Lướt TikTok trong lúc nghỉ trưa, chị Ngân Hà (48 tuổi) bị thu hút bởi một video quảng cáo chiếc dao gọt rau củ đa năng.
Trong video, sản phẩm có thiết kế hiện đại, được quảng cáo là chỉ cần kéo nhẹ vài lần là rau củ sẽ ra những sợi đều tăm tắp.
“Dao đa năng có tận hai mặt, một bên để gọt vỏ, bên còn lại có thể bào sợi nhanh chóng. Đặc biệt có khả năng thái mỏng thịt dễ dàng, rất tiện để nấu ăn”, chị Hà nhớ lại lời quảng cáo trong video.
Hình ảnh những bắp cải được bào dễ dàng, đẹp mắt cùng phần giới thiệu hấp dẫn khiến chị quyết định đặt mua ngay hai chiếc với giá gần 150.000 đồng.
Tuy nhiên, khi nhận hàng và sử dụng thực tế, chị nhanh chóng nhận ra sản phẩm không giống như những gì được quảng cáo.
Theo chị, chiếc dao vẫn có thể dùng để gọt vỏ rau củ hoặc mở nắp chai. Thế nhưng, công dụng được nhấn mạnh nhất trong quảng cáo là bào sợi lại không hoạt động được.
Chị Hà chia sẻ: “Chiếc dao gần như không thể bào mượt mà được như quảng cáo. Tôi thử nhiều cách nhưng rau củ liên tục bị đứt vụn, không thể tạo thành những sợi đều đẹp như trong video”.
Thắc mắc về chất lượng sản phẩm, chị Hà quay lại tìm video quảng cáo và đọc phần bình luận. Lúc này, chị mới biết đoạn video mình xem được tạo bằng AI.
Dưới phần bình luận, nhiều người dùng khác cũng phản ánh trải nghiệm tương tự khi mua sản phẩm.
Không chỉ riêng trường hợp trên, ngày càng có nhiều người tiêu dùng phản ánh việc bị thu hút bởi những video quảng cáo do AI tạo ra với hình ảnh sản phẩm hoạt động hoàn hảo nhưng trải nghiệm thực tế sau khi nhận hàng lại hoàn toàn khác xa những gì được thể hiện.
Chị Hà còn cho biết, video quảng cáo có hình ảnh và chuyển động rất chân thực, khiến chị không hề nghi ngờ đó là nội dung được tạo bằng AI.
Đây cũng là tình trạng mà nhiều người, điển hình là người lớn tuổi đang gặp phải khi các video AI ngày càng giống với cảnh quay thực tế, khiến việc nhận biết trở nên khó khăn hơn.
AI có thể làm đẹp quảng cáo nhưng không được làm sai lệch sự thật
Theo ThS Nguyễn Lê Đình Quý, chuyên gia trong lĩnh vực Truyền thông Marketing, AI đang giúp việc sản xuất hình ảnh và video quảng cáo trở nên nhanh chóng, hấp dẫn hơn.
Dẫu vậy, một số đơn vị bán hàng lại sử dụng công nghệ này để “tô hồng” sản phẩm vượt xa thực tế. Điều này dễ khiến người tiêu dùng hiểu sai về chất liệu, màu sắc, kích thước hoặc công dụng của sản phẩm.
Chuyên gia cho rằng AI nên được sử dụng như công cụ hỗ trợ sáng tạo thay vì thay thế sự thật. Những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng như hình ảnh sản phẩm, trải nghiệm sử dụng hay đánh giá chất lượng vẫn cần được thể hiện bằng nội dung thực tế.
“AI có thể giúp quảng cáo hấp dẫn hơn nhưng không nên làm sai lệch bản chất sản phẩm. Điều người tiêu dùng cần nhất vẫn là thông tin trung thực để đưa ra quyết định mua sắm chính xác”, vị chuyên gia nhận định.
Các đơn vị kinh doanh cần minh bạch khi sử dụng AI trong quảng cáo, đồng thời kết hợp với hình ảnh, video và phản hồi thực tế từ khách hàng để duy trì niềm tin.
Bên cạnh đó, theo chị Nguyễn Thị Trang, chuyên gia trong lĩnh vực AI, các đơn vị kinh doanh cần minh bạch về việc sử dụng AI bằng cách gắn nhãn hoặc thông báo rõ ràng đối với những quảng cáo được tạo hoặc chỉnh sửa bằng công nghệ này.
Điều đó không chỉ giúp người tiêu dùng có thêm thông tin để đánh giá nội dung mà còn hạn chế nguy cơ hiểu nhầm giữa hình ảnh minh họa và sản phẩm thực tế.
Tại Việt Nam, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 đã chính thức có hiệu lực. Vì vậy, yêu cầu minh bạch đối với nội dung do AI tạo ra cũng trở nên quan trọng hơn.
Từ thực trạng trên, các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng cần tỉnh táo trước những video quảng cáo có hình ảnh quá hoàn hảo hoặc công dụng được thể hiện một cách “thần kỳ”.
Thay vì chỉ dựa vào nội dung quảng bá, người mua nên tham khảo đánh giá từ khách hàng đã sử dụng, kiểm tra hình ảnh thực tế và đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn khác nhau trước khi đưa ra quyết định.
Bên cạnh đó, cần chủ động trang bị kiến thức về AI để nhận diện các nội dung được tạo hoặc chỉnh sửa bằng công nghệ này.
Những video AI thường có độ nét không đồng đều, chuyển động thiếu tự nhiên, giọng nói méo hoặc đơn điệu, hình ảnh miệng không khớp với lời nói, cũng như các chi tiết thay đổi bất thường giữa các khung hình.
Đồng tổ chức bởi Canada, Mexico và Mỹ tại 16 thành phố, Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA World Cup 2026 có thể thức mở rộng với 48 đội và 104 trận đấu. Trận khai mạc diễn ra ngày 11/6. World Cup 2026 cũng lần đầu đưa AI sâu vào giải đấu. Mỗi đội sẽ được trang bị mô hình trí tuệ nhân tạo riêng, cho phép các nhà phân tích so sánh lối chơi thông qua video và mô phỏng 3D. Huấn luyện viên có thể đánh giá những thay đổi chiến thuật đưa ra đạt hiệu quả thế nào trước đối thủ tiếp theo, trong khi cầu thủ sẽ nhận dữ liệu phân tích trận đấu được cá nhân hóa cho từng người.
Được gọi là Football AI Pro, hay FIFA AI Pro, chương trình do Lenovo phát triển có thể phân tích hàng trăm triệu điểm dữ liệu của FIFA và xử lý hơn 2.000 chỉ số liên quan đến bóng đá, gồm pressing, di chuyển, chiến thuật và chuyển đổi trạng thái. Nền tảng cung cấp thông tin chi tiết dưới dạng giải thích bằng văn bản, biểu đồ hoặc video ngắn.
Thực tế, từ năm 2018 trở về trước, FIFA không cung cấp dữ liệu, công cụ phân tích dùng chung. Có nghĩa, những liên đoàn có tiềm lực tài chính sẽ có ưu thế hơn nhờ đầu tư tự triển khai hệ thống riêng. Sau thời gian này, một số công nghệ được áp dụng đại trà, nổi tiếng nhất có công nghệ video hỗ trợ trọng tài (VAR), công nghệ xác định bàn thắng (goal-line) hay hệ thống theo dõi quỹ đạo bóng.
"Trước đây những đội giàu có thường có lợi thế công nghệ. Nhưng đến năm 2026, AI đang 'dân chủ hóa' dữ liệu và mang lại cơ hội như nhau", Bank of America Global Research bình luận trên website đầu tháng này.
Theo website FIFA, đầu tiên, các cầu thủ tham dự World Cup 2026 được hệ thống kỹ thuật số quét trong khoảng một giây để tạo phiên bản 3D chính xác của cơ thể, gọi là "digital avatar". Thông tin được kỳ vọng giúp đội ngũ trọng tài đưa ra quyết định việt vị chính xác và dễ giải thích hơn trong tình huống gây tranh cãi, cũng như giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn quyết định của trọng tài VAR.
Các giải pháp hiện tại cũng được nâng cấp. Trong đó, công nghệ hỗ trợ trọng tài như VAR, SAO (bắt việt vị bán tự động) không còn dựa vào mô hình điện toán đám mây truyền thống, thay vào đó thông qua điện toán biên (Edge Computing), cho phép dữ liệu từ hàng trăm đến hàng nghìn camera, cảm biến tại các sân vận động được thu thập và xử lý, phân tích tại chỗ trên thiết bị ở sân thay vì gửi về trung tâm dữ liệu, qua đó giảm độ trễ của việc AI đưa ra kết quả, tăng tốc quá trình hỗ trợ trọng tài cũng như tăng tính ổn định, giảm rủi ro hệ thống. Trong các tình huống VAR, không chỉ phát lại video đơn thuần cho trọng tài, AI sẽ can thiệp để xác định lỗi có thể gây ra quyết định gây tranh cãi như việt vị, bóng chạm tay... bằng cách phân tích vị trí cầu thủ và chuyển động bóng theo thời gian thực.
Với yêu cầu xử lý dữ liệu tại chỗ, hạ tầng máy chủ và điện toán biên sẽ phức tạp hơn so với hệ thống thông thường trước đây. Một trong những công nghệ hưởng lợi lớn nhất về khả năng, tốc độ xử lý là Hawk-Eye (mắt diều hâu) - công nghệ thị giác máy tính sử dụng nhiều camera tốc độ cao để theo dõi quỹ đạo chuyển động của bóng, cung cấp thông tin chính xác cho trọng tài và người xem. Hệ thống hoạt động bằng cách ghép chéo hình ảnh từ các góc máy quay khác nhau để tạo ra hình ảnh 3D và phân tích đường đi của bóng.
16 sân vận động diễn ra loạt trận đấu cũng có phiên bản kỹ thuật số riêng, tức bản sao ảo trực tiếp của địa điểm đó. Nhà điều hành sử dụng chúng phục vụ việc theo dõi sự di chuyển của đám đông để kiểm soát rủi ro an ninh cũng như tối ưu vận hành. Hệ thống đồng bộ dữ liệu cầu thủ từ các thiết bị đeo trên người họ trong thời gian thực nhằm phát hiện các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra khi thi đấu.
Với khán giả, AI được ứng dụng ở World Cup 2026 giúp cung cấp dữ liệu thời gian thực. Khán giả có mặt tại sân vận động có thể xem thông tin nâng cao về diễn biến trên sân, từng cầu thủ cũng như xem lại các pha bóng từ nhiều góc quay khác nhau. Dữ liệu sẽ được cá nhân hóa như chỉ theo dõi góc quay trên cao hoặc phân tích riêng về những cầu thủ yêu thích.
Hãng sản xuất thiết bị lưu trữ SanDisk ước tính World Cup 2026 sẽ tạo ra hơn 90 petabyte dữ liệu, gấp 45 lần lượng dữ liệu được tạo ra trong World Cup 2022 tại Qatar. Nếu tính cả bài đăng mạng xã hội, ảnh tự chụp, tương tác trên thiết bị di động và hoạt động kỹ thuật số khác, tổng lượng dữ liệu có thể đạt mức "chưa từng có".
Trong khi đó, ngân hàng BofA dự đoán khối lượng dữ liệu đạt kỷ lục hai exabyte, tương đương 45.000 năm xem video 4K. "Đây là giải bóng đá đầu tiên chứng kiến dữ liệu là sản phẩm chính", nhóm nghiên cứu của BofA nói với SCMP. "Chúng tôi đang chứng kiến khả năng mô phỏng thời gian thực quy mô lớn, nơi thế giới vật lý được phản ánh bằng dữ liệu với tốc độ vài petabyte mỗi tuần".
Bên cạnh công nghệ cho cầu thủ cũng như sân vận động, World Cup 2026 dự kiến có mặt của đội quân xe tự lái ấn tượng nhất từ trước đến nay. Bảy công ty về xe tự lái sẽ vận hành tại 10 thành phố đăng cai, giúp khán giả có thể sử dụng loại hình di chuyển này thay cho taxi thông thường. Waymo dự kiến hiện diện lớn nhất, với các chuyến đi được lên kế hoạch tại 7 thành phố đăng cai và thử nghiệm tại ba thành phố khác ở Mỹ.
Robot hình người và robot bốn chân cũng có mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Hyundai sẽ dùng robot Atlas và Spot của Boston Dynamics cho các hỗ trợ hoạt động sân vận động, hậu cần và tương tác với người hâm mộ. Mexico có kế hoạch triển khai chó robot cho an ninh sân vận động và nhiệm vụ ứng phó khẩn cấp.
Việc áp dụng AI tại World Cup diễn ra trong bối cảnh giới phân tích dự đoán xu hướng AI trong thể thao sẽ tăng tốc. Đầu năm nay, đội bóng chày chuyên nghiệp Oakland Ballers trở thành đội thể thao đầu tiên sử dụng AI quản lý trận đấu, gồm cả việc thiết lập đội hình và thay người trong trận. Câu lạc bộ HamKam FC của Na Uy cũng thử nghiệm tương tự.
"Mục tiêu ứng dụng không phải thay thế tiếng reo hò của đám đông hay bản năng của một huấn luyện viên giỏi. Thay vào đó, công nghệ này giúp mọi người tập trung hơn vào những gì tốt nhất: truyền cảm hứng, dẫn dắt và kết nối", công ty kiểm toán và tư vấn PwC viết trong báo cáo hồi tháng 1. "AI không những không phá hủy sự kỳ diệu của thể thao, thậm chí giúp tăng cường điều đó".
Trung Quốc đã xây dựng được một cơ sở hạ tầng điện gió và điện mặt trời ấn tượng nhằm cải thiện an ninh năng lượng và làm sạch môi trường. Dẫu vậy, quốc gia này lại đang rơi vào tình trạng lãng phí một lượng lớn năng lượng xanh tái tạo do sự kém hiệu quả của hệ thống quản lý hiện tại. Thực trạng trớ trêu này thúc đẩy việc gia tăng sử dụng các nguồn năng lượng truyền thống như than và khí đốt, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.
Chính việc quay lại phụ thuộc vào than và khí đốt đã kéo theo lượng phát thải carbon (CO2) tăng vọt 2% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý đầu tiên của năm 2026. Đây là một bước lùi đáng kể vì lượng khí thải của Trung Quốc trước đó đã duy trì ở mức ổn định hoặc giảm liên tục trong suốt 21 tháng. Vấn đề nghiêm trọng này không hề xuất phát từ việc thiếu hụt các dự án năng lượng tái tạo, bởi nước này đã đầu tư rất lớn vào các tuabin gió ngoài khơi lẫn các trang trại điện mặt trời khổng lồ trên sa mạc.
Dù công suất điện gió tăng 23% và điện mặt trời tăng 33%, sản lượng điện sạch thực tế tạo ra lại thấp hơn nhiều so với kỳ vọng do hệ số công suất sụt giảm. Hệ thống quản lý lẽ ra đã có thể sản xuất thêm khoảng 170 TWh năng lượng sạch trong quý nếu tình trạng cắt giảm sản lượng không trở nên tồi tệ. Lượng năng lượng dư thừa bị bỏ phí này hoàn toàn có thể vượt qua và đáp ứng dễ dàng mức tăng vọt 120 TWh của nhu cầu tiêu thụ toàn quốc.
Tuy nhiên, các hạn ngạch từ những hợp đồng ký kết cũ với nhà sản xuất điện than đã bắt buộc hệ thống phải tiếp tục đốt than để phát điện. Điều này làm thu hẹp nghiêm trọng không gian phát triển và tiềm năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ bằng các nguồn năng lượng sạch. Thêm vào đó, các tiêu chuẩn cứng nhắc trong việc giao thương điện giữa các vùng miền cũng ngăn cản việc điều phối lượng điện dư thừa đến các khu vực đang bị thiếu hụt.
Nghịch lý này đã đẩy Trung Quốc vào một vị thế vô cùng vụng về và gặp nhiều thách thức trong chiến lược năng lượng. Quốc gia này vừa tiếp tục bổ sung dòng công suất tái tạo khổng lồ, lại vừa phải đốt nhiều than và khí đốt hơn mức cần thiết vì hệ thống quá thiếu linh hoạt. Hệ quả là lượng phát thải carbon riêng của ngành điện đã tăng tới 4% trong quý, trong khi con số này lẽ ra đã có thể đi ngang nếu không có lượng điện sạch bị lãng phí.
Tại sự kiện CSR Day 2026, tổ chức chiều 13/5, TikTok Shop công bố lộ trình trách nhiệm xã hội năm nay với trọng tâm là sáng kiến "Hàng Việt vươn mình 2026". Chương trình hướng đến mở rộng các mô hình đã chứng minh hiệu quả, đồng thời tăng cường hợp tác với cơ quan quản lý, đối tác vận hành và logistics nhằm tháo gỡ rào cản về năng lực, hạ tầng và kết nối thị trường cho kinh tế địa phương.
Theo đó, lộ trình mới tập trung hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, hợp tác xã, tiểu thương và cộng đồng địa phương tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số. Một trong những trọng tâm là hợp tác giữa TikTok Shop và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) để nhân rộng sáng kiến "Địa phương vươn mình" với mô hình hai cấp là "Mỗi tỉnh một shop" và "Xã thương mại điện tử".
Đại diện nền tảng này cho biết, chương trình hướng tới thúc đẩy ứng dụng thương mại điện tử từ cấp cơ sở tại hơn 3.000 xã, phường trên cả nước, qua đó hỗ trợ địa phương xây dựng năng lực kinh doanh số dựa trên sản phẩm, con người, nội dung và lợi thế bản địa. Theo TikTok, sau khi chương trình thí điểm tại xã Bình Lư (Lai Châu), nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hà Tĩnh và Thái Nguyên đã bày tỏ sự quan tâm và sẵn sàng phối hợp triển khai mô hình.
Trong mô hình này, TikTok Shop không chỉ đóng vai trò là kênh tiêu thụ mà còn hỗ trợ địa phương phát triển năng lực kinh doanh số, từ xác định sản phẩm chủ lực, đào tạo người bán đến xây dựng cộng đồng. "Đây cũng là cách thương mại điện tử có thể góp phần lan tỏa bản sắc địa phương, niềm tự hào vùng miền và giá trị văn hóa Việt Nam thông qua thương mại ở quy mô lớn", đại diện nền tảng cho biết.
Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Thương mại điện tử và Kinh tế số, đánh giá các mô hình này không chỉ mở thêm kênh tiêu thụ mà còn giúp địa phương nâng cao năng lực kinh doanh số, quảng bá đặc sản vùng miền và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số. Theo bà, sáng kiến cũng phù hợp với định hướng thúc đẩy phát triển kinh tế số từ cấp cơ sở, thu hẹp khoảng cách vùng miền và hướng tới thương mại điện tử bền vững.
Ông Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc TikTok Việt Nam, cho rằng phần lớn nhà sáng tạo nội dung và người bán hàng hiện nay tập trung ở các thành phố lớn. Để phát triển thương mại điện tử tại địa phương, cần có thêm nhiều "phường số", "xã số" hiện diện trên không gian mạng.
Theo ông Thanh, sau khi mô hình chính quyền hai cấp được triển khai từ giữa năm ngoái, nhiều tên phường, xã mới xuất hiện nhưng thông tin trên Internet gần như còn "trắng". Trong khi đó, các chỉ dẫn địa lý gắn với địa danh cũ có nguy cơ dần biến mất. Ngoài ra, nhiều địa phương vẫn gặp khó khăn trong ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số để nâng cao năng lực sản xuất.
"Chúng tôi mong muốn trở thành cầu nối, góp phần giúp chính quyền và người dân địa phương tiếp cận khoa học công nghệ, Internet để hỗ trợ phát triển kinh tế", ông Thanh nói, thêm rằng TikTok dự kiến dành khoảng 100 tỷ đồng hỗ trợ chương trình trong 6 tháng cuối năm 2026. Gói hỗ trợ bao gồm ưu đãi phí hoa hồng và phí giao dịch cho nhà bán hàng mới, đặc biệt là cộng đồng OCOP, nông sản và sản phẩm làng nghề truyền thống. Ngoài ra còn có các gói tín dụng quảng cáo, voucher ưu đãi và chiến dịch thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt trên nền tảng.
Số liệu của Bộ Công Thương được công bố tại sự kiện cho thấy, thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt quy mô 32 tỷ USD trong năm 2025, đóng góp gần hai phần ba tổng giá trị nền kinh tế số Việt Nam.
Trong năm qua, hơn 200.000 sản phẩm OCOP và hàng Việt được gắn nhãn định danh để gia tăng hiện diện trên TikTok Shop. Hơn một triệu voucher ưu đãi dành riêng cho hàng Việt đã được triển khai. Các nhà bán hàng tham gia chương trình "Thứ 7 Hàng Việt" ghi nhận doanh thu trung bình tăng 3,5 lần so với năm 2024. Bên cạnh đó, hơn 30.000 người bán được đào tạo kỹ năng quản lý gian hàng, livestream bán hàng cũng như cập nhật kiến thức về thuế và pháp lý.
Năm 2025 cũng ghi nhận sự tăng trưởng của ngành hàng nông sản trên TikTok Shop, đặc biệt là trái cây tươi. Sau 9 tháng mở ngành hàng này, nền tảng cho biết đã tiêu thụ hơn 200 tấn trái cây tươi. Một số sản phẩm địa phương nhanh chóng tạo sức hút trên phạm vi toàn quốc, như giống sầu riêng cổ Sáu Hữu bán hơn 10 tấn trong 48 giờ. Trong khi đó, khoai sâm đất Tây Bắc trở thành hiện tượng trên nền tảng với hơn 600 tấn được tiêu thụ.
