Tại Hàn Quốc, màu xanh của matcha từng thống trị thực đơn các quán cà phê nhiều năm. Theo Korea Times, sắc tím của ube – khoai mỡ, đang chiếm lĩnh các quầy pha chế và gây sốt mạng xã hội tại xứ kim chi. Với màu tím đậm tự nhiên bắt mắt, khoai mỡ gây ấn tượng về thị giác, chinh phục thực khách bởi hương vị ngọt dịu, bùi ngậy xen lẫn hương vanilla đặc trưng.
Ube (khoai mỡ tím) là nông sản bản địa của Philippines, có vị ngọt và thoảng mùi đất cùng màu tím nổi bật, thường bị nhầm với khoai môn. Chúng chủ yếu được trồng trên các thửa ruộng nhỏ, mang tính mùa vụ, từ lâu được chế biến thành mứt, kem và bánh.
Tại một quán cà phê ở khu Mapo-gu, Seoul, những ly latte màu tím là sản phẩm bán chạy. Chủ quán cho biết thực khách bị thu hút không chỉ bởi hương vị mà còn bởi vẻ ngoài ăn ảnh.
Sức hút của khoai mỡ gắn liền với sự hỗ trợ của các nền tảng như TikTok và Instagram. Hiệu ứng thị giác giúp các món ăn từ khoai mỡ nhanh chóng thu về hàng triệu lượt yêu thích, giúp các cửa hàng nhỏ thu hút lượng lớn khách du lịch và giới trẻ địa phương.
Các “ông lớn” ngành F&B tại Hàn Quốc nhanh chóng bắt sóng trào lưu này. Starbucks Hàn Quốc gây chú ý khi giới thiệu món bánh Cheesecake Basque Ube với lớp vỏ cháy caramen đối lập với phần nhân tím mịn.
Chuỗi cà phê A Twosome Place cũng tung ra dòng sản phẩm mùa xuân phong phú gồm milkshake ube, latte ube và bánh kem “Ice Box” kết hợp giữa khoai mỡ và bánh quy. Các thương hiệu bánh donut nổi tiếng như Cafe Knotted hay các chuỗi giá rẻ như The Liter cũng không đứng ngoài cuộc với những ly latte nhiều tầng kết hợp giữa khoai mỡ và matcha.
Nhiều thực khách thường nhầm khoai mỡ với khoai lang tím hoặc khoai môn do màu sắc tương đồng. Tuy nhiên, ba loại củ này thuộc các nhóm thực vật khác nhau. Khoai mỡ thuộc họ củ nâu (Dioscoreaceae), cùng nhóm với củ mài; khoai lang tím thuộc họ bìm bìm (Convolvulaceae); còn khoai môn thuộc họ ráy (Araceae). So với khoai môn có thịt màu trắng đốm tím, khoai mỡ nổi bật với sắc tím đậm trải đều từ vỏ đến ruột.
Một yếu tố giúp khoai mỡ ghi điểm với người tiêu dùng hiện đại là xu hướng sống khỏe. Sắc tím của loại khoai này đến từ anthocyanin, loại sắc tố tự nhiên có khả năng chống oxy hóa, tương tự trong quả việt quất. Việc tạo ra màu sắc bắt mắt mà không cần đến phẩm màu tạo là điểm cộng lớn đối với tệp khách hàng trẻ đang ngày càng khắt khe về sức khỏe.
Tại các thành phố lớn của Hàn Quốc như Seoul, Daegu hay Gwangju, sự hiện diện của khoai mỡ trong các menu mùa xuân năm 2026 đang thay đổi thói quen của người tiêu dùng. Thay vì một ly matcha latte quen thuộc, thực khách giờ đây ưu tiên sự mới lạ của sắc tím.
“Nó không chỉ là một món ăn, đó là một trải nghiệm về thị giác và sức khỏe”, một blogger ẩm thực tại Seoul nói.
Sự bùng nổ của ube tại Hàn Quốc không chỉ là hiện tượng văn hóa mà còn tạo giá trị kinh tế. Dữ liệu từ Bộ Thương mại và Công nghiệp Philippines cho thấy, lượng xuất khẩu khoai của nước này, bao gồm ube, đạt khoảng 610 tấn trong năm 2025, tăng vọt 43% so với năm 2024.
Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng là một nghịch lý của ngành nông nghiệp. Theo CNN, sản lượng ube nội địa tại Philippines lại ghi nhận mức sụt giảm 6,7% do ảnh hưởng tiêu cực từ biến đổi khí hậu và thiên tai.
Tình trạng cung không đủ cầu đẩy giá trị kim ngạch xuất khẩu lên mức hơn 3 triệu USD, đồng thời biến loại củ này từ một nguyên liệu bình dân trở thành “vàng tím” khan hiếm trên bản đồ ẩm thực toàn cầu. Chính sự khan hiếm này tạo nên cơn sốt ube tại các đô thị lớn như Seoul.
Nhiều người dân Hy Lạp tin rằng một bát súp nấu từ dạ dày và chân bò có thể chữa khỏi viêm loét dạ dày, giải rượu và nhiều bệnh khác.
Dimitris Tsarouhas, chủ một nhà hàng tại thành phố Thessaloniki (Hy Lạp) chuyên về "patsa", đang nỗ lực lập hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận đây là món ăn truyền thống đặc trưng của Hy Lạp, với giả thuyết nguồn gốc từ thời sử thi Odyssey của Homer.
Động thái này đã châm ngòi cho một cuộc tranh chấp mới giữa hai quốc gia láng giềng vốn có nhiều duyên nợ. Từ cà phê, lá nho cuốn thịt/cơm đến bánh baklava, người dân hai nước đã tranh giành quyền sở hữu từ nhiều thế kỷ dưới thời đế quốc Ottoman. Lần này, phía Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng Hy Lạp đang muốn nhận vơ món súp mà họ gọi là "işkembe" – một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực Thổ suốt hàng trăm năm qua.
Tsarouhas cho biết ông đã tập hợp một hồ sơ chi tiết với sự giúp đỡ của tổ chức văn hóa địa phương và Lena Oflidis, tác giả cuốn sách về lịch sử món súp này. Ông khẳng định công thức của món súp đã được nhắc đến trong "Odyssey", cụ thể là trong bữa tiệc mà nàng Penelope chuẩn bị cho những người cầu hôn vào ngày chồng nàng trở về sau chuyến đi kéo dài một thập kỷ.
"Nếu đó không phải là patsa thì còn có thể là món gì khác?", ông chủ nhà hàng 53 tuổi đặt câu hỏi. Theo ông, món ăn này chứa tới 33,4% collagen tinh khiết, hỗ trợ đắc lực cho việc phục hồi khớp sau phẫu thuật và điều trị các bệnh dạ dày do uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, những niềm tin phổ biến này vẫn chưa được y học chứng minh.
Trong khi "patsa" của Hy Lạp được nấu từ cả chân và dạ dày bò thì "işkembe" của người Thổ thường chỉ dùng nội tạng. Tại Istanbul, các nhà hàng như Alem Iskembe bắt đầu đun sôi dạ dày bò từ 4h hàng ngày để phục vụ thực khách.
Ali Turkmen, một chủ nhà hàng Thổ Nhĩ Kỳ 59 tuổi, khẳng định: "Cũng giống như baklava và nhiều thứ khác, họ muốn nhận nó làm của riêng. Nhưng sẽ rất khó để chiếm đoạt thứ vốn là bản sắc của chúng tôi. Người dân Thổ Nhĩ Kỳ đã thưởng thức món súp lòng này từ nhiều thế kỷ".
Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ dẫn chứng từ cuốn "Du ký" của nhà hành hương Evliya Celebi vào thế kỷ 17, mô tả các quầy hàng bán súp lòng và móng giò tại Istanbul như bằng chứng cho lịch sử 400 năm của món ăn này tại đây.
Khách quen của Alem Iskembe, Murat Pajik, bày tỏ quan điểm dứt khoát rằng Thổ Nhĩ Kỳ không nên chấp nhận động thái từ phía Hy Lạp.
"Cần phải có biện pháp. Súp lòng là một trong những món ăn mà chúng ta nên quảng bá ra thế giới", Pajik nói.
Trong khi đó, tại Hy Lạp, Christos Mousoulis lại có góc nhìn khác. Là khách quen của nhà hàng Tsarouhas, ông cho biết món patsa đã được chế biến theo cách truyền thống trong các gia đình Hy Lạp qua nhiều thế hệ.
Dù tranh chấp sở hữu món ăn, Tsarouhas lại có góc nhìn nhẹ nhàng hơn: "Chúng tôi không có gì phải chia rẽ với những người hàng xóm. Trái lại, hương vị chính là thứ gắn kết chúng tôi".
Qua cầu Long Biên chừng 1km, chùa Bắc Biên (phường Bồ Đề, Hà Nội) hay còn được gọi là chùa An Xá chính là nơi lưu giữ bảo vật quốc gia - chuông chùa An Xá.
An Xá vốn là ngôi làng cổ từng nằm trong thành Đại La. Khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long vào năm 1010, dân làng An Xá đã chuyển ra sinh sống ở bãi giữa sông Hồng, đặt tên là châu Cơ Xá, còn ngôi chùa của làng vẫn giữ tên An Xá.
Sau nhiều lần di chuyển đến nơi có địa thế tốt hơn để an cư, lạc nghiệp, làng đổi tên thành Bắc Biên như bây giờ. Nơi đây cũng được biết đến là quê hương của danh tướng triều Lý - Lý Thường Kiệt.
Theo nội dung khắc trên chuông, chuông được đúc vào năm 1690 dưới thời Lê Trung Hưng, do các quan viên và nhân dân châu Cơ Xá quyên góp, thực hiện.
Thân chuông cao 0,95m, đường kính miệng rộng 0,65m, quai cao 0,3m. Quai chuông là hai hình rồng đấu lưng vào nhau, móng rồng bám óc chuông làm thành hai quai chắc chắn.
Chuông khắc 9 lệnh chỉ của Phủ Chúa cấp cho châu Cơ Xá vào thời Lê - Trịnh thế kỷ XVII - XVIII. Trong đó, 7 chỉ dụ được khắc kín ở 4 ô trên thân chuông, 2 chỉ dụ còn lại được khắc vào trong lòng chuông.
Số lượng chữ Hán khắc trên chuông lên tới 5.510 chữ - kỷ lục số lượng chữ khắc trên chuông đồng cổ ở làng xã Việt.
Các chỉ dụ này đều đề cập đến việc miễn sưu thuế, tạp dịch cho dân Cơ Xá vì vốn người dân ở đây từng "nhường" đất trong nội thành Thăng Long để vua nhà Lý xây dựng kinh đô.
"Nguyên là dân bản châu xưa sống ở nội thành, đã vâng lệnh xây dựng kinh đô mà chuẩn cho chuyển cư sống ở trong sông, không có của cải, ruộng đất. Từng được vua ban chỉ miễn trừ sưu thuế.
Bản châu hằng năm khi có việc đắp đê, đắp đường và sưu thuế, thuế bến đò đã được chuẩn ban miễn trừ vào năm Kỷ Mùi. Nhân được tra xét đúng như sự thực, nên chuẩn cho vâng lệnh chỉ như trước. Đến kỳ, nha môn quan trưng thu thuế, quan tổng cán không được trưng thu" - lệnh chỉ ngày 18-9 năm Vĩnh Tộ nguyên niên (1619).
Qua thời gian, màu đồng trên chuông chuyển sang màu lam càng làm nổi rõ chữ khắc - tư liệu quý giá về gốc tích của làng.
Nói đến chuông chùa An Xá, các cụ cao niên trong làng Bắc Biên ai cũng tự hào.
"Chúng tôi coi chuông là pho sử không thể đốt cháy. Theo thời gian, nhiều tư liệu quý của làng đã bị mất, duy chỉ có chiếc chuông là còn nguyên vẹn sau hơn 300 năm", ông Nguyễn Văn Chính - người làng Bắc Biên - chia sẻ.
Tháng 2-2026, chuông chùa An Xá chính thức được công nhân là bảo vật quốc gia. Hiện, chuông được treo tại gác tầng 2 của tam quan chùa Bắc Biên. Trong chùa còn có bức tượng Lý Thường Kiệt bằng gỗ mít sơn son, thếp vàng, được dân làng truyền qua nhiều thế hệ.
Qua hơn 300 năm, chuông chùa An Xá vẫn được bảo quản nguyên vẹn và sử dụng trong sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương.
Bên cạnh chùa Bắc Biên là đình Phúc Xá nơi thờ danh tướng Lý Thường Kiệt. Năm nay vào ngày 15-7 (2-6 âm lịch) dân làng sẽ tổ chức giỗ Thái úy Lý Thường Kiệt và các vị Thành hoàng.
Cụ thể, 4 quốc gia thành viên ASEAN được yêu thích nhất để du lịch gồm Thái Lan, Singapore, Malaysia và Việt Nam; đây cũng chính là 4 quốc gia được yêu thích nhất để định cư. Trong khi đó, trong số 5 quốc gia lớn nhất khu vực là Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, người trả lời bày tỏ sự ưa thích cao đối với du lịch nội địa. Trong ASEAN, Thái Lan là điểm đến du lịch được ưa chuộng nhất; điều thú vị là, người Thái Lan phần lớn chọn du lịch tại đất nước của mình (85,7%).
Sức hấp dẫn của khu vực này được cho là nhờ môi trường kinh doanh thân thiện, tiêu chuẩn cao về giáo dục, chăm sóc sức khỏe và giao thông; tỷ lệ tội phạm thấp và ổn định chính trị, cùng nhiều yếu tố khác.
Nhật Bản từ lâu đã là điểm đến số 1 của khách du lịch Đông Nam Á, với nhiều người Indonesia, Philippines và Thái Lan tìm được việc làm trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế già hóa nhanh nhất thế giới. Các khoản đầu tư lớn của Nhật Bản vào phát triển nguồn nhân lực, thương mại và viện trợ tại các quốc gia này đã giúp duy trì sức mạnh mềm của Nhật Bản. Những nỗ lực quảng bá du lịch mạnh mẽ và đồng tiền yếu hơn càng góp phần làm tăng sức hấp dẫn của Nhật Bản - không chỉ đối với người dân Đông Nam Á.
Sự khác biệt giữa các quốc gia được người trả lời yêu thích để tham quan và để sinh sống hoặc làm việc cho thấy những sắc thái tinh tế hơn của "quyền lực mềm", một thuật ngữ do nhà khoa học chính trị người Mỹ Joseph Nye đặt ra vào năm 1990, được hiểu rộng rãi trong quan hệ quốc tế như một khía cạnh cơ bản về sức hấp dẫn của một quốc gia, bên cạnh sức mạnh quân sự và kinh tế, hay "quyền lực cứng". Nye định nghĩa quyền lực mềm là "khả năng đạt được kết quả mong muốn bằng cách thu hút chứ không phải bằng sự cưỡng chế hoặc trả tiền". Hiện nay, mức độ hấp dẫn của một quốc gia với tư cách là "nơi đầu tư, giao thương, làm việc, học tập hoặc tham quan" là yếu tố then chốt, SCMP nhận định.
Theo khảo sát, ngoài 11 quốc gia thành viên ASEAN, người trả lời có thể chọn một quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu, Úc, Canada, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc, Anh và Mỹ.
