hiếm có ở miền Trung.
Từ nhiều thế kỷ trước, cửa biển Sa Cần đã là điểm dừng chân của những đoàn thuyền buôn nước ngoài. Theo các tư liệu lịch sử, thương nhân của Trung Hoa thời Đường, Tống, Minh, Thanh từng theo cửa biển đi sâu vào sông Trà Bồng để trao đổi hàng hóa với cư dân bản địa. Những sản vật nổi tiếng của vùng đất Quảng Ngãi như đường, quế, gốm, cau, trầu… cùng nhiều lâm sản từ miền núi Trà Bồng được đưa xuống theo dòng sông, tạo nên một không gian giao thương nhộn nhịp.
Dấu tích của một thời hưng thịnh ấy vẫn còn hiện diện trong đời sống hôm nay. Đó là những địa danh gắn với các truyền thuyết như núi Bà, giếng Tiên ở cửa Sa Cần; những khu chợ cổ như chợ Hôm, chợ Châu Ổ, chợ Thạch An - nơi từng là đầu mối giao thương của cả vùng.
Đặc biệt, sự hiện diện của cộng đồng người Hoa tại Châu Ổ, Thạch An là minh chứng sinh động cho sức hút của vùng đất ven sông Trà Bồng. Nhiều người đến đây để buôn bán rồi gắn bó, lập nghiệp, trở thành một phần của cộng đồng cư dân Bình Sơn.
Những lớp trầm tích văn hóa ấy tạo nên giá trị riêng có cho vùng đất này. Chính từ nền tảng lịch sử đó, Bình Sơn đang hướng tới một mô hình đô thị mới, nơi phát triển kinh tế đi cùng với bảo tồn di sản và phát huy bản sắc địa phương.
Nếu như trong quá khứ, Trà Bồng là dòng sông của giao thương thì hôm nay, dòng sông ấy đang trở thành trục cảnh quan và động lực phát triển của đô thị mới Bình Sơn tương lai. Ông Võ Quốc Nam, Phó chủ tịch UBND xã Đông Sơn cho biết, ngày 2.6 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Ngãi công bố các địa phương được quy hoạch đô thị giai đoạn 2026 - 2028. Trong đó, quy hoạch chung đô thị mới Bình Sơn được phê duyệt với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 5.100 tỉ đồng. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, mở ra không gian phát triển mới cho địa phương. Theo định hướng quy hoạch, đô thị mới Bình Sơn sẽ thay thế quy hoạch cũ của TT.Châu Ổ bằng một đô thị có quy mô lớn hơn, tầm nhìn dài hạn hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.
Điều đáng chú ý là trục phát triển đô thị được định hướng gắn chặt với dòng Trà Bồng. Không gian ven sông sẽ trở thành điểm nhấn về cảnh quan, văn hóa và dịch vụ đô thị. Những khu dân cư hiện hữu được chỉnh trang đồng bộ; các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư theo hướng hiện đại; các tuyến giao thông kết nối từ trung tâm đô thị ra cửa biển Sa Cần và các khu công nghiệp, khu kinh tế tiếp tục được mở rộng.
Đây không chỉ là câu chuyện phát triển không gian vật chất mà còn là tư duy phát triển mới. Thay vì quay lưng với dòng sông, Bình Sơn lựa chọn lấy sông Trà Bồng làm trung tâm kết nối. Dòng sông không còn là ranh giới tự nhiên mà trở thành tài sản quý giá để kiến tạo cảnh quan đô thị, phát triển du lịch, dịch vụ và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Phía sau những đồ án quy hoạch là sự nỗ lực của chính quyền các cấp trong việc chuẩn bị nền tảng cho một đô thị tương lai. Từ công tác quy hoạch, giải phóng mặt bằng, thu hút đầu tư đến hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật, tất cả đều hướng tới mục tiêu xây dựng Bình Sơn trở thành đô thị động lực của khu vực phía bắc Quảng Ngãi.
Trong bối cảnh Khu kinh tế Dung Quất tiếp tục phát triển mạnh mẽ, nhu cầu về một đô thị hiện đại, văn minh để phục vụ người dân, chuyên gia và lực lượng lao động ngày càng trở nên cấp thiết. Bình Sơn vì thế không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn đóng vai trò hậu phương đô thị cho trung tâm công nghiệp lớn bậc nhất tỉnh.
Con đường trở thành đô thị loại 3 của Bình Sơn vẫn còn nhiều việc phải làm. Theo kết quả đánh giá hiện nay, địa phương đã đạt 17/37 tiêu chuẩn, tương ứng 60,09 điểm, hoàn thành khoảng hai phần ba yêu cầu theo quy định. Nhiều tiêu chuẩn đạt điểm tối đa như tỷ lệ nghèo đa chiều, tỉ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, hệ thống giao thông, nước sạch, xử lý nước thải, đất công cộng, trường học, thiết chế văn hóa và cây xanh. Đó là những kết quả đáng ghi nhận, phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của địa phương trong nhiều năm qua.
Tuy nhiên, Bình Sơn vẫn còn những tiêu chí cần tiếp tục hoàn thiện như quy mô dân số đô thị, vị trí và chức năng đô thị, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp, tốc độ tăng dân số cơ học, số lượng trường công lập đạt chuẩn và một số chỉ tiêu liên quan đến hạ tầng… Những con số ấy cho thấy quá trình đô thị hóa không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Để đạt được mục tiêu đô thị loại 3, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.
Quan trọng hơn, đô thị Bình Sơn tương lai không chỉ được đo bằng số lượng công trình hay quy mô đầu tư. Điều làm nên sức sống của đô thị chính là chất lượng cuộc sống của người dân, là khả năng gìn giữ ký ức văn hóa trong quá trình phát triển.
Bởi vậy, cùng với việc đầu tư hạ tầng, địa phương cần chú trọng bảo tồn các giá trị lịch sử ven sông Trà Bồng, giữ gìn các làng nghề truyền thống như gốm Mỹ Thiện tồn tại 300 năm qua, những khu chợ cổ, các địa danh văn hóa gắn với quá trình hình thành vùng đất. Đó chính là những yếu tố tạo nên bản sắc riêng, giúp Bình Sơn khác biệt giữa hàng trăm đô thị đang phát triển trên cả nước. Một ngày không xa, khi những tuyến đường ven sông hoàn thiện, những công viên xanh mở ra bên dòng Trà Bồng, những khu dân cư hiện đại hình thành dọc hai bờ sông, người dân Bình Sơn sẽ được chứng kiến quê hương mình bước sang một diện mạo mới.
Dòng Trà Bồng vẫn sẽ chảy như bao đời nay, mang theo phù sa, mang theo ký ức của vùng đất giang thương xưa và đôi bờ bên dòng sông ấy, một đô thị mới đang dần hiện hữu. Đó là kết quả của những khát vọng phát triển và của tình yêu quê hương được gửi gắm trong từng công trình, từng tuyến đường, từng quyết sách. Cũng từ dòng sông từng mở lối giao thương hàng trăm năm trước, Bình Sơn hôm nay đang mở ra một hành trình mới - hành trình xây dựng một đô thị ven sông hiện đại, đáng sống, giàu bản sắc và đầy triển vọng cho các thế hệ mai sau.
Trưa 15/6, gia đình anh Nguyễn Văn Lợi lo hậu sự cho em gái là chị Nguyễn Thị Nam (sống tại Hưng Yên), nạn nhân tử vong trong vụ lật tàu du lịch trên vịnh Lan Hạ một ngày trước. Con gái 8 tuổi của anh Lợi cũng đang được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh do viêm phổi sau khi sặc nước biển lẫn dầu máy.
Trước đó, gia đình anh gồm 11 người thuê một chuyến tàu vỏ gỗ nửa ngày thông qua môi giới để tham quan vịnh Lan Hạ. Sáng 14/6, khi tới bến, họ được bố trí lên tàu Bảy Hoa do ông Nguyễn Văn Bảy làm thuyền trưởng. Ban đầu, nhóm do dự không muốn đi vì lo ngại tàu khá nhỏ. Tuy nhiên, vì đã thanh toán toàn bộ chi phí 1,7 triệu đồng, đoàn vẫn quyết định khởi hành.
Khoảng 15 phút sau khi rời bến, tai nạn ập tới. Tàu Minh Anh vỏ sắt, chở 31 người, di chuyển cùng chiều từ phía sau đã va chạm với tàu Bảy Hoa ở khu vực Vạn Bội.
"Tôi chỉ nghe được hai tiếng còi trong khoảng hai giây, tàu lớn đã đâm thẳng vào", anh Lợi nhớ lại.
Anh cho biết thời gian từ lúc còi báo hiệu vang lên tới khi xảy ra tai nạn quá nhanh, lái tàu không thể xử lý kịp. Anh nhớ chỉ kịp hét lên với vợ "Ôi tàu đâm kìa", chiếc tàu gỗ đã bị đâm và lật úp. Theo anh, nếu còi báo hiệu vang lên sớm hơn, mọi người đã có thời gian nhảy khỏi tàu để thoát thân trước khi va chạm xảy ra.
Rơi xuống nước, anh Lợi cởi áo phao, bơi ra ngoài và phát hiện chị Nam bị kẹt ở khe, giữa hai phương tiện. Anh ném phao cứu sinh nhưng em gái đã bị thương nặng, không đủ sức bám. Anh giữ tay em gái, giúp chị nổi lên mặt nước cho đến khi một nhóm chơi motor nước (jetski) tiếp cận và giải cứu.
Cùng lúc, các thành viên khác trong gia đình anh Lợi cũng phải xoay xở thoát thân. Vợ anh biết bơi nên kịp kéo đứa con nhỏ 8 tuổi nổi lên. Nhờ sự ứng cứu kịp thời của nhóm cứu hộ, toàn bộ thành viên được vớt lên sau vài phút.
"Nếu nhóm cứu hộ không đến nhanh như vậy, có lẽ vợ con tôi cũng không qua khỏi", anh nói.
Anh Lợi cho biết khi được kéo lên xuồng cứu hộ, chị Nam đã rơi vào trạng thái hôn mê. Lực lượng y tế tiến hành hô hấp nhân tạo nhưng chị liên tục nôn ra máu. Kết quả khám nghiệm pháp y cho thấy chị Nam bị đa chấn thương nghiêm trọng, dẫn đến tử vong. Anh cho rằng chị Nam ngồi đúng vị trí xảy ra va chạm nên có thể đã bị thương nặng.
Theo cơ quan chức năng, hai tàu đều có giấy kiểm định còn hạn. Nguyên nhân vụ tai nạn đang được cơ quan công an điều tra.
Vịnh Lan Hạ nằm ở phía đông đảo Cát Bà và phía nam của vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), với gần 400 hòn đảo lớn nhỏ. Nơi đây có nhiều bãi cát trải dài giữa những núi đá, yên tĩnh và không có sóng lớn, là những bãi tắm lý tưởng cho du khách thích bơi lội.
Tháng 5/2020, Hiệp hội Câu lạc bộ các Vịnh đẹp nhất thế giới đã trao giấy chứng nhận Lan Hạ thuộc top vịnh đẹp nhất.
Sáng 25/6, hàng chục du khách xếp hàng mua vé vào tham quan khu du lịch Eo Gió, phường Quy Nhơn. Dù đang áp dụng chương trình "Ưu đãi đặc biệt" giảm 20%, giá vé vẫn ở mức 40.000 đồng một người. Nhiều du khách cho biết mức giá này không tương xứng với trải nghiệm thực tế.
Anh Lê Văn Tú, du khách từ Hà Nội, cho hay cả gia đình hụt hẫng khi chi 160.000 đồng tiền vé cho 4 người nhưng bên trong chỉ có một chòi nghỉ và các bậc thang dẫn xuống biển.
"Điểm đến này không có nhiều khác biệt so với các danh thắng miễn phí tại Quy Nhơn", anh Tú nói.
Chị Nguyễn Thị Điệp (đến từ Đăk Lăk) cho biết thêm nhiều đoạn lan can nứt vỡ, gây mất an toàn nhưng vẫn để du khách check in.
Ông Trần Việt Quang, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, cho biết từ ngày 1/6, Công ty Cổ phần địa ốc Star Hà Nội trúng đấu giá quyền khai thác, quản lý khu du lịch.
"Doanh nghiệp giải thích việc tăng giá vé nhằm bù đắp chi phí cho các hạng mục chỉnh trang cảnh quan vừa triển khai", ông Quang nói.
Trước đó, đơn vị quản lý thông báo tăng giá từ 22.000 đồng lên 50.000 đồng một lượt từ ngày 15/6. Sau khi chính quyền địa phương và Sở Tài chính làm việc, doanh nghiệp áp dụng mức ưu đãi 40.000 đồng (giảm 20%) từ ngày 15/6 đến ngày 4/7.
Ông Phạm Văn Thành, Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, cho biết tại buổi làm việc ngày 19/6, đại diện Công ty Cổ phần địa ốc Star Hà Nội đã thống nhất dừng tăng giá và tiếp tục áp dụng mức 22.000 đồng/lượt. Theo ông Thành, việc điều chỉnh giá phải công khai, lấy ý kiến địa phương và tạo được sự đồng thuận.
Tuy nhiên, thực tế doanh nghiệp vẫn duy trì mức thu 40.000 đồng mỗi lượt khiến du khách bức xúc, phản ứng.
"Sở Tài chính sẽ tiến hành kiểm tra, làm rõ và có biện pháp xử lý nghiêm các sai phạm theo quy định của pháp luật", ông Thành nói.
Ông Quang cho biết chính quyền tiếp tục làm việc với doanh nghiệp để rà soát, yêu cầu điều chỉnh mức giá phù hợp với chất lượng hạ tầng và dịch vụ thực tế, đảm bảo quyền lợi cho du khách cũng như môi trường du lịch địa phương.
Năm 2022, khi còn do UBND TP Quy Nhơn vận hành, giá vé tham quan tại đây là 22.000 đồng một lượt. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, điểm du lịch này được chuyển giao cho UBND phường Quy Nhơn Đông trước khi đấu giá cho doanh nghiệp khai thác.
Eo Gió nằm trên bán đảo Phương Mai, cách trung tâm Quy Nhơn khoảng 20 km về phía đông bắc, là địa điểm du lịch nổi tiếng, mang tính biểu tượng của Gia Lai.
