Khi ứng dụng nhắn tin ngày càng lưu giữ nhiều thông tin cá nhân hơn, các chuyên gia cảnh báo những lo ngại về cách dữ liệu riêng tư được bảo mật tại Việt Nam.
Vấn đề bảo mật “dậy sóng” toàn cầu
Đầu tháng 5, Meta thông báo ngừng hỗ trợ mã hóa đầu cuối (End-to-End Encryption – E2EE) trên tính năng nhắn tin trực tiếp của Instagram.
Thay đổi này làm dấy lên nhiều lo lắng với người dùng. Mã hóa đầu cuối (E2EE) là cơ chế giúp nội dung cuộc trò chuyện chỉ có thể được đọc bởi người gửi và người nhận, hạn chế khả năng truy cập từ bên thứ ba.
Theo CyberSafe, việc gỡ bỏ E2EE có thể khiến người dùng đối mặt với các nguy cơ như rò rỉ dữ liệu, bị đánh cắp thông tin hoặc gia tăng rủi ro lừa đảo trực tuyến.
Tuy nhiên, không chỉ với Instagram, người dùng thế giới đã nhiều lần lên tiếng về việc các ứng dụng nhắn tin có thể “bí mật” thu thập dữ liệu cá nhân, bất chấp việc nền tảng đó có mã hóa đầu cuối hay không.
Nóng nhất là vụ kiện tập thể liên quan tới nghi vấn thu thập và lưu trữ nội dung tin nhắn người dùng trên WhatsApp. Các nguyên đơn đã tố cáo rằng nhân viên Meta và nhà thầu bên thứ ba có quyền truy cập rộng rãi vào nội dung tin nhắn WhatsApp – vốn được quảng cáo là vẫn duy trì E2EE và “không ai xem được”.
Vụ kiện cho rằng hành vi bí mật chặn, đọc, lưu trữ và xem tin nhắn này là sự xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư của người dùng.
Trên mạng xã hội X, tỷ phú Elon Musk tuyên bố “Không thể tin WhatsApp” để bình luận về vụ kiện này. CEO Telegram Pavel Durov trong một bài đăng cũng gọi tuyên bố mã hóa của WhatsApp là “lời nói dối thế kỷ”.
Bài đăng của hai ông lớn hàng đầu ngành công nghệ khiến mạng xã hội toàn cầu cũng nhanh chóng “dậy sóng” với các từ khóa như #WhatsAppPrivacy, #DeleteWhatsApp.
Theo WIRED và TechCrunch, một bộ phận lớn người dùng tại Mỹ và châu Âu đã chuyển sang sử dụng các ứng dụng nhắn tin khác ưu tiên tính riêng tư, hạn chế quảng cáo và minh bạch trong xử lý dữ liệu.
Người dùng Việt Nam cần làm gì?
Không chỉ là câu chuyện ở Mỹ hay châu Âu, các tranh cãi liên quan tới quyền riêng tư trên ứng dụng nhắn tin cũng từng bùng nổ tại Việt Nam.
Tại Việt Nam, đầu năm 2026, Zalo gây tranh cãi dữ dội khi liên tục cập nhật các điều khoản thỏa thuận mới, buộc người dùng phải đồng ý cho nền tảng thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu cá nhân, nếu không tài khoản sẽ bị hạn chế hoặc khóa. Việc đặt ra “tối hậu thư” này khiến hàng triệu người dùng bức xúc, đồng loạt thả đánh giá 1 sao trên các kho ứng dụng vì cảm giác bị tước đi quyền riêng tư.
Vụ việc của Zalo khiến nhiều người “giật mình” về cách thông tin của mình được xử lý từ trước tới nay. Với phần lớn người dùng Việt Nam, ứng dụng nhắn tin không chỉ là nơi nhắn tin mà còn là nơi lưu trữ ảnh gia đình, giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản ngân hàng, tài liệu công việc và những cuộc trao đổi riêng tư.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực bảo mật, người dùng thường chỉ quan tâm đến nội dung tin nhắn mà quên mất các “dữ liệu hành vi ẩn” đi kèm. Từ việc người dùng sử dụng điện thoại gì, lên mạng vào khung thời gian nào, với tần suất ra sao… tất cả đều được các ứng dụng ghi lại.
Mô hình kiếm tiền của ứng dụng cũng ảnh hưởng trực tiếp tới cách dữ liệu người dùng được khai thác. Những ứng dụng phụ thuộc nhiều vào quảng cáo thường sẽ thu thập nhiều dữ liệu hành vi hơn để hiểu rõ người dùng thích gì, vừa trao đổi về sản phẩm nào, sau đó ngay lập tức hiển thị nội dung quảng cáo liên quan.
Trong bối cảnh các ứng dụng thúc đẩy tính năng sao lưu đám mây (cloud backup), câu chuyện quyền riêng tư không còn dừng ở việc “ai đọc được tin nhắn của bạn”, mà mở rộng sang việc dữ liệu đang bị khai thác như thế nào và người dùng kiểm soát được thông tin của mình tới đâu.
Điều này càng đáng lo hơn khi các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi. Chỉ cần một đoạn tin nhắn, một bức ảnh hay một tệp tin ghi âm bị rò rỉ, kẻ xấu có thể tận dụng để dựng lên các kịch bản phishing, deepfake hoặc thao túng tâm lý nhắm trực tiếp vào nạn nhân và người thân của họ.
Nói cách khác, dữ liệu cá nhân bị lộ không chỉ là rủi ro thông tin, mà còn là rủi ro cho chính an toàn cá nhân.
Từ đầu năm 2026, Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân đã chính thức có hiệu lực tại Việt Nam, tạo hành lang pháp lý bảo vệ người dùng. Các chuyên gia khuyến cáo, để không biến mình thành nạn nhân, người dùng cần tỉnh táo và chủ động hiểu rõ dữ liệu của mình đang được thu thập, lưu trữ và chia sẻ ra sao, từ đó chủ động lựa chọn nền tảng và cách chia sẻ để tự bảo vệ bản thân.
Người dùng cũng cần phân tách rõ ràng không gian mạng xã hội để giải trí, tương tác công khai… và những ứng dụng nhắn tin chuyên dụng (để trao đổi thông tin cần bảo mật).
Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, bài toán được đặt ra lúc này không còn đơn thuần là ứng dụng nào tiện lợi hơn, mà là người dùng thực sự hiểu và kiểm soát được bao nhiêu dữ liệu của chính mình trên không gian số.
Theo National Geographic, các chuyên gia cảnh báo năm nay nhiều khả năng ghi nhận siêu El Nino mạnh nhất và thước đo đầu tiên để kiểm tra sức mạnh thực sự của nó là mùa mưa xuất hiện sớm nhất vào đầu tháng 6.
El Nino, hiện tượng lặp lại 2-7 năm một lần, làm thay đổi luồng hơi ẩm trong khí quyển Trái Đất, gây hạn hán ở một số nơi và mưa lớn ở nơi khác. Trong quá khứ, El Nino gắn liền với gió mùa yếu hơn, mùa khô và mất mùa. Tuy nhiên, mô hình thời tiết này cũng có thể diễn biến khó dự đoán, kéo theo tổng lượng mưa ít hơn nhưng nhiều sự kiện mưa cực đoan hơn. Gió mùa là hệ thống gió quy mô lớn đổi hướng theo mùa, xảy ra vào mùa đông và mùa hè, khi chênh lệch nhiệt độ giữa lục địa và đại dương đẩy mưa hoặc không khí khô vào đất liền. Phần lớn vùng nhiệt đới như Tây Phi, Đông Á, Australia và tây nam châu Mỹ đều có gió mùa ẩm ướt vào mùa hè.
El Nino xảy ra khi khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương ở xích đạo ấm lên, định hình lại mô hình khí quyển trên toàn hành tinh. Theo Spencer A. Hill, trợ lý giáo sư tại trường City College, New York, nước ấm hơn kéo mưa về phía vùng biển đó, ra xa những nơi khác của thế giới.
Theo Zero Carbon Analytics, tại Ấn Độ, El Nino thường làm suy yếu những cơn mưa do gió mùa, tạo ra điều kiện khô hơn. Đặc biệt, khi sự kiện El Nino xảy ra sau La Nina như hiện nay, số cơn mưa do gió mùa có thể đặc biệt thấp. Đánh giá về lượng mưa trong 132 năm ở Ấn Độ cho thấy các đợt hạn hán nghiêm trọng trong khu vực luôn xảy ra trong thời kỳ El Nino.
Ở Indonesia, lượng mưa giảm do El Nino gắn liền với số vụ cháy rừng gia tăng và năng suất lúa giảm trên đảo Java, nơi trồng hơn 50% lượng gạo của quốc gia này. Tại Philippines, El Nino khiến lượng mưa trung bình giảm và điều kiện hạn hán gia tăng, đặc biệt từ tháng 12 đến tháng 5. Tình trạng thiếu nước có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp trong vùng như mùa El Nino năm 2015-2016 từng gây thiệt hại 327 triệu USD.
El Nino xuất hiện vào mùa đông sẽ gây ra điều kiện ẩm ướt hơn ở Nam Âu và lạnh khô hơn ở Bắc Âu. Dự báo mới nhất từ các mô hình dự đoán thời tiết cho thấy mùa hè năm nay ở châu Âu sẽ ấm hơn mức trung bình. Tại Australia, El Nino sẽ dẫn tới nhiệt độ và nguy cơ cháy rừng cao hơn kèm theo lượng mưa thấp hơn.
Tại miền bắc nước Mỹ và Canada, El Nino mang đến thời tiết ấm hơn, trong khi ở miền nam nước Mỹ và Bắc Mexico, các chuyên gia dự đoán điều kiện ẩm ướt, mát mẻ sẽ đi kèm nguy cơ lũ lụt gia tăng. El Nino làm suy yếu hoạt động bão ở Đại Tây Dương nhưng tăng cường bão ở Thái Bình Dương. Tại Đông Phi, sự kiện El Nino thường dẫn đến những cơn mưa ngắn ẩm ướt, có thể gây ra lũ lụt. Ở phía nam châu Phi, thời tiết khô hơn mức trung bình sẽ làm giảm năng suất hoa màu.
Các nhà khoa học nhấn mạnh còn quá sớm để kết luận sự kiện El Nino năm nay mạnh tới mức nào. Nhưng mùa hè nóng hơn và khô hơn cũng như những cơn mưa cực đoan có thể tàn phá mùa màng. Theo Science.org, năm 1983, gió mùa yếu do El Nino góp phần gây mất mùa nặng nề nhất trong lịch sử hiện đại. Ngoài ra, cháy rừng, nắng nóng và nguy cơ sức khỏe do El Nino có thể đảo lộn cuộc sống ở nhiều nơi trên thế giới.
Cộng đồng người dùng iPhone đang phải đối mặt với hàng loạt rắc rối phát sinh từ bản cập nhật iOS 26.5.2 vừa được Apple phát hành vào ngày 29.6 qua. Đây vốn là một phiên bản sửa lỗi quan trọng nhằm vá hơn 25 lỗ hổng bảo mật nhạy cảm liên quan đến nhân hệ thống và công cụ trình duyệt WebKit. Tuy nhiên, niềm vui chưa kịp trọn vẹn thì nhiều chủ sở hữu thiết bị sau khi nâng cấp đã đồng loạt than phiền trên mạng xã hội về tình trạng pin sụt giảm nghiêm trọng và thân máy nóng lên một cách vô lý.
Một tài khoản Reddit có tên 'Miserable_Impact' đang sở hữu chiếc iPhone 16 Pro Max chia sẻ rằng thời lượng pin khủng anh từng tận hưởng nay bị giảm đi đáng kể. Đồng thời, thiết bị dính lỗi nóng lên rất nhanh đến mức không thể cầm trên tay, buộc anh từ bỏ ý định đổ lỗi cho thời tiết nắng nóng. Trên thực tế, hiện tượng tụt pin nhanh và máy nóng ran thường đi đôi với nhau, cảnh báo hệ thống đang phản ứng bất thường với một tiến trình hoạt động sai lệch.
Bên cạnh lỗi hệ điều hành, thủ phạm khiến thiết bị nóng ran, có thể đến từ một ứng dụng mới tải hoặc phiên bản cập nhật dính lỗi lạ của các ứng dụng lâu năm, điển hình là Facebook và Instagram của Meta. Một số người dùng cho biết các sự cố trên iOS 26.5 đã biến mất khi họ chuyển sang cài đặt bản iOS 27 developer beta 3 để trải nghiệm Siri AI. Dù vậy, Apple vẫn khuyến cáo người dùng cần sao lưu dữ liệu cẩn thận vì các phiên bản beta luôn tồn tại yếu tố không ổn định.
Để tự chẩn đoán thiết bị, người dùng có thể áp dụng tính năng kiểm tra tích hợp của Apple bằng cách vào Cài đặt > Pin > Hiển thị tất cả mức sử dụng pin. Tại mục Sử dụng pin theo ứng dụng, hệ thống sẽ liệt kê chi tiết danh sách tiêu thụ để người dùng phát hiện ra app nào đang ngốn năng lượng quá mức. Đối với các ứng dụng có hoạt động chạy ngầm quá cao gây nóng máy, bạn có thể thực hiện điều chỉnh tắt bớt tại mục Làm mới ứng dụng trong nền ở phần Cài đặt chung.
Hiện tại, nếu chưa cập nhật iOS 26.5.2, người dùng vẫn có thể kiểm tra danh sách này để tối ưu hóa thời lượng sử dụng cho viên pin của mình. Riêng đối với các phản hồi tiêu cực về phiên bản hệ điều hành hiện tại, giới công nghệ nhận định Apple sẽ sớm có động thái khắc phục. Nếu gã khổng lồ Cupertino chính thức xác nhận việc bản cập nhật này gây hao pin và nóng máy hàng loạt, một phiên bản sửa lỗi iOS 26.5.3 dự kiến sẽ sớm được tung ra.
Ưu điểm:
- Chất lượng camera tốt, đặc biệt trong chụp ảnh chân dung
- Khả năng chống rung khi quay ấn tượng, nhiều tùy chỉnh quay video cao cấp
- Màn hình đẹp, có tùy chọn tần số quét cao 144 Hz
- Hiệu năng mạnh, pin tốt và có sạc nhanh
- Hoàn thiện cao cấp, chống nước chuẩn IP68/IP69
Nhược điểm:
- Camera chính góc 35 mm kén người dùng phổ thông
- Kích thước lớn với cụm camera lồi nhiều, khó sử dụng với người dùng nữ
- Không còn nút chụp riêng biệt như thế hệ trước
- Giá cao
Ưu điểm:
- Chất lượng camera tốt, đặc biệt trong chụp ảnh chân dung
- Khả năng chống rung khi quay ấn tượng, nhiều tùy chỉnh quay video cao cấp
- Màn hình đẹp, có tùy chọn tần số quét cao 144 Hz
- Hiệu năng mạnh, pin tốt và có sạc nhanh
- Hoàn thiện cao cấp, chống nước chuẩn IP68/IP69
Nhược điểm:
- Camera chính góc 35 mm kén người dùng phổ thông
- Kích thước lớn với cụm camera lồi nhiều, khó sử dụng với người dùng nữ
- Không còn nút chụp riêng biệt như thế hệ trước
- Giá cao
Ưu điểm:
- Chất lượng camera tốt, đặc biệt trong chụp ảnh chân dung
- Khả năng chống rung khi quay ấn tượng, nhiều tùy chỉnh quay video cao cấp
- Màn hình đẹp, có tùy chọn tần số quét cao 144 Hz
- Hiệu năng mạnh, pin tốt và có sạc nhanh
- Hoàn thiện cao cấp, chống nước chuẩn IP68/IP69
Nhược điểm:
- Camera chính góc 35 mm kén người dùng phổ thông
- Kích thước lớn với cụm camera lồi nhiều, khó sử dụng với người dùng nữ
- Không còn nút chụp riêng biệt như thế hệ trước
- Giá cao
Ưu điểm:
- Chất lượng camera tốt, đặc biệt trong chụp ảnh chân dung
- Khả năng chống rung khi quay ấn tượng, nhiều tùy chỉnh quay video cao cấp
- Màn hình đẹp, có tùy chọn tần số quét cao 144 Hz
- Hiệu năng mạnh, pin tốt và có sạc nhanh
- Hoàn thiện cao cấp, chống nước chuẩn IP68/IP69
Nhược điểm:
- Camera chính góc 35 mm kén người dùng phổ thông
- Kích thước lớn với cụm camera lồi nhiều, khó sử dụng với người dùng nữ
- Không còn nút chụp riêng biệt như thế hệ trước
- Giá cao
