Nguyễn Thái, 22 tuổi, đăng ký thi tốt nghiệp THPT tại trường cấp ba cũ chỉ một ngày trước hạn chót.
Năm 2024, khi chỉ còn cách tấm bằng kỹ sư công trình thủy lợi hơn một năm đại học, Thái bỏ ngang, dù gia đình hết lời can ngăn. Thái thấy mình không hợp ngành này, chỉ học theo định hướng của bố mẹ.
Trong hai năm sau đó, Thái làm phục vụ ở quán ăn, cà phê gần nhà gần 10 tiếng mỗi ngày, nhận lương khoảng 8 triệu đồng/tháng. Chán nản trong chuỗi ngày bất định kéo dài, sống không mục tiêu, Thái quyết định “làm lại cuộc đời” bằng cách đăng ký thi lại tốt nghiệp ba môn Văn, Sử, Địa (tổ hợp C00), để đăng ký vào đại học, các ngành Báo chí, Luật vốn yêu thích.
Quỳnh Anh, sinh viên năm thứ nhất ngành Quản trị kinh doanh ở một trường tư thục tại Hà Nội, cũng đăng ký thi tốt nghiệp năm nay. Năm ngoái, nữ sinh đạt điểm thấp hơn kỳ vọng nên đành nhập học dù không thích.
Vào học, cô nhanh chóng thấy lạc lõng giữa nhiều bạn bè “sang chảnh” và cũng mông lung về ngành học. Không muốn bỏ dở, cô đành vừa học, vừa ôn thi lại với mục tiêu vào các ngành dễ nhìn ra cơ hội nghề nghiệp hơn như Tài chính – Ngân hàng.
Thái và Quỳnh Anh nằm trong hơn 63.800 thí sinh tự do của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Con số này cao nhất kể từ năm 2020 đến nay, góp phần đưa tổng số thí sinh lên hơn 1,2 triệu, cũng là mức kỷ lục.
“Đây là hiện tượng đáng chú ý nhưng không bất thường”, ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, trường Đại học Mở Hà Nội, nói.
Các chuyên gia nhận định đây là hệ quả của việc chọn sai ngành, hoặc muốn tiếp tục theo đuổi nguyện vọng, trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học liên tục thay đổi.
Theo ông Ngọc Anh, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học. Năm ngoái, lần đầu tiên kỳ thi theo chương trình phổ thông mới, nhiều em chưa có kinh nghiệm thi cử hay chiến lược xét tuyển nên chưa đạt nguyện vọng mong muốn. Làm công tác tuyển sinh hàng chục năm, ông đánh giá phần đông thí sinh tự do thi lại để cải thiện điểm.
Đồng tình, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng nghịch lý “điểm chuẩn đại học cao vượt xa điểm thi” năm ngoái cũng có thể là nguyên nhân.
Phân tích kỹ hơn, ông cho biết điểm thi năm 2025 theo tổ hợp phổ biến trong khoảng 21-23, nhưng với mức điểm cộng, quy đổi IELTS khác nhau giữa các trường, các em có thể đạt 25-26 điểm và trúng tuyển. Trong khi đó, những thí sinh không có điểm cộng nhiều khả năng trượt, nên thi lại.
Ngoài ra, có nhóm đã trúng tuyển đại học đúng nguyện vọng nhưng nay không muốn theo đuổi nữa. Điều này bắt nguồn từ việc hướng nghiệp chưa tốt.
“Đây là vấn đề tồn tại nhiều năm, khiến học sinh chọn sai ngành và phải làm lại”, ông Vinh nói.
Ông Đỗ Ngọc Anh chỉ ra một lý do khác là thay đổi về quy chế tuyển sinh đại học năm nay. Cụ thể, thí sinh dù xét tuyển theo phương thức nào cũng phải đạt tổng điểm ba môn trong tổ hợp (hoặc Toán, Văn và một môn khác) từ 15 điểm trở lên. Do đó, có những thí sinh tự do dù định dùng đăng ký bằng học bạ vẫn phải thi tốt nghiệp để đáp ứng điều kiện.
Cuối cùng, còn một nhóm thí sinh chưa tốt nghiệp THPT ở năm trước đăng ký thi lại để hoàn thành hoặc người đã đi làm quay lại để nâng cao trình độ. Song, nhóm này nhỏ, như năm ngoái chưa tới 9.000 em trượt tốt nghiệp (0,8% tổng thí sinh).
Với nhóm chọn lại đại học, ông Hoàng Ngọc Vinh khuyên dựa trên năng lực, sở thích thay vì chỉ cố gắng để đỗ một trường danh tiếng hơn.
“Các bạn có thể xem xét các con đường khác như cao đẳng, học nghề, nếu thấy không phù hợp với đại học”, ông nói.
Số thí sinh cao kỷ lục, cũng đồng nghĩa Quỳnh Anh và Thái đối mặt cuộc cạnh tranh gay gắt hơn cho giấc mơ đại học. Dù vậy, cả hai quyết tâm thử sức để có cơ hội làm lại.
Thái đã nghỉ làm thêm từ cuối năm ngoái để tập trung ôn luyện, mua khóa học trực tuyến khoảng một triệu đồng cho cả ba môn. Trong những lần luyện đề gần đây, chàng trai Ninh Bình thấy khả quan khi có thể đạt 8-9 điểm một môn.
“Mình sẽ dồn lực cho tháng ôn luyện cuối cùng, hy vọng có thể đạt được mong muốn”, Thái nói.
Còn Quỳnh Anh vừa thi chứng chỉ IELTS 6.0 để quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, bởi thấy lợi thế hơn so với việc chỉ dùng thuần điểm thi. Nữ sinh mong ngoài tăng thêm cơ hội nghề nghiệp còn được học ở những trường có tiếng như Học viện Ngân hàng hay Đại học Thương mại.
Ông Ngọc Anh dự đoán cục diện xét tuyển đại học có thể căng thẳng hơn mọi năm, song thí sinh không nên hiểu một cách cơ học rằng “tất cả các ngành, tất cả các trường đều tăng điểm chuẩn”. Cạnh tranh sẽ tăng rõ nhất ở các ngành, trường có sức hút lớn, nhu cầu xã hội cao hoặc có nhiều thí sinh cùng lựa chọn tổ hợp xét tuyển phổ biến.
Ngày 9-5, Trường King’s College Wimbledon họp báo ra mắt tại TP.HCM thông qua hợp tác với Millennia Education. Cơ sở tại TP.HCM dự kiến khai giảng khóa đầu tiên vào tháng 8-2027, dạy học sinh từ 2-18 tuổi.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Văn Hiếu - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM - cho biết TP.HCM hiện có gần 30 trường quốc tế với nhiều mô hình hoạt động khác nhau.
Nhiều năm qua, thành phố xem hợp tác quốc tế trong giáo dục là một trong những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.
Ông cũng cho rằng quan hệ hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Vương quốc Anh thời gian qua phát triển theo hướng tăng cường liên kết đào tạo, trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm quản lý giáo dục. Khi giáo dục và khoa học công nghệ thay đổi nhanh, việc triển khai thêm các mô hình giáo dục quốc tế sẽ góp phần đa dạng hóa môi trường học tập tại TP.HCM.
Giáo dục Việt Nam luôn coi trọng "đức - trí - thể - mỹ" cũng như "tài - đức" trong rèn luyện con người.
Các mô hình giáo dục quốc tế khi phát triển tại Việt Nam cần quan tâm đến giá trị phát triển con người toàn diện, góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho TP.HCM và khu vực.
Trong khi đó, ông William Lawrenson - Phó tổng lãnh sự Anh tại TP.HCM - cho biết quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Vương quốc Anh được thiết lập từ năm 1993, còn khuôn khổ Đối tác chiến lược giữa hai nước được ký kết năm 2010.
Theo ông, giáo dục hiện là một trong sáu trụ cột hợp tác trong quan hệ song phương, đóng vai trò thúc đẩy kết nối con người, trao đổi học thuật và hợp tác dài hạn giữa hai quốc gia. Các dự án giáo dục quốc tế đang được triển khai tại Việt Nam cho thấy những cam kết hợp tác đang dần được cụ thể hóa trong thực tế.
Ông Kieran McLaughlin - Hiệu trưởng sáng lập King’s College Wimbledon tại TP.HCM - cho biết trường sẽ triển khai chương trình giáo dục Anh quốc từ mầm non đến trung học, trong đó học sinh bậc phổ thông theo lộ trình IGCSE và A-Level.
Ông cho biết cơ sở của trường tại TP.HCM đã được khởi công và đang xây dựng tại khu đô thị The Global City (phường Bình Trưng, TP.HCM) với quy mô gần 2ha gồm các hạng mục như hồ bơi trong nhà, khu thể thao đa năng, phòng thí nghiệm khoa học và nhà hát 500 chỗ.
Từ ngày 7 đến 9/6, hơn 12,9 triệu thí sinh trên khắp Trung Quốc tham dự kỳ thi “gaokao” (tuyển sinh đại học quốc gia) - kỳ thi được xem là cánh cửa quan trọng quyết định tương lai của nhiều học sinh. Trong số đó có Lele, chàng trai đến từ TP Tương Dương, tỉnh Hồ Bắc.
Trong những ngày thi, mẹ nuôi của Lele là bà Ye Huanzhi luôn túc trực bên ngoài điểm thi. Người phụ nữ mặc sườn xám đỏ, tay cầm hoa hướng dương cùng loại đồ uống yêu thích của con để chờ đón em sau mỗi buổi thi.
Ít ai biết rằng hành trình hai mẹ con đồng hành cùng nhau đã bắt đầu từ một đêm mưa cách đây 18 năm.
Tháng 4/2008, trên đường trở về nhà, bà Ye phát hiện một bé trai sơ sinh bị bỏ lại bên đường. Đứa trẻ được quấn trong chăn, đôi tai dị dạng rõ rệt và phần dây rốn vẫn chưa rụng hẳn.
Dù cuộc sống không dư dả, bà vẫn quyết định đưa cậu bé về nuôi dưỡng. Bà đặt tên cho em là Lele với mong muốn đứa trẻ sẽ lớn lên trong niềm vui và hạnh phúc.
Khi lớn hơn, Lele được chẩn đoán mắc chứng tai nhỏ bẩm sinh (microtia), khiến khả năng nghe chỉ đạt khoảng 1/3 so với người bình thường. Các bác sĩ cho biết em cần trải qua phẫu thuật tái tạo tai với chi phí lên tới 300.000 NDT (tương đương hơn 1,1 tỷ đồng).
Đây là số tiền quá lớn đối với một người mẹ làm nghề lái taxi như bà Ye. Thế nhưng, bà vẫn không bỏ cuộc. Bà Ye bắt đầu hành trình kéo dài hơn một thập kỷ, tìm cách để con trai nuôi có tương lai tốt hơn.
Mỗi ngày, bà lái taxi từ sáng sớm đến đêm khuya, cố gắng tiết kiệm từng đồng cho việc chữa trị của Lele. Bà cũng đưa con đi khắp các bệnh viện tại Tương Dương, Vũ Hán và Bắc Kinh để tìm kiếm cơ hội điều trị tốt nhất.
Câu chuyện về người mẹ đơn thân tận tụy dần được nhiều người biết đến. Người dân địa phương gọi bà là “nữ tài xế taxi nhân ái”. Các đồng nghiệp trong nghề đã chung tay quyên góp, trong khi nhiều mạnh thường quân hỗ trợ gia đình kết nối với các chuyên gia y tế hàng đầu.
Nhờ sự giúp đỡ đó, tháng 8/2018, Lele được thực hiện ca phẫu thuật kéo dài hơn 8 giờ đồng hồ. Trong suốt thời gian con nằm trên bàn mổ, bà Ye gần như không rời khỏi khu vực bên ngoài phòng phẫu thuật.
Ca mổ thành công, giúp Lele cải thiện đáng kể khả năng nghe và tái tạo phần vành tai bị khiếm khuyết.
Năm nay, Lele tham dự kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia theo chương trình tuyển sinh định hướng kỹ năng nghề nghiệp - mô hình được áp dụng tại một số địa phương nhằm tạo điều kiện cho học sinh trường nghề tiếp tục học lên đại học.
Sau khi kết thúc kỳ thi và trở về nhà, nam sinh đã quỳ xuống trước mẹ nuôi, dập đầu 3 lần để cảm ơn người phụ nữ đã nuôi dưỡng và hy sinh vì mình suốt 18 năm qua.
Chứng kiến hành động của con trai, bà Ye nhanh chóng đỡ Lele đứng dậy và bảo con nghỉ ngơi sau những ngày thi cử căng thẳng.
Sau đó, Quỹ Alibaba cùng một số cơ quan truyền thông địa phương đã trao tặng gia đình 10.000 NDT (khoảng 38 triệu đồng) để ghi nhận hành trình đầy nghị lực của hai mẹ con.
Lele chia sẻ em hy vọng sẽ được theo học ngành chế tạo cơ khí tại đại học và trong tương lai có thể đóng góp cho cộng đồng.
Theo đó, sau sáp nhập, TP.HCM hiện có 4 trường THPT chuyên tuyển sinh lớp 10 chuyên năm học 2026-2027 bao gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (KV1), Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (KV1), Trường THPT chuyên Hùng Vương (KV2) và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (KV3).
Những trường này tuyển sinh lớp 10 chuyên trên toàn quốc với điều kiện học sinh hoàn thành chương trình THCS và có kết quả đánh giá rèn luyện, đánh giá học tập cả năm học của các lớp 6, 7, 8 từ khá trở lên, riêng năm lớp 9 phải đạt loại tốt.
Thí sinh đăng ký thi chuyên Anh theo một trong hai hình thức sau:
Ngoài ra, theo quy chế tuyển sinh THCS, THPT của Bộ GD-ĐT, với tuyển sinh vào trường THPT chuyên, ngoài các môn thi bắt buộc theo quy định, thí sinh phải dự thi 1 môn thi lớp 10 chuyên với đề thi riêng theo chương trình môn học cấp THCS, bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó. Do đó, thí sinh đăng ký dự tuyển vào lớp chuyên tin học chỉ dự thi bài thi môn chuyên tin học (được thực hiện bằng một trong các ngôn ngữ lập trình: Pascal, C++ hoặc Python).
Sở GD-ĐT TP.HCM quy định học sinh hoàn thành chương trình THCS tại TP.HCM tham dự thi tuyển sinh lớp 10 đăng ký hoàn toàn theo hình thức trực tuyến trên trang tuyển sinh của thành phố tại địa chỉ: ts10.hcm.edu.vn. Trường THCS chịu trách nhiệm cung cấp tài khoản đăng nhập, tập huấn cách thức đăng ký cho thí sinh theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT.
Học sinh hoàn thành chương trình THCS tại các tỉnh khác có nguyện vọng thi 2 trong 4 trường chuyên của TP.HCM nộp đơn đăng ký dự thi tập trung tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (số 235 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP.HCM).
Thí sinh sẽ dự thi 4 bài thi tự luận bao gồm 3 bài thi không chuyên gồm toán, ngữ văn (120 phút/môn), ngoại ngữ (90 phút) và 1 bài thi chuyên theo đúng môn đăng ký dự thi (150 phút).
Thí sinh dự thi các bài thi theo lịch sau:
Đối với thí sinh dự thi môn chuyên là các môn ngoại ngữ, có thể chọn môn ngoại ngữ dự thi đúng với ngoại ngữ chuyên.
Điểm bài thi là tổng điểm thành phần của từng câu hỏi trong đề thi, điểm bài thi được tính theo thang điểm 10, điểm lẻ đến 0,25.
Hệ số điểm bài thi: Điểm các bài thi không chuyên là hệ số 1 và điểm bài thi môn chuyên là hệ số 2.
Điểm xét tuyển vào lớp chuyên là tổng điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm toán + (điểm môn chuyên x 2).
Nguyên tắc xét tuyển: Chỉ xét tuyển đối với thí sinh được tham gia thi tuyển, đã thi đủ các bài thi quy định, không vi phạm nội quy thi trong kỳ thi tuyển sinh và các bài thi đều đạt điểm lớn hơn 2 điểm.
Cách xét tuyển sẽ căn cứ quy định điểm xét tuyển vào lớp chuyên, xét từ cao xuống thấp để tuyển đủ chỉ tiêu được giao cho từng môn chuyên.
Học sinh đăng ký có 2 nguyện vọng ưu tiên vào lớp 10 chuyên của 4 trường trên. Sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp (nguyện vọng 1, 2), trúng tuyển nguyện vọng nào phải học ở nguyện vọng đó, không được thay đổi nguyện vọng.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT cho hay, tùy tình hình nộp hồ sơ thực tế tại các trường THPT chuyên, Sở GD-ĐT xem xét, quyết định việc tổ chức kỳ thi tuyển sinh bổ sung chuyên sau khi kết thúc năm học lớp 10.
Theo quy định của Sở GD-ĐT TP.HCM, nếu không trúng tuyển lớp 10 chuyên hoặc không nộp hồ sơ vào các trường THPT chuyên, học sinh tốt nghiệp THCS năm học 2025-2026 tại TP.HCM vẫn được tham gia xét tuyển vào lớp 10 theo 3 nguyện vọng vào trường THPT công lập.
