Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hôm nay 24/5, thời tiết khu vực Bắc Bộ, từ Thanh Hóa đến Tp.Huế và duyên hải Nam Trung Bộ nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ cao nhất 36-38 độ C, có nơi trên 39 độ C. Còn tại Tp.Hà Nội có mây, ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt.
Nắng nóng oi bức không chỉ gây mệt mỏi, khó chịu mà còn tạo ra hàng loạt thay đổi sinh lý và môi trường bất lợi cho sức khỏe.
Trao đổi với Người Đưa Tin, BS.Nguyễn Huy Hoàng – Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, nắng nóng kéo dài thường làm gia tăng rõ rệt 5 nhóm bệnh chính trong cộng đồng.
Đó là bệnh tim mạch và đột quỵ. Theo BS.Hoàng, khi trời nóng, cơ thể phải giãn mạch để tản nhiệt, tim đập nhanh hơn, lượng máu dồn ra da nhiều hơn. Cùng với đó, mất nước khiến máu trở nên cô đặc, dễ hình thành cục máu đông, làm tăng nguy cơ tắc mạch não hoặc nhồi máu cơ tim.
Nắng nóng cũng làm gia tăng các bệnh tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm. Nhiệt độ cao là môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển nhanh. Thức ăn dễ bị ôi thiu nếu bảo quản không đúng cách, dẫn đến tiêu chảy cấp, đau bụng, nôn ói.
Tiếp nữa là bệnh hô hấp. Nhiều người sử dụng điều hòa không đúng cách, để nhiệt độ quá thấp hoặc để gió thổi trực tiếp vào mặt, làm khô niêm mạc, giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của đường thở.
“Ngoài ra, các bệnh truyền nhiễm mùa hè như sốt xuất huyết, tay chân miệng, rôm sảy, viêm da, nấm da do mồ hôi tiết nhiều và da luôn ẩm ướt”, BS.Hoàng cho biết.
Trong thời tiết nắng nóng, người cao tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp vấn đề về sức khoẻ; tiếp nữa là người có bệnh nền như tim mạch, tiểu đường, suy thận, bệnh phổi mạn tính.
“Trẻ nhỏ cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng, hệ thống điều hòa nhiệt của trẻ chưa hoàn thiện. Trẻ cũng không tự ý thức được việc uống nước đầy đủ. Vì vậy, rất dễ bị mất nước hoặc sốt do nóng”, BS.Hoàng chỉ ra.
Cũng theo bác sĩ, người lao động ngoài trời là nhóm nguy cơ cao vì phải chịu tác động kép từ nhiệt môi trường và nhiệt do vận động.
Ngoài ra, người béo phì, người uống nhiều rượu bia hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch cũng dễ gặp biến chứng hơn.
Theo BS.Nguyễn Huy Hoàng, người dân thường có nhiều thói quen chống nóng rất phổ biến nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn.
Điển hình là tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng về. Theo bác sĩ, khi đó, cơ thể đang giãn mạch tối đa để tỏa nhiệt, tim hoạt động mạnh. Nếu gặp nước lạnh đột ngột, mạch máu sẽ co lại nhanh, huyết áp có thể tăng vọt trong thời gian ngắn. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh tim mạch, người lớn tuổi, vì có thể gây đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Một thói quen khác là uống nước đá lạnh liên tục để “giải nhiệt nhanh”. Thực tế, nước quá lạnh làm co mạch ở dạ dày và ruột, gây rối loạn tiêu hóa, dễ dẫn đến đau bụng, đầy hơi, thậm chí tiêu chảy. Đồng thời, niêm mạc họng bị kích thích đột ngột, làm tăng nguy cơ viêm họng, sổ mũi.
Nhiều người còn lạm dụng các loại nước “mát”, nước thảo dược hoặc viên sủi thanh nhiệt thay cho nước lọc. Các sản phẩm này thường có tác dụng lợi tiểu. Nếu dùng thường xuyên, cơ thể lại mất nước nhiều hơn, dẫn đến mất cân bằng điện giải, lâu dài ảnh hưởng chức năng thận.
Đáng lo ngại nhất là thói quen tự ý truyền dịch tại nhà khi thấy mệt. “Đây là can thiệp y khoa, cần có chỉ định cụ thể. Truyền sai có thể gây sốc phản vệ, phù phổi, quá tải tuần hoàn. Ngoài ra, việc tự ý dùng thuốc hạ sốt, đặc biệt là thuốc chống viêm khi chưa rõ nguyên nhân sốt trong mùa hè cũng tiềm ẩn nguy cơ chảy máu nếu là sốt xuất huyết”, BS.Hoàng nói.
Để phòng bệnh trong mùa nắng nóng, bác sĩ cho rằng cần tiếp cận theo nhiều hướng, không chỉ một biện pháp đơn lẻ.
Trước hết là bù nước đúng và đủ. Người dân nên uống nước đều trong ngày, chia nhỏ lượng nước, không uống dồn khi khát.
Với bệnh tiêu hóa, nguyên tắc quan trọng là ăn chín, uống sôi. Thức ăn sau khi nấu nên dùng ngay, hạn chế để lâu ngoài môi trường nóng. Các món sống, tái, gỏi nên hạn chế tối đa trong thời điểm nắng nóng vì nguy cơ nhiễm khuẩn rất cao.
Đối với bệnh hô hấp, cần sử dụng điều hòa hợp lý. Không để nhiệt độ quá thấp so với bên ngoài. Tránh để gió thổi trực tiếp vào vùng đầu, mặt. Đồng thời, cần vệ sinh máy lạnh định kỳ để loại bỏ bụi và nấm mốc.
Để phòng bệnh truyền nhiễm, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng. Môi trường sống cần được dọn dẹp sạch sẽ, không để nước đọng để hạn chế muỗi sinh sản.
Ngoài ra, nên mặc quần áo rộng nhưng, thoáng, thấm mồ hôi để tránh các bệnh ngoài da. Những biện pháp đơn giản nếu duy trì đều đặn sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh.
Người lao động ngoài trời cần chủ động bảo vệ sức khỏe như trang phục nên mặc quần áo dài tay, sáng màu, chất liệu thoáng khí, có khả năng chống nắng.
Đặc biệt, cần đội mũ rộng vành che kín vùng gáy vì đây là khu vực nhạy cảm với nhiệt, liên quan đến trung khu điều nhiệt của cơ thể.
Cùng với đó, nên tổ chức thời gian làm việc hợp lý. Nên hạn chế làm việc trong khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h. Nếu bắt buộc phải làm, cần chia nhỏ thời gian làm việc và nghỉ ngơi. Sau mỗi 45–60 phút làm việc nên nghỉ 10 – 15 phút ở nơi râm mát.
Cần uống nước thường xuyên, kể cả khi chưa khát. Có thể sử dụng nước lọc, nước muối loãng hoặc dung dịch điện giải để bù nước và muối khoáng bị mất qua mồ hôi.
Ngoài ra, cần nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo như chóng mặt, buồn nôn, mệt lả, tim đập nhanh. Khi có dấu hiệu này, phải dừng làm việc ngay và nghỉ ngơi.
Sasha Szafranski hiện sống tại Coffs Harbour, lớn lên với những câu hỏi không lời đáp về ngoại hình và sở thích khác biệt giữa mình và cha mẹ. Mẹ cô, bà Penelope, luôn khẳng định cô và người chị em song sinh là con ruột nhưng trực giác của Sasha lại nói điều ngược lại.
Năm 2025, cô gửi mẫu ADN lên trang web phả hệ Ancestry.com để tìm hiểu nguồn gốc. Kết quả cho thấy Sasha không có mối quan hệ huyết thống với vợ chồng bà Penelope.
Ban đầu, Sasha nghĩ hệ thống trang web gặp lỗi kỹ thuật. Nhưng khi đào sâu hơn, cô kết nối với một người dì ruột tên Elizabeth và một người em gái khác. Tất cả đều đang sống tại Coffs Harbour, cách nhà cô chỉ 15 phút lái xe.
Qua trao đổi, hai gia đình phát hiện họ từng thực hiện IVF tại cùng một bệnh viện năm 1995. Kết quả xét nghiệm ADN chuyên sâu sau đó xác nhận cặp vợ chồng kia là cha mẹ sinh học của Sasha.
Sasha cho biết, khi tìm kiếm ảnh người em gái ruột trên mạng, cô nhận thấy khuôn mặt hai người rất giống nhau.
Một năm sau khi có kết quả ADN, Sasha cùng hai con nhỏ đến gặp cha mẹ ruột. Nói chuyện với họ Sasha nhận ra mình có rất nhiều điểm chung. Khi còn nhỏ, cô rất mê lướt sóng dù gia đình cha mẹ nuôi không ai theo đuổi môn này. Chỉ đến khi gặp cha mẹ ruột, cô mới biết bãi biển và lướt sóng chính là "mã định danh" trong lối sống của gia đình cha mẹ ruột.
Với bà Penelope, người mẹ mang nặng đẻ đau và một mình nuôi dạy hai cô con gái song sinh sau khi ly hôn, tin này là một cú sốc không thể chữa lành. Bà nhớ lại năm 1995, sau thời gian điều trị vô sinh tại bệnh viện Royal North Shore ở Sydney, bà thực hiện ca cấy phôi kép. Do sai sót trong vòng 24 giờ sau thụ tinh, hai phôi thai của một cặp vợ chồng khác đã bị chuyển nhầm vào tử cung của bà, dẫn đến việc bà mang thai đôi.
Khi nghe các con thông báo sự thật, ban đầu bà Penelope cười vì nghĩ đó là trò đùa. Nhưng khi thấy gương mặt nghiêm nghị của hai con, bà lặng người. "Tôi đã sinh ra chúng. Chúng là con gái của tôi. Sai lầm từ 30 năm trước bỗng chốc đảo lộn toàn bộ cuộc sống hiện tại. Danh tính của các con tôi đã bị đánh cắp và tôi đau đớn vì không thể làm gì để quay ngược thời gian", bà Penelope nói.
Trong khi đó, cặp vợ chồng chủ nhân của phôi thai bị thất bại trong chu kỳ IVF năm đó và sinh một cô con gái khác nhiều năm sau. Số phận phôi thai gốc của bà Penelope hiện chưa được xác định.
Hiện cả hai gia đình đang thuê luật sư làm rõ trách nhiệm. Bệnh viện Royal North Shore cho biết đã chuyển giao đơn vị hỗ trợ sinh sản cho công ty tư nhân North Shore ART từ tháng 8/1994, 8 tháng trước khi sự cố xảy ra. Tuy nhiên, công ty này đã giải thể và được tập đoàn y tế Virtus Health mua lại. Đại diện Virtus Health phủ nhận trách nhiệm, cho biết tập đoàn không sở hữu hay vận hành đơn vị này vào năm 1995.
Do mệt mỏi với quá trình pháp lý, Sasha quyết định rút khỏi vụ kiện. Cô cho biết bản thân không cần tiền bồi thường, mà muốn ngành IVF phải có sự thay đổi.
Bộ trưởng Y tế Australia, Mark Butler, cho biết việc các sự cố nghiêm trọng không được báo cáo minh bạch cho cơ quan quản lý là không thể chấp nhận.
Dù đối diện với sự thay đổi về gốc gác, Sasha khẳng định tình cảm dành cho bà Penelope không thay đổi. "Sự thật là bà đã sinh ra, chăm sóc và yêu thương tôi suốt 30 năm qua. Tôi vẫn là con gái của bà", cô nói.
Bộ Y tế vừa có công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố, sở y tế, các bệnh viện, cơ sở kinh doanh dược… về việc tăng cường công tác quản lý, kiểm soát thuốc có chứa hoạt chất fentanyl.
Bộ Y tế cho biết thời gian qua, Bộ Y tế (Cục Quản lý Dược) nhận được một số văn bản của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy - Bộ Công an trao đổi về tình hình diễn biến phức tạp của tội phạm ma túy liên quan đến fentanyl.
Để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ thất thoát nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc; thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất nói chung, đặc biệt là fentanyl và thuốc chứa fentanyl nói riêng vào mục đích bất hợp pháp, Bộ Y tế đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo các đơn vị, cơ sở kinh doanh, sử dụng thuốc, nguyên liệu làm thuốc trên địa bàn:
Tổ chức triển khai thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy liên quan đến các hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực dược, đặc biệt quản lý, kiểm soát chặt chẽ việc kinh doanh, sử dụng các nhóm thuốc phải kiểm soát đặc biệt nêu trên, tuyệt đối không để thất thoát, sử dụng vào mục đích bất hợp pháp.
Cùng với đó, tăng cường các hoạt động kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật liên quan đến các nhóm thuốc này.
Bộ Y tế cũng đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố và Cục Y tế (Bộ Công an), Cục Quân y (Bộ Quốc phòng) chỉ đạo các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở có hoạt động dược trên địa bàn, các cơ sở thuộc thẩm quyền quản lý nâng cao trách nhiệm trong việc quản lý, kê đơn, cấp phát thuốc có chứa fentanyl; nghiêm túc thực hiện các quy định, quy trình có liên quan đến thuốc có chứa fentanyl.
Trong đó, có việc bắt buộc thu hồi 100% vỏ ống thuốc fentanyl sau khi sử dụng và thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêu hủy thuốc, vỏ ống để ngăn ngừa tình trạng thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích.
Chủ động rà soát, thống kê các đơn vị có sử dụng, kinh doanh thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc trên địa bàn/ thuộc thẩm quyền quản lý; tập trung kiểm tra các đơn vị có sử dụng, kinh doanh với số lượng lớn, đặc biệt là thuốc có chứa fentanyl.
Đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các cơ sở có hoạt động dược thuộc Bộ, Bộ Y tế yêu cầu chủ động rà soát hoạt động có liên quan đến thuốc có chứa fentanyl tại đơn vị, đảm bảo kiểm soát chặt chẽ tại mỗi giai đoạn của quy trình, không để tình trạng thất thoát thuốc xảy ra.
Nghiêm túc triển khai chỉ đạo của UBND tỉnh, thành phố và Sở Y tế. Trường hợp phát hiện tình trạng thất thoát thuốc, cơ sở phải chủ động báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trên địa bàn, cơ quan chuyên môn về y tế cấp tỉnh và cơ quan chức năng (trong trường hợp cần thiết) để kịp thời giải quyết.
Bộ Y tế đề nghị các cơ sở kinh doanh dược nghiêm túc triển khai quy định hiện hành về quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc.
Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 1, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc tiếp nhận bệnh nhân nam 68 tuổi trong tình trạng vô niệu sau 4 ngày ăn mật cá trắm.
Khai thác tiền sử cho thấy, bệnh nhân đã ăn mật cá trắm do tin vào lời truyền miệng cho rằng mật cá có thể chữa bệnh, bồi bổ sức khỏe và giải rượu. Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, ông rơi vào tình trạng ngộ độc nặng. Tại bệnh viện, kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị tổn thương gan, thận rất nặng dẫn đến suy gan, thận cấp.
Kết quả xét nghiệm ghi nhận men gan tăng rất cao, chỉ số ALT lên tới 1.963U/L, AST 658U/L. Chức năng thận cũng bị tổn thương nghiêm trọng với creatinin 903µmol/L và ure 28,3mmol/L.
Sau hội chẩn khẩn cấp, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị suy đa tạng do ngộ độc mật cá trắm. Người bệnh được chỉ định lọc máu liên tục cấp cứu bằng quả lọc M100 kết hợp quả lọc hấp phụ nhằm loại bỏ độc tố và hỗ trợ chức năng các cơ quan.
Sau 7 ngày điều trị tích cực và nhiều lần lọc máu, tình trạng bệnh nhân dần cải thiện. Chức năng gan hồi phục, các chỉ số sinh tồn ổn định. Người bệnh sau đó được chuyển sang Khoa Nội thận để tiếp tục điều trị, theo dõi chức năng thận trước khi xuất viện.
Theo các bác sĩ, mật cá trắm chứa độc tố 5α Cyprinol, một hợp chất có khả năng gây tổn thương trực tiếp đến gan và thận. Sau khi ăn mật cá, các triệu chứng ngộ độc có thể xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày với biểu hiện như buồn nôn, nôn nhiều, đau bụng, tiêu chảy, mệt mỏi, tiểu ít hoặc vô niệu.
Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể tiến triển thành suy thận cấp, suy gan, rối loạn điện giải, toan chuyển hóa, thậm chí suy đa tạng và tử vong.
Các chuyên gia cũng cho biết hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với ngộ độc mật cá trắm. Việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực, bù dịch, điều chỉnh rối loạn điện giải và lọc máu khi có chỉ định.
Qua trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên ăn mật cá trắm để tránh những hậu quả đáng tiếc đe dọa đến tính mạng. Đến nay, chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh mật cá có tác dụng chữa bệnh hoặc bồi bổ sức khỏe, trong khi nguy cơ ngộ độc đã được ghi nhận qua nhiều trường hợp lâm sàng.
Nếu sau khi ăn mật cá xuất hiện các triệu chứng như cảnh báo, người dân cần tới ngay cơ sở y tế. Bệnh nhân không nên tự điều trị tại nhà hoặc chờ các triệu chứng tự hết vì có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận không hồi phục và các biến chứng nguy hiểm khác.
