Theo báo cáo tình hình kinh tế – xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm từ Thống kê TP.HCM, hoạt động sản xuất và thương mại trên địa bàn tiếp tục duy trì nhịp độ ổn định nhờ khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp và hiệu quả từ các chính sách hỗ trợ.
Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) trong 5 tháng đầu năm ước tăng 11% so với cùng kỳ. Trong đó ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt với mức tăng 11,8%.
Đáng chú ý, 4 ngành công nghiệp trọng điểm của thành phố có mức tăng trưởng ấn tượng 13,4%, cao hơn 2,4 điểm phần trăm so với mức tăng chung của toàn ngành.
Sức sống của nền kinh tế còn được thể hiện qua con số 24.784 doanh nghiệp được cấp phép thành lập mới với tổng vốn đăng ký đạt 151.641 tỉ đồng trong 5 tháng đầu năm. So với cùng kỳ, số lượng doanh nghiệp tăng 29,1% và số vốn tăng 26,1%.
Song song đó, một chỉ số đặc biệt ấn tượng của báo cáo cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2026, TP.HCM đã thu hút hơn 3,8 tỉ USD vốn đầu tư nước ngoài. Đáng chú ý, hoạt động góp vốn, mua cổ phần và mua phần vốn góp chiếm tỉ trọng lớn, đạt 2,33 tỉ USD.
Hoạt động kích cầu tiêu dùng và các chương trình khuyến mãi đã thúc đẩy mạnh mẽ sức mua. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm đạt 799.887 tỉ đồng, tăng 12,8% so với cùng kỳ. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa chiếm tỉ trọng lớn nhất và tăng 16%, đặc biệt nhóm hàng đá quý, kim loại quý tăng mạnh tới 49,3%.
Nhờ sự khởi sắc của các hoạt động kinh tế, tổng thu ngân sách nhà nước trên toàn TP.HCM ước thực hiện 401.879 tỉ đồng, đạt gần 50% dự toán năm và tăng 24,3% so với cùng kỳ.
Dù bức tranh chung có nhiều điểm sáng, nhưng tốc độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đạt kỳ vọng.
Báo cáo chỉ ra tính đến ngày 21-5, TP.HCM mới giải ngân được 23.620 tỉ đồng, đạt 16% kế hoạch vốn mà Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với mục tiêu 30% đặt ra cho quý 1.
Nguyên nhân chính được xác định là do công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm như vành đai 2 còn chậm (đạt khoảng 61%).
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (Ban Giao thông), mặt bằng giải tỏa bàn giao bị da beo, phân khúc không liên tục, nên ảnh hưởng đến tiến độ thi công công trình. Theo kế hoạch, đến năm 2028 sẽ khép kín vành đai 2 khu vực phía đông TP.HCM (khu vực TP Thủ Đức cũ).
Với dự án vành đai 3 TP.HCM đoạn qua Bình Dương (cũ), tổng giá trị sản lượng thi công hiện đạt khoảng 66%. Đây là dự án thành phần 5, dài 11,3km, gồm bốn gói thầu xây lắp chính với các hạng mục quan trọng như nút giao Tân Vạn và đoạn tuyến từ Bình Chuẩn đến cầu Bình Gửi.
Khó khăn lớn nhất hiện nay của dự án đến từ biến động giá vật liệu xây dựng do ảnh hưởng của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ cuối tháng 2-2026.
Giá nhiên liệu tăng mạnh kéo theo chi phí khai thác, sản xuất đá xây dựng, vận chuyển vật liệu, vận hành thiết bị và nhân công tăng cao, gây áp lực lớn cho các nhà thầu.
Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm nguồn cung nhựa đường nhập khẩu và bê tông nhựa cũng tác động trực tiếp đến tiến độ thi công.
Dù vậy, cơ quan quản lý dự báo từ tháng 6, khi giá nhiên liệu dần ổn định, nguồn cung vật liệu sẽ được cải thiện, tạo điều kiện bù đắp phần sản lượng bị chậm trong thời gian qua.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng năm 2026 cũng ghi nhận mức tăng 4,33%, chủ yếu do nhóm giao thông (tăng 6,07%) và hàng ăn, dịch vụ ăn uống (tăng 5,7%) gây áp lực lên chi phí sinh hoạt của người dân.
Theo Đài CBS News, người dân Mỹ có thể tải ứng dụng Trump Accounts (Tài khoản Trump) từ ngày 28-5, trong khuôn khổ chương trình liên bang mới, giúp trẻ em tích lũy tài chính trước khi bước vào tuổi trưởng thành.
Ứng dụng cho phép cha mẹ hoặc người giám hộ quản lý các tài khoản đầu tư ưu đãi thuế thay cho con em mình.
Bắt đầu từ ngày 4-7, Chính phủ Mỹ sẽ đóng góp 1.000 USD cho mỗi trẻ đủ điều kiện, số tiền này được đầu tư vào thị trường chứng khoán.
Từ thời điểm đó, chủ tài khoản cũng có thể tự đóng góp thêm. Chính phủ sẽ kích hoạt các tài khoản trong vài tuần tới, song phụ huynh chỉ có thể nạp tiền sau khi chương trình chính thức vận hành.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết: "Ứng dụng Tài khoản Trump mang đến một phương thức đơn giản và an toàn để các gia đình tiếp cận chương trình, vốn được thiết kế nhằm xây dựng nền tảng tài chính dài hạn ngay từ những ngày đầu".
"Chương trình sẽ đưa Giấc mơ Mỹ vào chính đôi tay của các bậc phụ huynh và con em họ", ông chia sẻ thêm.
Về điều kiện tham gia, trẻ em sinh từ ngày 1-1-2025 đến 31-12-2028 sẽ nhận được khoản vốn ban đầu 1.000 USD từ chính phủ.
Trẻ sinh trước ngày 1-1-2025 nhưng chưa đủ 18 tuổi vẫn có thể mở tài khoản, song sẽ không nhận được khoản vốn này.
Người tham gia phải là công dân Mỹ và có số an sinh xã hội hợp lệ. Theo báo Washington Post, gần 6 triệu trẻ em đã được đăng ký tham gia chương trình.
Ngoài phần vốn ban đầu từ chính phủ, bất kỳ người trưởng thành nào cũng có thể đóng góp vào tài khoản với mức tối đa 5.000 USD mỗi năm.
Doanh nghiệp được phép đóng góp tối đa 2.500 USD mỗi năm cho tài khoản của con em nhân viên, nằm trong tổng hạn mức 5.000 USD nói trên.
Riêng các khoản đóng góp từ chính quyền bang, địa phương và tổ chức phi lợi nhuận sẽ không bị tính vào hạn mức hằng năm này.
Về quyền sở hữu và sử dụng, trẻ em là chủ tài khoản trong khi phụ huynh giữ vai trò giám hộ cho đến khi trẻ đủ 18 tuổi.
Các khoản rút tiền sẽ phải chịu thuế cho đến khi người thụ hưởng đến tuổi nghỉ hưu, trừ trường hợp sử dụng cho mục đích giáo dục, mua nhà lần đầu, chi phí sinh con, nhận con nuôi hoặc chi phí y tế.
Với quy mô hơn 1,3 tỉ USD, Việt Nam đang có thị trường chuỗi cà phê và trà lớn thứ 3 Đông Nam Á. Dù vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ dân số trẻ, nhưng áp lực thị trường và hiệu quả đang khiến các chuỗi phải thay đổi.
Anh Thiên Long (26 tuổi, nhân viên văn phòng) cho hay anh trở thành khách hàng của chuỗi Mixue qua một lần dùng thử. Ngoài mua về thêm cho gia đình, anh Long còn đặt qua các ứng dụng giao hàng vì có kèm nhiều chương trình khuyến mãi, giá khá tốt. "Họ có nhiều điểm bán, dễ tiếp cận. Mình hay đi ngang qua hoặc chỉ cần gõ tên lên các ứng dụng là thấy có cửa hàng gần ngay", anh Long chia sẻ.
Mixue đến Việt Nam năm 2018 và tạo nên một cơn sốt với các loại đồ uống giá bình dân, khi giá dao động chỉ từ 25.000 - 30.000 đồng. Với chiến lược nhượng quyền, Mixue trong năm 2023 đạt 1.000 cửa hàng tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong báo cáo thường niên vừa công bố, Mixue Group cho biết họ đã đóng hơn 400 cửa hàng thuộc thương hiệu đồ uống Mixue, chủ yếu tại Indonesia và Việt Nam, nhằm tối ưu hóa hoạt động.
Theo các quan sát, giai đoạn 2021 - 2023 là thời điểm các chuỗi đồ uống phát triển ồ ạt tại Việt Nam. Ngoài Mixue, thông tin từ Vietdata cho thấy chuỗi trà sữa Toco Toco trong năm 2023 cũng ghi nhận có gần 500 cửa hàng, Ding Tea có 200 cửa hàng, cùng sự hiện diện nổi bật của một số thương hiệu khác như Bobapop, The Alley...
Tuy nhiên xu hướng các chuỗi phải thu hẹp bớt mạng lưới, đóng điểm bán đang ngày càng rõ hơn từ đầu năm đến nay. Đáng chú ý việc thu hẹp của các chuỗi trà sữa diễn ra trong bối cảnh các "ông lớn" như Phúc Long, Katinat, Highlands hay Starbucks tiếp tục cuộc đua mở rộng.
Nghiên cứu của Công ty nghiên cứu thị trường Momentum Works chỉ ra các chuỗi trà và cà phê trên khắp Đông Nam Á cũng đang có giải pháp "công nghiệp hóa" vận hành, kết hợp công nghệ, nhằm tăng năng suất và tối ưu mô hình kinh tế tại mỗi cửa hàng.
Tại Việt Nam, các chuỗi đồ uống lớn từ khoảng 100 cửa hàng trở lên như Highlands Coffee, Starbucks, Phúc Long... đều có quy trình để khách hàng tự phục vụ, tự đến quầy lấy đồ uống. Như chuỗi trà sữa Chagee hiện đã sử dụng cốc gắn mã QR để xác định chính xác công thức đồ uống, cho phép máy móc tự động chiết xuất và pha trộn nguyên liệu chỉ trong vài giây, không cần sự tham gia quá nhiều của nhân viên pha chế như mô hình truyền thống.
Trong tiêu chí "nhanh, tiện, tiết kiệm", các mô hình đồ uống, trà sữa giá rẻ từ 7.000 đồng cũng tạo được hiệu ứng mạnh. Các thương hiệu như Trà sữa Viên Viên, Hồng trà Tam Hảo mọc lên nhanh tại các địa điểm như ở các điểm giao đông dân cư, trường học... với hình thức đơn giản, tinh gọn khoảng một ki ốt nhỏ, chủ yếu bán mang đi.
"Dù không phải là lựa chọn thích nhất, nhưng vì mua về nhanh, giá thành rẻ và các điểm bán dễ tiếp cận, nên mình cũng hay chọn các điểm bán trà sữa này để mua mang đi", Trung Kiên (26 tuổi, ngụ phường Tân Bình) chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn - nhà sáng lập Trà sữa Viên Viên, trà sữa phân khúc tiết kiệm như trên không phải chiến lược "đốt tiền" để kéo khách, nhưng là mô hình kinh doanh tập trung vào việc tối ưu hóa vận hành và kiểm soát chi phí. Mô hình take-away theo đó cho phép cắt giảm nhân sự tối đa và tập trung, trải nghiệm khẩu vị của khách hàng.
Nhận định với Tuổi Trẻ, ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc quốc gia của Insight Asia, cho hay thị trường chuỗi đồ uống tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn "tái cân bằng", sau nhiều năm mở rộng ồ ạt, đặc biệt trong giai đoạn 2021 - 2023. Với việc các chuỗi cạnh tranh nhau mở mới liên tục, khiến mật độ cửa hàng tại các đô thị lớn trở nên dày đặc, dẫn đến cả tình trạng "các cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh lẫn nhau", khiến doanh thu trung bình giảm. "Đây là dấu hiệu của sự bão hòa cục bộ", ông Tuấn phân tích.
Việc đóng bớt các điểm bán một phần phản ánh khó khăn của thị trường, nhưng cũng là chiến lược chủ động của các thương hiệu. Đó là loại bỏ điểm bán kém hiệu quả, tập trung vào vị trí đắc địa, nâng cấp mô hình cửa hàng để tăng trải nghiệm.
Hôm 3/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố "Dự án Tự do", dẫn đường cho tàu thuyền rời eo biển Hormuz. Nhờ đó, hai con tàu đã hoàn tất được hải trình. Nhưng đến ngày 5/5, ông thông báo dừng chiến dịch, nhằm tạo thêm thời gian cho các cuộc đàm phán với Iran.
Như vậy, sau hơn hai tháng xung đột, eo biển Hormuz tiếp tục tắc nghẽn và rủi ro lưu thông không giảm. Ngày 6/5, CMA CGM Group (Pháp) cho biết một tàu chở container của hãng đã hư hại, sau khi bị tấn công vì cố gắng đi qua.
Nhiều hãng vận tải lớn và chủ tàu cho rằng việc đi lại qua eo Hormuz vẫn quá nguy hiểm, do sự xuất hiện của xuồng cao tốc và máy bay không người lái Iran. Sean Pribyl, chuyên gia hãng luật Holland & Knight ở Washington nói vấn đề cốt lõi đến giờ vẫn là an toàn trên tuyến đường này.
"Có vẻ chúng ta còn rất lâu mới có thể khôi phục dòng lưu thông và hoạt động hàng hải tự do qua eo biển", ông nhận định.
Trước chiến sự, khoảng 100-135 tàu đi qua eo Hormuz mỗi ngày, theo công ty nghiên cứu Lloyd’s List Intelligence. Tuy nhiên, lưu lượng hiện giảm xuống nhỏ giọt, khi Iran yêu cầu các tàu phải trải qua quy trình kiểm tra do Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) điều hành, để được cấp quyền đi lại an toàn.
Quy trình này yêu cầu tàu đi theo tuyến gần bờ biển Iran, cung cấp thông tin về thủy thủ đoàn, hàng hóa và nộp phí trong một số trường hợp. Tuy nhiên, các tàu đóng phí lại có nguy cơ vi phạm các lệnh trừng phạt từ Mỹ và EU.
Do gần như không thể qua eo biển suốt hai tháng qua, hiện có hơn 1.550 tàu với khoảng 22.500 thủy thủ đang mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư, theo tướng không quân Mỹ Dan Caine. Các mặt hàng chủ yếu gồm dầu thô và sản phẩm dầu mỏ như phân bón, chưa kể hàng nghìn lao động hàng hải.
Để gây sức ép với Iran, Hải quân Mỹ đang phong tỏa các cảng của nước này, đồng thời thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài eo biển tại vịnh Oman và biển Arab.
Ông Pribyl cho biết các chủ hàng, công ty bảo hiểm có thể vẫn đang đánh giá tình hình eo biển. Tàu biển thường có hai loại bảo hiểm chính, gồm: bảo hiểm trách nhiệm và bồi thường, bao gồm tài sản và trách nhiệm với bên thứ ba; cùng với bảo hiểm rủi ro chiến tranh trong thời chiến để bồi thường thiệt hại do xung đột.
Chi phí bảo hiểm cho các tàu thuyền trong khu vực đã tăng vọt, từ dưới 1% giá trị hàng hóa trên tàu lên 3-10% trong suốt cuộc xung đột, theo Ed Anderson, Giáo sư về quản lý chuỗi cung ứng tại Trường Kinh doanh McCombs thuộc Đại học Texas.
Nhưng ngay cả khi có bảo hiểm, hầu hết chủ hàng đều cho rằng việc vượt eo biển quá nguy hiểm. "Việc hộ tống được một vài con tàu rời đi thực tế không tác động gì đáng kể đến ngành vận tải biển", ông bình luận.
Hãng vận tải container Hapag-Lloyd AG cho biết đang thiệt hại 60 triệu USD mỗi tuần, chủ yếu do giá nhiên liệu và bảo hiểm tăng vọt. Công ty sở hữu đội tàu 301 chiếc, có 4 chiếc đang kẹt tại vịnh Ba Tư. Họ phải dừng khai thác một số tuyến đường biển và tìm phương án thay thế, kể cả bằng đường bộ. "Tuy nhiên, các lựa chọn này bị hạn chế về công suất và không thể thay thế hoàn toàn các tuyến hàng hải thông thường qua khu vực", công ty cho biết.
Maersk cho hay tàu chở xe Alliance Fairfax treo cờ Mỹ đã rời vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz hôm 4/5 "dưới sự hộ tống của lực lượng quân sự Mỹ". "Hành trình diễn ra an toàn, toàn bộ thủy thủ đoàn đều bình an vô sự", công ty nêu.
Hôm 7/5, Maersk công bố lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao và khấu trừ (EBITDA) quý I đạt 1,73 tỷ USD, giảm khoảng 36% so với cùng kỳ 2025, cảnh báo chiến sự Iran phủ bóng lên triển vọng giá cước và chi phí vận tải. Cổ phiếu công ty giảm 3,3% sau tin này.
Maersk thường được xem là "phong vũ biểu" của thương mại toàn cầu. Hãng dự báo sản lượng container thế giới năm nay tăng 2-4%, nhưng vẫn rất biến động. "Triển vọng nhu cầu container toàn cầu năm 2026 là cực kỳ bất định", công ty nêu.
Triển vọng đàm phán Mỹ - Iran chưa rõ ràng. Ông Kaho Yu, chuyên gia công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft cảnh báo giá dầu và hoạt động hàng hải khó trở lại bình thường nhanh. "Các nhà máy lọc dầu, hãng vận tải và nhà giao dịch hàng hóa vẫn sẽ thận trọng, cho đến khi có bằng chứng rõ ràng hơn rằng các gián đoạn ở Hormuz không leo thang trở lại", ông nhận định.
Hôm thứ tư (6/5), cuộc gặp giữa các nhà ngoại giao Iran và Trung Quốc đã nhấn mạnh nhu cầu hạ nhiệt căng thẳng. Nhưng theo ông Yu, "Hormuz mới là thước đo thực sự cần theo dõi". "Lưu lượng tàu chở dầu và dòng chảy năng lượng trong những tuần và tháng tới có lẽ quan trọng hơn các tuyên bố ngoại giao", ông nói.
Ngoài ra, khác với vận tải hàng không có thể phục hồi nhanh chóng, vận tải đường biển thường mất vài tuần hoặc vài tháng, do thời gian giao hàng dài hơn và các ràng buộc hợp đồng. Khi eo biển mở lại, ông Yu cho rằng các lô hàng khí hóa lỏng và lưu huỳnh có khả năng được vận chuyển nhanh hơn, nhưng "hầu hết các chủ hàng sẽ vẫn thận trọng cho đến khi sự ổn định được chứng minh là bền vững".
