Đồng tổ chức bởi Canada, Mexico và Mỹ tại 16 thành phố, Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA World Cup 2026 có thể thức mở rộng với 48 đội và 104 trận đấu. Trận khai mạc diễn ra ngày 11/6. World Cup 2026 cũng lần đầu đưa AI sâu vào giải đấu. Mỗi đội sẽ được trang bị mô hình trí tuệ nhân tạo riêng, cho phép các nhà phân tích so sánh lối chơi thông qua video và mô phỏng 3D. Huấn luyện viên có thể đánh giá những thay đổi chiến thuật đưa ra đạt hiệu quả thế nào trước đối thủ tiếp theo, trong khi cầu thủ sẽ nhận dữ liệu phân tích trận đấu được cá nhân hóa cho từng người.
Được gọi là Football AI Pro, hay FIFA AI Pro, chương trình do Lenovo phát triển có thể phân tích hàng trăm triệu điểm dữ liệu của FIFA và xử lý hơn 2.000 chỉ số liên quan đến bóng đá, gồm pressing, di chuyển, chiến thuật và chuyển đổi trạng thái. Nền tảng cung cấp thông tin chi tiết dưới dạng giải thích bằng văn bản, biểu đồ hoặc video ngắn.
Thực tế, từ năm 2018 trở về trước, FIFA không cung cấp dữ liệu, công cụ phân tích dùng chung. Có nghĩa, những liên đoàn có tiềm lực tài chính sẽ có ưu thế hơn nhờ đầu tư tự triển khai hệ thống riêng. Sau thời gian này, một số công nghệ được áp dụng đại trà, nổi tiếng nhất có công nghệ video hỗ trợ trọng tài (VAR), công nghệ xác định bàn thắng (goal-line) hay hệ thống theo dõi quỹ đạo bóng.
“Trước đây những đội giàu có thường có lợi thế công nghệ. Nhưng đến năm 2026, AI đang ‘dân chủ hóa’ dữ liệu và mang lại cơ hội như nhau”, Bank of America Global Research bình luận trên website đầu tháng này.
Theo website FIFA, đầu tiên, các cầu thủ tham dự World Cup 2026 được hệ thống kỹ thuật số quét trong khoảng một giây để tạo phiên bản 3D chính xác của cơ thể, gọi là “digital avatar”. Thông tin được kỳ vọng giúp đội ngũ trọng tài đưa ra quyết định việt vị chính xác và dễ giải thích hơn trong tình huống gây tranh cãi, cũng như giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn quyết định của trọng tài VAR.
Các giải pháp hiện tại cũng được nâng cấp. Trong đó, công nghệ hỗ trợ trọng tài như VAR, SAO (bắt việt vị bán tự động) không còn dựa vào mô hình điện toán đám mây truyền thống, thay vào đó thông qua điện toán biên (Edge Computing), cho phép dữ liệu từ hàng trăm đến hàng nghìn camera, cảm biến tại các sân vận động được thu thập và xử lý, phân tích tại chỗ trên thiết bị ở sân thay vì gửi về trung tâm dữ liệu, qua đó giảm độ trễ của việc AI đưa ra kết quả, tăng tốc quá trình hỗ trợ trọng tài cũng như tăng tính ổn định, giảm rủi ro hệ thống. Trong các tình huống VAR, không chỉ phát lại video đơn thuần cho trọng tài, AI sẽ can thiệp để xác định lỗi có thể gây ra quyết định gây tranh cãi như việt vị, bóng chạm tay… bằng cách phân tích vị trí cầu thủ và chuyển động bóng theo thời gian thực.
Với yêu cầu xử lý dữ liệu tại chỗ, hạ tầng máy chủ và điện toán biên sẽ phức tạp hơn so với hệ thống thông thường trước đây. Một trong những công nghệ hưởng lợi lớn nhất về khả năng, tốc độ xử lý là Hawk-Eye (mắt diều hâu) – công nghệ thị giác máy tính sử dụng nhiều camera tốc độ cao để theo dõi quỹ đạo chuyển động của bóng, cung cấp thông tin chính xác cho trọng tài và người xem. Hệ thống hoạt động bằng cách ghép chéo hình ảnh từ các góc máy quay khác nhau để tạo ra hình ảnh 3D và phân tích đường đi của bóng.
16 sân vận động diễn ra loạt trận đấu cũng có phiên bản kỹ thuật số riêng, tức bản sao ảo trực tiếp của địa điểm đó. Nhà điều hành sử dụng chúng phục vụ việc theo dõi sự di chuyển của đám đông để kiểm soát rủi ro an ninh cũng như tối ưu vận hành. Hệ thống đồng bộ dữ liệu cầu thủ từ các thiết bị đeo trên người họ trong thời gian thực nhằm phát hiện các vấn đề sức khỏe có thể xảy ra khi thi đấu.
Với khán giả, AI được ứng dụng ở World Cup 2026 giúp cung cấp dữ liệu thời gian thực. Khán giả có mặt tại sân vận động có thể xem thông tin nâng cao về diễn biến trên sân, từng cầu thủ cũng như xem lại các pha bóng từ nhiều góc quay khác nhau. Dữ liệu sẽ được cá nhân hóa như chỉ theo dõi góc quay trên cao hoặc phân tích riêng về những cầu thủ yêu thích.
Hãng sản xuất thiết bị lưu trữ SanDisk ước tính World Cup 2026 sẽ tạo ra hơn 90 petabyte dữ liệu, gấp 45 lần lượng dữ liệu được tạo ra trong World Cup 2022 tại Qatar. Nếu tính cả bài đăng mạng xã hội, ảnh tự chụp, tương tác trên thiết bị di động và hoạt động kỹ thuật số khác, tổng lượng dữ liệu có thể đạt mức “chưa từng có”.
Trong khi đó, ngân hàng BofA dự đoán khối lượng dữ liệu đạt kỷ lục hai exabyte, tương đương 45.000 năm xem video 4K. “Đây là giải bóng đá đầu tiên chứng kiến dữ liệu là sản phẩm chính”, nhóm nghiên cứu của BofA nói với SCMP. “Chúng tôi đang chứng kiến khả năng mô phỏng thời gian thực quy mô lớn, nơi thế giới vật lý được phản ánh bằng dữ liệu với tốc độ vài petabyte mỗi tuần”.
Bên cạnh công nghệ cho cầu thủ cũng như sân vận động, World Cup 2026 dự kiến có mặt của đội quân xe tự lái ấn tượng nhất từ trước đến nay. Bảy công ty về xe tự lái sẽ vận hành tại 10 thành phố đăng cai, giúp khán giả có thể sử dụng loại hình di chuyển này thay cho taxi thông thường. Waymo dự kiến hiện diện lớn nhất, với các chuyến đi được lên kế hoạch tại 7 thành phố đăng cai và thử nghiệm tại ba thành phố khác ở Mỹ.
Robot hình người và robot bốn chân cũng có mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Hyundai sẽ dùng robot Atlas và Spot của Boston Dynamics cho các hỗ trợ hoạt động sân vận động, hậu cần và tương tác với người hâm mộ. Mexico có kế hoạch triển khai chó robot cho an ninh sân vận động và nhiệm vụ ứng phó khẩn cấp.
Việc áp dụng AI tại World Cup diễn ra trong bối cảnh giới phân tích dự đoán xu hướng AI trong thể thao sẽ tăng tốc. Đầu năm nay, đội bóng chày chuyên nghiệp Oakland Ballers trở thành đội thể thao đầu tiên sử dụng AI quản lý trận đấu, gồm cả việc thiết lập đội hình và thay người trong trận. Câu lạc bộ HamKam FC của Na Uy cũng thử nghiệm tương tự.
“Mục tiêu ứng dụng không phải thay thế tiếng reo hò của đám đông hay bản năng của một huấn luyện viên giỏi. Thay vào đó, công nghệ này giúp mọi người tập trung hơn vào những gì tốt nhất: truyền cảm hứng, dẫn dắt và kết nối”, công ty kiểm toán và tư vấn PwC viết trong báo cáo hồi tháng 1. “AI không những không phá hủy sự kỳ diệu của thể thao, thậm chí giúp tăng cường điều đó”.
Nhiều người dùng hiện nay có thể dễ dàng tin rằng mọi thiết bị gia dụng mới đều cần kết nối internet để trở nên hiện đại. Các nhà tiếp thị thường quảng bá rằng tủ lạnh thông minh hay bàn chải đánh răng có ứng dụng đi kèm mang lại sự tiện lợi chưa từng có. Tuy nhiên, thực tế cho thấy những tính năng này thường không đáng được thổi phồng và chỉ là những bổ sung nhằm mục đích thu thập dữ liệu cho các nhà quảng cáo.
Chẳng hạn, tủ lạnh thông minh có khả năng thu thập thông tin cá nhân của người dùng và gửi cho các nhà bán lẻ thực phẩm. Việc kết nối tủ lạnh với internet chỉ để xem danh sách mua sắm kỹ thuật số thực sự là lãng phí băng thông, khi mà bút và giấy hay ứng dụng ghi chú trên điện thoại đã hoạt động hiệu quả trong nhiều năm. Hơn nữa, các thiết bị lớn như tủ lạnh thường gây ra vùng chết tín hiệu trong nhà, làm giảm hiệu suất kết nối internet.
Tương tự, máy giặt và máy sấy thông minh cũng không mang lại nhiều lợi ích. Việc nhận thông báo từ máy giặt qua điện thoại không thực sự cần thiết, vì người dùng chỉ cần nghe tiếng chuông để biết quần áo đã giặt xong. Hơn nữa, máy giặt có thể ghi lại tần suất giặt giũ và bán thông tin đó cho các nhà môi giới dữ liệu, tạo ra một nguồn thu nhập bổ sung cho các công ty.
Mặc dù có thể điều chỉnh nhiệt độ qua ứng dụng, nhưng việc này không thực sự cần thiết đối với lò nướng thông minh vì người dùng vẫn phải đến gần để kiểm tra thực phẩm. Việc kết nối lò nướng với internet chỉ làm tăng thêm nhiễu cho mạng gia đình mà không thay đổi cách thức nấu nướng.
Các thiết bị nhỏ như bàn chải đánh răng thông minh cũng không cần thiết phải kết nối internet. Chúng chỉ đơn giản là công cụ làm sạch răng và không cần theo dõi thói quen vệ sinh cá nhân của người dùng. Việc tích hợp Wi-Fi và Bluetooth vào các thiết bị này không chỉ lãng phí băng thông mà còn tiềm ẩn rủi ro bảo mật, khi những thiết bị giá rẻ thường được chế tạo bằng chip chất lượng thấp và không được cập nhật phần mềm.
Cuối cùng, không phải mọi thiết bị đều cần trở nên thông minh. Nhiều thiết bị gia dụng như tủ lạnh hay máy giặt được thiết kế để sử dụng trong nhiều thập kỷ, nhưng lại phụ thuộc vào các dịch vụ kỹ thuật số mà các nhà cung cấp thường ngừng hỗ trợ sau vài năm. Khi một công ty ngừng hỗ trợ ứng dụng hoặc máy chủ đám mây, người dùng có thể phải đối mặt với thiết bị không còn hoạt động đúng cách, tạo ra rủi ro bảo mật trong gia đình.
Tóm lại, việc lựa chọn thiết bị gia dụng thông minh cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh rơi vào bẫy tiếp thị và đảm bảo an toàn cho mạng lưới gia đình.
Tối 10/4 theo múi giờ EDT (sáng 11/4 giờ Hà Nội), tàu Orion đưa phi hành đoàn Artemis II đáp xuống Thái Bình Dương, kết thúc chuyến bay lịch sử vòng quanh Mặt Trăng. "Tàu Integrity (tên do phi hành đoàn Artemis II đặt cho tàu Orion) và bốn phi hành gia đã hạ cánh thành công mỹ mãn. Về mọi mặt, đây là nhiệm vụ hoàn hảo như sách giáo khoa", Rob Navias, phát ngôn viên của NASA, nhận xét.
Hành trình trở về thực chất được lập trình sẵn ngay từ đầu, tận dụng trọng lực Mặt Trăng để bẻ cong quỹ đạo của Orion, giúp tàu quay lại Trái Đất mà không cần nhiều hỗ trợ từ động cơ tên lửa. Samantha Kenyon, phó giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Bách khoa Virginia, cho biết đó chính là phần "tự do" trong quỹ đạo "trở về tự do" của con tàu.
Theo Kenyon, có hai lựa chọn là khai hỏa động cơ khi Orion bay qua phía xa Mặt Trăng (phía luôn khuất khi nhìn từ Trái Đất), gián đoạn liên lạc vô tuyến với Trái Đất, hoặc khai hỏa sớm hơn nhiều, khi vẫn ở gần hành tinh xanh. Phương án thứ hai mang lại ít rủi ro hơn cho phi hành gia nếu động cơ tên lửa gặp trục trặc.
Ngoài ra, quỹ đạo trở về tự do cũng giúp phi hành đoàn Artemis II phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Ngày 2/4, Orion khai hỏa động cơ tên lửa gần 6 phút, tiêu thụ khoảng 450 kg nhiên liệu, vừa đủ để rời xa Trái Đất và thiết lập lộ trình bay vòng qua Mặt Trăng rồi trở về theo quỹ đạo trở về tự do. Thao tác này diễn ra suôn sẻ đến mức NASA đã bỏ qua vài lần khai hỏa nhỏ hơn để điều chỉnh đường bay theo kế hoạch.
Các kỹ sư hàng không vũ trụ có thể vạch ra quỹ đạo như vậy bằng cách coi Trái Đất và Mặt Trăng như "giếng trọng lực". Hãy hình dung một bản đồ địa hình, trong đó Trái Đất và Mặt Trăng là hai hố lớn, bao quanh là những ngọn đồi uốn lượn. Quỹ đạo trở về tự do giống như đường lăn của viên bi, đưa Orion di chuyển dọc theo những đường cong xung quanh giếng trọng lực Mặt Trăng, sau đó lại bị kéo tới giếng trọng lực Trái Đất. "Một khi đạt đến độ cao nhất định trên bản đồ địa hình và tiến vào con đường đó, tàu sẽ tiếp tục đi mà không tốn năng lượng", Kenyon giải thích với Scientific American.
Việc sử dụng quỹ đạo trở về tự do được nhiệm vụ Luna 3 của Liên Xô tiên phong ứng dụng, lần đầu tiên đưa tàu không người lái đến chụp ảnh phía xa Mặt Trăng. Tuy nhiên, lần sử dụng nổi tiếng nhất có lẽ thuộc về nhiệm vụ Apollo 13 của Mỹ.
Tháng 4/1970, tàu Apollo 13 chở ba phi hành gia NASA James A. Lovell, John "Jack" Swigert, Fred Haise bay đến Mặt Trăng, dự định đổ bộ khu vực Fra Mauro. Tuy nhiên, tàu gặp sự cố vỡ bình oxy trên đường đi khiến cuộc đổ bộ bị hủy. Phi hành đoàn sau đó quyết định xoay xở tiến vào quỹ đạo trở về tự do nhằm "hồi hương" an toàn.
Theo Jay Warren McMahon, phó giáo sư kỹ thuật hàng không vũ trụ tại Đại học Colorado, Boulder, quỹ đạo hình số 8 đặc trưng này được coi là một lời giải cho bài toán "ba vật thể" - gồm Trái Đất, Mặt Trăng và tàu vũ trụ - trong cơ học quỹ đạo. Lực hấp dẫn của Mặt Trời gây nhiễu loạn nhẹ cho đường bay, do đó cũng được đưa vào các phép tính.
Việc giải bài toán thường đòi hỏi vẽ đồ thị chuyển động của tàu vũ trụ từ vùng ảnh hưởng của trọng lực Trái Đất, nơi lực hút của hành tinh xanh chiếm ưu thế, đến vùng ảnh hưởng trọng lực Mặt Trăng. Trong nhiệm vụ Artemis II, sự chuyển đổi này diễn ra khoảng 0h41 ngày 6/4 (11h41 theo giờ Hà Nội), đánh dấu lần đầu tiên con người bước vào không gian Mặt Trăng kể từ nhiệm vụ Apollo 17 năm 1972.
"Chúng ta bay vượt lên trước Mặt Trăng, sau đó nó đuổi kịp, kéo chúng ta trở lại và quăng vòng quanh. Vì vậy, thực chất chúng ta sẽ quay về nhanh hơn và theo một quỹ đạo khác so với trường hợp không có Mặt Trăng", McMahon giải thích về quỹ đạo trở về tự do đưa tàu vũ trụ bay vòng qua Mặt Trăng, trở lại Trái Đất.
Phương pháp tính toán này cũng là cơ sở cho thao tác "ná cao su trọng lực" mà các tàu liên hành tinh như Voyager của NASA thực hiện nhằm tối ưu hóa thời gian di chuyển trong hệ Mặt Trời. Tất cả đều dựa trên sự truyền động lượng thông qua lực kéo hấp dẫn từ vật thể lớn hơn như Mặt Trăng hoặc hành tinh, lên tàu vũ trụ nhỏ để thay đổi quỹ đạo tàu theo hướng mong muốn.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) đưa phi hành đoàn Artemis II bay tới Mặt Trăng, thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng, tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Artemis II được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Sau thành công của Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ lên bề mặt vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Việc Apple ngừng kinh doanh những mẫu máy này đã để lại một khoảng trống đáng kể trong phân khúc di động trung cấp. Đây vốn là phân khúc mà các dòng iPhone đời cũ luôn chiếm ưu thế nhờ mức giá dễ tiếp cận và giá trị thương hiệu bền vững.
Hiện tại, phân khúc giá dưới 15 triệu đồng không có sự hiện diện của bất cứ mẫu iPhone chính hãng nào. Điều này vô tình tạo điều kiện cho các dòng điện thoại Android độc chiếm doanh số của phân khúc trung cấp.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện nhiều hệ thống bán lẻ cho biết việc Apple ngừng kinh doanh hai dòng sản phẩm iPhone 13 và iPhone 14 không gây ra nhiều tác động đến doanh số tổng thể của ngành hàng iPhone.
“Thực tế ghi nhận cho thấy doanh số ngành hàng iPhone không bị ảnh hưởng nhiều khi ngừng kinh doanh iPhone 13 và iPhone 14. Người dùng thích nghi tương đối nhanh với chiến lược sản phẩm từ hãng, và chuyển sang lựa chọn các thiết bị đời mới hơn như iPhone 15 hoặc iPhone 16”, đại diện Minh Tuấn Mobile chia sẻ.
Đồng quan điểm, đại diện Hoàng Hà Mobile cho biết người dùng hiện có xu hướng tập trung vào các dòng sản phẩm đời mới, đặc biệt là thế hệ iPhone 17. Do đó, khi các dòng iPhone 13 và 14 không còn trên kệ hàng, sức mua đã nhanh chóng dồn về các phiên bản tiêu chuẩn của những thế hệ kế cận.
"Doanh số chung biến động không đáng kể do nhu cầu của khách hàng đối với dòng iPhone 17 hiện khá cao. Điều này giúp bù đắp phần lớn lượng bán thiếu hụt từ các thiết bị đời cũ", đơn vị này tiết lộ.
Cũng theo thống kê từ các đại lý, iPhone 15 và iPhone 17e đang trở thành những lựa chọn thay thế hàng đầu ở thời điểm này. Đây đều là những sản phẩm nhỏ gọn, có khả năng đáp ứng nhu cầu của cả nhóm khách hàng ưu tiên sự ổn định lẫn nhóm khách hàng muốn trải nghiệm công nghệ mới.
"Thay vì tiếp tục lựa chọn các mẫu máy đã ra mắt nhiều năm, người dùng có xu hướng cân nhắc những thiết bị mới với thời gian hỗ trợ phần mềm dài hơn, hiệu năng tốt hơn và khả năng đáp ứng các công nghệ mới trong nhiều năm tới.
Vì vậy, việc iPhone 13 và iPhone 14 rút khỏi thị trường không tạo ra sự sụt giảm đáng kể về doanh số của toàn ngành hàng iPhone", bà Văn Thị Ngọc Yến, phó giám đốc ngành hàng tại Di Động Việt, nhận định.
Có thể thấy, dù Apple đã để lại một khoảng trống ở phân khúc trung cấp, hãng vẫn thành công trong việc định hướng người dùng nâng cấp lên phân khúc cao hơn. Các chuyên gia cho rằng đây có thể là định hướng kinh doanh mới của Apple tại Việt Nam khi giúp hãng vừa tối ưu hoạt động sản xuất, vừa có thể hỗ trợ người dùng tốt hơn.
