Ông Nguyễn Minh Nhựt, Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam TP HCM, nêu thực trạng trên tại lễ ký kết hợp tác xây dựng mạng lưới sơ cấp cứu cộng đồng giữa các đơn vị y tế Việt Nam và Pháp, ngày 2/6. Báo cáo của Ban An toàn giao thông Quốc gia cho thấy năm 2025 cả nước xảy ra hơn 18.000 vụ tai nạn giao thông, khiến hơn 10.000 người tử vong và khoảng 12.000 người bị thương. Trung bình mỗi ngày có khoảng 28 người chết và 33 người bị thương do tai nạn giao thông.
“Những con số này cho thấy sơ cấp cứu không chỉ là kỹ năng y tế mà còn là một hành động nhân đạo”, ông Nhựt nói, thêm rằng việc người dân được trang bị kiến thức và kỹ năng sơ cứu cơ bản có thể giúp bảo vệ bản thân cũng như hỗ trợ người xung quanh trong các tình huống khẩn cấp trước khi lực lượng chuyên môn tiếp cận hiện trường.
Trong nhiều tình huống như ngừng tim, đột quỵ, sốc phản vệ, hóc dị vật hay tai nạn giao thông nghiêm trọng, vài phút đầu tiên sau sự cố thường được xem là “thời gian vàng”. Việc xử trí đúng cách có thể làm tăng đáng kể cơ hội sống và giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh. Tuy nhiên, kỹ năng sơ cứu trong cộng đồng hiện vẫn còn hạn chế. Nhiều người chứng kiến tai nạn nhưng lúng túng, không biết cách xử trí hoặc thực hiện các thao tác không phù hợp, khiến tình trạng nạn nhân trở nên nghiêm trọng hơn.
Để tăng năng lực ứng phó ban đầu, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Quỹ Urgo Foundation (Pháp), Đại học Y Dược TP HCM, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch và hệ thống nhà thuốc Long Châu đã ký kết hợp tác xây dựng mạng lưới sơ cấp cứu cộng đồng. Chương trình dự kiến triển khai hàng trăm điểm hỗ trợ sơ cứu, đồng thời đào tạo kỹ năng cấp cứu ban đầu cho sinh viên y dược và nhân viên y tế tuyến đầu thông qua Học viện Sơ cứu (First-Aid Academy). Các bên cũng sẽ đẩy mạnh truyền thông cộng đồng, phổ biến kỹ năng sơ cứu trong các tình huống khẩn cấp thường gặp như đột quỵ, tai nạn giao thông, hóc dị vật, bỏng…
GS.TS Nguyễn Đức Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường Dược, Đại học Y Dược TP HCM, cho rằng một hệ thống chăm sóc sức khỏe bền vững không chỉ dựa vào các kỹ thuật điều trị chuyên sâu trong bệnh viện mà còn cần bắt đầu từ năng lực tự bảo vệ và sơ cứu cơ bản của cộng đồng.
“Một hành động sơ cứu đúng cách, kịp thời có thể quyết định mạng sống của một con người trước khi họ tiếp cận được cơ sở điều trị”, ông nói.
Cùng quan điểm, PGS.TS.DS Võ Quang Trung, Trưởng khoa Dược, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho rằng đào tạo nhân lực y tế hiện nay không thể chỉ diễn ra trong phạm vi nhà trường. Sinh viên cần được tiếp cận nhiều hơn với các hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng, y tế dự phòng và kỹ năng hỗ trợ người dân tại tuyến đầu.
Theo ông Trung, đây là những nội dung chưa được tích hợp đầy đủ trong nhiều chương trình đào tạo hiện nay, trong khi nhu cầu ứng phó với các tình huống khẩn cấp ngày càng lớn.
Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc Điều hành Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho biết hơn 22.000 dược sĩ và nhân viên y tế của hệ thống sẽ trở thành tình nguyện viên sơ cấp cứu trong cộng đồng, hỗ trợ người dân trong những tình huống khẩn cấp trước khi được chuyển đến bệnh viện. Đội ngũ y tế tại hệ thống nhà thuốc thời gian qua đã nhiều lần hỗ trợ sơ cứu, chuyển viện kịp thời cho các trường hợp sặc sữa, sốc phản vệ, đột quỵ, nghi nhồi máu cơ tim, hóc dị vật…
Trưa 10/4, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết kết quả xét nghiệm ban đầu tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định ghi nhận trong 10 mẫu phân được lấy có 7 mẫu dương tính với Salmonella. Các đơn vị chuyên môn, trong đó có Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) đang tiếp tục phối hợp lấy thêm mẫu, định type vi khuẩn nhằm xác định chính xác tác nhân gây bệnh và nguồn lây.
Tính đến sáng cùng ngày, ngành y tế ghi nhận 148 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến Trường Tiểu học Bình Quới Tây. Trong đó, 102 trường hợp được theo dõi, điều trị ngoại trú và 46 trường hợp điều trị nội trú. Tình trạng chung của các bệnh nhân ổn định, chưa ghi nhận ca diễn tiến nặng.
Sở Y tế TP HCM chỉ đạo bệnh viện theo dõi, điều trị và lấy mẫu xác định tác nhân. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM phối hợp điều tra dịch tễ, xét nghiệm làm rõ nguyên nhân. Hiện chưa rõ các cháu xuất hiện triệu chứng bất thường do ăn món gì và ăn ở đâu.
Trước đó, lãnh đạo nhà trường cho hay ngay đầu giờ sáng 8/4 nhiều học sinh khối 1-3 đã có biểu hiện mệt, sốt. Trường đã dừng tổ chức ăn bán trú, mẫu thức ăn ngày 7-8/4 được gửi xét nghiệm, chưa có kết quả.
Salmonella là vi khuẩn hàng đầu gây tiêu chảy trên toàn cầu và là nguyên nhân của nhiều vụ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn. Vi khuẩn xâm nhập qua đường ăn uống, gây đau bụng, nôn, tiêu chảy; nặng có thể dẫn đến mất nước, nhiễm trùng huyết, nguy hiểm tính mạng.
Triệu chứng thường khởi phát sau khi ăn khoảng một ngày, nhưng có thể muộn tới 4-5 ngày. Bác sĩ khuyến cáo khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm như nôn ói, tiêu chảy, đau bụng, sốt, nên ngừng sử dụng thực phẩm nghi ngờ và bù nước bằng dung dịch oresol hoặc nước chín để nguội. Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh vì có thể làm tình trạng nặng hơn. Nếu nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, sốt cao hoặc có dấu hiệu mất nước (môi khô, tiểu ít, mệt lả), cần đến cơ sở y tế để được điều trị.
Cụ thể, đối tượng lạ tiếp xúc với phụ huynh các bệnh nhi khai thác thông tin, sử dụng hình ảnh đăng tải trên các trang mạng xã hội để kêu gọi từ thiện.
Đáng chú ý, những trường hợp bị nhắm đến hầu hết là người dân tộc thiểu số, người sống ở vùng nông thôn, người hiền lành, cả tin, thiếu cảnh giác... Có trường hợp bệnh nhi và gia đình được "người lạ" cho 700.000 đồng hoặc nhu yếu phẩm để lấy thông tin cá nhân.
Nhằm ngăn chặn tình trạng này và kịp thời bảo vệ các bệnh nhi, không để tình trạng trục lợi các tấm lòng hảo tâm diễn ra, Bệnh viện Nhi đồng 2 đề nghị phụ huynh bệnh nhi nâng cao cảnh giác, không tự ý cung cấp thông tin cá nhân, hồ sơ bệnh án, hình ảnh hoặc hoàn cảnh gia đình cho người lạ.
Khi không có nhân viên y tế bệnh viện, thân nhân bệnh nhi không cho phép người chưa rõ danh tính tiếp cận. Khi có người tiếp cận với mục đích đăng tải thông tin kêu gọi thiện nguyện, phụ huynh nên thông báo ngay với nhân viên y tế để được hỗ trợ phù hợp.
Nếu phát hiện cá nhân có dấu hiệu lợi dụng hoạt động thiện nguyện, tự ý tiếp cận bệnh nhi hoặc giả danh người nhà để ra vào nơi điều trị, bệnh nhân và thân nhân cần báo ngay cho y bác sĩ hoặc nhân viên bảo vệ bệnh viện.
Với bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, vui lòng thông báo với nhân viên y tế để được hướng dẫn thực hiện các thủ tục theo đúng quy định.
"Bệnh viện có phòng Công tác xã hội là cầu nối trong việc gắn kết các nhà hảo tâm với bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, đã được xác minh đúng sự thật.
Quý nhà hảo tâm có nhu cầu, xin liên hệ tổ trợ giúp bệnh nhân nghèo của Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Nhi đồng 2 qua số điện thoại (028)38295723, số nội bộ 295.
Chúng tôi lưu ý quý nhà hảo tâm hãy hết sức cảnh giác, thận trọng tìm hiểu thông tin trước khi thực hiện việc quyên góp, tránh việc hỗ trợ đến các trường hợp không phù hợp, vô tình tiếp tay cho kẻ xấu lợi dụng lòng tốt để trục lợi", đại diện Bệnh viện Nhi đồng 2 khuyến cáo.
Vào cuối năm 2025, Bệnh viện Nhi đồng 2 cũng phát cảnh báo "nóng" về những hoàn cảnh không đúng sự thật trên mạng xã hội. Trong đó, có trường hợp cháu bé tên A. (sinh năm 2022, ngụ tỉnh Lâm Đồng) mắc bệnh viêm ruột mạn tính, bị nhiều đối tượng đăng hình ảnh và nội dung khó khăn để liên tục quyên góp viện phí.
Tuy nhiên theo BSCKII Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Trưởng khoa Tiêu hóa của Bệnh viện Nhi đồng 2, bệnh nhi trên đã điều trị nhiều lần tại khoa và có sử dụng bảo hiểm y tế, nên chi phí điều trị hoàn toàn không cao như các bài đăng xin tiền.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7-4, báo Sức Khỏe & Đời Sống phối hợp tổ chức chương trình tọa đàm trực tuyến với chủ đề "Sàng lọc ung thư phổi - Từ câu chuyện người bệnh đến nhu cầu chính sách quốc gia".
Theo PGS.TS Đỗ Hùng Kiên - Phó giám đốc Bệnh viện K, thực tế điều trị cho thấy chỉ khoảng 20% bệnh nhân ung thư phổi đến viện ở giai đoạn sớm có thể phẫu thuật.
Phần lớn còn lại đã ở giai đoạn 3 hoặc 4. Khoảng 40 - 50% bệnh nhân ở giai đoạn 4; 25 - 30% ở giai đoạn 3. Khi đó mục tiêu điều trị không còn là chữa khỏi, mà chủ yếu kiểm soát bệnh, kéo dài sự sống.
Trong khi đó nếu phát hiện sớm, cơ hội sống thay đổi hoàn toàn. Tỉ lệ sống trên 5 năm ở giai đoạn 1 có thể lên tới 70 - 90%, thậm chí 92% ở giai đoạn rất sớm. Nhưng con số này giảm mạnh còn khoảng 10% ở giai đoạn 4.
Theo PGS Kiên, không chỉ khác biệt về cơ hội sống, phát hiện sớm còn giúp giảm đáng kể chi phí điều trị. Trường hợp người bệnh phát hiện ở giai đoạn rất sớm, chi phí phẫu thuật chỉ khoảng 20 - 30 triệu đồng nhờ có bảo hiểm. Nếu phát hiện muộn, chi phí điều trị kéo dài, có thể cao hơn rất nhiều lần.
Bên cạnh đó, PGS Kiên cũng cho rằng hiện nay với sự tham gia ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế giúp phát hiện sớm tổn thương phổi.
Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Malaysia, AI đã được ứng dụng trong phân tích hình ảnh X-quang, CT để phát hiện sớm tổn thương phổi.
AI có thể giúp phát hiện những tổn thương nhỏ mà mắt thường khó nhận ra, đồng thời rút ngắn thời gian đọc phim và hỗ trợ tuyến dưới.
"AI không thay thế bác sĩ, nhưng là công cụ rất quan trọng để mở rộng sàng lọc diện rộng, đặc biệt ở những nơi thiếu nhân lực", PGS Kiên chia sẻ.
Dù lợi ích rõ ràng nhưng theo các chuyên gia, việc phát hiện sớm ung thư phổi tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Nguyên nhân không chỉ nằm ở nhận thức người dân mà còn ở hệ thống. Hiện nay việc tầm soát chủ yếu diễn ra rải rác tại một số cơ sở y tế, hoặc dựa vào khám sức khỏe định kỳ tự phát.
TS Lê Thái Hà, Phó cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho rằng khó khăn lớn nhất là sự không đồng đều về năng lực y tế cơ sở, cả về nhân lực lẫn trang thiết bị.
"Sàng lọc cần triển khai từ tuyến cơ sở, nhưng hiện nay nhiều nơi còn thiếu thiết bị như X-quang, CT liều thấp, cũng như nhân lực được đào tạo bài bản. Bên cạnh đó chi phí cũng là rào cản. Các kỹ thuật sàng lọc hiệu quả như CT liều thấp vẫn còn đắt đỏ và chưa được bảo hiểm y tế chi trả rộng rãi", TS Hà nói.
Để triển khai hiệu quả tầm soát ung thư phổi, theo TS Hà, cần nhiều giải pháp đồng bộ như xây dựng chương trình sàng lọc ung thư phổi cấp quốc gia; ưu tiên nhóm nguy cơ cao; đầu tư trang thiết bị, đặc biệt tại y tế cơ sở; ứng dụng AI và kết nối tuyến trên - tuyến dưới. Ngoài ra cần có cơ chế hỗ trợ tài chính, mở rộng chi trả bảo hiểm và tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức.
Mục tiêu không chỉ là phát hiện bệnh mà còn giúp người dân nhận diện nguy cơ và chủ động quản lý sức khỏe.
Dự kiến trong thời gian tới, Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2028 mỗi người dân sẽ có hồ sơ sức khỏe điện tử, làm nền tảng cho việc theo dõi và sàng lọc lâu dài. Đồng thời các hướng dẫn chuyên môn về khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sẽ được chuẩn hóa trên toàn quốc.
